id stringlengths 1 6 | url stringlengths 32 143 | title stringlengths 1 79 | text stringlengths 7 183k |
|---|---|---|---|
123 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Irakkrieg | Irakkrieg | De Irakkrieg weer en Krieg vun de USA un annere, verbünnte Staten (in'n speziellen dat Vereenigte Königriek un Australien) gegen den Irak. Offiziell hebbt dörtig Länner Solidarität mit de USA toseggt („Koalitschoon vun de Willigen“). De USA, Grootbritannien un Australien hebbt den Krieg mit Resolutschoon 687 vun de Ver... |
124 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Irak | Irak | De Republiek Irak (Araabsch جُمْهُورِيَّة ٱلْعِرَاق, Al-Jumhuriyah al-'Iraqiyah; Kurdisch کۆماری عێراق, Komarî Êraq) is en Land in Asien. Navers sünd Kuwait, Saudi-Arabien, Jordanien, Syrien, de Törkie, Iran un de Persische Golf.
Fläch: ca. 440.000 km²
Inwahners: ca. 23 Millionen
Hööftstadt: Bagdad.
Spraak: Arabi... |
125 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Israel | Israel | Israel is en Staat in de Nahoost. Navers sünd Syrien, de Libanon, Ägypten, Jordanien un de Palästinensisch sülvstregeerten Rebeden.
Dat Israel vun hüüt worr an'n 14. Mai 1948 grünnt.
Fläck: 20991 km²
Hööftstadt: Jerusalem (warrt internatschonal nich gellen laten)
Inwahners: ca. 5,9 Mio. (1997)
Amtspraken: Hebräi... |
126 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Irland | Irland | Irland is ene Republiek op de Insel Irland, de in’n Noordwesten vun Europa in’n Atlantik liggt. Naver is Grootbritannien, dat ok den nördlichen Deel vun de Insel as Provinz Noordirland besitt. De Hööftstadt is Dublin.
Spraken
Amtsspraken sünd Irisch, wat en keltisch Spraak is, un Ingelsch, wat de mehrsten Lüüd snackt... |
127 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Iesland | Iesland | Iesland (vgl. pldt. Ies, up isl. ís) is mit um un bi 103.000 km² (Land: 100.250 km², Water 2.750 km², mit Fischereezoon 758.000 km²) - na dat Vereenigte Königriek - de tweet gröttste Inselstaat in Europa. Dat grote Eiland liggt in'n Noordatlantik, man just süüdlich vun' Polarkrink. Dor hannelt sik dat um de Eer ehre gr... |
128 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Iesenbahn | Iesenbahn | De Iesenbahn is en Bahn, de op iesern Schenen löppt.
Technik
Schenen
To de Iesenbahn heurn de Schenen. De sünd ut Stahl. Jümmers twee Stück sünd in fasten Afstand op Swellen monteert. De Swellen köönt ut Holt sien, ut Beton oder ut Stahl. Schenen un Swellen heet tosomen dat Gleis. De Afstand vun de Schenen is de Spo... |
129 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Ion | Ion | En Ion is en Atom oder Molekül, wat en elektrische Ladung hett.
In’n Grundtostand gifft dat jüst so veel Elektronen in de Hüll, as dat Protonen in’n Karn gifft. Dat Atom oder Molekül is denn neutral. Hett dat Deelken toveel Elektronen in sien Hüll, warrt dorut en Anion, vun wegen dat dat nu negativ oplaadt is. Wenn da... |
131 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Iesen | Iesen | Iesen is en cheemsch Element ut dat Periodensystem, dat to de Grupp vun de Övergangsmetallen tellt. Dat Atomteken vun Iesen is Fe – afleidt vun ferrum, dat latiensche Woort för Iesen. De Atomtall vun Iesen is 26.
Industriell is Iesen een vun de wichtigsten Materialen. In’n Tosamenhang mit de industriellen Produkschoon... |
132 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Insel | Insel | Een Insel oder Eiland is een Lann, wat an all Sieden Water hett un wat lütter is as een Eerddeel.
Lütte Inseln hebbt ok anner Namens: Warder un Werder, wat Inseln in een Stroom sünd. Oie, wat vun dat dänsche Ö kümmt. Dat dormit verwandte fraasche Suffix -oog steiht ok för Insel, t.B. Langeoog, Norderoog, Spiekeroog.
... |
133 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Juristeree | Juristeree | De Juristeree, dat is de Wetenschop vun dat Recht. Kanns ook Afkaatenkrom dorto seggen, vun wegen dat de Afkaten dormit ehr Geld verdeent.
De Juristeree is vun de Gesette un anner Vörschriften. Un woans se bruukt warrn, dat Recht to spreken.
Rebeden
In de Juristeree kann een verscheden Rebeden ünnerscheeden:
Dat Völ... |
134 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kark | Kark | De Kark (regional ook Kiärke oder Kerk) is de Naam för en organiseerte Religionsgemeenschap (Organisation) un för en groote Huus vun de Christen, wo se Mööt hollt för den Gottsdeenst. Dat Wort kommt ursprünglich uut de griekische Spraak („kyriake“).
Kark (Huus)
Kark (Organisation)
Christendom |
135 | https://nds.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6nigriek | Königriek | Een Königriek (ook Keunigriek) is een Riek, wat vun een König ellers ook Keunigin regeert ward ellers wo de dat Overhoopt vun den Staat sünd. Een Königriek is een Monarkie, dat kümmt ut dat greeksche: mono = een un archos = Herrschap. Dat heet, dat blots een dat Seggen hett.
