id stringlengths 3 7 | title stringlengths 1 143 | text stringlengths 148 268k | subject listlengths 0 53 | url stringlengths 31 744 | word_count int64 31 41.6k | cyrillic float64 0 1 |
|---|---|---|---|---|---|---|
4812 | Карл Густав Јунг | Карл Густав Јунг (Carl Gustav Jung) ( – ) — швајцарски психијатар, основач на движењето познато како ''аналитичка психологија''.
Јунг е роден во малото швајцарско село Кесвил, како син на Пол Јунг, протестантски свештеник и Емили Прaјсверк Јунг. Иако растел во повеќебројна фамилија и прилично образовани луѓе, Јунг бил ... | [
"Карл Густав Јунг",
"Швајцарски писатели",
"Швајцарски психолози",
"Швајцарски филозофи"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB_%D0%93%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2_%D0%88%D1%83%D0%BD%D0%B3 | 507 | 0.954 |
4794 | Моравија | Моравија (|Morava; |Morawy; |Moravia) е област во Чешка. Порано таа била кнежевство, а еден од неговите кнезови бил и Ростислав, човекот кој испратил писмо до византискиот цар Михаил, за да прати луѓе кои ќе го описменат моравскиот народ на словенски јазик. Притоа, Михаил ги испратил Кирил и Методиј. Моравија се прости... | [
"Моравија",
"Административна поделба на Австроунгарија",
"Историски области"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 448 | 0.99 |
4833 | Атанас Шабанов-Тешовалијата | Атанас Шабанов-Тешовалијата или Атанас Стојанов Шабанов, Атанас Тешовалијата (1860 - 12 мај 1905) — македонски ајдутин и револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.
1 Животопис
Роден е во 1865 година во селото Тешово (Неврокопско). Учествувал... | [
"Македонски војводи",
"Дејци на ВМОРО",
"Учесници во Македонското востание"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81_%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%A2%D0%B5%D1%88%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%98%D0%B0%D1%82%D0%B0 | 189 | 1 |
4842 | Вики | Вики — мрежно место каде е овозможено корисниците да додаваат, отстрануваат или уредуваат содржини преку својот прелистувач, понекогаш без потреба од регистрирање, со користење едноставен јазик за означување или семрежен уредувач на текст. Леснотијата на заемодејството и користењето го прави викито делотворна алатка за... | [
"Хипертекст",
"Хавајски зборови и фрази",
"Википедија",
"Викија",
"Самоорганизација",
"Интеракција човек-компјутер",
"Обработка на информации"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8 | 562 | 0.987 |
4783 | Лао-це | Лао-це (老子 — важна фигура во кинеската филозофија, чие историско постоење е под знак прашање. Кинеската традиција смета дека тој живеел во 6 век п.н.е., но многу модерни историчари тврдат дека тој можеби живеел приближно во 4 век п.н.е., за време на Стоте Школи на Мислата и Периодот на Завојувани Држави. На него му се ... | [
"Луѓе од времето на династијата Џоу",
"Основачи на религии",
"Кинески филозофи",
"Родени во 7 век п.н.е.",
"Таоизам",
"Починати во 6 век п.н.е."
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D0%BE-%D1%86%D0%B5 | 1,173 | 0.964 |
4851 | Органски систем | Органски систем — целина од два или повеќе органи кои се заемно анатомски и физиолошки (функционално) поврзани. На пример: систем за варење, циркулаторен систем, нервен систем итн.
1 Поврзано
* Систем за варење
* Дишен систем
* Систем за излачување
* Систем за движење
* Кожен систем
* Регулаторни системи
* Нервен систе... | [
"Органски системи"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC | 52 | 1 |
4805 | Жан Митрев | Д-р Жан Митрев (роден на во ) - еден од најпознатите македонски кардиохирурзи. Основач, сопственик и менаџер е на Специјалната болница „Филип Втори“.
1 Професионална биографија
Основно и средно училиште завршува во Штип, а од 1979 студира на универзитетот "Кирил и Методиј" во Скопје. Дипломира во 1985 година.
Во 1983 б... | [
"Македонски кардиохирурзи",
"Луѓе од Штип"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B2 | 544 | 0.897 |
4696 | Ерих Фром | Ерих Фром (|Erich Fromm; - ) — германски психоаналитичар, хуманистички филозоф и демократски социјалист.
1 Животопис
Ерих Фром е роден на 23 март 1900 година, во Франкфурт, во семејство на ортодоксни Евреи. Неговиот дедо и двајцата прадедовци по татко му биле рабини, вујкото на мајка му бил познат проучувач на Талмудот... | [
"Германски психолози",
"Германски хуманисти",
"Американски психолози",
"Американски Евреи",
"Американски филозофи",
"Германски филозофи",
"Германски социолози",
"Германски социјалисти",
"Американски социолози",
"Германски Евреи",
"Апсолвенти на Хајделбершкиот универзитет",
"Американски социјал... | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D1%80%D0%B8%D1%85_%D0%A4%D1%80%D0%BE%D0%BC | 2,075 | 0.997 |
4811 | Стале Попов | Стале Попов ( — ) — македонски раскажувач и романописец.
1 Животопис
Роден е на 25 мај 1902 година во малото село Мелница, Мариово, како трето од петте деца на манастирскиот слуга Илија Сталев. Набргу умрела мајка му Неда (1908) и малиот Стале останал на товар на татко му и не многу постарите деца - сестрата Трна и бра... | [
"Членови на ДПМ",
"Македонски романописци",
"Луѓе од Мелница (Прилепско)",
"Починати во Скопје",
"Македонски писатели",
"Југословенски писатели"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B5_%D0%9F%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2 | 726 | 1 |
4845 | Александар Турунџев | Александар Турунџев (1872 - 30 август 1905) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член и војвода на Македонската револуционерна организација.
