id stringlengths 3 7 | title stringlengths 1 143 | text stringlengths 148 268k | subject listlengths 0 53 | url stringlengths 31 744 | word_count int64 31 41.6k | cyrillic float64 0 1 |
|---|---|---|---|---|---|---|
5048 | Норадреналин | Норадреналинот (или норепинефрин) е хормон кој спаѓа во групата на катехоламини. Има слични функции како и адреналинот, со таа разлика што вазоконстрикцијата е појака и се однесува на сите помали крвни садови.
1 Структура
Норадреналинот е катехоламин и фенетиламин. Неговата структура се разликува од онаа на адреналинот... | [
"Катехоламини",
"Биогени амини",
"Невротрансмитери",
"Хормони"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD | 294 | 0.935 |
5064 | Питу Гули | Питу Гули (1865 — 12 август 1903) — македонски револуционер од влашка народност, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.
1 Животопис
Современици сведочат дека Питу Гули имал завршено само две одделенија основно училиште и дека во младоста бил овчар, кр... | [
"Дејци на ВМОРО",
"Македонски борци",
"Починати во 1903 година",
"Влашки револуционери",
"Македонски војводи",
"Македонски Власи",
"Учесници во Илинденското востание",
"Македонски револуционери",
"Родени во 1865 година"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B8%D1%82%D1%83_%D0%93%D1%83%D0%BB%D0%B8 | 967 | 1 |
5079 | Список на политичари и водачи од минатото | # Акбар Велики
# Александар Македонски
# Јасер Арафат
# Кемал Ататурк
# Октавијан Август
# Ото фон Бизмарк
# Симон Боливар
# Карло Велики
# Винстон Черчил
# Клеопатра
# Константин
# Ел Сид
# Франц Фердинанд
# Махатма Ганди
# Шарл де Гол
# Џингис Кан
# Че Гевара
# Хамураби
# Ханибал
# Хирохито
# Адолф Хитлер
# Томас Џеф... | [
"Политичари"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B0%D1%80%D0%B8_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%87%D0%B8_%D0%BE%D0%B4_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%BE | 132 | 0.969 |
5080 | Список на политиколози | Оваа список на политиколози содржи имиња на реномирани светски и македонски стручњаци од соодветната област:
1 Светски познати политиколози
* Габриел Алмонд
* Роберт Дал
* Морис Диверже
* Ентони Гиденс
* Дејвид Истон
* Аренд Лајпхарт
* Харолд Ласвел
* Џовани Сартори
* Дејвид Труман
* Франсис Фукујама
* Семјуел Хантингт... | [
"Политиколози"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B7%D0%B8 | 73 | 0.972 |
5040 | Естроген | Естрогените хормони (или естрогени) претставуваат стероидни супстанци кои имаат важна улога во естрогениот циклус и затоа се сметаат за женски полови хормони. Се лачат од фоликулите од овариумите. Овие хормони се одговорни за појавата на женските полови одлики. Активноста на естрогените хормони е изразена за време на п... | [
"Полови хормони",
"Хепатотоксини",
"Естрогени",
"Хормони",
"Плодност"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD | 726 | 0.973 |
5094 | Осмоза | Осмоза е вид на дифузија кој се одвива низ мембрана. Тоа е процес на пренесување на честички (како молекули на вода и некои јони) од средина со помала кон средина со поголема концентрација. Целта на осмозата е изедначување на осмотскиот притисок, односно доведување до изотонична (иста по концентрација на честички) сост... | [
"Расејување",
"Биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 100 | 1 |
5093 | Расејување | Расејување или дифузија — процес на движење на молекули и јони од област со повисока концентрација кон област со пониска концентрација сè додека не се изедначат концентрациите од двете области (средини). Најчесто се среќаваме со расејување на два раствори, иако има и расејување меѓу гасови. При расејувањето меѓу раство... | [
"Расејување",
"Статии за широки поими",
"Преносни појави"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%B5%D1%98%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5 | 109 | 0.981 |
5096 | Физиологија на растенијата | Физиологијата на растенијата ги проучува појавите и процесите што се одвиваат во организмот на растението. Со примена на експериментални методи во проучувањата, растителната физиологија се стреми што поцелосно да ги запознае процесите, како што се метаболизам, размножување, растење, развивање и движење на растенијата. | [
"Физиологија на растенијата"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0 | 43 | 1 |
5098 | Физиологија на животните | Физиологијата на животните ги проучува процесите кои се одвиваат во животинското тело на експериментален начин. Една од главните преокупации на животинската физиологија е хомеостазата, односно одржувањето на постојана рамнотежа меѓу организмот и надворешната средина. | [
"Физиологија на животните"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5 | 34 | 1 |
5091 | Прокариоти | Едноклеточните организми изградени од ''прокариотски клетки'' се наречени прокариота (или прокариотски организми). Се смета дека прокариотите се еволутивно постари организми. Во оваа група организми спаѓаат десетици илјади видови архебактерии, еубактерии (т.е. вистински бактерии), цијанобактерии (т.е. модрозелени алги)... | [
"Бактериологија",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Прокариоти"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%B8 | 231 | 0.987 |
5100 | Физиологија на човекот | Физиологија на човекот — обемна научна (биолошка) дисциплина која на експериментален начин ги проучува животните процеси кои се одвиваат во телото на нормалниот и здрав човек. Воедно, таа претставува и една од главните медицински науки. Предоминантен интерес во човечката физиологија претставува процесот хомеостаза. Тра... | [
"Физиологија на човекот"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%87%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D1%82 | 280 | 1 |
5103 | Клеточна мембрана | Клеточната мембрана или плазмалема ги обвива клетките и ги одделува од околната средина. Таа е многу тенка и се забележува само под микроскоп. На електронски микроскоп клеточната мембрана покажува трислојна градба, бидејќи е изградена од два темни и средиштен светол слој, односно претставува ''липобелковинска структура... | [
"Клетка",
"Органели"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0 | 199 | 1 |
4916 | Богданци | Богданци — град во јужниот дел на Република Македонија. Сместен е во источниот дел на Гевгелиско-валандовската Котлина, односно областа Бојмија, на патот помеѓу Гевгелија и Дојран. Има улога на административен центар на Општина Богданци.