Fröger geev dat veele Königrieken. Hüütvand... |
136 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Chirurgie | Chirurgie | Chirurgie (vun’t gr.: χειρουργική „de handwarkliche Kunst“) is dat Fackrebeet vun de Medizin, dat sik mit Operatschonen befaat. Krankheiten un Sehren warrt in de Chirurgie dör direkt Inwirken vun Hand un mit Instrumenten behannelt. De Begreep sett sik tosamen ut dat ooltgreeksche χείρ „Hand“ un ἔργον „Wark“ oder „Arbei... |
137 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kanada | Kanada | Kanada is en Land, wat in Noordamerika liggt. Kanada hett 36.503.097 Inwahners (Anfang 2017). Dat sünd 3,6 Inwahners up een km². Navers sünd de USA un Gröönland, wat en Deel vun Däänmark is. De Hööftstadt is Ottawa.
Dat BBP liggt bi 51.689 US-$/Inwahner.
Spraken
De Amtsspraken sünd kanaadsch Ingelsch un kanaadsch Fr... |
138 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Klenner | Klenner | En Klenner (ok Kalenner) is en „Book“, wat een de Daag vun dat Johr (oder en Tietruum) wiest. Een kann da tomehrst ok wat rinschrieven, dormit een siene Terminen nich vergitt. Dat gifft ganz ünnerscheedliche Oorden:
Dagesklenners, wo een blots en enkelte Dag süht,
Wekenklenners, de een en ganze Week wiest,
Maand- u... |
139 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Karl%20de%20Grote | Karl de Grote | Karl I., de Grote, latiensch Carolus Magnus oder Karolus Magnus, franzöösch/engelsch Charlemagne (* wohrschienlich 2. April 748, mööglich ok 742 oder 747, in Prüm; † 28. Januar 814 in Aken) ut dat Huus vun de Karolingers weer vun 768 af an König vun dat Frankenriek (kröönt wurrn is he in Noyon) un is an’n 25. Dezember ... |
140 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kroatien | Kroatien | Kroatien is en Republiek, de in'n Süüdoosten vun Europa an’e Adria liggt. Navers sünd Slowenien, Ungarn, Serbien, Bosnien-Herzegowina un Montenegro. De Hööftstadt is Zagreb.
To'n 1. Januar 2023 hett dat Land den Euro as Betallmiddel inführt un is den Schengen-Ruum bitreeden.
Spraken
Amtsspraak is Kroaatsch.
Geograp... |
141 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kation | Kation | En Kation (n.) is en Ion, wat positiv oplaadt is. Dat heet tomeist, dat dat en Atom is, wo een oder ok mehr Elektronen in de Elektronenhüll fehlen doot.
Bispeel:
Natrium-Ion Na+
Calcium-Ion Ca2+
Aluminium-Ion Al2+
Blie-Ion Pb4+
Sülver-Ion Ag+
Iesen-Ion Fe2+
Iesen-Ion Fe3+
Dat gifft aver ok Molekülen, de Kationen bil... |
142 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kiel | Kiel | Kiel is de Landshööftstedt vun Sleswig-Holsteen un een traditschoonsriek Universitätsstedt mit 239.526 Inwahners (Stand 31. Dezember 2010). Elk Sümmer, in de lest heel Juni-Week, findt de Kieler Woch statt.
Historie
Kiel woor twüssen 1233 un 1242 gröndt.
In'n Middelöller tobehörig to de Hanse
Na de Erovern vun Sl... |
143 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Koh | Koh | As Koh / Kauh (pl. Köh / Keih) nöömt man dat Wief vun dat Rindveeh, nadem see eer erstes Kalv kregen hett.
Se warrt besünners för de Melk hollen, denn heit see Melkkoh. Wenn de Koh no dat Kalven blots bi eer Kalv blifft, denn nömt’n eer Mudderkoh. Wenn de Koh noch toosätzlich frömde Kälver mit uptreckt, heit se Ammen... |
144 | https://nds.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6%C3%B6k | Köök | De Köök, ook Keuk un Kök schreewen, is
de Sted in't Hus, wo dat Eten kaakt ward. Op een Schipp heet dat Kombüs
ook de Oort to kaaken (t.B. plattdüütsche Köök).
Dat Wort Köök kümmt ut dat latiensche cucchina. Op Ingelsch is dorut kitchen woorn, op Hoochdüütsch Küche.
Redschap in de Köök
Een gode Köök mutt ok good ... |
145 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Feernseher | Feernseher | Dat Feernseher oder Kiekkassen is en Apparat, mit den een feernsehn kann.
De ersten Kiekkassen geef dat 1936, bi de Olympiade. So richtig los güng dat denn na den tweeden Weltkrieg. In de 60er Johrens vun dat 20. Johrhunnert keem denn de Klöör rin.
De Feernseher baseert op de Braunsche Röhr. De Billers ward mit Kam... |
146 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kaventsmann | Kaventsmann | En Kaventsmann is en besünners grote Bülg. Op Ingelsch heet de ok freak wave.
Op Bohrinselns hebbt se al Bülgen vermeten, de 25 m hooch ween sünd. Un ok grote Scheep köönt vun so en Kaventsmann ünnergahn. To’n Bispeel 1978 dat dormols niege grote Containerschipp „München“ bi de Azoren.
Wo kümmt dat to en Kaventsmann... |
148 | https://nds.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6nigsbarg | Königsbarg | Königsbarg (hoochdüütsch Königsberg, russ’sch Kaliningrad, litausch Karaliaučius, poolsch Królewiec) weer inst de Hööftstadt vun Oostpreußen. Dat is hüüt de Hööftstadt vun’n Kaliningrader Oblast, en russ’sche Exklave tüssen Polen un Litauen mit Togang to de Oostsee.
De Stadt hett 430.000 Inwahners.