1 Првите години
Тој роден е во 1872 година во с. Горно Врбени), Леринско. Во редовите на ТМОРО се вклучил многу млад, најнапред како четник, ... | [
"Борци против грчката вооружена пропаганда во Македонија",
"Македонски војводи",
"Дејци на ВМОРО"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80_%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%83%D0%BD%D1%9F%D0%B5%D0%B2 | 614 | 1 |
4847 | Уго Чавес | Уго Рафаел Чавес Фријас (шпански: ''Hugo Rafael Chávez Frías'', - ) — претседател на Венецуела. Неговото претседателствување со Венецуела од 1998 година, демократско-социјалистички ориентирано, донело радикални промени во земјата, вклучувајќи нов Устав, многу нови социјални програми и нова надворешна политика насочена ... | [
"Социјалисти",
"Претседатели на Венецуела"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B3%D0%BE_%D0%A7%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%81 | 597 | 0.993 |
4846 | Крсте Гермов | Крсте Гермов познат како Шакир (, - , ) — македонски револуционер, мариовски војвода, учесник во македонското револуционерно движење, член на Македонската револуционерна организација. После ослободувањето, тој учествувал во раководењето на ДФ/НР Македонија.
1 Животопис
Гермов бил роден во 1868 година во Прилеп. Работeл... | [
"Затвореници и притвореници во Отоманското Царство",
"Македонски борци",
"Делегати на Второто заседание на АСНОМ",
"Отомански затвореници и притвореници",
"Луѓе од Прилеп",
"Добитници на Илинденска пензија",
"Југословенски Македонци",
"Македонски војводи",
"Дејци на ВМОРО",
"Учесници во Илинденско... | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B5_%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%B2 | 381 | 0.997 |
4804 | Марко Цепенков | Марко Костов Цепенков (, — , ) — истакнат собирач на македонски народни умотворби, кои имаат непроценливо значење за македонската фолклористика, за етнографијата, за лингвистиката, за националната историја и за правото и за моралот на Македонците. Тој е автор на неколку публикации напишани на македонски јазик. Македонс... | [
"Македонски општественици",
"Македонски писатели",
"Македонски собирачи на народни умотворби",
"Ореовец (Прилепско)",
"Македонски преселници во Софија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE_%D0%A6%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE%D0%B2 | 558 | 1 |
4821 | Ѕвездени патеки | „Ѕвездени патеки“ (англ. Star Trek) — заедничко име за шест научнофантастични серии, десет филма, како и стотици новели и компјутерски видеоигри. Создавач на «светот на Ѕвездените патеки» (анг.the Star Trek Universe) е Џин Роденбери во 1960-тите.
= Серијали на Ѕвездени патеки =
1 Ѕвездени патеки
Првиот серијал, наречен... | [
"Научнофанатастични телевисиски серии",
"Вселенски опери",
"Американски телевизиски серии",
"Ѕвездени патеки"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%85%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BF%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B8 | 2,137 | 0.922 |
4840 | Систем за варење | Варење или дигестија претставува сложен физиолошки процес, каде што хранливите материи, под влијание на физичката и хемиската обработка се претвораат во форми погодни за ресорпција и транспорт преку крвта и лимфата. Механичка преработка на храната се состои во ситнењето, влажнењето, мешањето и растворање на нејзините с... | [
"Метаболизам"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%9A%D0%B5 | 1,437 | 0.999 |
4853 | Тенко црево | Тенкото црево (латински: ''intestinum tenue'') е дел од системот за варење, кое се протега од желудочниот пилорус (излезот на желудникот) до слепото црево (почетен дел на дебелото црево). Долго е од 5-7 метри и е диференцирано на 3 дела:
* Дванаесетпалечно црево (''duodenum''), долго 30 cm или дванаесет палци;
* Празно... | [
"Систем за варење"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%BE_%D1%86%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE | 617 | 0.973 |
4686 | Дипломатија | Зборот "дипломатија" потекнува од грчкиот збор диплома. Во Стара Грција дипломата била државен документ кој се давал на определено лице како препорака или уверение за неговите официјални овластувања да ја претставува државата во други земји. Носителот на диплома започнал да се нарекува дипломат, а од таму и дејноста св... | [
"Дипломатија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B8%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 5,326 | 0.999 |
4877 | Претседател на Република | Претседател на државата е функција која е застапена во републиканските системи. Во зависност од организацијата на власта, функцијата претседател на државата може да биде само претставничка, но може да биде и функција со значителни овластувања. Зависно од уставните решенија, претседатателот на државата се избира на пери... | [
"Политика"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%BD%D0%B0_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0 | 65 | 1 |
4855 | Црн дроб | Црн дроб (латински: ''hepar'') или црн џигер — најголемата жлезда кај цицачите. Тежи околу 2 кг. Сместен е на десната страна од стомачната празнина, под дијафрагмата. Се состои од ''лев'' и ''десен резен''. Во десниот резен е сместено жолчното ќесе.
1 Структура
Црниот дроб е црвено-кафеав орган во облик на клин со два ... | [
"Систем за варење",
"Црн дроб",
"Органи"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D1%80%D0%BD_%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B1 | 385 | 0.97 |
4854 | Дебело црево | Дебелото црево (латински: ''intestinum crassum'') — дел од системот за варење кој се надоврзува на тенкото црево. Долго е околу 1,5 метри, но, за разлика од тенкото, има поголем пречник. Се диференцира на 3 дела:
* Слепо црево (''coecum'') со ''црвовиден израсток'' (''appendix vermiformis'');
* Колон (''Colon'');
* Пра... | [
"Систем за варење"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE_%D1%86%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BE | 1,340 | 0.972 |
4885 | Сексуален криминал | Сексуален кривичен акт:
Под сексуален кривичен акт се подразбира форми на човечко сексуално однесување кое е криминал. Тој што го сторува истото е сексуален напаѓач.
Сексуален криминал:
Под сексуален криминал се подразбира криминал кој подразбира сексуални дејствија и блудничења.
