input
stringlengths
9
77
output
stringlengths
3
141
Kedu otu m ga-esi nweta mkpụrụ osisi dị mma?
Zụta mkpụrụ n'aka ndị ọrụ ugbo a ma ama ma ọ bụ n'ụlọ ọrụ na-ere mkpụrụ.
Ọ dị mma ịṅụ mmanya n'oge niile?
Mba, ọ naghị adị mma maka ahụ ike gị.
Kedu ka m ga-esi mara na ala m dị mma maka ọka?
Ala na-enwe mmiri nke ọma na nke nwere nri dị mma na-aka mma maka ọka.
Kedu ihe m ga-eri iji mee ka ọbara m dị mma?
Rie mkpụrụ osisi na akwụkwọ nri, ma ṅụọ mmiri nke ọma.
Kedu otu m ga-esi chekwaa ọka m mgbe m gbasịrị?
Chekwaa ọka n'ebe kpọrọ nkụ ka ọ ghara ire ere.
Kedu ihe kpatara na m na-ehi ụra nke ukwuu?
Ọ nwere ike ịbụ ike ọgwụgwụ, gbalịa zuo ike ma rie nri nke ọma.
Kedu otu m ga-esi jiri ọgwụ ahụhụ mee ihe n'enweghị nsogbu?
Gụọ ntuziaka dị na karama ọgwụ ahụ tupu i jiri ya mee ihe.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na anụmanụ m na-arịa ọrịa?
Kpọọ onye dibịa anụmanụ ka ọ bịa nyochaa ha.
Kedu ihe kacha mma maka ọnya?
Jiri mmiri dị ọcha sachaa ya ma kpuchie ya.
Kedu otu m ga-esi kụọ unere?
Unere chọrọ ebe nwere mmiri na ndò, kụọ ya n'ala na-adị mmiri.
Kedu ihe m ga-eri ma ọ bụrụ na afọ na-agba m?
Aṅụọ mmiri nnu na shuga (ORS) iji gbochie akpịrị ịkpọ nkụ.
Kedu otu m ga-esi mee ka ugbo m baa uru?
Na-ere ihe ubi gị n'oge kwesịrị ekwesị ma na-elekọta ha nke ọma.
Kedu ihe kpatara m ji na-agbọ agbọ?
Ọ nwere ike ịbụ nri ọjọọ ma ọ bụ ọrịa, gaa hụ dọkịta ma ọ bụrụ na ọ kwụsịghị.
Kedu ka m ga-esi mara na ọkụkọ m tozuola ire?
Ọ bụrụ na ọ dị arọ ma na-arụsi ọrụ ike, ọ tozuola ire.
Kedu ihe m ga-eme iji nwee ahụ ike?
Na-eri nri ziri ezi, na-emega ahụ, ma na-ehi ụra nke ọma.
Kedu otu m ga-esi kụọ tomato?
Tomato chọrọ anwụ na ala na-adịghị akpọ nkụ nke ukwuu.
Kedu ihe kpatara m ji na-enwe mgbu n'azụ?
Ọ nwere ike ịbụ n'ihi otu i si anọdụ ma ọ bụ na-ebuli ibu. Gbalịa nọdụ nke ọma.
Kedu otu m ga-esi nweta mmiri n'ugbo m?
Ị nwere ike igwu olulu mmiri ma ọ bụ wụnye ọkpọkọ mmiri.
Kedu ihe m ga-eri iji mee ka ahụ dị m ike?
Rie nri nwere protein, vitamin, na carbohydrates.
Kedu otu m ga-esi hụ na mkpụrụ m na-epu nke ọma?
Hụ na ala dị mmiri ma nwee anwụ zuru oke.
Kedu ihe kpatara m ji na-enwe ụkwara?
Ọ nwere ike ịbụ oyi ma ọ bụ uzuzu, gbalịa ṅụọ tii ọkụ.