Historie
De eers... |
149 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kohlens%C3%BC%C3%BCr | Kohlensüür | De Kohlensüür (H2CO3) is en tweeprotonige Süür. Se kummt tostann, wenn dat Süüranhydrid Kohlenstoffdioxid (CO2) mit Water reageert. Ehr Solten warrt as Carbonaten oder as Hydrogencarbonarten betekent, man ok ehr Esters warrt Carbonaten nöömt. Technisch bedüden sünd de Polyesters, de as Polycarbonaten betekent warrt.
... |
150 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Memel%20%28Stadt%29 | Memel (Stadt) | Memel oder litausch Klaipėda is en Hoben un Hansestadt in Litauen mit 188.800 Inwahners, an’n Övergang vun’n Kurisch Haff in de Oostsee. Dor sünd Fährverbinnen na Düütschland, Däänmark un Sweden. Memel hett en malerisch Fachwarkollstadt. In’n nabi Nidden is dat ehmolig Sommerhuus vun Thomas Mann.
Memel harr en Universi... |
151 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kirow%20%28Stadt%29 | Kirow (Stadt) | Kirow is en Stadt wat in’n Oblast Kirow in’n europääschen Deel vun Russland an’n Stroom Wjatka liggt un 500.000 Inwahners hett. Kirow hett Universitäten un is en wichtige Statschoon för de Transsibirische Iesenbahn.
Weblenken
Oort
Russland |
152 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Kohlenstoff | Kohlenstoff | De Kohlenstoff (latiensch: Carbonium) is en Element ut dat Periodensystem un tellt to de Nichtmetallen. Dat Atomteken is C un de Atomtall is 6. In de Natur kann Kohlenstoff gediegen oder cheemsch bunnen vörkamen. Dat Kohlenstoffatom wiest en sünnere Anorden vun de Elektronen in de Hüll op, neemlich en halfvulle L-Schaa... |
154 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Latiensche%20Spraak | Latiensche Spraak | Latiensch of ouk Latien is de Spraak vun de olen Römers. Ok later wöör un ward latiensch snackt un vör allens schreven: In de Kark, in de Medizin, vun de Afkaatens, de Biologens un ok süns in de Wetenschapen.
Belangrike Kennteken van düsse Spraak
Latien höört to de itaalschen Spraaken, de sümmes wier to den Tak van d... |
155 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Lettland | Lettland | Lettland is en lütte Republiek, de in’n Noordoosten vun Europa an’e Ostsee liggt (Baltikum). Navers sünd Eestland, Russland, Wittrussland un Litauen. De Hööftstadt is Riga.
Spraken
Amtsspraak is Lettsch, wat mit Litausch verwandt is. Datt is ene baltische Spraak.
Geografie
Lettland warrt präägt vun Woold un Seen.
... |
156 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Litauen | Litauen | Litauen, (op Litausch Lietuva) is en lütte Republiek, de in’n Noordoosten vun Europa an’e Ostsee liggt (Baltikum). Navers sünd Lettland, Wittrussland, Polen un en lütt Deel vun Russland - de Kaliningrader Oblast, wat de ehemals en Deel vun Oostpreußen weer. De Hööftstadt is Wilna. Unafhängig ist de Staat siet den 11. M... |
157 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Luxemborg | Luxemborg | Luxemborg (fr. Luxembourg [lyk.sɑ̃.ˈbuːʁ]) is en Monarkie, de in'n Westen vun Europa liggt. Navers sünd Belgien, Düütschland un Frankriek. In Luxemborg leevt up 2.586 km² 474.413 Inwahners (Juli 2006). Dat sünd 181 Inwahners/km². De Hööftstadt is Luxemborg.
Spraken
Amtsspraken sünd Hoochdüütsch, Luxemborgsch un Franz... |
158 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Liechtensteen | Liechtensteen | Liechtensteen , amtelich Förstendom Liechtensteen, is 'n Binnenstaat in Middeleuropa un 'n konstitutschonelle Erfmonarchie op demokratsch-parlamentarsche Grundlaag. De Eigenständigkeit liggt bi de Lüe un ook bi de Landförst. Dat Alpenland Liechtensteen grenst westelich an de Swiez un ostelich an Öösterriek un is in twe... |
159 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Bueree | Bueree | Landweertschap (de, f.) is de Anbo vun Planten un de Tucht vun Veehtüüch för de Nehrmiddelprodukschoon.
Historie
Vör dat de Minschen Landweertschop dreven hebbt, sünd se al op de Jagd gahn un hebbt Planten to’n Eten sammelt.
So wat vör 8000 v. Chr. hebbt de Lü anfungen, Veehtüüch to hooln. Meist sünd se mit ehr Veeht... |
160 | https://nds.wikipedia.org/wiki/London | London | London is de Hööftstadt vun England un vun dat Vereenigte Königriek vun Grootbritannien un Noordirland. De Stadt liggt an'e Themse in Süüdoostengland. An'n 1. April 1965 is Greater London (Platt:Groot-London) grünnt wurrn. Greater London hett siet de Tiet en gemeensam Verwalten. In dat Johr 2006 leven dor 7.512.400 Min... |
161 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Liwwadden | Liwwadden | Liwwadden (Freesch Ljouwert, Stadtfreesch: Liwwadden, Nedderlannsch: Leeuwarden) is de Hööftstadt vun de Provinz Freesland in de Nedderlannen. Up den 1. Dezember 2005 hefft in de Gemeende 91.771 Inwahners leevt un dat geev dor knapp 55.000 Arbeitsplätz. Liwwadden is een vun de Elf Steden vun de Provinz Freesland.
Hist... |
162 | https://nds.wikipedia.org/wiki/L%C3%BCbeck | Lübeck | Lübeck [ˈlyːbeːk] (ok: Lübeek) is en ole Hansestadt in Sleswig-Holsteen. Lübeck liggt an de Traav un hett 215.000 Inwahners.