1 Географија и местоположба
Градот Богданци се наоѓа во областа Бојмија, на источн... | [
"Градови во Македонија",
"Богданци",
"Општина Богданци"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D0%B3%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8 | 876 | 0.998 |
5105 | Јадренце | Во клеточна биологија, јадренцето (лат. ''nucleolus'') е топчесто телце, изградено од белковини и РНК. Бројот на јадренца во клетките е различен, но најчесто се едно до две. Во јадренцето се синтетизира рибозомалната РНК.
Јадренцето е често со сферен облик, окружено со маса на хетерохроматин. Не е одвоено со мембрана о... | [
"Клетка",
"Органели"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%88%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%86%D0%B5 | 273 | 0.993 |
5106 | Клеточно јадро | Само еукариотските клетки имаат морфолошки диференцирано јадро. Тоа е неопходна компонента на клетката, бидејќи содржи наследен материјал. Формата на јадрото зависи од формата на клетката: во топчести и кубични клетки е топчесто, во издолжени клетки-овално. Понекогаш може да има и поинаква форма, на пример, кај некои в... | [
"Органели",
"Клетка"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%BE_%D1%98%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%BE | 267 | 1 |
5107 | Хроматин | Хроматинот е најважниот дел на јадрото. Во неговиот состав влегуваат молекули на ДНК кои се носители на генетската информација. Хроматинот е изграден од ''хроматински нишки''. Се јавува во две форми, и тоа како ''хетерохроматин'' и како ''еухроматин''.
''Хетерохроматинот'' е спирализирана форма на хроматинските нишки, ... | [
"Генетика",
"Биохемија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD | 80 | 1 |
5108 | Гликоген | Гликогенот е резервен шеќер кај животните, кој се складира во црниот дроб и во мускулите. При состојба на хипогликемија, под дејство на гликагонот, тој се мобилизира и претвора во гликоза.
1 Метаболизам на гликогенот
Гликозата не може да се акумулира во големо количество внатре во клетките, бидејќи акумулација на наеле... | [
"Хепатологија",
"Исхрана",
"Полисахариди",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Гликобиологија",
"Вежбовна физиологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD | 456 | 0.935 |
5095 | Осмотски притисок | Осмотски притисок ― минималниот притисокот што треба да се нанесе врз растворот за да се спречи внатрешен тек на чистиот растворувач низ полупропустлива мембрана. Исто така, се дефинира како мерка за тенденцијата на растворот да внесува чист растворувач со осмоза. Потенцијалниот осмотски притисок е максималниот осмотск... | [
"Јакоб Хенрик вант Хоф",
"Раствори",
"Количество супстанција",
"Клеточна биологија",
"Мембранска биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%BE%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA | 404 | 0.965 |
4736 | Пума | Пума (латински: ''Puma concolor''), исто така позната како кагуар или планински лав, во зависност од регионот — цицач од семејството на мачките кој живее во Америка. Оваа голема осамена мачка има поширок ареал од сите други животни на западната полутопка, распространета од Јукон во Канада, до јужниот дел на Андите во Ј... | [
"Ѕверови",
"Животински таксони опишани од Карл Линеј",
"Цицачи"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%83%D0%BC%D0%B0 | 3,180 | 0.974 |
5116 | Атомски број | Атомски (реден) број на еден хемиски елемент е всушност бројот на протони во атомското јадро. Според него се определува на кој елемент му припаѓа даден атом. Ознака за атомскиот број е ''Z''. Атомскиот број се запишува како горен лев индекс (на пример, кај кислородот, редниот број му е 8, т.е. има 8 протони: <sup>8</su... | [
"Броеви",
"Хемиски својства",
"Бездимензионални броеви во хемијата"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%98 | 55 | 0.962 |
5109 | Либерална партија (Македонија) | Либерална партија (ЛП) — македонска политичка партија со либерална ориентација. Претседател на партијата е Ивон Величковски.
Либералната партија е наследник на Сојуз на Реформски сили (формирана на 5 октомври 1990) која на 19 април 1997 се обединила со Демократската во Либерално демократската партија. Поради внатрешни ... | [
"Појавено во 1999 година во Македонија",
"ЛПМ"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%28%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0%29 | 295 | 1 |
5110 | Социјалистичка партија на Македонија | Социјалистичката партија на Македонија (СПМ) е партија која себеси се одликува како партија со социјалистичка ориентација. Нејзин основоположник и прв претседател е Киро Поповски, a водач е Љупчо Димовски.
1 Историја на партијата
СПМ е основана на 22 септември 1990 година. Таа е правен наследник на Социјалистичкиот сој... | [
"Појавено во 1990 година во Македонија",
"Социјалистичка партија на Македонија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 464 | 0.998 |
4735 | Че Гевара | Ернесто Гевара (шпански: ''Ernesto Guevara''; — ) или скратено Че (шпански: ''Che'') — марксистички револуционер и еден од водачите на Кубанската револуција.
Гевара претставувал една од клучните личности во револуцијата на Фидел Кастро во Куба (1956-1959) како член на движењето „26 јули“. По победата во револуцијата, н... | [
"Револуционери",
"Аргентинци со шпанско потекло",
"Кубанци",
"Комунисти",
"Антиимперијалисти",
"Револуционерни теоретичари",
"Аргентинци",
"Аргентинци со ирско потекло",
"Аргентински дипломати",
"Погубени револуционери",
"Атеисти",
"Политичари",
"Аргентински политички писатели",
"Че Гевара... | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A7%D0%B5_%D0%93%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0 | 6,291 | 0.992 |
5122 | Либерално-демократска партија | Либерално демократската партија — македонска политичка партија со либерална ориентација. Партијата е наследник на Демократската и Либералната партија, кои на 19 април 1997 се обединиле, формирајќи ја ЛДП. За прв претседател на ЛДП е избран Петар Гошев, дотогашниот претседател на Демократската партија. ЛДП е полноправна... | [
"Појавено во 1997 година во Македонија",
"ЛДП"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%BE-%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 457 | 1 |
5047 | Адреналин | Адреналинот (или епинефрин) е хормон и невротрансмитер кој учествува во регулирањето на висцералните функции (на пр. респирација). Тој спаѓа во групата на катехоламини. Тој има повеќе улоги во организмот:
* Зголемување на метаболитичките процеси (највеќе при студ или физичко напрегање)
* Стеснување на периферните крвни... | [
"Бронходилататори",
"Хормони",
"Невротрансмитери",
"Катехоламини",
"Срцеви стимуланси"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD | 446 | 0.964 |
5125 | Полимер | Полимер (грчки ''поли''-, "многу" + -''мер'', "дел") е голема молекула, или макромолекула, составена од многу повторени подединици. Поради нивниот широк спектар на својства, и синтетичките и природните полимери играат суштинска и сепоприсутна улога во нашиот секојдневен живот. Во групата на полимери се вклучени познати... | [
"Полимери",
"Наука за материјалите",
"Хемиски супстанции",
"Хемија на полимерите",
"Грцизми"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%80 | 272 | 0.985 |
3082 | Даме Груев | Даме Груев, роден Дамјан Јованов Груев (Смилево, 19 јануари 1871 — Русиново, 23 декември 1906) — македонски револуционер, основач и еден од најистакнатите членови на Македонската револуционерна организација. Возвишуван е како ''апостол'' и ''волја на револуционерна Македонија''.