Kedu otu m ga-esi zụọ ehi?
Ehi chọrọ ebe nri na mmiri zuru oke, na ebe nchekwa.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na m na-enwe obi mgbawa?
Gwa onye ị tụkwasịrị obi okwu ma ọ bụ chọọ ndụmọdụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi kụọ aziza?
Aziza dị mfe ịkụ, ọ chọrọ ala na-adịghị akpọ nkụ.
Kedu ihe m ga-eri ma ọ bụrụ na ahụ na-adị m ike ọgwụgwụ?
Rie mkpụrụ osisi ma ṅụọ mmiri iji nwetaghachi ume.
Kedu otu m ga-esi chekwaa mkpụrụ osisi?
Chekwaa ha n'ebe dị jụụ ma kpọọ nkụ.
Kedu ihe kpatara na nri m na-ere ere n'ugbo?
Ọ nwere ike ịbụ n'ihi oke mmiri ma ọ bụ ụmụ ahụhụ.
Kedu otu m ga-esi mee ka anụmanụ m nwee ahụ ike?
Nye ha nri dị mma, mmiri dị ọcha, na ọgwụ mgbochi.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na m nwere nsogbu anya?
Gaa hụ dọkịta anya ozugbo.
Kedu otu m ga-esi kụọ akpu?
Akpu chọrọ ala na-adịghị akpọ nkụ nke ukwuu na anwụ.
Kedu ihe m ga-eri iji mee ka ezé m sie ike?
Rie nri nwere calcium, dị ka mmiri ara ehi.
Kedu otu m ga-esi mara na ala m chọrọ fatịlaịza?
Ọ bụrụ na ihe ubi gị anaghị eto nke ọma, ala gị nwere ike ịchọ nri.
Kedu ihe kpatara m ji na-enwe isi ọwụwa?
Ọ nwere ike ịbụ n'ihi anwụ ma ọ bụ agụụ, gbalịa zuo ike.
Kedu otu m ga-esi kụọ akị?
Akị na-ewe oge, kụọ ya n'ebe sara mbara.
Kedu ihe m ga-eri ma ọ bụrụ na m na-enwe afọ ntachi?
Rie nri nwere eriri (fiber) dị ka ji ma ọ bụ mkpụrụ osisi.
Kedu otu m ga-esi zụọ atụrụ?
Atụrụ chọrọ ebe nri na mmiri na-adịghị akwụsị akwụsị.
Kedu ihe m ga-eme ma ọ bụrụ na ọgwụ anaghị arụ ọrụ?
Gaa hụ dọkịta gị ọzọ ka o nye gị ọgwụ ọzọ.
Kedu otu m ga-esi kụọ ose?
Ose chọrọ anwụ na ala dị mma.
Kedu ihe m ga-eri ma ọ bụrụ na m na-enwe nsogbu akpụkpọ ahụ?
Rie nri nwere vitamin E ma ṅụọ mmiri nke ọma.
Kedu otu m ga-esi mee ka ugbo m mara mma?
Na-ehicha ya mgbe niile ma na-akụ ihe ubi n'usoro.
Kedu ihe kpatara m ji na-enwe nsogbu iku ume?
Gaa hụ dọkịta ozugbo, ọ nwere ike ịbụ nsogbu siri ike.
Kedu otu m ga-esi kụọ ọka?
Kụọ ọka n'ahịrị na ebe nwere anwụ zuru oke.
Kedu ihe m ga-eri ma ọ bụrụ na m chọrọ inwe ike?
Rie nri nwere carbohydrates dị ka osikapa.
Nnọọ, kedu ka ahụ gị dị taa?
Ekele, ahụ dị m mma. Kedu nke m ga-enyere gị aka taa?
Achọrọ m ịma ihe kacha mma m ga-eri ma ọ bụrụ na ahụ na-esighi m ike.