Geografie
De ole Stadt liggt op en Insel in de Traav. To Lübeck höört ok Travemünn, wat en Seebad is. De Haven vun Lübeck maakt Hannel besünners na de Länner langs de Oostsee. Vun Travemünn g... |
163 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Labskaus | Labskaus | Labskaus is een Eten vun de Waterkant. Is ok good op’n Schipp to eeten. All de Saken, de een dorto bruukt, kanns op Vorrat holln. Weer al fröher so. Un kanns ok bieten, wenn du keen Teihn mehr in’t Muul hest.
Labskaus is ut Kantüffelmus un Pökelfleesch. Allens schöön lütt dörchdreiht. Dormit dat beter smeckt, kümmt do... |
164 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Landschap | Landschap | En Landschap is en Rebeet. Dat kann in mehr as een Staat liggen oder binnen een Staat. En Landschap is to’n Bispeel Holsteen oder de Nahoost.
Geografie |
165 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Musik | Musik | Musik (de, f.) kümmt vun dat latinsche musica. To de Musik höört
Leder
Instrumentalmusik (Danzmusik un klassisch)
Karkenmusik
Oper un anneret Theoter mit Gesang.
Filmmusik
Jazz
Blues
Dat gifft vele plattdüütsche Leder, to'n Bispill
Kinnerleder
Uuzleder
Shanties
annere Arbeitsleder
Karkenleder
Danzleder
Le... |
166 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Medizin | Medizin | De Medizin (vun lat. ars medicinae „Heelkunst“ oder „Heelkunn“) is de Lehr vun de Krankheiten un Sehren vun Minsch un Deert, woans man vörsorgen un sik
dortegen schulen, jem kennen un ünnerscheden und jem opletzt ok behanneln kann.
Utöövt warrt de Medizin vun Dokters, vun Anhöörigen vun annere achte Heelberopen un Th... |
167 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Solten%20See | Solten See | De Solten See oder eenfach See (ok Haff oder Meer) is en lütteren Deel vun en Ozean, also Soltwater.
De Grötte vun de Meren
Vun de 510 Millionen km² grote Baberflach vun de Eer fallt 71 % up de Ozeane un blots 21 % up de Kontinente. Vun disse grote Waterflach nimmt de Pazifische Ozean 180 Millionen km², de Atlantisc... |
168 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Monarkie | Monarkie | En Monarkie is en Land, wat as Kaiserriek, Königriek, Hartogdom un so wieder regeert warrt. Ok to de Staatsform warrt Monarkie seggt. Dat Woort kümmt vun dat greeksche mono = een un archein = regeern. Heet, dat bloots een regeert. Hüüt sünd de Monarkien aver tomehrst demokraatsch verfaat.
Monarkien sünd to'n Bispeel
... |
169 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Middel%C3%B6ller | Middelöller | Dat Middelöller is de Tied vun de Ridders, obers ok vun de Hanse. Wi rekent dat Middelöller vun dat Enn vun dat Weströmsche Riek anno 476 bet kort vör 1500, wo Christoph Kolumbus na Amerika fohrn is. Dat Middelöller ward ok rekent vun de Deelen vun dat Römsche Riek in 395 bit to dat Enn vun dat Oströmsche Riek, dat wee... |
170 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Mekelnborg-V%C3%B6rpommern | Mekelnborg-Vörpommern | Mekelnborg-Vörpommern oder Mäkelborg-Vörpommern is en düütsch Bundsland in’n Norden. De Hööftstadt is Swerin. Mekelnborg-Vörpommern liggt an de Waterkant vun de Oostsee. Dor leevt up 23.180 km² 1.696.500 Inwahners (30. September 2006). Dat sünd 73 Inwahners/km². De gröttste See is de Müritz, de gröttste Insel sünd Rüge... |
171 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Noordmakedonien | Noordmakedonien | De Republiek Noordmakedonien is en Republiek, de in’n Süüdoosten vun Europa liggt (Balkan). Se langt blot over en Deel vun de histoorsche Landschop mit den olen Naam Makedonien hen, de ehre annern Deele hüdigendags to Grekenland un to Bulgarien tohören doot. Navers sünd Albanien, Serbien, Bulgarien un Grekenland.
Von ... |
172 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Malta | Malta | De Republiek Malta is ene Inselstaat in de Middellannsche See twüschen Sizilien un de noordafrikaansche Küst. Fröher weer se en britischen Stüttpunkt (Kroonkolonie) up den Weg vun de westliche na de ööstliche Middellannsche See. Mit good 430.000 Iwahner (2014) up blots 316 km² Flach gellt Malta as de Staat mit de fiev... |
173 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Moldawien | Moldawien | Moldawien (offiziell up Rumäänsch Republica Moldova) is en Binnenstaat in Südosteuropa. De grenzt in' Westen an Rumänien. In' Norden, Osten und Süden wurrd Moldawien vullstännig vun de Ukraine umslooten, so dat kien direkten Togang to dat stäenwies blots twee Kilometer entfeernt Swaart Meer besteiht.
De Republiek wurr... |
174 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Monaco | Monaco | Monaco is en lüttet Förstendom, wat in’n Süüdwesten vun Europa an de Middellannsche See liggt. Dor leevt up bloß man 1,97 km² 32.796 Inwahners (Juli 2008). Naver is Frankriek, Italien is keen Naver, aver dat liggt ok nich wiet weg. De Hööftstadt is Monaco.
Spraken
Amtsspraak is Franzöösch. De gröttste anner Moderspra... |
175 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Montenegro | Montenegro | Montenegro is en lüttje Republiek, wat in’n Süüdoosten vun Europa an’e Adria liggt (Balkan). Navers sünd Kroatien, Bosnien-Herzegowina, Serbien un Albanien. De Hööftstadt is Podgorica.
Spraken
Amtsspraak is Serbokroatsch, offiziell Serbsch.
Geographie
Montenegro warrt prägt vun hohe Bargen.