Тој најчесто се наоѓа во форма на прост... | [
"Криминалистика"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B5%D0%BA%D1%81%D1%83%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD_%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB | 71 | 1 |
4884 | Ендокрин систем | Ендокриниот систем е составен од жлездите со внатрешно лачење и од одделни жлездести клетки. Важно да се напомни е тоа дека овие жлезди не образуваат систем во анатомска смисла на зборот, туку во физиолошка. Ендокриниот систем главно е поврзан со регулацијата на метаболитичките процеси во организмот. Неговите реакции с... | [
"Ендокрин систем",
"Органски системи"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BD_%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC | 82 | 1 |
4882 | Меѓународна матура | Организацијата на Меѓународна матура (''International Baccalaureate Organisation'') е создадена 1968 година и е признаена како водач во меѓународно-насоченото образование во светот. Тоа е непрофитабилна, мисионерска организација која е прифатена во 1595 училишта во целиот свет. Оваа организација нуди четири вида програ... | [
"Образование во Република Македонија",
"Образование"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%93%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0 | 218 | 0.934 |
4843 | Светлосна година | Светлосна година или светлинска година (симб. сг, меѓун. ''ly'') — мерна единица за растојание (оддалеченост) во астрономијата, еднаква на околу 10 билиони километри. По дефиницијата на Меѓународниот астрономски сојуз (IAU), една светлосна година е растојанието што светлината ќе го помине во вакуум за една јулијанска г... | [
"Единици за должина",
"Концепти во астрономијата",
"Астрономски мерни единици",
"Светлина"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%B0_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 | 779 | 0.893 |
4890 | Живец | Живец (или нерв) — сплет од неколку нервни влакна, поврзани меѓусебе со сврзно ткиво, при што телата на невроните се собираат во ганглија. Како и невронот, и
живецот има неколку особини — надразливост, осетливост и спроводливост. Живците влегуваат во коските, разгранети се во мускулите, во органите од системот за варењ... | [
"Живци",
"Нервен систем",
"Невроанатомија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B8%D0%B2%D0%B5%D1%86 | 88 | 1 |
4895 | Аферентен нервен пат | Аферентниот нервен пат го пренесува нервниот импулс од рецепторите, преку чувствителните нерви до задниот корен од сивата маса на ‘рбетниот мозок, од каде преку продолжениот мозок и мостот на Вароли се пренесува во средниот, малиот мозок и во ретикуларната формација на меѓумозокот. Од тука, аферентниот нервен пат продо... | [
"Нервен систем"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B5%D0%BD_%D0%BF%D0%B0%D1%82 | 57 | 1 |
4897 | Затворен тип на крвоток | Затворениот тип на циркулаторен систем се состои од меѓусебно поврзани крвни садови. Во најпроста форма, тој е претставен со дорзален (грбен) и вентрален (стомачен) крвен сад, кои меѓусебе се поврзани со напречни ситни садови. Улогата на срце овде ја има дорзалниот крвен сад, кој се контрахира исто како како кај прстен... | [
"Крвоток"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B8%D0%BF_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D1%80%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%BA | 67 | 1 |
4899 | Отворен тип на крвоток | Отворениот тип на циркулаторен систем се состои од крвни или лимфни садови кои не се меѓусебно поврзани.Ваков циркулаторен систем имаат мекотелите,раковидните животни и др.,кај кои телесната течност се излива меѓу ткивата или органите.Кај повисоко организираните ракови постои и срце. | [
"Крвоток"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D0%B8%D0%BF_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D1%80%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%BA | 43 | 1 |
4894 | Рецептор | Рецептор или сетилна ќелија е делот од невронот кој прв стапува во контакт со нервниот стимул. Рецепторите можат да бидат ''слободни нервни завршетоци'', ''специјализирани нервни клетки'' за прием на точно определени дразби (краусеови телца, пачиниеви телца итн.) или ''групирани со други ткива'', формирајќи притоа сети... | [
"Нервен систем"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%BE%D1%80 | 96 | 1 |
4864 | Усна празнина | Усната празнина (лат. ''cavum oris'') или уста е почетниот дел од системот за варење. Усната празнина, заедно со органите се во тесна анатомска или физиолошка врска со неа, како што се усните, јазикот, забите, и плунковни жлезди, вршат многу важни физиолошки функции во процесот на дигестијата. Усната празнина е почетен... | [
"Систем за варење",
"Уста"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D1%81%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0 | 530 | 0.955 |
4903 | Физиологија | Физиологијата (од грчки: fizis-природа) — биолошка наука која ги изучува животните манифестации на материјата. Таа ги изучува физичките и хемиските фактори кои се вклучени и се одговорни за потеклото, развојот и одржувањето на животот. За да се проучат одредени физиолошки процеси во организмот, треба добро да се познав... | [
"Гранки на биологијата",
"Физиологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 111 | 0.991 |
4906 | Тело на нервната клетка | Телото на нервната клетка (латински:neurocit) е најголемиот дел од невронот.Се состои од невроплазма (во која е сместено клеточното јадро),нислови телца,пигментни гранули и неврофибрили.Невроцитот,заедно со дендритите ја образуваат сивата маса од нервното ткиво. | [
"Нервен систем"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D0%BB%D0%BE_%D0%BD%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%BA%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 | 38 | 0.974 |
4907 | Дендрит | Дендритите (грчки:dendron-дрво) се кусите продолжетоци на невронот кои ги собираат нервните импулси од една или повеќе соседни клетки и ги спроведуваат до телото на нервната клетка.Во нив навлегуваат неврофибрилите. | [
"Нервен систем"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D1%82 | 32 | 0.969 |
4706 | Панама | Панама (|Panamá) или официјално Република Панама (|República de Panamá) е држава во копнена Средна Америка. Панама се наоѓа на т.н. Панамски Провлак, копно кое ја поврзува Северна Америка преку Средна Америка со Јужна Америка. На северозапад од Панама се наоѓа Костарика, на југоисток се наоѓа Колумбија, на север се нао... | [
"Панама",
"Републики",
"Држави во Северна Америка",
"Држави и територии настанати во 1903 година",
"Држави во Средна Америка"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0 | 1,262 | 0.986 |
4889 | Неврон | Неврон или нервна клетка — основна единица во градбата на нервниот систем. За разлика од другите клетки во телото, невроните се одликуваат со надразливост, осетливост и спроводливост. Овие одлики се во согласност со нивната специфична функција. Друга одлика што ја прави нервната клетка различна од другите е тоа што таа... | [
"Нервен систем",
"Неврони",
"Невробиологија",
"Невроанатомија",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BD | 385 | 1 |
4908 | Нервно влакно | Нервните влакна или аксони (латински:neurit-и) се долгите продолжетоци на невроните.Тие ја сочинуваат белата маса од нервното ткиво и учествуваат во спроведување на нервните импулси на големо растојание.Некои аксони можат да достигнат и до 1м.Содржат јони на натриум и калиум,за трансмисија на електро-хемиски сигнал.Акс... | [
"Нервен систем"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%BE_%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%BD%D0%BE | 100 | 0.99 |
4891 | Синапса | Синапсата претставува функционална врска меѓу две надразливи клетки чии цитоплазми градат електрогени (електросоздавачки) мембрани.Според локализацијата во организмот синапсите се делат на централни и периферни. Функцијата на централните синапси се состои во создавање на врски меѓу нервните клетки во централниот нервен... | [
"Биофизика",
"Физиологија",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Неврологија",
"Нервно ткиво"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D1%81%D0%B0 | 535 | 1 |
4905 | Анатомија | Анатомијата или телознание — биолошка наука која се занимава со проучување на структурите на организмот, или поточно, градба на живиот организам.