Ọ bụrụ na ahụ adịghị gị mma, rie nri nwere vitamin dị ka mkpụrụ osisi, ṅụọkwa mmiri nke ukwuu.
Kedu mgbe ọ kacha mma ịkụ ji n'ala?
A na-akụ ji n'oge mmiri na-amalite, nke ahụ bụ n'ọnwa ọnwa atọ ma ọ bụ anọ.
M na-enwe mgbu n'isi mgbe niile, gịnị ka m ga-eme?
Ọ bụrụ na isi na-egbu gị mgbe niile, gbalịa zuru ike ma ṅụọ mmiri. Ọ bụrụ na ọ kwụsịghị, biko gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi mee ka ala ugbo m nwekwuo nri?
Ị nwere ike iji nri ala (fertilizer) ma ọ bụ ahịhịa rere ere (compost) mee ka ala gị na-amị mkpụrụ.
Ezigbo nri dị mma maka ahụ nwatakịrị bụ nke dị aṅaa?
Nri nwere protein, vitamin, na mineral dị mma maka uto nwatakịrị, dị ka àkwa, akwụkwọ nri, na mkpụrụ osisi.
Kedu ihe kpatara osisi m ji anwụ n'ugbo?
Eleghi anya ọ bụ ụmụ ahụhụ ma ọ bụ na mmiri adịghị ezuru osisi ahụ. Gbalịa lelee ma ọ dị ihe na-eri ha.
Ịṅụ mmiri ọ na-enyere aka n'ahụ?
Ee, mmiri dị ezigbo mkpa. Ọ na-ehicha ahụ ma na-enyere akụkụ ahụ anyị aka ịrụ ọrụ nke ọma.
Kedu ihe kacha mma ịkụ n'oge ọkọchị?
N'oge ọkọchị, ị nwere ike ịkụ akwụkwọ nri ma ọ bụrụ na ị nwere ụzọ ị ga-esi na-agba ha mmiri mgbe niile.
Gịnị bụ ụzọ kacha mma isi kpochapụ ahịhịa n'ugbo?
Ị nwere ike iji aka kpochaa ha ma ọ bụ jiri ọgwụ na-egbu ahịhịa ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa.
M na-enwe nsogbu n'afọ mgbe ụfọdụ, gịnị ka m ga-eme?
Lelee nri ị na-eri. Zere nri na-esi ísì ma ọ bụ nke na-adịghị ọcha. Ọ bụrụ na ọ ka njọ, gaa ụlọ ọgwụ.
Kedu ụdị ọka kacha mma ịkụ?
Ọ dabere n'ebe ị bi, mana ọka ndị na-eto ngwa ngwa ma na-eguzogide ọrịa bụ nke kacha mma.
Ị na-ekwu na mmega ahụ dị mma maka obi?
Ee, mmega ahụ na-enyere obi aka ịdị ike ma na-ebelata ọrịa obi.
Kedu otu m ga-esi chebe mkpụrụ m n'aka ụmụ ahụhụ?
Ị nwere ike iji ọgwụ na-egbochi ụmụ ahụhụ ma ọ bụ jiri ụzọ eke dị ka ịkụ osisi ndị na-achụpụ ụmụ ahụhụ.
Gịnị bụ nri ndị nwere ike ime ka ọbara m dị mma?
Akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, anụ ọcha, na mkpụrụ osisi dị mma maka ịnwe ọbara zuru oke.
Kedu otu m ga-esi mata ma ala m ọ̀ dị njikere ịkụ ihe?
Ọ bụrụ na ala ahụ dị nro ma na-ejide mmiri nke ọma, ọ na-adị njikere maka ịkụ ihe.
M na-ehi ụra nke ọma, gịnị ka m ga-eme?
Gbalịa zere ịṅụ kọfị n'abalị ma nwee oge a kapịrị ọnụ ị na-alakpu.
Kedu ihe kpatara ji ji agba ọchịchịrị mgbe e sigasịrị ya?
