Datasets:

yalcineray
/

tubitak_sosyal_bilimler_ansiklopedisi

Modalities:

Text

Formats:

Size:

Libraries:

License:

Dataset card Data Studio Files Files and versions

xet

Community

Dataset Viewer

Auto-converted to Parquet Duplicate

Split (1)

train · 1.13k rows

baslik stringlengths 2 57	yazar stringlengths 8 48	makale_metni stringlengths 1.06k 20k	url stringlengths 49 102
ALAN / SAHA ARAŞTIRMASI	Haluk Zülfikar	Araştırmada, veri elde etme sürecinin verinin elde edileceği elemanın (bir diğer ifadeyle gözlem elemanının) bulunduğu ortamda bizzat bulunularak gerçekleştirildiği araştırma tekniğine verilen isimdir. Veri, “veri kaynağı” bulunduğu ortamdan ayrılmadan ve/veya doğal ortamında iken bizzat kendisinden elde edilir. Bu öze...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/alan_saha_arastirmasi
BASIN	Erdal Dağtaş	Belli bir coğrafyada ve zamanda süreli ve periyodik olarak yayımlanan gazete, dergi, bülten vb. basılı yayınların bütünü. Haberlerin dağıtım alanı ve içeriğine göre yerel/bölgesel basın, yaygın/ulusal basın ve uluslararası basın ayrımı yapılmaktadır. Basının ortaya çıkışında toplumsal önkoşulların tarihsel olarak olgun...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/basin
ALLAH	Hatice K. Arpaguş	Kendi dışındaki varlıkları yaratan, yaşatan ve yöneten, varlığı kendinden olan en yüce zat. Allah kelimesinin etimolojisi hakkında çok farklı görüşler bulunmakla birlikte kelimenin Arapça asıllı “ilah” lafzından türemiş olduğu genel kabul görmektedir. Bununla birlikte Allah lafzının Kur’ân-ı Kerim’in semantiğiyle birli...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/allah
BAHÇECİLİK	Abdurrahman Yılmaz	Küçük ölçekli zirai faaliyettir. Düşük yoğunluklu (ekstansif) ziraat olarak da bilinen bahçecilik, kullanılan teknoloji, ürün çeşitliliği ve ölçeğin yanı sıra üretim sürecinin doğaya etkisi anlamında yoğun (intensif ya da entansif) zirai faaliyetten ayrılır. İngilizcedeki “horticulture” kelimesine atfen Türkçede “horti...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/bahcecilik
BAŞKANLIK SİSTEMİ	Haluk Alkan	Yasama ve yürütmenin katı ayrılığına dayanan bir hükûmet yapılanması ve bu yapılanma temelinde ortaya çıkan bir siyasal sistemdir. Kurumsal anlamda siyasal sistemlerin sınıflandırılmasında bir ülkedeki yürütme ve yasama ilişkilerinin düzenlenme biçimi önem kazanır. Hukukî açıdan hükûmet sistemleri olarak isimlendirilen...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/baskanlik_sistemi
ALIMLAMA	Oya Şakı Aydın	Alımlama, kelime kökeni olarak Batı dillerinde “karşılama” anlamına gelmekle birlikte, edebiyat ve iletişim çalışmalarında çeşitli biçimlerdeki metinlerle okuyucunun karşılaşma sürecini ifade eden genel bir kavramdır. Alımlama yaklaşımı, iletişim sürecinde mesajla izleyicinin/okuyucunun karşılaşmasının ortama, sınıfsal...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/alimlama
ALTERNATİF MALİYET	Mete Han Yağmur	Herhangi bir şeyi elde etmek için vazgeçilen/vazgeçilmesi gereken en iyi alternatifin değerini ifade eder. Her tercih veya fiilin bir alternatif maliyeti olduğu için kullanım alanı oldukça geniş olan bir kavramdır. Örneğin, bir lise öğrencisi, mezuniyetinden sonra eğitim hayatına üniversitede devam etmek veya bir iş bu...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/alternatif_maliyet
BALYOS	N. Zeynep Yelçe	Venedik Cumhuriyeti’nin İstanbul’daki yerleşik temsilcisine verilen addır. Kökeni 11. yüzyıl sonlarında Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos’un (ö. 1118) Venediklilere verdiği ticarî imtiyazlara dayanır. 1265 yılında yapılan antlaşma ile kalıcı bir nitelik ve resmiyet kazanmıştır. Önceleri Venedik’in başka şehirlerde...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/balyos