Staat
De Verfaat is de... |
176 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Makedonien | Makedonien | Makedonien (ok Mazedonien) betekent
Makedonien, Region in’n Süüdosten vun Europa, verdeelt over en Reeg vun Staten,
Makedonien (nu Noordmakedonien), en Deel vun düsse Region, hüdigendags unafhänge Republiek in Europa, de vörmols to Jugoslawien tohöört hett,
Makedonien, Deel vun düsse Region, de hüdigendags in’n Nor... |
177 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Moskau | Moskau | Moskau (russ'sch Москва = „Moskwa“) is de Hööftstadt vun Russland. Moskau liggt an’n Moskwa-Stroom. De Stadt weer ok Hööftstadt vun de fröhere Sowjetunion un vun dat vorrevolutschonäre Russland vun’t 15. Johrhunnert bet 1703 wesen. De Regerensseet in de Stadt is de Kreml.
De Stadt weer 1147 dat eerste Maal nöömt. In d... |
178 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Middelamerika | Middelamerika | Mittelamerika is de Deel vun Amerika wat tüssen Noord- un Süüdamerika liggt, un de Karibik.
Middelamerika is mehr een kulturellen un politischen Woort. Geografisch höört dat to Noordamerika to.
Eerddeel |
179 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Molek%C3%BCl | Molekül | En Molekül is en lütt Deelken, wat ut tomindst twee Atomen besteiht, tomeist aver ut noch mehr.
In en Molekül sünd de Atomen dör kovalent Binnen tosamenholln. Dat Molekül is de lüttste Eenheit vun den Stoff, de togrunnen liggt un sien cheemschen un physikaalschen Egenschoppen bestimmt. Warrt de Atomen, de dat Molekül... |
180 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Masse%20%28Physik%29 | Masse (Physik) | De Masse is in de Physik en Eegenschap vun de Materie. De Maateenheit in Kilogramm.
Dorbi warrt unnerscheeden tussen drooge und swoore Masse.
De swoore Masse hangt med de swoore Wesselwarken (Gravitatschoon) tosammen wieldes de drooge Masse med de Droogheit van de Materie tosammen hangt.
De Unnerscheed makt dat de dr... |
181 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Metall | Metall | En Metall is en Stoff, de speegelig is un dör den du elektrischen Strom schicken kanns.
De Metallen nehmt den gröttsten Deel vun dat Periodensystem in.
Metalle sünd to'n Bispeel:
Iesen
Gold.
Sülver
Natrium
Aluminium.
Metallen hebbt de Lüüd siet dat Enn vun de Steentied bruukt. Toeerst dat Kopper. Denn hebbt se... |
182 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Melk | Melk | De Melk is een witt Mengels (Emulsion) ut Fett, Water un annere Stoffen, de de Modder vun een Söögdeer to ehr lütte Briegen gifft, to’n Bispeel de Kauh to ehr Kalf.
De Minschen hoolt sick de Melk vun dat Veehtüch, besünners vun
de Kauh (Rindveeh)
de Zeeg
dat Schaap
To de Melk von’n Minsch sülvs warrt Tittmelk seg... |
183 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Memel%20%28Stroom%29 | Memel (Stroom) | De Memel (Russ’sch Neman, Wittruss’sch Njoman, Litausch Nemunas) is en Stroom in Wittrussland, Litauen un Russland (Kaliningrader Oblast). Bi Tilsit münnt de Memel in dat Kurisch Haff, wat to de Oostsee behöört.
In de 1. Stroof vun dat Düütschlandleed, wat de Natschonalhymne vun Düütschland is, warrt vun Düütschland v... |
184 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Madrid | Madrid | Madrid is siet 1561 de Hööftstadt van Spanien un hett vandagen 3,2 Millionen Inwahners un liggt in de Metropolregion Madrid. De Stadt is dat politische un kulturelle Hart van dat Land un togliek de wichtigste Hannels- un Verkehrsmiddelpunkt. Se liggt 662 m över NN an den lütten Fluss Manzanares un is de Seet van de spa... |
186 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Mars%20%28Planet%29 | Mars (Planet) | De Mars (Symbol: ) is de veerte Planet vun dat Sünnsystem. He liggt twüschen Eer un Jupiter. Sien Naam is de latiensch Naam vun den olen greekschen Gott Ares, wat de Kreegsgott weer, vun wegen de roote Farv.
Daten
Dörmeter (Äquater): 6794 km
Mass 6,4185 × 1023 kg
Sworversnellen: 3,71 m/s² (0,379 mol de vun de Eer,... |
187 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Mineralogie | Mineralogie | De Mineralogie is de Wetenschop vun de Mineralen.
Se hannelt vun de Kristallens un ut watvun Mineralen se opboot sünd. |
188 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Nedderlannen%20%28Europa%29 | Nedderlannen (Europa) | De Nedderlannen sünd en parlamentaarsche Monarkie un Deel vun dat Königriek vun de Nedderlannen. Anners höört dor noch Aruba un de Nedderlannschen Antillen as sülvstännige Länner mit to. Se liggt in dat nöördlich Europa an de Noordsee. Dat Land is to’n gröttsten Deel relativ flach. Bi en Veerdel vun dat Land an de Wate... |
189 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Nokieksel | Nokieksel | Een Nokieksel (ook: Nakieksel) is een (druckt ellers ook elektronschet) Book, wo een wat nokieken kann. In mennig Spraaken heet dat Lexikon, Lexicon ellers ook dictionary un dictionarium. Wenn een Nokieksel good wat binn hett, denn ward dat ook encyclopedy, encyclopaedia ellers Enzyklopädie naamt. To'n Bispill de Encyc... |
190 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Neddersassen | Neddersassen | Neddersassen [ˈneːdɐzassn̩] (hoogdüütsch Niedersachsen, saterfreesch Läichsaksen, ofkörten as NDS) is een Land, dat in de Noorden liggt, un een Deel vun de Bundsrepubliek Düütschland is. Dat Bundsland entstunn na de tweeden Weltkrieg ut den Lanner Hannober, den Freeistaaten Brunswiek, Ollnborg un Schaumburg-Lippe.