Се родил во селото Смилево, тогаш во Осм... | [
"Даме Груев"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B0%D0%BC%D0%B5_%D0%93%D1%80%D1%83%D0%B5%D0%B2 | 23,402 | 0.998 |
5118 | Нуклеотид | Нуклеотидот е основната структурна единица на молекулата од нуклеинските киселини, кој е составен од три хемиски соединенија што се ковалентно сврзани:
* Пентозен шеќер - рибоза и деоксирибоза (по кој и се разликуваат РНК и ДНК)
* Азотна база - пуринска или пиримидинска
* Фосфорна група (фосфорна киселина).
Нуклеотидит... | [
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Молекуларна биологија",
"Биохемија",
"ДНК",
"Генетика",
"Нуклеотиди"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%BE%D1%82%D0%B8%D0%B4 | 220 | 0.967 |
5124 | Моносахарид | Моносахаридите се најпростите шеќери (односно јаглехидрати), кои кога се делат ги губат својствата на јаглехидрати (шеќери). Најчесто тие се делат со процесот хидролиза. Моносахаридите се полихидроксилни соединенија (содржат повеќе -OH групи). Како такви, тие се раствораат во вода, имаат сладок вкус, а не се раствораат... | [
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Јаглехидрати"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B4 | 515 | 0.94 |
5111 | Социјализам | Социјализмот е идеологија чие централно залагање е замена на капиталистичкото општество со општество што ќе се одликува со намалување на општествените разлики, со замена на приватната сопственост над средствата за производство со државна и општествена сопственост, со воведување на мерки на економско планирање и со нагл... | [
"Левичарски политички теории",
"Социјализам"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC | 1,085 | 0.981 |
5127 | Хлоропласт | Хлоропласт — органела која се среќава само кај растенијата, и тоа во нивните зелени делови. Во неа се содржи хлорофилот и се одвива фотосинтезата.Таа во себе содржи хлорофил (зелена материја) која ја впива сончевата енергија и со тоа ја почнува фотосинтезата т.е. процесот во кој растителната клетка од јаглерод диоксидо... | [
"Органели",
"Клетка"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82 | 58 | 1 |
5126 | Полимеризација | Полимеризација — процес во кој доаѓа до сврзување на поголем број помали молекули (мономери), при што се образуваат големи молекули (полимери), без да се добиваат други производи.
Реакцијата може да се одвива со прости меѓусебни поврзувања, адиција на исти молекули или различни молекули или со кондензација т.е. со одзе... | [
"Хемија на полимерите"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 1,031 | 0.997 |
5123 | Нуклеинска киселина | Нуклеински киселини — доста големи полимери (односно полинуклеотиди) создадени од нивните мономери - нуклеотидите. Името ''нуклеински киселини'' потекнува од латинскиот збор nucleus = јадро, бидејќи за првпат се изолирани од јадрото на клетките. Структурно и функционално разликуваме два вида на нуклеински киселини: ДНК... | [
"Молекуларна биологија",
"Органски киселини",
"Биохемија",
"Генетика",
"Нуклеински киселини"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D1%83%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%BA%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0 | 832 | 0.991 |
5121 | Киселина | 1 Историски преглед
За киселините се знаело уште од најстари времиња, како што е случајот со претворањето на виното во оцет, т.е. во оцетна киселина. Подоцна, со процутот на алхемијата биле пронајдени и неколку други киселини при што за алхемичарите била особено важна азотната киселина, како и нејзината смеса со хлоров... | [
"Хемија на киселините и базите",
"Киселини",
"Хемиски соединенија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0 | 1,111 | 0.996 |
5084 | Ислам | Исламот (арапски الإسلام, ''al-’islām''; се изговара: — значи: „потчинување“, „предавање“ или „покорување“ [кон Бога]) е монотеистичка религија која се вбројува во аврамските религии и е втора религија по распространетост во светот. Следбениците на оваа религија се нарекуваат муслимани или мухамеданци. Муслиманите веру... | [
"Ислам",
"Еднобожечки вери",
"Аврамски религии"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC | 2,884 | 0.965 |
4876 | Претседател на Македонија | Претседателот на Македонија (службено: претседател на Република Северна Македонија, уште и претседател на Републиката) — шеф на државата, како и врховен командант на вооружените сили и главен претставник на Републиката во земјата и во странство.
1 Обврски и надлежности
1.1 Внатрешна политика
Во однос на внатрешната пол... | [
"Претседатели на Македонија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 2,171 | 1 |
4917 | Валандово | Валандово — град во југоисточниот дел на Република Македонија на патот кон Дојран, и административен центар на Општина Валандово. Од Валандово се двои и пат кон Струмица.