BARIŞ	Ayşe Betül Çelik	Barışın tarihi savaşın tarihi kadar eskidir. Bu nedenle barışın tanımı da birçok kere farklı biçimlerde yazılmıştır. Barışı tanımlamak için öncelikle çatışmalı ortamların ne tür sorunlar ürettiğini anlamak gerekir. Çatışmalı süreçler siyasî, sosyo-ekonomik, hukukî, askerî ve benzeri birçok açıdan sorunlar üretir. Bu so...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/baris
ALTKÜLTÜR	Ali Murat Yel	Toplumun geniş kesimlerinden farklılaşan grup kültürüdür. Toplum ve kültür kavramları birbirlerinden farklı düşünülemez. Her toplumda genel olarak kabul görmüş ve benimsenmiş değerler, inançlar, tabular, düşünceler, tavırlar, alışkanlıklar, adet ve gelenekler vardır. Bütün bu “kabul edilmiş” değerler, normlar veya tavı...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/altkultur
AMORTİSMAN	Göksel Yücel	Birden fazla dönemde kullanılan bir maddi veya gayri maddi sabit kıymetin maliyetinin dönem giderlerine veya üretim maliyetine, varlığın ekonomik ömrü boyunca sistematik olarak yansıtılmasıdır. Böylelikle dönem kârı veya mamul maliyetlerinin daha gerçekçi olarak ölçülmesine çalışılır. Varlığın ekonomik ömrü tahmin edil...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/amortisman
ANARŞİ (Uluslararsı İlişkiler)	E. Fuat Keyman	Uluslararası ilişkiler teorisinde anarşi, dünyada egemen bir otoritenin olmamasını ifade eder. Anarşik bir sistemde anlaşmazlıkları çözecek, kurum ve yasalar oluşturacak, yasaları uygulayacak ve düzeni sağlayacak üstün, zorlayıcı bir güç yoktur. Üst ve ast birimler arası dikey yapılanmayı belirten hiyerarşiden farklı o...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/anarsi_uluslararsi_iliskiler
BALKAN ANTANTI	Ayşe Köse Badur	Balkan Antantı, İkinci Dünya Savaşı öncesinde bölgede artan tehdit ve tehlikelere karşı Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya tarafından 9 Şubat 1934 tarihinde Atina’da imzalanan bir ittifak antlaşmasıdır. Bu çerçevede imzacı tarafların, üçüncü bir devletin saldırısına uğraması hâlinde ittifak olarak savunma ve yi...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/balkan_antanti
BATIL İNANÇ	Ali Köse	Toplumun bilgi düzeyi ve hâkim dinî anlayışıyla uyuşmayan, bu nedenle de anlamsız görünen, bununla birlikte bireye psikolojik yarar sağlayan, nesilden nesile devam eden, nesnelere ve insanlara doğaüstü güç atfeden inanç ve uygulamalardır. Batıl inanç ve davranışlar kaynak açısından dört grupta değerlendirilebilir: 1. H...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/batil_inanc
ANTİSEMİTİZM	Melih Çoban	Düşünsel ve pratik zeminlerde Yahudilere yönelik ayrımcılık, düşmanlık ve nefret içeren genel bir durumu ifade eder. Antisemitizm, bir ideolojiden ziyade bir zihniyettir. Terminolojik açıdan, Sami kökenli halklara, yani Yahudiler, Araplar ve Aramilere karşı olmak anlamını taşımasına rağmen tarihsel pratiği boyunca sade...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/antisemitizm
BEKLENTİLER (İktisat)	Aydın Çelen	İktisadî birimler çoğunlukla belirsiz bir ortamda karar almak durumundadır. Geleceğe yönelik kesin bilgiye ulaşılmasının mümkün olmaması ya da mümkün olsa da maliyetli olması nedeniyle bilgi eksikliği ve dolayısıyla belirsizlik ortaya çıkar. Bu da dönemler arası kararlarda geleceğe yönelik beklentilerin ortaya konmasın...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/beklentiler_iktisat
ANAERKİLLİK ve BABAERKİLLİK	Serpil Altuntek	Anaerkillik (Maderşahilik), kadının kendi aile grubu ve topluluğu üzerinde mutlak otoriteye sahip olduğu varsayımsal bir toplumsal sistemdir. 19. yüzyılda, sosyal evrim anlayışı çerçevesinde birtakım kültür sınıflamaları yapıldı ve ailenin evrimi sınıflaması ilk defa İsviçreli hukuk tarihçisi Johann Jakob Bachofen’ın (...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/anaerkillik_ve_babaerkillik