Анатомски (или претежно анатомски) дисциплини се миологија - наука за мускулите, остеологија - наука за коските, артрологија - наука за зглобовите, спланхнологија - наука за ... | [
"Гранки на биологијата",
"Анатомија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 269 | 0.996 |
4710 | Рак (болест) | Рак (медицински термин: злоќудна неоплазма) е класа на болести каде што група на клетки пројавува неконтролиран раст преку поделба надвор од нормалните граници, напаѓање и врзување со соседните ткива, и понекогаш појава на метастази, кои ги шират клетките на други места во телото преку лимфниот систем и крвотокот. Овие... | [
"Болести поврзани со стареење",
"Неоплазми",
"Патологија",
"Злоќудни заболувања",
"Онкологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%BA_%28%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%82%29 | 7,253 | 0.999 |
4919 | Биотоп | Биотоп — единица на животниот простор во кој главно владеат воедначени услови за живот (песочен морски брег, планински карпи, езерска шир, еден дел од морето.
Секој тип на биотоп е населен со специфична животна населба (заедница). Всушност, во заедницата, (биоценозата) што населува еден биотоп (на пример, бара), на раз... | [
"Еколошки поими",
"Екологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%BE%D0%BF | 141 | 1 |
4787 | Река | Река е голем природен воден пат. Реките често водат до поголеми водни маси како на пример, до океан, или пак, езеро. Реката се состои од повеќе основни делови, почнувајќи од извори, изворишта, и врутоци, што се влеваат во главниот тек. Постојат и помали реки кои се влеваат во реката и кои се викаат притоки. Водата тече... | [
"Водни површини",
"Геоморфологија",
"Реки"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D0%BA%D0%B0 | 884 | 0.834 |
4901 | ДНК | Дезоксирибонуклеинска киселина (ДНК) — нуклеинска киселина застапена главно во јадрото (хромозомите) на клетката (интрануклеарно), но ја има и во некои од органелите (екстрануклеарно). Неа ја има во митохондриите и во хлоропластите, но не и слободна во цитоплазмата.
0.1 Хемиски состав на дезоксирибонуклеинската киселин... | [
"ДНК",
"Биотехнологија",
"Генетика",
"Нуклеински киселини"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D0%9D%D0%9A | 716 | 0.978 |
4900 | Хормон | Хормоните се специјализирани хемиски стимулатори,кои се продуцираат од ендокрините клетки,ткива и органи (ендокрини жлезди).Тие се транспортираат до сите делови на телото преку крвотокот,но тие се ефективни само врз дадени целни клетки. Своето дејство,хормоните го покажуваат во многу мали количини.Во зависност од место... | [
"Биохемија",
"Хормони"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD | 310 | 0.943 |
4922 | Варење | Варење (дигестија) е процес при кој се обработува храната за да таа може да биде искористена од страна на организмот, за задоволување на енергетските потреби на истиот. Постојат три типа на дигестија на храната:
#''Внатреклеточен''. Најтипична внатреклеточна дигестија има кај праживотните: штом хранливата вакуола се по... | [
"Метаболизам",
"Физиологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%9A%D0%B5 | 156 | 1 |
4920 | Биоценоза | Биоценоза е група на популации на различни видови што живеат заеднички во одреден биотоп. Заедничкиот живот на популациите во биоценозата се одржува благодарение на нивната меѓусебна зависност и на тој начин животната заедница функционира како еден биотички систем. И популацијата е функционален систем, но за разлика од... | [
"Еколошки поими",
"Живеалишта (екологија)",
"Екологија",
"Биогеографија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 595 | 1 |
4918 | Екосистем | Екосистемот претставува целина од биотопот (неживиот дел) и биоценозата (живиот дел) на животната средина, во кој тие се нераскинливо поврзани. Екосистемот е еден бескрајно сложен, динамичен систем на заемно поврзани делови кои дејствуваат еден врз друг, ''директно'' или ''индиректно''. Поради ова, екосистемот е во пос... | [
"Системска екологија",
"Симбиоза",
"Екологија",
"Екосистеми"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC | 1,078 | 1 |
4960 | Метаболизам | Поимот метаболизам (од грчки ''metabolismos'') опфаќа серија на биохемиски процеси и патишта во кои енергијата од храната се трансформира во организмот и се искористува за одржување и одвивање на сите животни функции во истиот. Специфични белковини во телото го контролираат метаболизмот и секоја биохемиска реакција е к... | [
"Метаболизам",
"Биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC | 418 | 0.998 |
4961 | Црвени крвни зрнца | Еритроцитите се црвените крвни клетки. Тие се едни од формативните елементи на крвта, покрај леукоцитите и тромбоцитите. Еритроцитите имаат форма двојно вдлабнат диск, со должина од 7- 8 микрони и ширина 2 микрони.Кај цицачите тие не содржат јадро и затоа имаат кус животен век (од 80 до 120 дена), додека кај останатите... | [
"Крвни клетки",
"Крвоток",
"Човекови клетки"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D1%80%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%BA%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B7%D1%80%D0%BD%D1%86%D0%B0 | 383 | 0.995 |
4911 | Гликоза | Гликоза (С<sub>6</sub>H<sub>12</sub>O<sub>6</sub>) ― прост шеќер. Таа се наоѓа и во крвта на животните, каде што има многубројни функции. Се складира во црниот дроб во вид резервен шеќер-гликоген. Кога резервите на јаглехидратите во организмот се празни, црниот дроб врши претворање на гликогенот во гликоза со што се по... | [
"Неопходни лекови според Светската здравствена организација",
"Исхрана",
"Гликолиза",
"Гликоза",
"Хемиска патологија",
"Хексози"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 267 | 0.984 |
4902 | Ензим | Ензимите се биолошки катализатори, т.е. тие ги забрзуваат биолошките процеси во организмот, без притоа нивниот состав и количество да се изменат. Ги има во сите органели во клетката. По својата хемиска природа се прости или сложени белковини. Ензимите кои по својата структура се сложени белковини, се состојат од ''белк... | [
"Биомолекули",
"Метаболизам",
"Грцизми",
"Ензими"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D0%BD%D0%B7%D0%B8%D0%BC | 1,609 | 0.989 |
4956 | Размножување | Размножувањето (или репродукција) претставува основен белег на живите организми. Со овој процес организмите создаваат потомство слично или идентично на себе. На овој начин се одржува континуитетот на живот на Земјата. Размножувањето е карактеристично за сите видови организми (од вируси до човек). Преку процесот на разм... | [
"Размножување",
"Биолошки процеси"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B6%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5 | 871 | 1 |
4904 | Литванија | Литванија (литвански: ''Lietuva''), официјално Република Литванија (''Lietuvos Respublika''), а многу ретко Литва — земја во Североисточна Европа и е сместена меѓу Русија и Балтичкото Море на запад, Полска на југ, Белорусија на исток, Латвија на север. Државата е стара преку 1.000 години.
