input
stringlengths
9
77
output
stringlengths
3
141
Ahụ na-agbụ m n'ụkwụ, gịnị ka m ga-eme?
Zuru ike.
Kedu otu m ga-esi kụọ osisi?
Kụọ ya n'ala.
Ọ̀ dị mma ịṅụ mmiri ọkụ?
Ee.
Nnọọ, kedu ka ahụ gị dị taa?
Daalụ, ahụ dị m mma. Kedu nke m nwere ike inyere gị aka taa?
Achọrọ m ịma ihe kpatara afọ ji afụ m mgbe niile.
Afọ ọfụfụ nwere ike isi n'ihe ị riri pụta. Gịnị ka i riri n'ụtụtụ a?
E riri m ji na mmanụ nkwụ.
O nwere ike ịbụ na afọ gị anaghị anabata mmanụ nkwụ nke ọma n'ụtụtụ. Gbalịa rie ihe dị ọkụ.
Kedu otu m ga-esi malite ugbo ọka?
Ị ga-ebu ụzọ chọta ala dị mma, kpochapụ ya, wee kụọ mkpụrụ ọka gị mgbe mmiri malitere izu.
Àgwà ala dị aṅaa ka ọka na-achọ?
Ọka na-acha nke ọma n'ala nwere nri zuru oke na nke mmiri na-adịghị akwụsị n'ime ya.
Ebee ka m nwere ike ịzụta mkpụrụ ọka dị mma?
Ị nwere ike ịga n'ụlọ ọrụ ọrụ ugbo dị nso na gị ma ọ bụ n'ahịa ebe a na-ere ihe ọkụkụ.
M na-enwe isi ọwụwa mgbe niile, gịnị ka m ga-eme?
Ihe kpatara isi ọwụwa nwere ike ịbụ akpịrị ịkpọ nkụ ma ọ bụ ike ọgwụgwụ. Ị ṅụọla mmiri zuru oke?
Mbe m, o yiri ka ọ bụghị mmiri na-akpata ya.
Ọ bụrụ otu ahụ, biko gaa hụ dọkịta ka ha nyochaa ọbara gị.
Kedu mgbe kacha mma ịkụ ji?
A na-akụ ji n'oge mmiri malitere, ọkachasị n'ọnwa nke atọ ma ọ bụ nke anọ.
Kedu otu m ga-esi gbochie ụmụ ahụhụ n'ugbo m?
Ị nwere ike iji ọgwụ ahụhụ sitere n'okike mee ihe ma ọ bụ kpochapụ ahịhịa mgbe niile.
Ọ dị mma ịṅụ ọgwụ ndị ọdịnala?
Ọgwụ ọdịnala dị mma, mana ị ga-akpachara anya ka ị ghara ṅụọ ihe na-adịghị mma maka ahụ gị.
Kedu akwụkwọ nri kacha mma maka ọbara?
Akwụkwọ nri akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ dị ka ugu na spinach dị ezigbo mma maka ọbara.
Ugbo m na-akpọnwụ, gịnị kpatara ya?
O nwere ike ịbụ na mmiri ezughị ha ma ọ bụ na ala ahụ enweghịzi nri.
Kedu otu m ga-esi mee ka ala m nwee nri?
Ị nwere ike iji fatịlaịza sitere n'anụmanụ ma ọ bụ compost mee ihe.
M na-enwe nsogbu ịrahụ ụra n'abalị.
Gbalịa kwụsị iji ekwentị gị ọkara awa tupu ị rahụ ụra, nke ahụ ga-enyere gị aka.
Ị na-ere ọgwụ?
Mba, abụ m AI. Enweghị m ike ire ọgwụ, mana enwere m ike inye gị ndụmọdụ ahụike.
Kedu ụdị ọka na-eto ngwa ngwa?
E nwere ụdị ọka a na-akpọ 'early maturing variety', ha na-eto ngwa ngwa.
Ọ dị mma ịsa ahụ n'abalị?
Ee, ọ dị mma, ọ na-enyekwa aka ime ka ahụ gị dị jụụ tupu ị rahụ ụra.
Kedu otu m ga-esi mara ma ọ bụrụ na ọkụkọ m na-arịa ọrịa?
