text stringlengths 633 209k |
|---|
марийский:
Российысе транспорт полиций пашаеҥын кечыже — Россий Федерацийыште Элгӧргӧ паша министерствын транспортыштыжо шот-радамым эскерышше подразделений пашаеҥын официалдыме профессий пайремышт.
«Российысе транспорт полиций пашаеҥын кечыже» Россий Федерацийыште ий еда 18 февральыште палемдалтеш.
Паша кечылан шотла... |
марийский:
Шорык (лат. Аries — тага) — астрологийысе умылымаш, шотлымаш почеш зодиакын икымше палыже, тудо Кол ден Презе коклаште верланен да шошымсо кече икгайлык точко гыч шотлымаште эклиптикын 0° гыч 30° секторжылан келшен толеш.
Шорык палыш 20 але 21 март гыч 20 апрель марте шочшо-влак пурат манын шотлалтеш, молан... |
марийский:
Тропим кече — 1 (14) февральлан толшо славян калык календарьысе кече; эрвел ден кечывалвел славян-влакын шошо лишемме дене кылдалтше пелепайремышт [рашемдаш].
Болгарийыште, Йӱдвел Македонийыште да Сербийыште поснак кумдан палымдалтеш, пайрем шуко йӱла ойыртеман улмыж дене чапланен.
Виноградым ончен-куштышо-... |
марийский:
Тропик-влакын тӱнямбал кечышт (англ. International Day of the Tropics) — 29 июньышто, Нобель премийын лауреатше Аун Сан Су Чжин тропикын кӱлешлыкше нерген докладшым шарныме лӱмеш тӧнежлыме.
Шарныктыш кечым ООН-ын Генерал Ассамблейже 2016 ий 14 июньышто увертарен, 2016 ий гыч ий еда палемдалтеш.
Тропик-влакы... |
марийский:
Тройчын шуматкече — чыла колышо-влакым уштымо кече, Кум Шнуйын кечыж деч ончычсо шуматкече — ача-аван шуматкечыже (Тройчын кече).
Православий йӱлаште православий христиан-влакым поснак ойырен уштымо кече.
Православий черке-влакын идалык мучко юмын ончылно кумал шогымо йыргекыште — сандалыкысе ача-аван кечыж... |
марийский:
Шонданын тӱнямбал кечыже (WTD) — Ушымо Калык-влак Организацийын официал тӱнямбал кечыже) — 19 ноябрьыште палемдат, санитарий шотышто глобал кризисым сеҥаш кумылаҥдыме шот дене увертаралтын.
Пӱтынь тӱняште 4,2 мйошкынлиард еҥ «лӱдыкшыдӧ санитарий» деч посна йошкына да 673 мйошкынлион наре еҥ виш дефекций ден... |
марийский:
Туберкулёз ваштареш кучедалме тӱнямбал кече — ООН-ын тӱнямбал кечыже, Тазалыкаралтыш тӱнямбал организацийын (ВОЗ) 1993 ийыште туберкулёзым глобал проблеме семын увертарыше Тӱнямбал организацийын темлымыж почеш ий еда 24 мартыште палемдалтеш.
Туберкулёз ваштареш кучедалме тӱнямбал кечын тӱҥ шонымашыже: ТБ гл... |
марийский:
Туныктышо-влакын тӱнямбал кечышт (на других официальных языках ООН: англ. World Teachers' Day, араб. اليوم العالمي للمعلمين, исп. Día Mundial de los Docentes, кит. 世界教师日, фр. Journée mondiale des enseignants ) 5 октябрьыште палемдалтеш.
Тиде кечын 1966 ийыште ЮНЕСКО-н да Паша шотышто тӱнямбал организацийын... |
марийский:
Туныктышын кечыже — школысо туныктымо аланыште тыршыше пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт.
Туныктышын кечыже тӱнясе тӱрлӧ эллаште
Азербайджан, Армений, Бангладеш, Великобританий, Германий, Казахстан, Камерун, Канада, Катар, Кувейт, Литва, Маврикий, Мальдивы, Мьянма, Нидерланды, ОАЭ, Пакистан, Россий, Румы... |
марийский:
Туризмын тӱнямбал кечыже (англ. World Tourism Day) — тӱнямбал пайрем, 1979 ийыште Торремолинос испан олаште Турист тӱнямбал организацийын Генерал ассамблейже дене тӧнежлыме.
27 сентябрьыште палемдалтеш.
Российыште 1983 ий гыч палемдалтеш.
Пайремын шонымашыже — туризмым чапландараш, тудын тӱнямбал экономикым... |
марийский:
Тыва йылмын кечыже (тув.
Тыва дыл хүнү) — Тыва Республикын калык пайремже, тудым 2016 ий 18 январьыште Тыва Республикым вуйлатыше пеҥгыдемден.
Ий еда 1 ноябрьыште палемдалтеш.
Тыва йылме Тыва Республикыште кугыжаныш статусан улеш.