Ọ nwere ike ịbụ n'ihi ụdị ala e jiri kụọ ya ma ọ bụ n'ihi na o nweghị mmiri zuru oke mgbe ọ na-eto.
Kedu ihe kacha mma ịkụ ma ọ bụrụ na ala m adịghị mma?
Ị nwere ike ịkụ ihe ndị na-anaghị achọ nri dị ukwuu n'ala, dị ka kwasava (akpu).
Ịṅụ ihe ọṅụṅụ na-atọ ụtọ ọ̀ dị mma?
Ọ bụghị nke ukwuu n'ihi shuga dị n'ime ya. Mmiri ka mma maka ahụ gị.
Kedu otu m ga-esi kụọ unere?
Unere chọrọ ebe nwere mmiri nke ọma na ala na-eju afọ. Kụọ ha n'ebe anwụ na-acha nke ọma.
M na-enwe mgbu n'azụ, gịnị ka m ga-eme?
Gbalịa nọdụ nke ọma ma zere ibuli ihe dị arọ n'ụzọ na-adịghị mma.
Kedu otu m ga-esi mara ma akwụkwọ nri m ọ̀ charala?
Ọ bụrụ na ha agbaala akwụkwọ nke ọma ma dị nro, ha charala.
Gịnị bụ isi ihe na-eme ka ugbo nwee ọganihu?
Ịrụsi ọrụ ike, ịhọrọ mkpụrụ dị mma, na ilekọta osisi gị mgbe niile.
Kedu otu m ga-esi belata ibu m?
Rie nri nwere obere shuga, mee mmega ahụ mgbe niile, ma ṅụọ mmiri nke ọma.
Kedu mgbe ọ kacha mma ịkụ àgwà?
Àgwà na-eto nke ọma n'oge udu mmiri.
M na-enwe ụkwara, gịnị ka m ga-eme?
Ị nwere ike ịṅụ mmiri ọkụ na mmanụ aṅụ. Ọ bụrụ na ọ kwụsịghị, gaa hụ dọkịta.
Kedu otu m ga-esi gbochie anwụnta n'ụlọ m?
Jiri ụgbụ anwụnta n'elu akwa gị ma kpochaa gburugburu ụlọ gị ka mmiri ghara ikpokọta.
Kedu ihe kpatara osisi m ji na-acha odo odo?
O nwere ike ịbụ na ala ahụ enweghị nri zuru oke ma ọ bụ na mmiri na-abanye ha nke ukwuu.
M na-enwe ọgbụgbọ, gịnị ka m ga-eme?
Gbalịa zuru ike ma ṅụọ obere mmiri. Zere nri na-esi ísì ukwuu.
Kedu otu m ga-esi kụọ ose?
Ose chọrọ ebe anwụ na-acha nke ọma na ala na-adị mmiri mmiri.
Ịṅụ mmanya ọ̀ dị mma maka ahụ?
Ịṅụ ya n'ụzọ gabigara ókè adịghị mma maka ahụ gị, ọkachasị imeju gị.
Kedu otu m ga-esi chekwaa mkpụrụ ọka m?
Chekwaa ha n'ebe kpọrọ nkụ na ebe ikuku na-abanye nke ọma.
M na-enwe nsogbu n'anya, gịnị ka m ga-eme?
Biko gaa hụ dọkịta na-ahụ maka anya ozugbo. Ekwela ka onye ọ bụla metụ gị anya.
Kedu otu m ga-esi mee ka ubi m nwee mkpụrụ dị mma?
Jiri mkpụrụ ndị sitere n'osisi ndị kacha mma na-amị mkpụrụ.
Kedu ihe kacha mma maka ahụike ụbụrụ?
Ịgụ akwụkwọ, iri nri nwere omega-3, na inwe mmekọrịta mmadụ na ibe ya.
Kedu otu m ga-esi kụọ akpu?