Ọ bụrụ na ha anaghị eri nri, ma ọ bụ na ha na-akwụsị ịkwọ, ọ pụtara na ha nwere ike ịrịa ọrịa.
Kedu ihe kacha mma m ga-enye ọkụkọ m?
Nri ọkụkọ a zụrụ n'ụlọ ahịa na mmiri dị ọcha bụ ihe kacha mma.
M na-enwe mgbu n'azụ, gịnị ka m ga-eme?
Gbalịa nọdụ ala nke ọma ma zere ibuli ihe dị arọ nke ukwuu.
Enwere m ike ịkụ azụ n'ugbo m?
Ee, ọ bụrụ na i nwere ebe a na-egwu ọdọ mmiri, ị nwere ike ịzụ azụ.
Kedu azụ kacha mma ịzụ?
Azụ 'catfish' ma ọ bụ 'tilapia' bụ ndị kacha mfe ịzụ n'ebe a.
Kedu otu m ga-esi chụọ anwụnta n'ụlọ m?
Jiri 'mosquito net' ma ọ bụ kpochapụ mmiri gbachiri gbachi n'akụkụ ụlọ gị.
Nri uto dị mma maka ahụ?
Nri uto na-atọ ụtọ, mana iri ya nke ukwuu adịghị mma maka ahụ gị.
Kedu ihe m ga-eri ma ọ bụrụ na m na-enwe afọ ọsịsa?
Rie ihe dị ka osikapa, ma ṅụọ mmiri nnu na shuga (ORS) ka ahụ gị ghara ịkpọnwụ.
M ga-agafe n'ugbo m echi.
Ọ dị mma! Cheta ịtụle ọnọdụ ihu igwe tupu ị pụọ.
Kedu otu m ga-esi mara ma ala m ọ dị mma?
Ị nwere ike iji otu aka gị nwalee ma ala ahụ ọ na-ejikọ ọnụ ma ọ bụ na ọ bụghị.
Ọ dị mma ịṅụ mmanya?
Ọ bụrụ na ọ bụ ntakịrị, ọ nwere ike ịghara imerụ gị ahụ, mana ọ ka mma izere ya.
Kedu otu m ga-esi zụọ ewu?
Ewu chọrọ ebe dị ọcha, ahịhịa ndụ, na mmiri dị ọcha.
Ọ dị mma ịkụ ọka na ebe e nwere ọtụtụ osisi?
Mba, ọka chọrọ anyanwụ zuru oke iji too nke ọma.
M na-enwe nsogbu na anya m.
Biko gaa hụ dọkịta anya ngwa ngwa, anya bụ akụkụ ahụ dị oké ọnụ ahịa.
Kedu otu m ga-esi mee ka ahụ m sie ike?
Mmega ahụ mgbe niile na iri nri nwere nri zuru oke ga-enyere gị aka.
M na-achọ ịmalite ugbo tomato.
Tomato na-achọ nlebara anya nke ukwuu, karịsịa n'oge mmiri ozuzo.
Kedu otu m ga-esi gbochie tomato m ịre ure?
Gbalịa ka ha ghara imetụ ala mgbe ha na-eto, jiri osisi kwado ha.
Enwere m ike iji fatịlaịza kemịkal mee ihe?
Ee, mana jiri ya mee ihe n'ụzọ ziri ezi ka ị ghara imerụ ala gị.
Kedu oge kacha mma ịsa ahụ?
N'ụtụtụ na mgbe ị lọtara n'ọrụ.
M na-enwe ike ọgwụgwụ mgbe niile.
I nwere ike na-arụsi ọrụ ike. Gbalịa nweta ezigbo ezumike.
Kedu ihe m ga-eri iji nwee ume?
Rie nri nwere 'protein' na 'carbohydrates' dị ka ji, agwa, na anụ.
Ugbo m na-enwe ahịhịa juru.
Ị ga-akpochapụ ha ngwa ngwa ka ha ghara ịna-eri nri nke ọka gị.
Kedu otu m ga-esi mee ka ọka m buru ibu?
Jiri fatịlaịza dị mma ma hụ na mmiri zuru ha.
Enwere m ike ịkụ akwụkwọ nri n'ime ite?
