input
stringlengths
9
77
output
stringlengths
3
141
Kedu ka esi amata mgbe osisi ga-amị mkpụrụ?
Lelee ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Mmiri.
Kedu ka m ga-esi kụọ osisi?
Kụọ ya.
Gịnị kpatara m ji na-enwe nsogbu?
Gaa hụ dọkịta.
Kedu ka m ga-esi chebe mkpụrụ osisi m?
Chebe ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Iri nri.
Kedu ka m ga-esi mara ma ala m ọ dị mma?
Lelee ya.
Kedu ka m ga-esi mee ka ubi m dị mma?
Gbaa mbọ.
M na-enwe mgbu, gịnị ka m ga-eme?
Zuru ike.
Kedu ka esi amata mgbe osisi ga-amị mkpụrụ?
Lelee ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Mmega ahụ.
Kedu ka m ga-esi kụọ osisi?
Kụọ ya.
Gịnị kpatara m ji na-enwe nsogbu?
Gaa hụ dọkịta.
Kedu ka m ga-esi chebe mkpụrụ osisi m?
Chebe ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Iri nri.
Kedu ka m ga-esi mara ma ala m ọ dị mma?
Lelee ya.
Kedu ka m ga-esi mee ka ubi m dị mma?
Gbaa mbọ.
M na-enwe mgbu, gịnị ka m ga-eme?
Zuru ike.
Kedu ka esi amata mgbe osisi ga-amị mkpụrụ?
Lelee ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Mmiri.
Kedu ka m ga-esi kụọ osisi?
Kụọ ya.
Gịnị kpatara m ji na-enwe nsogbu?
Gaa hụ dọkịta.
Kedu ka m ga-esi chebe mkpụrụ osisi m?
Chebe ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Iri nri.
Kedu ka m ga-esi mara ma ala m ọ dị mma?
Lelee ya.
Kedu ka m ga-esi mee ka ubi m dị mma?
Gbaa mbọ.
M na-enwe mgbu, gịnị ka m ga-eme?
Zuru ike.
Kedu ka esi amata mgbe osisi ga-amị mkpụrụ?
Lelee ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Mmega ahụ.
Kedu ka m ga-esi kụọ osisi?
Kụọ ya.
Gịnị kpatara m ji na-enwe nsogbu?
Gaa hụ dọkịta.
Kedu ka m ga-esi chebe mkpụrụ osisi m?
Chebe ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Iri nri.
Kedu ka m ga-esi mara ma ala m ọ dị mma?
Lelee ya.
Kedu ka m ga-esi mee ka ubi m dị mma?
Gbaa mbọ.
M na-enwe mgbu, gịnị ka m ga-eme?
Zuru ike.
Kedu ka esi amata mgbe osisi ga-amị mkpụrụ?
Lelee ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Mmiri.
Kedu ka m ga-esi kụọ osisi?
Kụọ ya.
Gịnị kpatara m ji na-enwe nsogbu?
Gaa hụ dọkịta.
Kedu ka m ga-esi chebe mkpụrụ osisi m?
Chebe ya.
Kedu ihe kacha mma maka ahụ ike?
Iri nri.
Kedu ka m ga-esi mara ma ala m ọ dị mma?
Lelee ya.
Kedu ka m ga-esi mee ka ubi m dị mma?
Gbaa mbọ.
M na-enwe mgbu, gịnị ka m ga-eme?
Zuru ike.
Nnọọ, kedu ka ahụ gị dị taa?
Nnọọ, ahụ dị m mma. Daalụ maka ajụjụ gị. Kedu maka gị?
Kedu otu m ga-esi mee ka ubi ji m tọọ ụtọ?
Ihe kacha mkpa bụ iji fatịlaịza sitere n'okike mee ihe, ma hụ na mmiri juru n'ubi ahụ.
Ọ na-afụ m isi nke ukwuu, gịnị ka m ga-eme?
Biko, gbalịa zuru ike n'ebe gbara ọchịchịrị, ma ṅụọ mmiri zuru oke. Ọ bụrụ na ọ akwụsịghị, gaa hụ dọkịta.
Oge ole ka ọ dị mma ịkụ ji?
Ọ na-adị mma ịkụ ji n'oge mmiri na-amalite, ya bụ n'ọnwa atọ ma ọ bụ anọ.
Ahụ na-ekpo m ọkụ, gịnị ka m ga-aṅụ?
Ị nwere ike ịṅụ ọgwụ paracetamol ma nọrọ n'ebe ikuku na-efe. Ọ bụrụ na ọ ka njọ, biko gaa ụlọ ọgwụ.
Kedu otu m ga-esi gbochie anwụnta n'ugbo m?
Ị nwere ike ihichapụ ahịhịa gburugburu ebe ahụ ma kpochapụ mmiri gbachiri agbachi.
A na-afụ m afọ mgbe niile, gịnị bụ ihe kpatara ya?
Nke a nwere ike ịbụ n'ihi ihe ị na-eri. Gbalịa rie nri nwere eriri (fiber) ma ṅụọ mmiri nke ọma.