N... |
191 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Noordamerika | Noordamerika | As Noordamerika deit in Europa tomehrst de noorden Deel vun den Eerdeel Amerika gellen, un daar höört de Lannen USA un Kanada to, faken ook de Karibik, af un an ook Middelamerika. In Noordamerika sülven deit „Noordamerika“ (ingelsch North America, fransch Amérique du Nord, spaansch América del Norte, gröönlandsch Ameri... |
194 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Norwegen | Norwegen | Norwegen (norweegsch Norge, Noreg oder Norga) is en Keunigriek, wat in’n Noorden vun Europa an’t Europääsche Noordmeer liggt (Skandinavien). Navers sünd Finnland, Russland un Sweden. De Hööftstadt is Oslo.
Spraken
Amtsspraak is Norweegsch, in’n Norden ok Lappsch un Kveensch.
Geographie
Norwegen is mit 385.252 km² e... |
195 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Nutiet | Nutiet | De Nutiet ellers Niege Tiet is de Afsnitt na dat Enn vun dat Medeloller bit nu. Meisttied fang dat mit de Entdeckungen vun Kolumbus an.
1492 Kolumbus fohrt na Amerika
1498 Vasco da Gama seilt rund Afrika un kümmt na Indien
1517 Martin Luther sleit sien 95 Thesen an de Döör vun de Slottskark in Wittenberg. Dormit f... |
196 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Gemeen%20Vosshusen | Gemeen Vosshusen | Vosshusen (, bet 1964 Wulmstorf, up platt Wulmsdörp) is een Eenheitsgemeen in’n Landkreis Horborg bi Hamborg. De Gemeen hett .
Historie
De Gemeen Wulmsdörp het an’n 11. Dezember 1964 de neen Naam „Neu Wulmstorf“ annahmen un an’n 1. Januar 1970 is de Gemeen Doasdörp en Oortschop vun de Gemeen worrn.
Mit de Gemeenrefo... |
197 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Noordd%C3%BC%C3%BCtsche%20Affinerie | Noorddüütsche Affinerie | De Noorddüütsche Affinerie is en Kopperhütt in Hamborg.
Dor maakt se ut dat Ierz rein Kopper. Toeerst mit Füer, denn kriegt se Kopper, wat noch nich so rein is. Denn maakt se de Elektrolys. Un denn is dat Kopper rein. Bi dat Kopper is in’t Ierz ok Sülver un Gold, dat haalt se dor ok rut.
Weblenks
Websied vun de N... |
198 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Noordsee | Noordsee | De Noordsee (vun öllers her ok Westsee oder Westerhaf heten) is en Randmeer vun’n Atlantik, wat tüssen Grootbritannien in’n Westen, Norwegen in’n Noordoosten, Däänmark in’n Oosten un Düütschland un de Nedderlannen in’n Süden liggt.
In'n Süden geiht de Noordsee dör de Straat vun Dover in’n Engelschen Kanal över, in’n O... |
199 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Nedderlandsche%20Spraak | Nedderlandsche Spraak | Nedderlannsch (ndl.: Nederlands) is en Spraak, de to den germaanschen (westgermaanschen) Twieg vun de Indoeuropääschen Spraken tohöört. Hollannsch is bloots een Dialekt vun't Nedderlandsche.
Disse Spraak warrt besunners in de Nedderlannen, Belgien (Flannern), Franzöösch-Flannern, Surinam, Aruba un op de Nedderlannsch... |
201 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Natriumhydroxid | Natriumhydroxid | NaOH is de chemisch Formel för Natriumhydroxid.
Wenn NaOH in Water kümmt, den warrd dat hitt. Un dat gifft denn Natronlaug. De is bannig alkalisch. Un ätzt. Vun dütwegen is NaOH ok in Rohrreinigers för dat Klo binnen.
Bornen
Chemisch Verbinnen |
202 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Natriumchlorid | Natriumchlorid | Natriumchlorid (chemisch Formel NaCl) is dat, ut wat dat Kaaksolt besteiht, kott ok Solt nöömt.
As de Formel seggt, kümmt dor een Natrium-Ion op een Chlorid-Ion. Natriumchlorid hett den gröttsten Andeel an dat Solt, wat in Soltwater t. B. in de See löst is op de Eer.
Ok Planten, Deerter un de Minsch hebbt Natriumchlo... |
204 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Nischni%20Nowgorod | Nischni Nowgorod | Nischni Nowgorod (Нижний Новгород) is en grote Stadt, de in’n europääschen Deel vun Russland an’e Münnen vun’n Stroom Oka in’e Wolga liggt. Nischni Nowgorod hett - so as Moskau - en Kreml un en moie Oolstadt. In Nischni Nowgorod leevt bi 1,3 Mio. Inwohners.
Oort
Russland |
205 | https://nds.wikipedia.org/wiki/New%20York | New York | New York City, mit 8 Million Inwahners up 800 Quadratkilometer de gröttste amerikaansche Stadt, liggt an'e Oostküst vun de USA in'n Bundsstaat New York an'e Münn vun'n Hudson.
De Stadt wurr 1626 as Nieuw (Nieg) Amsterdam an'e Süüdspitz vun Manhattan vun nedderlannsche Lüüd grünnt. Hüüt umfatt dat neven Manhattan ok de... |
207 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Nahoost | Nahoost | Nahoost is en politisch Rebeet in Vörderasien. Dorto behöört de Staten Israel un de Arabschen Länner Libanon, Syrien, Jordanien, de Palästinensischen sülvstregeerten Rebeden, Iran, Irak, Kuwait, Saudi-Arabien, Oman, Jemen, Bahrain, Katar un de Vereenigten Araabschen Emiraten. De Nahoost warrt politschersiets vun de isr... |
209 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Natronlaug | Natronlaug | De Natronlaug is de Laug, de rutkümmt, wenn een Natriumhydroxid (NaOH) in Water oplöst.