ALGI	Tuğba Uzer Yıldız	Duyularımızdan alınan bilgilerin işlenmesi, yorumlanması ve anlamlandırılmasıdır. Algısal süreç çevrede meydana gelen bir uyaranla (binalar, ağaçlar) başlar. Öncelikle cisimden yansıyan ışık insanın gözüne yansır. Yansıyan ışık göze ulaştığında, gözün ön kısmında yer alan kornea ve onun arkasında yer alan lens, retina ...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/algi
BEKTAŞÎLİK	Ahmet Yaşar Ocak	Bugünkü hüviyetiyle Balım Sultan’la (ö. 1516) başlayan, etkisi ve geleneği günümüze kadar uzanan bir tarikattır. Bektaşî an’anesinde Hacı Bektaş’tan sonra ikinci pîr kabul edilen Balım Sultan, 1501’de II. Bayezid tarafından Dimetoka’daki Seyyid Ali Sultan tekkesinden getirilerek Sulucakaraöyük’teki Hacı Bektaş Tekkesi’...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/bektasilik
BATILILAŞMA	Yusuf Tekin	Batılılaşma (Garplılaşma) kavramı hem genel bir düşünsel eğilime atıfta bulunmakta hem de Osmanlı-Türk modernleşmesi ile Rusya ve Japonya gibi Batı dışındaki ülkelerin modernleşme süreçlerinde karşılığını bulan tarihsel hareket ya da yönelimleri ifade etmektedir. Çoğunlukla birbirinin ikâmesi olarak kullanılan asrileşm...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/batililasma
ANORMAL PSİKOLOJİSİ	Ilgın Gökler Danışman	Psikolojinin, uyumsuz davranışların incelenmesi, değerlendirilmesi, tedavisi ve önlenmesine odaklanan bir alt alanıdır. Kimi zaman, psikolojik bozuklukları inceleyen bilim alanı olarak tanımlanan “psikopatoloji” ile aynı anlamda kullanılsa da psikopatolojiyi de içine alan daha geniş bir kapsama sahip olduğu belirtilmel...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/anormal_psikolojisi
ANAYASA MAHKEMESİ	Yusuf Şevki Hakyemez	Anayasa Mahkemesi, parlamentonun çıkardığı kanunların anayasaya uygunluğunu denetlemek amacıyla kurulmuş olan bir mahkemedir. Bu yönü ile anayasa mahkemesi, normlar hiyerarşisinin en üstünde yer alan anayasanın yasama organı açısından üstünlüğü ve bağlayıcılığının etkili biçimde sağlanması noktasında hayati bir öneme s...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/anayasa_mahkemesi
ANAYASA	Yusuf Şevki Hakyemez	Bir devletin temel yapısını, organlarını, organlarının oluşumunu, yetkilerini ve birbirleri ile olan ilişkilerini kuvvetler ayrılığı esasına göre düzenleyen ve devlet iktidarı karşısında bireyin haklarını güvence altına alan kurallar bütününe verilen addır. Tanımın ortaya koyduğu üzere anayasa devlet ile ilgili konular...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/anayasa
BELİRSİZLİK	Esin Okay	Belirsizlik, olayların gerçekleşme olasılığının bilinmediği durumu anlatmaktadır. Matematiğin bir dalı olarak olasılık, geleceğin tahmin edilmesi veya belirsizliğin ölçülmesidir. İktisat ve finans biliminde önemli bir yere sahip olan belirsizlik, davranış bilimleri kapsamında teorik ve ampirik pek çok araştırmaya konu ...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/belirsizlik
BECERİ	Hasan Bacanlı	Sosyologlar beceriyi, bir işin gerektirdiği davranış özellikleri olarak tanımlarken eğitimciler ve ekonomistler, daha çok birey açısından ele alır ve bireyin bir işi yapabilme kapasitesi veya yeterliliği anlamında kullanır. Bazılarına göre beceri, düşünmeden yapabilmek, bazılarına göre ise nasıl olduğunu bilmektir (kno...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/beceri
ALGI YÖNETİMİ	Cengiz Anık	İlk olarak ABD’de ortaya çıkan bir uygulama olan algı yönetimi, hedef kitlenin bir kişi veya kuruma yönelik duygu, düşünce ve davranış biçimlerinin istenilen yönde değiştirilmesini amaçlayan sistemli bir iletişim faaliyeti demektir. Halkla ilişkiler faaliyetleri arasında sayılan algı yönetimi, siyasetle ilgili bir kavr...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/algi_yonetimi