1 Географија
Денешното валандовско административно–територијално (општинско) подрачје се наоѓа на јужниот дел на Македонија, во областа Бојмија, расп... | [
"Општина Валандово",
"Валандово",
"Градови во Македонија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%BE | 1,273 | 1 |
4713 | Јамајка | Јамајка (англиски: ''Jamaica'') — островска држава на Средна Америка и е дел од островската група Големи Антили. Островот Јамајка е долг 34 и широк околу 80 км. Зафаќа површина од 10.990 км<sup>2</sup>. Јамајка се наоѓа во Карипското Море, на околу 145 километри јужно од Куба, и 191 км западно од Хиспаниола, островот н... | [
"Поранешни колонии на Шпанија",
"Држави во Северна Америка",
"Членки на Комонвелтот",
"Јамајка",
"Карипски земји",
"Држави и територии настанати во 1962 година"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%88%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%98%D0%BA%D0%B0 | 3,665 | 0.957 |
5128 | Митохондрија | Митохондрии (од грчки: mitos-нишка и hondros-зрно) — клеточни органели кои се наоѓаат во сите еукариотски клетки. Нивниот облик е непостојан и се менува во зависност од физиолошката состојба на клетката. Бројот, димензиите и распоредот зависат од видот на клетките и нивната активност (во некои жлездени клетки кај живот... | [
"Клеточно дишење",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Органели"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%85%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 251 | 0.988 |
4915 | Берово | Берово — град во источниот дел на Република Македонија, кој е сместен под падините на Малешевските Планини, чии општински граници се простираат на површина од 598 км<sup>2</sup>. Во негова близина се наоѓа и Беровското Езеро. Берово се наоѓа 161 км од Скопје, 47 км од Струмица и 52 км од Кочани, и претставува воедно ад... | [
"Берово",
"Градови во Македонија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE | 2,982 | 0.997 |
5102 | Историја на Европската Унија | 1 Етапа 1: Од крајот на Втората светска војна до ЕЗЈЧ
Втората светска војна покажа, многу повеќе од сите други претходни настани, во колкава мера неограничениот национализам им се заканува на мирољубивите односи меѓу државите и какви сè огромни последици се поврзуваат со тоа во ерата на оружјето за масовно уништување. ... | [
"Историја на Европската Унија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%95%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%A3%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 4,665 | 0.998 |
4962 | Природа | Природа — во најширока смисла означува природна средина, материјален свет. Латинскиот збор за природа е ''natura'', кој е превод од грчкиот физис (φύσις) и означува природни нешта, нешта од природен карактер. Природата се дели на ''жива'' и ''нежива'' и се разликува од вештачки создадените предмети од страна на човекот... | [
"Науки за животната средина",
"Природа"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0 | 4,443 | 0.99 |
5129 | Рибозом | Рибозомите се ситни, субмикроскопски органели во облик на зрна, што можат да се набљудуваат само со електронски микроскоп. Тоа се универзални органели за сите живи клетки. Се создаваат во јадренцето и по нивното создавање преминуваат во цитоплазмата, каде или остануваат во неа, или се прикрепуваат за ендоплазматичниот ... | [
"Молекуларна биологија",
"Клетка",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%BC | 171 | 0.988 |
5130 | Ендоплазматичен ретикулум | Ендоплазматичниот ретикулум (латински: reticulum-мрежа) или кратко ЕР, е универзална органела која во клетката е претставена со систем на мембрански структури, кои најчесто се поврзани и формираат мрежа. Мембранските структури ограничуваат каналикуларен систем од плоснати простори означени како лумен на Ендоплазматскио... | [
"Органели"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD_%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%83%D0%BC | 380 | 0.997 |
5136 | Полисахарид | Полисахариди се јаглехидрати кои настануваат кога стотини или илјадници молекули од моносахариди се сврзуваат меѓусебно со гликозидна врска. Со натрупувањето на толку голем број на молекули во една голема честица, се менуваат основните особини на шеќерот: полисахаридите немаат сладок вкус, не се раствораат во вода, тук... | [
"Полисахариди",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Јаглехидрати"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B4 | 116 | 1 |
5139 | Голџиев апарат | Голџиев апарат е органела која е именувана по италијанскиот научник Камилио Голџи. Голџиевиот систем е изграден од голем број нееднакво дебели и делумно свиткани мембрански структури, сродни на ендоплазматичниот ретикулум, наречени диктиозоми, кои најчесто се наоѓаат околу јадрото.
Производите од синтетската активност ... | [
"Органели"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D0%BB%D1%9F%D0%B8%D0%B5%D0%B2_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82 | 115 | 1 |
5114 | Електричен набој | Електричниот набој (полнеж) ''—'' физичко својство на материјата што предизвикува да се доживее сила кога се става во електромагнетно поле. Постојат два вида на електрични полнежи: '' позитивни '' и '' негативни '' (чии носители соодветно се протоните и електроните). Привлечни полнежи и непривлечни. Отсуството на целос... | [
"Хемиски својства",
"Физички величини",
"Електрицитет",
"Електростатика",
"Електромагнетизам"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%98 | 2,557 | 0.972 |
5147 | Центриола | Центриолите се својствени за животинските клетки. Тие се најчесто две и се наоѓаат до јадрото, а најдобро се забележуваат во клетки што се делат.
Центриолите се цилиндрични структури, чиј ѕид е изграден од 9 групи по 3 микротубули кои делумно се споени, а срцевината е исполнета со еднородна материја.
Центриолите играат... | [
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Белковински комплекси",
"Клетка",
"Клеточно движење"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B0 | 80 | 1 |
5141 | Делба на клетките | Создавањето на новите клетки се одвива со делба на клетките. Секоја клетка, било да е дел од многуклеточен организам или претставува самата едноклеточен организам, потекнува само од претходна (мајчина) клетка. Делбата на клетките опфаќа два процеси кои обично се синхронизирани и временски тесно поврзани: кариокинеза (д... | [
"Клетка",
"Клеточни процеси"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5 | 294 | 0.997 |
5155 | Џез пејачот | ''Џез пејачот'' е американски игран филм од 1927 год. со Ал Џолсон во главната улога. ''Џез пејачот'' е првиот звучен филм во историјата на играниот филм, иако Ал Џолсон има само две реплики за цело времетраење на продукцијата. Според оригиналната замисла на режисерот Алан Кросленд, единствено музичката подлога на сцен... | [
"Филмови од 1927 година"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%8F%D0%B5%D0%B7_%D0%BF%D0%B5%D1%98%D0%B0%D1%87%D0%BE%D1%82 | 79 | 1 |
5140 | Лизозом | Лизозомите (грчки: lisis-разградува и soma-тело) се органели кои можат да се набљудуваат само со електронски микроскоп. Имаат облик на гранули или меурчиња со единечна мембрана. Во нивната внатрешност содржат ензими хидролази, што можат да ги разградат сите видови високомолекулски органски материи: белковини, нуклеинск... | [
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Органели"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%BC | 141 | 0.986 |
5165 | Вегетативни органи | Вегетативните органи се група од растителни органи со кои растенијата ги извршуваат животните функции. Вегетативни органи на растението се:
* Корен
* Стебло
* Лист.