Dat Natriumhydroxid deelt sick op in dat Na+-Ion un dat Hydroxid-Ion OH-.
Dat Hydroxid-Ion is denn de Base, de Protonens antrecken un opnehm kann.
Natronlaug is een starke Laug. Een konzentreerte Natronlaug hett in een Liter L... |
210 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Naturwetenschop | Naturwetenschop | Een Natuurwetenschop is een Wetenschop vun de Natuur. Dat sünd besünners:
Physik,
Chemie,
Biologie,
Medizin,
Eerdwetenschoppen (wat to'n Deel de annern Wetenschoppen verbinnt un een Överbegreep is för een ganze Reeg von iengelt Rebeeten.)
Grunnlag vun de Natuurwetenschoppen is dat Experiment un dat Nakieken. Een ... |
211 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Oostfreesland | Oostfreesland | Oostfreesland (Hoogdüütsch: Ostfriesland) is en Kuntrei un en Landskuppsverband in de Noordwesten van dat düütsche Bundsland Neddersassen.
Gewest
Normalerwies denken de Lü, dat Oostfreesland dat Land up de oostfreeske Halfinsel tüsken Eems un Jaad un de söven Eilannen vör de Waterkant is, also van de nederlannsche Gr... |
213 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Oostsee | Oostsee | De Oostsee deelt Skandinavien vun’n europääschen fasten Wall un is dör Öresund un den Groten un Lütten Belt mit de Noordsee un över de Newa un verschillige Waterstraten mit Wolga, Witt Meer, Swatt Meer, Asowsch Meer un Kaspisch Meer verbunnen. De Naverlänner vun de Oostsee sünd Däänmark, Sweden, Finnland, Russland, Ees... |
215 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Plattd%C3%BC%C3%BCtsch | Plattdüütsch | Plattdüütsch (Neddersassisch) höört to de westgermaanschen Spraken. Se hett den tweten germaanschen Luutwannel nich mitmaakt un is dormit ene nedderdüütsche Spraak. De Utdrück Nedderdüütsch un Neddersassisch (Nedersaksisch) warrt denn ok ganz faken jüst so bruukt as Plattdüütsch.
Plattdüütsch is in dat Königriek vun ... |
216 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Polen | Polen | Polen is ene Republiek, de in’t Zentrum vun Europa liggt. Navers sünd Düütschland, Tschechien, de Slowakei, de Ukraine, Wittrussland, Litauen un en lütten Deel vun Russland - de Kaliningrader Oblast, dat ehemaalsche Oostpreußen. De Hööftstadt is Warschau.
Spraken
Amtsspraak is Poolsch. Dat warrt in Delen vun Polen ok... |
217 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Plattd%C3%BC%C3%BCtsche%20Grammatik | Plattdüütsche Grammatik | En Spraak is nich blots ’n Barg Wöör, de ’n seggen kann, as enen dat in’n Sinn kümmt. Dat gifft näämlich ok Regeln dorto, un de bestimmt, wat de Wöör för’n Form kriegen mööt un woans een ’n Woort achter dat annere setten mutt, also de Reeg vun de Wöör.
Dat mutt nu avers nich heten, dat dat ’n Grammatikbook geven deit, ... |
218 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Plattd%C3%BC%C3%BCtsch%20Vokabular | Plattdüütsch Vokabular | De Plattdüütsche Spraak hett en wiede Wöörtavel de ut männige Oorsprungen kaamt. 'N Slag sünd gemeen för alle de Germanschen Spraken, welke sünd mit dat Nederlannsch, welke sünd mit dat Ingelsch gemeen, welke mit dat Däänsch, Norwegsch un Sweedsch, welke mit dat Hoochdüütsch. Ook de Römers hebbt us vele Wöör geven. Sün... |
219 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Plattd%C3%BC%C3%BCtsche%20Orthographie | Plattdüütsche Orthographie | Plattdüütsche Orthografie, dat meent de Schrievwies vun de plattdüütsche Spraak. In de Hansetiet hefft se dat mit dat Schrieven jüst so nipp un nau nahmen as in’t Hoochdüütsche un Ingelsche, dat heet, meist nich so doll. Op Plattdüütsch hett sik - in’n Ünnerscheed to anner Spraken - avers keen Duden oder so wat dörsett... |
220 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Physik | Physik | Physik (greeksch: physica=Natur) is de Wetenschop vun de Materie, ehr Egenschop un ehr Verholen in Ruum un Tiet.
Physik warr sehn as de grundliggend Naturwetenschop, dat vun anner Wetenschoppen as de Chemie oder de Ingenieurwetenschoppen in Delen bruukt warr.
De grundliggend Methoden vun de Physik sünd dat Experiment ... |
221 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Portugal | Portugal | Portugal is en Republiek, de in'n Westen vun Europa an'n Atlantik liggt. Naver is Spanien. De Hööftstadt is Lissabon. Portugal hett en grote Historie as „Entdeckernatschoon“.
Spraken
Amtsspraak is Portugeesch.