1 Историја
Во XVI век, Литвани... | [
"Држави во Европа",
"Држави и територии настанати во 1918 година",
"Држави и територии настанати во 1990 година",
"Литванија",
"Републики"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 481 | 0.979 |
4740 | Надреализам | Надреализмот претставува културно движење кое започнува во раните 1920-ти и е најдобро познатo по визуелните уметнички дела и списи од членовите на групата.
Делата на надреализмот го вклучуваат елементот на изненадување, неочекувани јукстапозиции и апсурдност; како и да е, голем број на уметници и писатели надреалисти,... | [
"Сликарство",
"Неологизми од 20 век",
"Уметнички правци",
"Книжевност"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D0%BC | 6,745 | 0.992 |
4964 | Скорбут | Скорбут претставува целосен недостаток на витаминот С во организмот. Таа е болест која се манифестира со крвавење на непцата. За нејзина превенција, секако, потребно е поголемо внесување на истиот витамин. Без третман, може да се појават намалени црвени крвни зрнца, заболување на непцата, промени на влакната и крварење... | [
"Никулци",
"Хиповитаминози",
"Ендокрини, нутритивни и метаболични болести",
"Витамин Ц"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B1%D1%83%D1%82 | 350 | 1 |
4990 | Зоологија | Зоологија — она поле од биологијата кое се занимава со проучување на животните. Како наука, таа се дели на општ дел или ''општа зоологија'' и специјален дел или ''систематика на животните''. Општата зоологија ги проучува сите појави во животинскиот свет кои имаат општо значење, а систематиката на животните се обидува с... | [
"Гранки на биологијата",
"Зоологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%BE%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 267 | 0.992 |
4994 | Молекуларна биологија | Молекуларна биологија — гранка на биологијата која ги проучува основните појави на животот (метаболизам, наследност, надразливост) на ниво на молекули што ја градат клетката. Полето на молекуларната биологија се преклопува со полињата на интерес на биологијата и хемијата, особено со генетиката и биохемијата. | [
"Клеточна биологија",
"Молекуларна биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%B0_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 42 | 1 |
4991 | Ткиво | Ткиво претставува ''група од клетки'' кои имаат исто потекло, иста надворешна и внатрешна градба и извршуваат иста функција. Функцијата е најглавната особеност на клетките од даденото ткиво. Специјализацијата (развивањето на функционалноста) на клетките во различни ткива не се одвива на ист начин. Во некои случаи клетк... | [
"Ткива",
"Хистологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%BA%D0%B8%D0%B2%D0%BE | 152 | 1 |
4965 | Анемија | Анемија, малокрвност или слабокрвност, — нарушување на крвта кое се јавува како последица на поголемо губење на крв, намалено производство или прекумерно уништување на црвените крвни клетки (еритроцити). Името „анемија“ започнало да се употребува во 19 век, а потекнува од грчките зборови „ан“ (негација) и „хаима“, што ... | [
"Болести на крвта"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 622 | 1 |
4984 | Систематика | Систематиката е биолошка наука чијшто предмет на проучување е разнообразието и класификацијата на организмите (археи, бактерии, протисти, габи, растенија и животни). Целта на систематиката е ''детерминација на филогенијата''. Систематичарите наидуваат на големи тешкотии при нивната работа, поради обемноста на живиот св... | [
"Еволутивна биологија",
"Биолошка номенклатура",
"Научна класификација",
"Систематика",
"Системска биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 | 344 | 0.97 |
4996 | Астробиологија | Полето на интерес на астробиологијата (или егзобиологија) е во врска со летањето на живите суштества (човекот пред се, но и други организми) во космосот, а чија основна задача е сестраното проучување на дејството на космичките фактори врз живите суштества од нашата планета, и тоа не само во космичките летала, туку и ди... | [
"Гранки на биологијата",
"Астробиологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%98%D0%B0 | 68 | 1 |
5006 | Биокибернетика | Биокибернетика е интердисциплинарна наука на кибернетиката и биологијата која се занимава со проучување на процесите на управување и регулирање кај живите системи. Кибернетиката прва постави мост меѓу биологијата и техниката, т.е. придонесе за синтеза на биолошките и техничките знаења, токму преку биокибернетиката. | [
"Гранки на биологијата",
"Биокибернетика"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0 | 43 | 1 |
5008 | Бионика | Бионика е интердисциплинарна наука чиј предмет на проучување е строежот и функционирањето на живите организми, со цел тие сознанија да се применат во техниката и технологијата и на таков начин да се усовршат постојните и да се создадат принципиелно нови машини, уреди, конструкции, технолошки процеси и др. Биониката ги ... | [