Така се нарекуваа така затоа што тие ја создаваат храната во растението. Тие ја создаваат храната така што преку коренот се пренесуваат минералните соли и ... | [
"Растителна морфологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BE%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8 | 67 | 1 |
5137 | Целулоза | Целулозата е фитополисахарид и претставува најважен претставник на полисахаридите во растенијата. Количината на целулоза во некои микроорганизми, алги и лишаи е беззначајна, а животните воопшто не содржат целулоза.
Од целулоза се состојат околу половина материјали кои ги изградуваат клеточните ѕидови кај дрвата и други... | [
"Целулоза",
"Полисахариди",
"Ексципиенси"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B5%D0%BB%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 50 | 1 |
5143 | Љубисав Иванов - Ѕинго | Љубисав Иванов - Ѕинго (, — , ) — македонски стопанственик, спортски работник и политичар, претседател на Социјалистичката партија на Македонија и пратеник во Собранието на Македонија. Бил пратеник во Собранието на Македонија во сите пратенички состави, од осамостојувањето на Република Македонија до 2011 година.
1 Живо... | [
"Пратенички состав 2002-2006",
"Политичари од СПМ",
"Луѓе од Трновац",
"Пратенички состав 1994-1998",
"Пратенички состав 2011-2014",
"Пратенички состав 2008-2011",
"Пратенички состав 1998-2002",
"Пратенички состав 2006-2008",
"Пратенички состав 1991-1994",
"Политичари од Кратово"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%89%D1%83%D0%B1%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B2_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2_-_%D0%85%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%BE | 114 | 1 |
5146 | Цитоплазма | Цитоплазмата ја претставува основната маса на протоплазмата, односно под цитоплазма се подразбира целиот жив материјал на една клетка, но без јадрото.
Набљудувана под светлински микроскоп со помало зголемување, таа изгледа како еднородна (хомогена) маса, меѓутоа при поголемо зголемување во неа лесно може да се разликув... | [
"Клетка",
"Клеточна биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B0 | 129 | 1 |
5135 | Сахароза | Сахарозата (шеќер од трска или обичен, кујнски шеќер) е дисахарид кој се состои од гликоза и фруктоза. Хемиското име на сахарозата е - D - гликозидо (1, 5) - - D - фруктозид (2, 5).
Сахарозата е многу распространета во растителниот свет, а најмногу ја има во шеќерната трска и шеќерната репка. Се произведува со екстракц... | [
"Дисахариди"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 123 | 0.983 |
5167 | Орган | Во биологијата, орган претставува анатомско и функционално обединување на две или повеќе ткива, при што едно од ткивата има главна улога. На пример, во мускулите, главно ткиво е мускулното ткиво, но има и други, споредни ткива: нервно, крвно ткиво итн.
Орган е збир од повеќе ткива кои вршат одредена функција.
1 Органи ... | [
"Анатомија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD | 133 | 1 |
5133 | Дисахарид | Дисахарид (или биоза) е олигосахарид, односно јаглехидрат изграден од две моносахаридни единици. Најважните дисахариди се состојат од две хексози и нивната заедничка формула е C<sub>12</sub>H<sub>22</sub>O<sub>11</sub>, молекулската тежина им е 342, 2, а процентниот состав на одделните хемиски елементи е: C - 42, 08%, ... | [
"Дисахариди"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%B4 | 186 | 0.919 |
5177 | Остеоцит | Остеоцитите се клетките од кои се составени коските. Овие клетки се најбројни клетки во целосно равиените коските и можат да живеат колку и самиот организам. Просечниот полураспад на остеоцитите е 25 години.
Остеоцитите се ѕвездообразни клетки, којшто заедно со нивните продолжетоци се поврзуваат меѓусебно и создаваат к... | [
"Човекови клетки",
"Клетка"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BE%D1%86%D0%B8%D1%82 | 50 | 1 |
5169 | Литературен минимализам | Литературниот минимализам претставува правец во литературата. Тој исто така е дел од минимализмот, кој претставува генерален правец за уметноста во целост.
Литературниот минимализам се одликува по економичноста со зборовите. Минималистичките автори ги избегнуваат прилозите (за место, време, начин) и претпочитаат да му ... | [
"Минимализам",
"Книжевни правци"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC | 211 | 1 |
5145 | Тито Петковски | Тито Петковски (роден 23 јануари 1945 во Псача, Кривопаланечко) — македонски политичар, претседател на Нова социјалдемократска партија. Пратеник е во Собранието на Република Македонија во сите пратенички состави од осамостојувањето на Република Македонија.
1 Биографија
Завршил Правен факултет со правосуден испит. Работ... | [
"Македонски комунисти",
"Југословенски комунисти",
"Политичари од СДСМ",
"Пратенички состав 2011-2014",
"Политичари од НСДП",
"Живи луѓе",
"Пратенички состав 2008-2011",
"Луѓе од Псача",
"Претседатели на Собранието на Македонија",
"Апсолвенти на Правниот факултет „Јустинијан I“ - Скопје",
"Макед... | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B8%D1%82%D0%BE_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8 | 178 | 1 |
5170 | Хлорофил | Хлорофил — најважен растителен фотосинтетски пигмент со зелена боја. Синтезата на хлорофилот (кој има сложени и специфични молекули) се врши кога има Сончева светлина и магнезиум.
Молекулата на хлорофилот содржи едно порфиринско јадро што е изградено од четири пиролови прстени, во средината комплексно сврзани со еден а... | [
"Биохемија",
"Ботаника",
"Клетка"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D0%BB | 131 | 0.969 |
5150 | Петар Гошев | Петар Гошев (роден на година во ) — македонски политичар, економист, и поранешен гувернер на Народната банка на Македонија.