Ee, ọtụtụ akwụkwọ nri nwere ike itolite n'ite ma ọ bụrụ na ha nwere ohere zuru oke.
Kedu otu m ga-esi mara ma ọ bụrụ na m nwere 'malaria'?
Ọ bụrụ na ị na-enwe ahụ ọkụ, isi ọwụwa, na ahụ mgbu, gaa n'ụlọ ọgwụ nwalee ọbara gị.
Ọ dị mma ịṅụ mmiri oyi?
Ọ dị mma, ọ na-eme ka ahụ dị jụụ, mana ekwela ka ọ jụọ oyi nke ukwuu.
Kedu otu m ga-esi chekwaa mkpụrụ ọka m?
Chekwaa ha n'ebe akọrọ na ebe ikuku na-abanye nke ọma.
Enwere m ike ịkụ cassava?
Ee, cassava dị mfe ịkụ ma ọ na-eto n'ala dị iche iche.
Kedu otu m ga-esi mara ma cassava m chara?
Ọ na-abụkarị mgbe akwụkwọ ya malitere ịda.
M na-enwe nsogbu iku ume.
Biko gaa hụ dọkịta ozugbo, nke ahụ bụ ihe dị mkpa.
Kedu otu m ga-esi mee ka ọkụkọ m na-eto ngwa ngwa?
Nye ha nri nwere 'vitamins' na 'minerals' zuru ezu.
Ọ dị mma ịṅụ tii n'ụtụtụ?
Ee, tii na-enyere aka ime ka ahụ gị dị ọkụ ma na-enye gị ume.
Kedu otu m ga-esi gbochie anụmanụ ịbịa rie ugbo m?
Ị nwere ike iji ogige ma ọ bụ ụgbụ gbaa ugbo gị gburugburu.
Kedu ihe kpatara ọka m ji na-acha edo edo?
O nwere ike ịbụ na ala gị enweghị 'nitrogen' zuru oke.
Enwere m ike ịṅụ mmiri ara ehi?
Ee, ọ bụrụ na ahụ gị anaghị ajụ ya.
Kedu otu m ga-esi mee ka ubi m dị mma?
Kpochapụ ahịhịa ma gbaa mbọ na-elekọta ya kwa ụbọchị.
M na-enwe ihe ọkụkụ n'ahụ.
I nwere ike inwe 'allergy'. Gbalịa gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi ghọrọ ihe ọkụkụ m?
Ghọrọ ha mgbe ha chara nke ọma iji nweta ezigbo nsonaazụ.
Ọ dị mma ịkụ ihe n'oge ọkọchị?
Ọ bụrụ na i nwere ike ịgbara ha mmiri, ee.
Kedu otu m ga-esi mee ka mmiri ghara ịkọ m n'ugbo?
Ị nwere ike igwu olulu mmiri ma ọ bụ wuo ebe a na-echekwa mmiri mmiri.
M na-enwe nsogbu ịta nri.
Gaa hụ dọkịta ezé, ha ga-enyere gị aka.
Kedu otu m ga-esi mee ka ala m ghara ịkpọnwụ?
Jiri ihe mkpuchi ala (mulch) mee ihe iji jigide mmiri n'ala.
Enwere m ike ịkụ osikapa?
Osikapa chọrọ ọtụtụ mmiri, ya mere ọ na-akacha mma n'ebe mmiri na-adị.
Kedu otu m ga-esi mara ma akwụkwọ nri m dị njikere?
Mgbe ha toro nke ọma ma nwee agba ndụ na-egbuke egbuke.
M na-enwe mgbu n'ikpere.
Gbalịa zere ịbụ onye na-ebu ihe dị arọ ma gaa hụ dọkịta ma ọ bụrụ na ọ na-aka njọ.
Kedu otu m ga-esi gbochie ụmụ ahụhụ n'ụlọ m?
Debe ụlọ gị ọcha ma jiri ọgwụ anụ ahụhụ mee ihe ma ọ dị mkpa.
Ọ dị mma ịṅụ ihe ọṅụṅụ shuga?
Mba, zere shuga nke ukwuu ka i ghara inwe nsogbu ahụike.
Kedu otu m ga-esi mee ka ubi m mara mma?
Kụọ ifuru n'akụkụ ya ma lekọta ya nke ọma.