"Биоинженерство",
"Бионика"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 | 63 | 1 |
4975 | Младен Србиновски | Младен Србиновски — македонски писател и публицист. Роден е во 1958 година во село Вруток. Србиновски пред македонската јавност е познат по тоа што во неговите дела преовладуваат силни изрази на нихилизам и национален дефетизам, чија заедничка одлика е сомнежот во квалитетот на јазикот и на сопствениот народ. Познати с... | [
"Бугаромани",
"Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје",
"Бугарофили",
"Луѓе од Вруток",
"Македонски писатели"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%A1%D1%80%D0%B1%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8 | 755 | 1 |
4980 | Ботаника | Ботаника е една од најстарите гранки на биологијата, и таа се занимава со научно проучување на растенијата. Името потекнува од грчкиот збор βοτανικός, botanikós - и значи: она што се однесува на растенијата (βοτάνη, botánē - трева, растение). Во поново време ботаниката се означува и со термините “наука за растенијата“ ... | [
"Ботаника"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0 | 784 | 0.973 |
5021 | Адренокортикотропен хормон | Адренокортикотропниот хормон или адренокортикотропин ја регулира функцијата на кората на надбубрежните жлезди, од која се лачат хормони кои учествуваат во регулацијата на јаглехидратите, белковините и липидите. Тој стимулира синтеза и секреција на кортикостероиди. | [
"Хормони",
"Гени на хромозомот 2"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D1%85%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD | 33 | 1 |
5019 | Соматотропин | Соматотропинот (STH) или хормонот за раст (GH) е карактеристичен хормон со општо дејствување. Се продуцира од хипофизата и дејствува на најголемиот дел од телесните ткива, во кои стимулира синтеза на белковини, неопходни за растењето. Дејството на соматотропинот е особено изразено во периодот на детството и адолесценци... | [
"Противстаросни супстанции",
"Хормони",
"Гени на хромозомот 17",
"Пептидни хормони"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%BD | 121 | 0.983 |
5022 | Пролактин | Пролактинот (лутеотропен хормон- PRL) ја регулира функцијата на млечните жлезди и стимулира синтеза и излачување на млеко кај жените.
1 Нарушувања
Хиперпролактинемија, или зголемено серумско ниво на пролактин, е поврзано со хипоестрогенизам, ановулаторен неплодност, олигоменореја, аменореја, неочекувана лактација и губ... | [
"Гени на хромозомот 6",
"Хормони"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%BD | 53 | 0.981 |
5026 | Меланотропин | Меланотропинот се секретира од средниот дел на хипофизата и ја стимулира секрецијата на меланин во меланоцитите.
Millington GW (2006). "Proopiomelanocortin (POMC): the cutaneous roles of its melanocortin products and receptors". Clin. Exp. Dermatol. 31 (3): 407–12.
Millington GW (2007). "The role of proopiomelanocortin... | [
"Хормони",
"Гени на хромозомот 2"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%BD | 54 | 0.348 |
5017 | Праживотни | Праживотните (латински: ''Protozoa'') се едноклеточни еукариотски протисти. Всушност, тие се најпрво настанатите еукариоти кои, најверојатно, се развиле од предци кои имале градба слична на денешните прокариоти. Нивна основна одлика, секако, е ''едноклеточната градба на телото'', со присуство на едно или поретко повеќе... | [
"Еукариоти",
"Систематика на протистите"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%B8 | 480 | 0.998 |
5025 | Лутеинизирачки хормон | Некои од функциите на лутеинизирачкиот хормон (LH) се:
*''Кај жените'': стимулира формирање на жолто тело и секреција на полови хормони
*''Кај мажите'': ги стимулира интерстициските клетки и секреција на полови хормони. | [
"Гени на хромозомот 6",
"Пептидни хормони",
"Полови хормони",
"Гени на хромозомот 19"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D1%83%D1%82%D0%B5%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%85%D0%BE%D1%80%D0%BC%D0%BE%D0%BD | 31 | 0.968 |
4954 | Фотосинтеза | Фотосинтезата — процес во кој растенијата создаваат храна. Во него, од неоргански соединенија (јаглерод диоксид, вода и минерални соли), со помош на сончевата светлина и хлорофилот (кој го има само во растителните клетки) се синтетизираат органски соединенија (јаглехидрати, белковини, липиди итн.), кои се неопходни за ... | [
"Метаболизам",
"Клеточно дишење",
"Физиологија на растенијата",
"Фотосинтеза",
"Ботаника"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%81%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0 | 1,542 | 0.948 |
5020 | Тиреотропин | Тиреотропинот (TSH) е стимулирачки хормон кој ја регулира функцијата на штитната (штитната) жлезда. Под негово влијание се стимулира синтеза и секреција на тироидните хормони.