3 Животопис
Петар Гошев дипломирал на Економскиот факултет во Скопје во 1971 година, а во 1983 станал магистер по економски науки. Работел како економист во Фабриката за автобуси „11 Октомври“ - С... | [
"Политичари од СДСМ",
"Состав на Владата на Република Македонија од 2002",
"Пратенички состав 1998-2002",
"Магистри на Економскиот факултет - Скопје",
"Министри за финансии на Република Македонија",
"Вицепремиери на Македонија",
"Пратенички состав 1991-1994",
"Гувернери на НБРМ",
"Живи луѓе",
"Апс... | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%80_%D0%93%D0%BE%D1%88%D0%B5%D0%B2 | 508 | 1 |
5161 | Автотроф | Автотрофизам претставува капацитет на одредени живи организми да произведуваат органска материја со редукција на неорганската материја како јаглерод (во форма на СО<sub>2</sub>) или азот (во форма на NO<sub>3</sub> или NO<sub>2</sub>). Оваа редукција е придружена со апсорбирање на минерални соли од околината (нитрати, ... | [
"Биологија",
"Биолошки поими",
"Трофична екологија",
"Физиологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84 | 357 | 0.98 |
5193 | Република | Република е облик на владеење каде шефот на државата се избира по пат на избори. Терминот потекнува од латинскиот израз ''res publica'' што во превод значи ''јавни работи''. Иако често републиката се поистоветува со демократијата, фактот дека шефот на државата се избира на избори не мора да значи и дека во одредена реп... | [
"Општествени уредувања",
"Републики"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0 | 137 | 0.985 |
5180 | Сперматозоид | Сперматозоид — машкиот гамет (машка полова клетка).
1 Добивање на сперматозоид
Сперматозоидите се добиваат преку повеќе последователни делби на клетките. Добивањето на сперматозоидите започнува со митоза I на герминативниот епител од кој се добиваат сперматогонии. Добиените сперматогонии се диплоидни, со следната митоз... | [
"Човекови клетки",
"Плодност"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%B8%D0%B4 | 323 | 0.965 |
5181 | Јајце-клетка | Јајце-клетка — женската гамета (женска полова клетка). Се среќава кај животните и кај семените растенија.
Кај конечната оформена јајце-клетка се разликуваат: јадро (кое сега се нарекува ''Vesicula germinata''), клеточна мембрана (која се нарекува ''Zona pellucida'') и јадренце (''Macula germinativa''). Околу јајце-клет... | [
"Зародишни клетки",
"Женски полови органи"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%88%D0%B0%D1%98%D1%86%D0%B5-%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 | 178 | 0.955 |
5196 | Сапрофит | Сапрофит е организам кој се храни со изумрени растенија или животни, при што органските материи ги минерализира до неоргански. Овие организми се наречени уште и редуценти. Такви се повеќето сапрофитски бактерии. | [
"Екологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%82 | 31 | 1 |
5077 | Генетски код | Генетскиот код или генетско упатство — група правила со кои информацијата закодирана во генетскиот материјал (ДНК или иРНК-низи) се транслира во белковинии (низи од аминокиселини) од страна на живите клетки. Тој е универзален, присутен е во клетките на сите видови живи организми, па дури и кај вирусите.
Кодот одредува ... | [
"Генетика"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D0%BE%D0%B4 | 918 | 0.634 |
5131 | Фруктоза | Фруктоза или овошен шеќер (латински: fructus-овошје, плод) е моносахарид изграден од 6 јаглеродни атоми (хексоза). Таа се наоѓа во големи количини во зрелите плодови.
0.1 Хемиска структура
Фруктозата е изградена од 6 јаглеродни C-атоми и се вбројува во моносахаридите наречени хексози. C-атомите во скелетот на фруктозат... | [
"Исхрана",
"Хексози"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 1,181 | 0.955 |
5166 | Корен | Коренот (или кореновиот систем) е подземниот дел од растението.
1 Функции на коренот
Коренот има неколку значајни функции:
* Механичка потпора на растението (го држи прикрепено за почвата и при силни ветрови)
* Апсорпција на вода
* Апсорпција на минерални соли, потребни за процесот фотосинтеза.
* Складирање на резервни... | [
"Растителна морфологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD | 992 | 0.994 |
5182 | Јон | Јон — атом кој изгубил или примил електрон односно е променета неговата неутрална природа. Јоните се делат на катјони кои се позитивно наелектризирани поради поголемиот број на протони и анјони кои се негативно наелектризирани јони поради поголемиот број на електрони. Јоните се формираат кога електроните се додаваат ил... | [
"Јони",
"Физичка хемија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%88%D0%BE%D0%BD | 477 | 0.975 |
5202 | Стебло | Стеблото е оној дел од растението кој ги поврзува коренот и листот. На секое стебло разликуваме нодиуми и интернодиуми. Во поглед на морфологијата, има ''зелјести'' и ''дрвенести'' стебла. Стеблото содржи повеќе ткива и тоа: механичко ткиво, ткиво за растење, спроводно ткиво (ксилем и флоем), основно ткиво и епидермис.... | [
"Растителна морфологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%B1%D0%BB%D0%BE | 100 | 1 |
5212 | Клеточен ѕид | Клеточниот ѕид претставува обвивка на клетката која што ја имаат само растителните клетки и повеќето микроорганизми. Клеточниот ѕид е задолжителен дел на скоро сите растителни клетки, а таму каде што отсуствува клетката е таканаречена „бесформна“ и личи на пифтиеста маса. Неколку функции кои ги извршува клеточниот сид ... | [
"Ботаника",
"Органели",
"Клетка"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BD_%D1%95%D0%B8%D0%B4 | 124 | 1 |
5211 | Хомеостаза | Хомеостаза претставува состојба на одржување на постојана внатрешна рамнотежа на организмот при најразлични надворешни промени. Регулирањето на хомеостаза се одвива преку механизмот наречен „feedback” т.е. повратна врска. Постојат два мехнизма на повратна врска и тоа позитивна и негативна повратна врска.
1 Позитивна по... | [
"Физиологија",
"Биолошки поими"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B7%D0%B0 | 155 | 0.967 |
5214 | Менливост (биологија) | Во биологијата, менливоста е еден од најважните фактори на еволуцијата, што се јавува како причина за големата разнообразност во живата природа.
Кај живите организми разликуваме ''ненаследна'' или фенотипска менливост и ''наследна'' или генотипска менливост.
Во ''ненаследната менливост'' се опфатени измените што се пој... | [
"Еволутивна биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%BD%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82_%28%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0%29 | 108 | 1 |
5198 | Органско соединение | Органски соединенија се оние кои во својот состав содржат јаглерод (освен некои оксиди на јаглеродот, кои се неоргански соединенија, како и јаглеродната киселина). Органските соединенија се многубројни како резултат на појавата на изомерија во органските молекули. Обично секое органско соединение содржи еден карактерис... | [
"Органска хемија",
"Органски соединенија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D1%81%D0%BE%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5 | 314 | 0.962 |
5203 | Онтогенеза | Онтогенеза — поединечниот развиток на една единка и ги опфаќа фазите од развитокот на еден организам. Тоа е систематска низа на прогресивни преобразби на оплодената јајце-клетка или друг зачеток во нова, возрасна единка, кои го зголемуваат степенот на сложеност на организмот.