ANARŞİZM (Felsefe)	M. Hanefi Macit	Anarşizm, otoritenin reddiyesini, tahakkümün her türlüsünün karşıtı olmayı ifade eder. Anarşi sözcüğü, Grek dünyasında askeri lider ya da hükümdar/yönetici anlamlarına gelen “arkhos” sözcüğünün “sız” ya da “siz” ön ekiyle birleşmesiyle “hükümdarsız/lidersiz” anlamında kullanılmıştır. Orta Çağ dünyasında ilk dönemlerde ...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/anarsizm_felsefe
ANOMİ	Enes Kabakcı	Kolektif norm ve değerlerin kısmen ortadan kalkması veya bir bütün olarak zayıflayarak etkisizleşmesi neticesinde grup veya toplumlarda meydana gelen görece düzensizlik, parçalanma veya çöküş durumunu ve tüm bu değişimler/altüst oluşlar karşısında bireyin toplumsal aidiyet ve güven duygusunu yitirmesini ifade eder. Eti...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/anomi
ANLAMBİLİM	Gülsün Leylâ Uzun	Sözcüklerin ve dilsel ifadelerin anlamlarının incelenmesine odaklanan ve birçok faklı yönü olan geniş bir araştırma alanıdır. İncelenen dil, Türkçe veya İngilizce gibi doğal bir dil veya bilgisayar programlama dili gibi yapay bir dil de olabilir. Doğal dillerde anlam, esas olarak dil bilimciler tarafından incelenir. An...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/anlambilim
ARİSTOKRASİ	Hamit Emrah Beriş	Siyasal iktidarın soylu bir azınlığın elinde bulunduğu yönetim şeklidir. Kavram, aristos (en iyi, en üstün) ve kratia (yönetim) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. Buradan hareketle, aristokrasinin sözlük anlamının “en iyilerin yönetimi” olduğu söylenebilir. Buna göre, belirli bir grup, kalıtsal özellikleri itibarı...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/aristokrasi
ARAP DEVLETLER LİGİ	Doğu Durgun	Arap Devletler Ligi, halkının çoğunluğu Arap olan ve Arapçanın resmî dillerden biri olduğu ülkelerin oluşturduğu gönüllü bir bölgesel kuruluştur. Filistin de dâhil olmak üzere toplam 22 üyesi vardır. Suriye’nin üyeliği Kasım 2011’den bu yana askıya alınmıştır. Üye devletlerin temsilcilerinin bulunduğu bir konsey, birli...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/arap_devletler_ligi
ANALİTİK FELSEFE	Ali Utku	En temel anlamıyla, olgulara ya da imlemlere uygun düşecek mantıksal biçimi bulmak için, kavramların, önermelerin ya da dile getirimlerin analizi olarak dilsel analizi temel yöntem belirleyen; analitik-sentetik önermeler ayrımıyla felsefeyi bir “öğreti gövdesi” olmaktan çıkarıp bir “dil eleştirisi”ne dönüştüren tutumdu...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/analitik_felsefe
ANNELİK-BABALIK	Fahri Çakı	Annelik ve babalık sosyal birer kurumdur. Sosyologlar bir statü olması boyutuyla anne/baba, ebeveynlik davranışı olması boyutuyla annelik/babalık ve ebeveynliğe ilişkin sosyal beklentilere, deneyimlere ve yapılara atıf boyutuyla annelik/babalık arasında ayırımlar yaparlar. Statü olarak anne/baba, belirli bir veya birka...	https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/annelik_babalik

End of preview. Expand in Data Studio

Tübitak Sosyal Bilimler Ansiklopedisi Veri Seti

Tübitak Sosyal Bilimler Ansiklopedisi'nde bulunan bütün makaleler yer almaktadır.

Detaylar

Kaynak: https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/anasayfa
Dil: Türkçe
Lisans: Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 (CC BY-NC 4.0)

Veri Seti Yapısı

baslik: Makale başlığı
yazar: Makaleyi yazan kişi
makale_metni: Makalenin tam metni
url: Makalenin orijinal bağlantısı

Kullanım

from datasets import load_dataset

ds = load_dataset("yalcineray/tubitak_sosyal_bilimler_ansiklopedisi", data_files="sosyal_bilimler_ansiklopedisi.parquet")

Oluşturan

Eray Yalçın
📧 yalcineray04@gmail.com

Downloads last month: 4