1 Физиологија
TSH (кој има полуживот од околу еден час) ја стимулира штитната жлезда да лачи хормон тироксин (T<sub>4</sub>), кој има мало влија... | [
"Гени на хромозомот 6",
"Хормони",
"Гени на хромозомот 1",
"Штитна жлезда"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B8%D1%80%D0%B5%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%BD | 107 | 0.942 |
5030 | Глукагон | Глукагон — хормон кој се секретира од алфа- клетките на лангерхансовите островца од панкреасот. Неговата функција е зголемување на концентрацијата на гликоза во крвта (хипергликемија). Значи, во услови на хипогликемија, гликагонот го стимулира разградувањето на гликогенот до гликоза во црниот дроб и синтеза на гликоза ... | [
"Животински производи",
"Пептидни хормони",
"Човечки гени",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Гени на хромозомот 2"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D1%83%D0%BA%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BD | 61 | 1 |
5029 | Инсулин | Инсулинот'' (од латински, insula што значи остров)'' е хормон кој се секретира од панкреасот. Панкреасот како жлезда има егзокрина и ендокрина фукција. Егзокрината функција има за цел да произведува дигестивен сок за самата дигестија на храната, а ендокрината функција е всушност лачењето на глукагонот од - алфа и инсул... | [
"Пептидни хормони",
"Животински производи",
"Гени на хромозомот 11"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%BD%D1%81%D1%83%D0%BB%D0%B8%D0%BD | 206 | 0.93 |
5034 | Кортизол | Кортизол е кортикостероиден хормон или произведени од ''zona fasciculata'' на надбубрежниот кортекс, кој е дел од надбубрежните жлезди. Тој обично се нарекува „хормон на стресот“, со оглед на тоа што неговото ниво се зголемува при стрес и анксиозност. Влијае на зголемување на крвниот притисок и шеќерот во крвта и го на... | [
"Стероиди",
"Гликокортикоиди",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Отологици"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%BB | 84 | 0.976 |
5035 | Кортикостерон | Кортикостеронот е хормон кој се секретира од кората на надбубрежните жлезди. Тој има значајна улога во метаболизмот на јаглехидратите. Исто така тој учествува и во синтезата на шеќерите од нешеќерни материи (од производите кои се создаваат при разградувањето на белковините и липидите). Значајна улога има и во заштитата... | [
"Кортикостероиди"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BD | 60 | 1 |
5028 | Окситоцин | Окситоцинот е хормон кој се лачи од неврохипофизата. Тој учествува при породувањето и доењето на новороденчето. При породувањето, окситоцинот предизвикува контракција на мазната мускулатура на матката, со што го потпомага породувањето, додека во периодот на лактација предизвикува контракција на каналите од млечните жле... | [
"Оргазам",
"Невротрансмитери",
"Гени на хромозомот 20",
"Хормони"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BA%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%BD | 63 | 1 |
5027 | Вазопресин | Вазопресин (ADH) или аргипресин, —хормон што се излачува од неврохипофизата и влијае врз водениот метаболизам на организмот, при што го инхибира исфрлањето на вода преку урината. Ова дејство на вазопресинот се одвива преку реапсорпција на водата од примарната урина во дисталните бубрежни каналчиња. Недостигот на секрец... | [
"Гени на хромозомот 20",
"Хормони",
"Невроендокринологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%BD | 76 | 0.947 |
5043 | Тироксин | Тироксинот (T<sub>4</sub> или тетрајодтиронин) е хормон кој се секретира од штитната жлезда. За синтеза на тироксинот, потребно е присуството на јод, кој се зема од храната. Овој хормон има многубројни функции, но најважна е интензивирањето на метаболитичките процеси во клетките. Зголемената концентрација на тироксин в... | [
"Хормони"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD | 53 | 0.962 |
5032 | Мелатонин | Мелатонинот е хормон кој се лачи од епифизата. Тој го спречува предвременото полово созревање, односно дејствува инхибиторно врз лачењето на FSH и LH до појавата на пубертетот, кога всушност и престанува дејството на мелатонинот.
Мелатонин, e познат и според хемискиот назив ''N''-ацетил-5-метокситриптамин. Во природата... | [
"Додатоци во исхраната",
"Антиоксиданси",
"Хормони"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BD | 83 | 0.951 |
5037 | Алдостерон | Алдостеронот е хормон (минералокортикоид) кој се лачи од кората на надбубрежните жлезди. Тој учествува во регулацијата на метаболизмот на натриум и калиум, т.е. овозможува повторно враќање на натриумот од примарната урина од бубрезите во крвта, и екскреција на калиумот со урината. Регулацијата на алдостеронската секрец... | [
"Енони",
"Минералокортикоиди"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BD | 64 | 1 |
5045 | Калцитонин | Калцитонин (или тирокалцитонин) е хормон кој се синтетизира од штитната жлезда, поточно од посебни клетки, наречени парафоликуларни клетки. Тој учествува во регулацијата на метаболизмот на калциум и фосфор. Калцитонинот стимулира вградување на калциум во коските и зголемување на концентрацијата на фосфор во крвта. Овој... | [
"Пептидни хормони",
"Гени на хромозомот 11",
"Штитна жлезда"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%BB%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BD | 53 | 1 |
5049 | Еритропоетин | Еритропоетинот е ткивен хормон кој го секретираат бубрезите. Тој стимулира еритропоеза во коскената срцевина. Се лачи во услови на намалено количество на кислород во крвта, појава позната како хипооксија. Еритропоетинот е гликобелковина. Нервните дразби како што се крвавење или движење на висока надморска височина го п... | [
"Цитокини",
"Хормони",
"Гени на хромозомот 7",
"Зборови што ги нема во ТРМЈ"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%95%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%BD | 235 | 1 |
5057 | Хиповитаминоза | Хиповитаминоза е делумниот недостиг на одреден витамин во организмот. При состојба на хиповитаминоза, организмот чувствува негативни промени, меѓутоа ваквата состојба бргу се надминува со земање на храна или пијалаци кои го содржат тој витамин. | [
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Медицина"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 34 | 1 |
5039 | Тестостерон | Тестостеронот — машки полов хормон што ги дава повеќето машки полови одлики. Се синтетизира во семениците. Лачењето на тестостеронот започнува во текот на феталниот и ембрионалниот период, при што лачењето се поврзува со поместувањето на тестисите од стомачната празнина во мошниците. Во пубертетот, лачењето се зголемув... | [
"Полови хормони",
"Андростани",
"Енони",
"Невроендокринологија",
"Естрогени",
"Деривати на алкените",
"Сексуалност"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A2%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BD | 123 | 1 |
4970 | Жан Мишел Жар | Жан Мишел Андре Жар (|Jean-Michel André Jarre; р. 24 август 1948 во Лион, Франција) е француски композитор. Тој се смета за еден од пионерите на електронската музика, како и за голем иноватор, главно заради спектакуларните концерти коишто ги прави на отворено и коишто вклучуваат ласерски проекции и огномет, спојување н... | [
"Електронска музика",
"Живи луѓе",
"Заповедници на Легијата на честа",
"Француски музичари",
"Луѓе од Лион"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%96%D0%B0%D0%BD_%D0%9C%D0%B8%D1%88%D0%B5%D0%BB_%D0%96%D0%B0%D1%80 | 536 | 0.508 |
5059 | Хипервитаминоза | Хипервитаминоза е состојба на организмот кога во него има преголеми количества на одреден витамин. При тоа можат да се појават симптоми на труење. Може да се јави хипервитаминоза на витамините: А. Д, Е, К, Ц и др. | [
"Зборови што ги нема во ТРМЈ",
"Медицина"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 37 | 1 |
5061 | Провитамин | Провитамин — неактивен облик на еден витамин. Во овој облик, витаминот не може да дејствува во организмот и да ги покаже своите дејства. Затоа, пред да биде внесен тој треба да се претвори во активен облик — витамин. На пример, провитаминот Д се претвора во витамин Д под дејство на ултравиолетово зрачење.