Geographie
Portugal is mit de Inseln Madeira un Azoren 92.345 km² groot un hett 10.525.000 Inwahners. (112... |
222 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Paris | Paris | Paris (op Franzöösch Paris [pa.ˈʁi]) is de Hööftstadt vun Frankriek. De Stroom Seine deelt de Stadt up in en nöördlichen ("rive droite") un en süüdlichen ("rive gauche") Deel. tadt is indeelt in 20 nummereerte Rebeeden, de "Arondissemangs" nöömt warrt, un hett bi de 2,2 Millionen Inwohners (Stand: 2013). Man dat gellt ... |
223 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Plautdietsch | Plautdietsch | Plautdietsch is en plattdüütschen Dialekt, de vun de Mennoniten snackt warrt. Vandag vör allen in Kanada, Düütschland, Mexiko, Paraguay un Bolivien.
Historie
In dat 16. Johrhunnert möten de Mennoniten ut de Nedderlannen weg un sünd denn na dat Wießel-Delta hen, twüschen de olen Hansestäder Danzig un Elbing. Dor hebb... |
224 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Pannkoken | Pannkoken | Pannkoken betekent
Pannkoken, Koken ut Eier un Mehl, de in de Pann backt warrt (kiek ok bi Bookwetenjanhinnerk),
Pannkoken heet en Muskant, de ’n lüttje Kapell harr (Vun dor kümmt de Utdruck Pannkokenkapell),
Pannkoken, in’n Oosten vun Düütschland wurrd as Pannkoken ok dat betekend, wat annerwegens as Berliner verk... |
225 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Periodensystem | Periodensystem | Dat Periodensystem vun de cheemsch Elementen wiest, welke Elementen dat gifft un woans ehr Egenschoppen tosamenhangt. De Elementen sünd dorbi opstiegend na jemehr Atomtall ordent un in Perioden (Längsregen) un Gruppen (pielliek Regen) indeelt. In fröhere Tieten weer dat Periodensystem vun grote Bedüden för dat Opdecken... |
226 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Peerd | Peerd | Dat Peerd (n., ok Peer, Pird, Pärd schreven, pl. de Peer) höört to dat Veehtüch. Latiensch is dat Equus caballus. Sünd de Peer lütter as 148 cm, denn heet se ook Pony
De Kierl heet Hingst, dat Wiev heet Peer oder Stuut, wenn se Lüttje hett, warrt se Tööt nöömt. De Lütten heet Fohlen. Un wenn vun een Kierl de Bommeln ... |
228 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Politik | Politik | Politik, dat kümmt vun dat greeksche Wort polis, wat Dörp un Stadt bedüüd. Is denn also dat Doon un Simeleern, wat in un mit een Dörp, Stadt un Staat passern schall.
Wi ünnerscheed
Dörpspolitik, wat op hoog ook Kommunalpolitik heet.
Lannspolitik, wat de Politik vun de Bunneslänner is.
Bunnspolitik ellers (in Rieke... |
230 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Pommern | Pommern | Pommern is en Landstreek an de Waterkant vun de Oostsee. Dat geiht vun Rügen un Griepswohld över Stettin bet kort vör Danzig.
Vundaag liggt de Westdeel (Vörpommern) vun Pommern in dat düütsche Bundsland Mekelnborg-Vörpommern un de Oostdeel (Achter- orrer Hinnerpommern) in Polen.
Region |
231 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Planet | Planet | Planet is en Begreep ut de Astronomie.
Dat Wort kummt ut dat Greeksche un heet so veel as Wannelsteern. Dat kuumt dorvun, dat de Planeten an Himmel jüst so utseen hebt as de annern Steerns, nämlich as lütte lüchtende Punkte. De sünd aber man nich fast, as de Steerns, man bewegt sik allmählich un werrn mol hier to see... |
232 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Religion | Religion | Religion is dat, wat een glöven deit. Dat Woort kümmt ut dat Latinsche (religio). Kanns ok Gloven to seggen.
Dat gifft en Slag Religionen op de Welt. En Deel hett blots een Gott, anner hebbt vele Gödder. Gifft aver ok Religionen, wo dat keen Gott gifft, blots Spöken un Dämonen (Animismus). Un denn noch den Atheismus, ... |
233 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Religionen%20vun%20de%20Welt | Religionen vun de Welt | Gifft 'n Slag Religionens (Gleuvens) op de Welt:
Dat Christendom mit ünnerscheedliche Konfessionens
Katholiken
röömsch-kathoolsche Kark
Oolkatholiken
Maroniten
Protestanten
Anglikaansche Kark
Evangeelsch-Luthersche Kark
Evangeelsch-reformeerte Kark
Freekarken
Baptisten
Pingstkarken
Sövenden-Dags-Adventist... |
234 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Russland | Russland | Russland (russ'sch Россия "Rossija"; egentlich 'Russ'sche Föderatschoon (russ'sch Российская Федерация "Rossijskaja Federazija", ) is dat gröttste Land vun de Eer un en Republiek, de in den Oosten vun Europa un den Noorden vun Asien liggt („Sibirien“). In Russland leevt up 17.075.400 km² üm un bi 142.400.000 Inwahners ... |
236 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Rum%C3%A4nien | Rumänien | Rumänien is en Republiek, de in’n Süüdoosten vun Europa an’t Swatte Meer liggt. Navers sünd Bulgarien, Serbien, Ungarn, Moldawien un de Ukraine. De Hööftstadt is Bukarest.
Spraken
Amtsspraak is Romeensch. Dat gifft ok Minnerheeten vun Lüüd, wat Ungarsch un Hoochdüütsch snackt.
Geographie
Dör Romeenien loopt de Karp... |
237 | https://nds.wikipedia.org/wiki/Rom | Rom | Rom is de Hööftstadt vun Italien. De Stadt liggt an’n Tiber un hett bi 2,6 Mio. Inwohners (1999). Binnen de Stadt liggt de Vatikan, dat een eegen lüttschen Staat (Vatikanstaat) is. De Vatikan is de Seet vun’n Paapst, de ook Bischop vun Rom un Overhaupt vun de röömsch-kathoolsche Kark is. Denn is Rom ook Seet vun de Mal... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.