M na-enwe nsogbu ịrahụ ụra.
Gbalịa nwee oge ị na-arahụ ụra na oge ị na-ebili.
Kedu otu m ga-esi mara ma mkpụrụ m ga-epu?
Nwalee ha tupu ị kụọ ha site n'itinye ha na mmiri.
Enwere m ike ịkụ ihe n'ebe ọ bụla?
Mba, ụfọdụ ihe ọkụkụ chọrọ ụdị ala dị iche iche.
Kedu otu m ga-esi mee ka ahụ m dị mma?
Rie nri dị mma, mmega ahụ, na ezumike zuru oke.
Kedu ihe kpatara ọka m ji na-eto nwayọ?
O nwere ike ịbụ na ala ahụ enweghị nri ma ọ bụ na mmiri ezughị ya.
Enwere m ike ịkụ okooko osisi?
Ee, ha na-eme ka gburugburu gị maa mma.
Kedu otu m ga-esi gbochie ọrịa?
Debe onwe gị ọcha ma rie nri na-edozi ahụ.
M na-enwe mgbu n'afọ.
Gbalịa ṅụọ mmiri ọkụ ma ọ bụ gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi mee ka ubi m nwee mkpụrụ?
Jiri mkpụrụ kacha mma mee ihe na ilekọta ha nke ọma.
Ọ dị mma ịkụ ihe n'oge mmiri?
Ee, ọ bụ oge kacha mma maka ọtụtụ ihe ọkụkụ.
Kedu otu m ga-esi mara ma mmiri m na-aṅụ dị ọcha?
Jiri 'filter' ma ọ bụ sie mmiri ahụ tupu ị ṅụọ.
M na-enwe nsogbu na akpụkpọ ahụ m.
Gaa hụ dọkịta akpụkpọ ahụ (dermatologist) maka ndụmọdụ.
Kedu otu m ga-esi mee ka ọkụkọ m ghara ịrịa ọrịa?
Gbaa ha ọgwụ mgbochi ma debe ebe ha bi ọcha.
Enwere m ike ịkụ ọka n'ime ite?
Ọ na-esiri ike, mana ọ ga-ekwe omume ma ọ bụrụ na ite ahụ buru ibu.
Kedu otu m ga-esi mee ka ahụ m sie ike?
Rie nri nwere 'protein' na 'vitamins'.
M na-enwe mgbu n'isi.
Gbalịa zuo ike ma gaa hụ dọkịta ma ọ bụrụ na ọ na-aka njọ.
Kedu otu m ga-esi gbochie ahịhịa n'ugbo?
Kpochapụ ha mgbe niile tupu ha etoo nke ukwuu.
Ọ dị mma ịkụ ihe n'akụkụ ụlọ?
Ee, ọ na-eme ka nri dị gị nso.
Kedu otu m ga-esi mara ma akwụkwọ nri m dị njikere?
Mgbe ha toro nke ọma ma nwee agba mara mma.
M na-enwe nsogbu n'anya.
Gaa hụ dọkịta anya ngwa ngwa.
Kedu otu m ga-esi mee ka ala m nwee nri?
Jiri fatịlaịza sitere n'anụmanụ mee ihe.
Enwere m ike ịkụ ihe n'oge ọkọchị?
Ee, ma ọ bụrụ na i nwere ike ịgbara ha mmiri.
Kedu otu m ga-esi gbochie anụmanụ?
Gbaa ugbo gị gburugburu.
M na-enwe mgbu n'azụ.
Gbalịa zuo ike na-anọdụ nke ọma.
Kedu otu m ga-esi mee ka ubi m maa mma?
Kụọ ifuru ma lekọta ya nke ọma.
Ọ dị mma ịṅụ mmiri?
Ee, mmiri dị ezigbo mkpa maka ahụ gị.
Kedu otu m ga-esi gbochie ọrịa?
Debe onwe gị ọcha.
M na-enwe mgbu n'afọ.
Gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi mee ka ubi m nwee mkpụrụ?
Lekọta ya nke ọma.
Ọ dị mma ịkụ ihe n'oge mmiri?
Ee, ọ dị mma.
Kedu otu m ga-esi mara ma mmiri m dị ọcha?
Sie ya tupu ị ṅụọ.