Akpu na-eto nke ọma site n'ịkụ alaka ya n'ala n'oge mmiri.
M na-enwe obi mgbawa, gịnị ka m ga-eme?
Gbalịa gwa onye ị tụkwasịrị obi okwu ma ọ bụ chọọ enyemaka n'aka ndị ọkachamara.
Kedu otu m ga-esi mara ma ala m ò nwere ọrịa?
Ọ bụrụ na osisi gị na-anwụ n'enweghị ihe kpatara ya, ala ahụ nwere ike inwe ọrịa.
Kedu otu m ga-esi mee ka ezé m dị ọcha?
Jiri ahịhịa ezé na-ehicha ezé gị ụtụtụ na abalị.
Kedu ihe kpatara ụmụ nnụnụ ji eriri mkpụrụ m?
Ị nwere ike iji ụgbụ ma ọ bụ ihe ga-atụ ụmụ nnụnụ ụjọ kpuchie ugbo gị.
M na-enwe isi ọwụwa mgbe m na-arụ ọrụ, gịnị ka m ga-eme?
Gbalịa zuru ike n'ebe anwụ na-adịghị ma ṅụọ mmiri.
Kedu otu m ga-esi kụọ aziza?
Aziza na-eto n'ebe ala dị nro ma nwee nri zuru oke.
Ịṅụ tii ọ̀ dị mma?
Tii, ọkachasị tii akwụkwọ ndụ, nwere ọtụtụ uru maka ahụ gị.
Kedu otu m ga-esi kụọ tomato?
Tomato chọrọ nkwado dị ka osisi ma ọ bụ ígwè ka ha ghara ịdaba n'ala.
M na-enwe nsogbu na-eku ume, gịnị ka m ga-eme?
Biko gaa ụlọ ọgwụ ozugbo. Nke a abụghị ihe a ga-eleghara anya.
Kedu otu m ga-esi nwekwuo mkpụrụ ji?
Jiri nri ala dị mma ma lekọta ji gị mgbe ọ na-eto.
Kedu otu m ga-esi nọgide na-enwe obi ụtọ?
Gbalịa nwee oge maka ihe ndị na-atọ gị ụtọ ma nọgide na-enwe mmekọrịta ọma na ndị mmadụ.
Kedu otu m ga-esi kụọ okwuru?
Okwuru na-eto nke ọma n'ebe anwụ na-acha nke ọma.
M na-enwe ihe ọkọ n'ahụ, gịnị ka m ga-eme?
Gbalịa saa ahụ nke ọma ma chọpụta ma ọ bụrụ na ọ bụ ncha ma ọ bụ nri na-akpata ya.
Kedu otu m ga-esi kụọ akwụkwọ nri?
Akwụkwọ nri na-eto ngwa ngwa ma ọ bụrụ na ala ahụ nwere nri zuru oke.
Ịṅụ mmiri aki oyibo ọ̀ dị mma?
Ee, mmiri aki oyibo na-eme ka ahụ dị jụụ ma na-enye vitamin.
Kedu otu m ga-esi chebe ugbo m n'aka anụ ọhịa?
Ị nwere ike iji ogige ma ọ bụ ụzọ ndị ọzọ ga-egbochi anụmanụ ịbanye.
M na-enwe mgbu n'ikpere, gịnị ka m ga-eme?
Zere ibuli ihe dị arọ ma gaa hụ dọkịta ma ọ bụrụ na ọ na-egbu gị mgbe niile.
Kedu otu m ga-esi kụọ akịkị?
Akịkị chọrọ ebe nwere ohere zuru oke na anwụ.
Kedu otu m ga-esi nwee ahụike zuru oke?
Rie nri dị mma, mee mmega ahụ, ma zuru ike nke ọma.
Kedu otu m ga-esi kụọ ede?
Ede na-eto nke ọma n'ebe mmiri dị n'ime ala.