1 Гаметогенеза
Гаметогенезата е првата фаза... | [
"Развојна биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BD%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B0 | 368 | 1 |
5132 | Устав на Македонија | Устав на Македонија (службено: Устав на Република Северна Македонија) — највисок правен акт со кој се дефинира државното уредување на Македонија.
1 Устав од 17 ноември 1991
Граѓаните на Република Македонија на референдумот одржан на 8 септември 1991 година, плебисцитарно самопотврдувајќи ја државноста и сувереноста на ... | [
"Устави",
"Политика на Македонија",
"Закони во Република Македонија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 1,442 | 0.976 |
5219 | Аероб | Аеробен организам или аероб претставува организам кај кој процесот на дишење се одвива во присуство на кислород и кој има способност да врши кислороден метаболизам. Аеробите во процесот на клеточно дишење користат кислород за оксидација на различни супстрати (на пример јаглехидрати или масти) со цел продукција на енерг... | [
"Биолошки поими",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Клеточно дишење",
"Биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B1 | 109 | 1 |
5204 | Хари Костов | Хари Костов ( во , Пробиштипско) — прв генерален директор на Комерцијална банка а.д. - Скопје и поранешен министер и премиер на Република Македонија.
3 Политичка кариера
Во февруари 1994 година е именуван за заменик министер за финансии.
Како непартиска личност, по изборот на дотогашниот премиер Бранко Црвенковски за п... | [
"Премиери на Македонија",
"Македонски политичари",
"Македонски банкари",
"Живи луѓе",
"Апсолвенти на универзитетот „Св. Кирил и Методиј“",
"Југословенски Власи",
"Македонски Власи",
"Состав на Владата на Република Македонија од 2002",
"Состав на Владата на Република Македонија од 2004",
"Луѓе од П... | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D1%80%D0%B8_%D0%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2 | 170 | 1 |
5144 | Стојан Андов | Стојан Андов (Кавадарци, - Скопје, ) — македонски економист, политичар, публицист и романописец, прв претседател на повеќепартиското Собрание на Македонија.
1 Животопис
1.1 Почетоци
Андов е роден во Кавадарци на 30 ноември 1935 година. Основно образование и гимназија завршил во родниот град, а дипломирал на Економскиот... | [
"Пратенички состав 1994-1998",
"Пратенички состав 2008-2011",
"Магистри на Белградскиот универзитет",
"Политичари од ЛДП",
"Југословенски амбасадори во Ирак",
"Пратенички состав 2002-2006",
"Пратенички состав 1991-1994",
"Политичари од ЛПМ",
"Претседатели на Собранието на Македонија",
"Пратенички ... | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%BE%D1%98%D0%B0%D0%BD_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%B2 | 883 | 1 |
5228 | Рој Чики Арад | Рој Чики Арад се занимава со уметност, проза, поезија, филм и новинарство.
Роден е во 1976, во Бершева, град во израелската пустина Негев. Живее и работи во Тел Авив.
Досега има објавено две книги. Во првата, насловена The Nigger создал хебрејска адаптација на јапонското хаику. Оваа адаптација се вика кимо. Наместо ста... | [
"Израелски писатели",
"Родени во 1977 година"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D1%98_%D0%A7%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%B4 | 91 | 0.976 |
5213 | Комунизам | Комунизам е политичка теорија и политичко движење чии приврзаници се залагаат за воспоставување на бескласна и бездржавна заедница на изобилството, при што сметаат дека единствениот начин за создавање услови за премин кон една таква заедница е воведувањето на еднопартиска диктатура со тоталитарни одлики на чело со кому... | [
"Левичарски политички теории",
"Социјализам",
"Општествено уредување",
"Комунизам",
"Политички движења"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC | 505 | 0.958 |
5216 | Мејоза | Мејозата (од грч. meion - намалува) или редукциона делба е клеточна делба која се одвива само кај некои клетки, а се врши во текот на спорогенезата кај растенијата и гаметогенезата кај животните, при што овозможува создавање спори, односно гамети.
Како резултат на мејозата, во едно диплоидно клеточно јадро (2n) се созд... | [
"Клеточни процеси",
"Физиологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%98%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 629 | 0.993 |
5189 | Алги | Систематската група на алги опфаќа околу 35 000 видови, анатомско и морфолошки различно диференцирани. Алгите се еукариотски протисти. Тие се автотрофни организми, со мали исклучоци. Нивното тело е малку диференцирано и се означува како талус.
Алгите имаат широко распространување на Земјата. Тие живеат во водна средина... | [
"Алги",
"Алгологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B3%D0%B8 | 277 | 0.908 |
5168 | Лист (ботаника) | Лист (''мн.'' листови; ''бр. мн.'' листа; ''зб. мн.'' лисја) — вегетативен растителен орган чија основна функција е процесот фотосинтеза. Поради ова, по правило, листот има ламеларна (пластовидна) структура, за да можат клетките кои го содржат специјализираниот пигмент хлорофил во хлоропластите, да добијат пристап до с... | [
"Растителна морфологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D1%81%D1%82_%28%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%29 | 1,368 | 0.99 |
5192 | Осој (Дебарско) | Осој — мијачко село во Општина Дебар, во околината на градот Дебар. Селото е сместено на северните падини на планината Стогово на надморска височина од 900 до 1000 метри.
Соседни села на Осој се селата Могорче и Гари, кои иста така се наоѓаат во Општина Дебар.
1 Географија и местоположба
Селото Осој се наоѓа во Западна... | [
"Дебарски села",
"Села во Општина Дебар",
"Села во Македонија",
"Осој (Дебарско)"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%81%D0%BE%D1%98_%28%D0%94%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%29 | 820 | 1 |
5206 | Демократска унија за интеграција | Демократска унија за интеграција, скратено ДУИ (на |Bashkimi Demokratik për Integrim, скратено ''BDI'') — македонска политичка партија која ги застапува интересите на Албанците во Македонија. Таа е најголемата етнички албанска политичка партија и трета најголема политичка партија во државата. Партијата е основана на 5 ... | [
"Политички партии во Македонија",
"ДУИ",
"Појавено во 2002 година во Македонија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 562 | 0.989 |
5224 | Курт Вонегат | Курт Вонегат (англиски: ''Kurt Vonnegut'') (11 ноември 1922 – 11 април 2007) бил американски писател, сатиричар и уметник.