Ebee ka m ga-azụ ezigbo mkpụrụ ọka?
Ị nwere ike ịga na ụlọ ọrụ na-ahụ maka ọrụ ugbo dị nso gị, ha nwere ezigbo mkpụrụ.
Kedu nri kacha mma maka onye nwere ọbara mgbali elu?
Rie ọtụtụ akwụkwọ nri na mkpụrụ osisi, belata nnu na nri nwere abụba.
Olee mgbe ọ kacha mma ịfesa ọgwụ na-egbu ahụhụ n'ubi?
Ọ kacha mma ịfesa ya n'ụtụtụ mgbe anyanwụ na-abịabeghị ma ọ bụ n'uhuruchi.
Ahụ na-agụ m ike mgbe niile, gịnị ka m ga-eme?
Ị nwere ike ịchọrọ izu ike karịa ma ọ bụ nyochaa ọbara gị iji hụ ma ị nwere anaemia.
Kedu otu m ga-esi mara na ji m chara?
Mgbe akwụkwọ ji gị malitere ịkpọnwụ ma ọ bụ na-acha edo edo, ọ bụ mgbe ahụ ka ọ na-achacha.
Nwa m na-agbọ agbọ, gịnị ka m ga-eme?
Biko, nye ya mmiri (ORS) ka ọ ghara ịkpọnwụ ahụ, ma gaa hụ dọkịta ngwa ngwa.
Kedu otu m ga-esi mee ka ala ubi m dị mma?
Ị nwere ike ịgwakọta ala ahụ na nsị anụmanụ ma ọ bụ compost.
Ịṅụ mmiri mmanya ọ dị mma maka ahụike?
Ịṅụ ya n'ụzọ na-ekwesịghị ekwesị adịghị mma. Ọ ka mma ịṅụ mmiri dị ọcha.
Kedu anụmanụ kacha mma ịzụ n'obere ebe?
Ọkụkọ na ewu dị mfe ịzụ n'obere ebe ma ha na-enye ezigbo uru.
Kedu otu m ga-esi mara ma ọ bụrụ na m nwere ọrịa shuga?
Ihe ịrịba ama ya gụnyere ịṅụ mmiri nke ukwuu na ịgba mamịrị mgbe niile. Gaa ụlọ ọgwụ ka a nwalee gị.
Olee otu m ga-esi kụọ akpu?
Bee akpu n'iberibe, kụọ ya n'ala e gwuru nke ọma, hụ na ọ nwere mmiri zuru oke.
Aka na-afụ m ụfụ, gịnị ka m ga-eme?
Ị nwere ike itinye ice ma ọ bụ jiri ude na-egbu mgbu hịa ya. Ọ bụrụ na ọ ka njọ, gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi chekwaa ọka m mgbe owuwe ihe ubi gasịrị?
Kọọ ọka ahụ nke ọma n'anyanwụ ma tinye ya n'ebe kpọrọ nkụ na-enweghị ụmụ ahụhụ.
Kedu ihe m ga-eri iji nwee ahụ ike?
Rie nri nwere nguzozi: nri nwere protein, vitamin, na carbohydrates.
Kedu otu m ga-esi gbochie ọrịa n'ugbo ọkụkọ m?
Debe ebe ahụ ọcha mgbe niile ma gbaa ha ọgwụ mgbochi n'oge.
Ahụ na-agba m ọsụsọ n'abalị, ọ bụ ihe ọjọọ?
Ọ nwere ike ịbụ ihe na-adịghị mma, gbalịa hụ dọkịta ka a mara ihe na-akpata ya.
Kedu mgbe ọ kacha mma ịkụ akwụkwọ nri?
Akwụkwọ nri na-eto nke ọma n'oge mmiri, mana ị nwere ike ịkụ ya n'oge ọkọchị ma ọ bụrụ na ị na-agba ya mmiri.
Kedu otu m ga-esi mee ka ahụ ike m dị mma?
Mee mmega ahụ mgbe niile, rie nri na-edozi ahụ, ma zuo ike nke ọma.
Gịnị ka m ga-eme ma ọ bụrụ na anụmanụ m na-arịa ọrịa?
Kpọọ onye dibịa anụmanụ ngwa ngwa ka ọ bịa lelee ha.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na m nwere ụkwara?
Ị nwere ike ịṅụ mmanụ aṅụ na lemon. Ọ bụrụ na ọ gafee ụbọchị ole na ole, gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi mara na ala m kwesịrị ekwesị maka ọka?
Ala na-enweghị mmiri na-egbochi ya, nke nwere ezigbo humus, kacha mma maka ọka.
Kedu otu m ga-esi mee ka ezinụlọ m ghara inwe ọrịa?
Saa aka mgbe niile, rie nri a siri nke ọma, ma hụ na gburugburu unu dị ọcha.
Kedu otu m ga-esi bulie mmepụta ubi m?
Jiri mkpụrụ dị mma, gbakwunye fatịlaịza, ma hụ na ị na-elekọta ubi gị mgbe niile.