1 Поврзано
* ... | [
"Витамини"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD | 53 | 1 |
5005 | Бели крвни зрнца | Леукоцитите (leukos- бело) се ''белите крвни клетки'' кои се составен дел на крвта, но ги има и во лимфата и меѓуклеточната течност. Тоа се амебовидни клетки со јадра. Тоа се клетки што во себе содржат повеќе ензими кои ги разградуваат материите што ќе навлезат во нив. Леукоцитите се создаваат во коскената срцевина, ор... | [
"Човекови клетки",
"Крв",
"Имунологија",
"Крвоток",
"Бели крвни зрнца"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B8_%D0%BA%D1%80%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%B7%D1%80%D0%BD%D1%86%D0%B0 | 1,042 | 0.988 |
5058 | Авитаминоза | Авитаминоза претставува целосен недостиг на одреден витамин во организмот. При оваа состојба се јавуваат значајни нарушувања и болести на организмот.
1 Типови
Поради авитаминоза на некои витамини се јавуваат разни болести. Авитаминозата може да настане поради недостиг на:
*витамин А - настануваат ксерофталмија или ноќн... | [
"Хиповитаминози"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 71 | 1 |
5062 | Раст | Во биологијата, раст претставува квантитативно зголемување на телесната жива маса на организмот во целина. Сите организми растат, благодарение на делбата на клетките, со што се зголемува нивниот број и големина, а како последица на тоа расте телото на организмот. Растењето е неповратна појава. Тешко можат да се издвоја... | [
"Биологија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D1%81%D1%82 | 180 | 1 |
5065 | Извршна власт | Извршна власт — гранка на државната власт чија должност е да ги спроведува законите што ги донела законодавната власт. Во зависност од бројот на органи што се носители на извршната власт, извршната власт во одредена држава може да биде моноцефална (едноглава) или бицефална (двоглава). Моноцефална извршна власт има кога... | [
"Државни установи",
"Извршни органи на власта",
"Поделба на власта"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D1%80%D1%88%D0%BD%D0%B0_%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82 | 112 | 1 |
5066 | Законодавна власт | Законодавната власт е една од трите власти. Главна задача на законодавната власт е донесување закони. Во системите со либерална демократија граѓаните на избори ги избираат своите претставници во законодавното тело и на таков начин ги овластуваат да донесуваат закони во нивно име. Законодавното тело може да биде еднодом... | [
"Поделба на власта"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82 | 66 | 1 |
5069 | Претседател | Претседателот на државата е шеф на државата во земјите со републиканско уредување. Според уставните решенија во некои држави функцијата претседател е церемонијална функција, која не содржи голем број овластувања (како, на пример, во Чешка), додека во некои држави функцијата претседател носи значителни овластувања (како... | [
"Претседатели",
"Титули",
"Шефови на држави"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB | 54 | 1 |
5067 | Судска власт | Судската власт е една од трите власти, заедно со законодавната и извршната. Неа ја вршат судовите.
1 Судската власт во Република Македонија
Во Република Македонија според Законот за судови од 1995, постојат 27 судови на прва инстанца, четири апелациони судови и Врховен Суд на Република Македонија. Покрај тоа, има и Уст... | [
"Поделба на власта"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D1%83%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82 | 193 | 1 |
5070 | Меѓународна фондација „Борис Трајковски“ | Меѓународната фондација "Борис Трајковски" е формирана пролетта 2004 год. со цел да го продолжи делото кое го остави во наследство покојниот Претседател на Република Македонија, Борис Трајковски. Фондацијата постои за да ја извршува својата мисија, како и целите и задачите, преку разновидни активности и програми.
Фонда... | [
"Меѓународни организации",
"Борис Трајковски"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%93%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_%E2%80%9E%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81_%D0%A2%D1%80%D0%B0%D1%98%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%E2%80%9C | 183 | 1 |
5074 | Рибоза | Рибозата е јаглехидрат, моносахарид изграден од пет јаглеродни атоми (пентоза). Терминот се однесува на двата енантиомери: најчесто D-рибоза, која е широко распространета во природата; или нејзиниот синтетски добиен лик во огледало L-рибоза, која не се среќава во природата. Влегува во состав на молекулата на рибонуклеи... | [
"Јаглехидрати"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D0%B7%D0%B0 | 49 | 0.959 |
5042 | Прогестерон | Прогестеронот е хормон кој се секретира од жолтото тело од јајчниците. Тој има значајна улога во текот на бременоста. Прогестеронот е најчесто произведени некои растенија од фамилијата Диоскореа. Диоскореата произведува големи количества од стероидот диосгенин diosgenin кој во лабораториски услови може да се претвори в... | [
"Дикетони",
"Деривати на алкените",
"Полови хормони",
"Стероидни хормони",
"Невростероиди",
"Хепатотоксини"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B3%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BD | 181 | 0.961 |
5015 | Божин Павловски | Божин Павловски — македонски писател и редовен член на МАНУ. Тој живее и твори во Скопје и Мелбурн.
1 Животопис
Божин Павловски е роден на 7 јануари 1942 година во селото Жван, во близината на Демир Хисар, тогаш во Царството Бугарија односно за време на окупацијата во Втората светска војна. Во родното место го завршил ... | [
"Апсолвенти на Филозофскиот факултет - Скопје",
"Луѓе од Жван",
"Добитници на наградата „11 Oктомври“",
"Добитници на наградата „Рациново признание“",
"Добитници на наградата „Стале Попов“",
"Академици на МАНУ",
"Македонски сценаристи",
"Соработници на Службата за државна безбедност",
"Македонски ур... | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BD_%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8 | 776 | 1 |
5076 | РНК | РНК или рибонуклеинска киселина е нуклеинска киселина изградена од една полинуклеотидна низа.
1 Структура
Рибонуклеинските нуклеотиди содржат:
* Јаглехидрат - рибоза
* Азотни бази:
** Пурински - аденин (A) и гванин (G)
** Пиримидински - урацил (U) и цитозин (C)
* Фосфорна киселина.
2 Синтеза
РНК молекулата се синтетизи... | [
"Нуклеински киселини",
"Молекуларна биологија",
"Генетика",
"РНК",
"Биохемија"
] | https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%9D%D0%9A | 316 | 0.829 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.