1 Животопис
Курт Вонегат е роден во Индијанаполис, од родители со германско-американско потекло. Од 1941 до 1943 година бил студент на Универзитетот Корнел каде работел како уредник на редакцијата ... | [
"Постмодернисти",
"Книжевни теоретичари",
"Апсолвенти на универзитетот „Корнел“",
"Американски писатели",
"Апсолвенти на Чикашкиот универзитет"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D1%80%D1%82_%D0%92%D0%BE%D0%BD%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D1%82 | 867 | 0.801 |
5195 | Влада на Македонија | Влада на Македонија (службено: Влада на Република Северна Македонија) — носител на извршната власт во Македонија и е составена од претседател на владата и министри. Владата ја избира Собранието на Македонија со мнозинство гласови од вкупниот број пратеници.
Првата Влада на Македонија е формирана на Првото заседание на ... | [
"Политика на Македонија",
"Влади на Република Македонија",
"Влада на Република Македонија",
"Управување со Македонија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 1,131 | 1 |
5215 | Митоза | Името митоза често се употребува како синоним за клеточната делба, меѓутоа, митозата е само делба на јадрото. Митозата, главно, се врши во телесните (соматски) клетки. Во оваа делба, јасно е видлива кончестата структура на хромозомите (од каде доаѓа и името на оваа делба - на грчки ''mitos'' значи конец). Биолошката см... | [
"Клетка",
"Клеточни процеси",
"Физиологија",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 1,436 | 0.987 |
5242 | Јажинце | Јажинце — село во Општина Јегуновце, во околината на градот Тетово.
1 Население
Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на Кралство Југославија во 1931 година, селото имало 400 Албанци.
Според пописот од 2002 селото брои 1.099 жители, од кои 1.098 Албанци и 1 останат.
Според последниот по... | [
"Села во Општина Јегуновце",
"Тетовски села",
"Села во Македонија",
"Јажинце",
"Македонско-косовски гранични премини"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%88%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B5 | 350 | 0.997 |
5149 | Анархизам | Анархизам — политичка теорија која се залага за уништување на задолжителната власт (државата) како непотребна, штетна и непосакувана и го поддржува укинувањето на сите политички, економски и општествени хиерархии. Таквото општество за кое се залагаат анархистите, тие го нарекуваат анархија. Анархизмот може да се дефини... | [
"Левичарски политички теории",
"Социјализам",
"Анархизам",
"Политички теории"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC | 3,483 | 0.993 |
5162 | Хетеротроф | Хетеротроф (од |ἕτερος „друг“ и ''grc'' „исхрана“) ― организам кој не може да произведува сопствена храна, наместо да ја зема исхраната од други извори на органски јаглерод, главно растителна или животинска материја. Во синџирот на исхрана, хетеротрофите се првостепени, второстепени и третостепени потрошувачи, но не и ... | [
"Трофична екологија",
"Биолошки поими",
"Тропична екологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%BE%D1%84 | 1,621 | 0.98 |
5256 | Ото Бауер | Ото Бауер (|Otto Bauer; – ) — австриски лев социјалист и еден од најистакнатите теоретичари на австромарксизмот.
Бауер студираше на Универзитетот во Виена каде што се здоби со титулата доктор на право во 1906. Својата прва книга, „Социјалдемократијата и националното прашање“, ја објави во 1907. Иако бил политички актив... | [
"Австриски Евреи",
"Австроунгарци од Првата светска војна",
"Австриски социјалисти",
"Австриски политичари",
"Австриски филозофи",
"Еврејски социјалисти",
"Луѓе од Виена",
"Министри за надворешни работи на Австрија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%82%D0%BE_%D0%91%D0%B0%D1%83%D0%B5%D1%80 | 276 | 0.992 |
5240 | Беловиште (Тетовско) | Беловиште — село во Општина Јегуновце, во околината на градот Тетово.
1 Географија и местоположба
Населбата се наоѓа на крајниот североисточен дел на Долни Полог, на територијата на Општина Јегуновце, на југоисточната падина на Шар Планина, или како што овој простор се нарекува, Подгор. Селото е ридско, на надморска ви... | [
"Тетовски села",
"Села во Македонија",
"Села во Општина Јегуновце",
"Беловиште (Тетовско)"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B5_%28%D0%A2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%29 | 925 | 0.992 |
5255 | Аденозин трифосфат | Аденозин трифосфатот (АТФ или ATP) е високоенергетско соединение кое дава енергија на повеќето животни процеси кај организмите. АТФ е нуклеотид, познат во биохемијата како „молекуларна валута“ за внатрешноклеточниот пренос на енергијата; односно, АТФ е во состојба да складира и пренесува енергија внатре во клетката. АТ... | [
"Вежбовна физиологија",
"Коензими",
"Клеточно дишење",
"Нуклеотиди",
"Невротрансмитери",
"Пурини",
"Фосфатни естри"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%BD_%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%84%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B0%D1%82 | 467 | 0.968 |
5156 | Вануату | Вануату (бислама, англиски и француски: ''Vanuatu'') или службено Република Вануату (''Ripablik blong Vanuatu, Republic of Vanuatu, République de Vanuatu'') е независна островска држава во Океанија. Островите на државата се со вулканско потекло и се наоѓаат на 1750 километри источно од Австралија, 540 километри северои... | [
"Држави во Океанија",
"Членки на Комонвелтот",
"Островски земји",
"Вануату",
"Држави и територии настанати во 1980 година",
"Архипелази во Тихиот Океан"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%BD%D1%83%D0%B0%D1%82%D1%83 | 920 | 0.973 |
5250 | Timesand | ''Timesand'' (се чита: ''Тајмсенд'' изведено од ''The Sands of Time'') е прогресив/хеви метал музичка група од Македонија формирана во 2003 година.
Музиката може да се опише како премин помеѓу мелодичен хеви и прогресив метал (со прогресив и мелодичен дет металски гитарски рифови и структури во поновите песни и доминан... | [
"Македонски хеви метал музички групи"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/Timesand | 451 | 0.897 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.