Afọ na-afụ m mgbe m risịrị nri, gịnị kpatara ya?
Eleghị anya ị na-eri nri ngwa ngwa ma ọ bụ na-eri nri na-adịghị mma. Gbalịa jiri nwayọ rie nri.
Kedu otu m ga-esi zụọ ewu?
Ewu chọrọ ebe kpọrọ nkụ, nri ahịhịa, na mmiri dị ọcha.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na anya na-afụ m ụfụ?
Ejila aka gị metụ anya gị aka, gbalịa sachaa ya na mmiri dị ọcha. Gaa hụ dọkịta anya.
Kedu otu m ga-esi chụọ ụmụ ahụhụ n'ubi akwụkwọ nri?
Ị nwere ike iji ihe ndị e ji ihe okike mee, dị ka ose ma ọ bụ galik, fesa ya n'elu akwụkwọ nri.
Kedu otu m ga-esi belata ibu?
Rie nri nwere obere calorie, mee mmega ahụ mgbe niile, ma ṅụọ mmiri nke ukwuu.
Kedu otu m ga-esi mara na ọkụkọ m tozuru oke?
Mgbe ha ruru ọnwa atọ ma ọ bụ anọ, ha na-etozukarị maka ire ahịa.
Kedu otu m ga-esi gwọọ ọrịa anụ ahụ (skin rash)?
Gbalịa mee ka ahụ gị dị ọcha, ejila ncha siri ike. Ọ bụrụ na ọ akwụsịghị, gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi kụọ unere?
Kụọ ya n'ebe nwere ezigbo ala, hụ na ọ nwere mmiri, ma hapụ ohere dị n'etiti osisi ọ bụla.
Gịnị kpatara na m na-enwe isi ọwụwa mgbe niile?
Ọ nwere ike ịbụ n'ihi nsogbu anya, nrụgide, ma ọ bụ enweghị ụra. Gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi chekwaa akpu m?
Akpu anaghị anọ ogologo oge, ya mere gbalịa ree ya ngwa ngwa ma ọ bụ hazie ya ka ọ bụrụ gari.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na m nwere ọnya?
Sachaa ọnya ahụ na mmiri dị ọcha, tinye ọgwụ na-egbu nje, ma kechie ya.
Kedu otu m ga-esi mee ka ubi m nwee mmiri n'oge ọkọchị?
Ị nwere ike igwu olulu mmiri ma ọ bụ jiri usoro ịgba mmiri (irrigation) mee ihe.
Kedu otu m ga-esi mara na m nwere ahụ ike?
Ọ bụrụ na ị na-enwe obi ụtọ, ike zuru gị, ma na-arụ ọrụ gị nke ọma, ị nwere ahụ ike.
Kedu otu m ga-esi zụọ atụrụ?
Atụrụ chọrọ ebe ahịhịa juru, ebe obibi dị mma, na ọgwụ mgbochi mgbe niile.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na m na-enwe mgbakasị ahụ?
Zuo ike, mee ihe na-atọ gị ụtọ, ma gbalịa ghara iche echiche gabiga ókè.
Kedu otu m ga-esi mara na osisi m na-arịa ọrịa?
Ọ bụrụ na akwụkwọ ya na-acha edo edo ma ọ bụ na-akpọnwụ n'oge na-adịghị mma, ọ na-arịa ọrịa.
Kedu otu m ga-esi mee ka eze m dị ọcha?
Jiri ahịhịa eze (toothbrush) na ọgwụ eze (toothpaste) saa eze gị ugboro abụọ n'ụbọchị.
Kedu otu m ga-esi kụọ tomato?
Kụọ mkpụrụ ya n'ebe nwere ezigbo anyanwụ, hụ na ala ya na-esi mmiri ọfụma.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na m nwere nsogbu iku ume?
Gaa ụlọ ọgwụ ngwa ngwa. Egbula oge.
Kedu otu m ga-esi jikwaa ahịhịa n'ubi?
Wepụ ha mgbe niile site n'ịkọcha ala ma ọ bụ iji ihe na-egbu ahịhịa (herbicide) mee ihe.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na m nwere ọnya afọ?
Zere nri na-esi ísì ụtọ, oriri na-ekpo ọkụ, ma gaa hụ dọkịta ka o nye gị ọgwụ.
Kedu otu m ga-esi zụọ ezì?
Ezì chọrọ ebe dị ọcha, nri zuru oke, na mmiri dị ọcha mgbe niile.
Kedu otu m ga-esi gbochie ọrịa malaria?
Jiri net anwụnta (mosquito net) hie ụra ma kpochapụ ebe anwụnta na-amụba.
Kedu otu m ga-esi mara na mkpụrụ osisi m chara?
Ọtụtụ mkpụrụ osisi na-agbanwe agba ma ọ bụ na-esi ísì ụtọ mgbe ha chara.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na m nwere ahụ ọkụ?
Jiri mmiri dị jụụ hichaa ahụ gị, ṅụọ ọgwụ paracetamol, ma zuo ike.