Кызыт 300 тӱжем наре еҥ тыва йылме дене пайдалана.
Тываште тыва йылме ешыште,... |
марийский:
Тылзын тӱнямбал кечыже (англ. International Moon Day) — 20 июль, «Аполлон-11» сандалык корабльын 1969 ийыште Тылзыш шичмыжым шарныктыше тӱнямбал кӱкшытан кече.
2021 ий декабрьыште ООН-ын Генерал Ассамблейже ты кечым тӧнежлен, Тылзым шымлымаште кугыжаныш-влакын сеҥымашыштым ий еда иктешлыме семын палемдалтеш... |
марийский:
Араб йылме (اللُّغَةُ العَرَبِيَّة [ʔal̪l̪uɣat̪u‿l̪ʕarabijja] Файл нерген информаций колышташ) — афразий макроеш йылме-влакын семит ешысе йылме.
Араб йылме дене да тудын тӱрлӧ велыжше дене ойлышо-влакын чотышт 310 миллион (шочмо йылме) наре лиеш, да эше 270 миллион наре еҥ араб йылмым кокымшо йылме шотеш к... |
марийский:
«Мыйым плинтус шеҥгелан тойыза» — 2008 ийыште режиссёр Сергей Снежкинын войзымо фильм.
Экраныште Саша лӱман рвезын историйже ончыкталтеш.
Тудым коваже гына шкетын ончен-кушта, тудын шонымашыже гына ик чын улеш.
Сюжет негызыш 2003 ийыште Павел Санаевын шке йоча годсо шарнымашыжлан эҥертен возымо тыгаяк лӱман... |
марийский:
«Тынысын тӱнямбал кечыже» (англ. World Day of Peace) але «Тыныс нерген кумалме тӱнямбал кече» — тӱнямбал пайрем, кунам Юмылан ӱшаныше-влак чыла сарым чараш да еҥ-влаклан тынысым колтен шогаш йодыт.
Кажне ийын, 1 январьыште палемдалтеш.
Тынысын тӱнямбал кечыжын историйже
«Тыныс нерген кумалме тӱнямбал кече» ... |
марийский:
Тӱп калык-влакын еҥышт: саам, кхонды, аэта (ати).
Тӱнясе тӱп калык-влакын тӱнямбал кечышт (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. International Day of the World’s Indigenous Peoples, араб. اليوم الدولي للشعوب الأصلية في العالم, исп. Día International de las Poblaciones Indígenas, кит. 世界土著人民国际日, фр. la J... |
марийский:
У ий ожсыгече (тыгак шуко эллаште Тошто ийын кечыже але Шнуй Сильвестр кече семын палыме) — григорьан кечышот почеш У ий деч ончычсо талукын пытартыш кечыже.
Кызытсе йӱлаште У ий пайремын тӱҥалтышыже улеш, тиде жапыште вес ийым вашлийме пайрем тӱҥалеш.
Шуко тӱвырасе пайремлымаште фейерверк да моло пиротехни... |
марийский:
Вӱд-куп олмын тӱнямбал кечыже (англ. World Wetlands Day) - планете мучко ий еда, 2 февральыште палемдалтеш.
Историй
«Вӱд да куп олмо-влакын тӱнямбал кечышт» тӱняште 1997 ий гыч палемдалтеш.
Тиде кечым палемдаш жапым тыглай ойырен налме огыл: лач тиде кечын, 1971 ий 2 февральыште, Рамсар иран олаште (Мазенде... |
марийский:
Веймарысе Бухвальд комплекс (ФРГ) (Фриц Кремерын, 1952-1958 ийласе скульптур тӱшкаже).
2013 ий 21 сентябрь.
Российын почто маркыже, 1995 ий: «фашист концлагерь-влакын узникыштым утарымаш.
50 ий».
Бухвальд немыч-фашист лагерьым утарымаш.
Крематорий ончылно колышо кап-влак (фотограф-Жюль Руар, Бельгий, добров... |
марийский:
Улянан кечыже — эрвел славян-влакын 22 июльышто (5 июль) толшо калык кечышот почеш.
Кечын лӱмжӧ Константинопольысо Иулианий (Ульяна) шнуй лӱм гыч лектын.
Кечын моло лӱмжӧ:
руш.
Улька; белор.
Яўсей, Зінон, Галакціён, Ульяна.
Тиде кечын христиан шнуй Ульяна (Иулианий), Зинон ден Зина, тыгак Евсевий епископ Са... |
марийский:
Пенза олаште участке милиционерлан чапкӱ.
«Посна кумыкышто кертыжаҥдыме полицийын кечыже» (2011 ий 1 март марте — «Посна кумдыкышто мутым кучышо милицийын кечыже» — Россий Федерацийын полиций пашаеҥын профессионал пайремже, посна административ кумдыкышто граждан-влакын праваштым аралымаште, тыгак ты кумдыкы... |
марийский:
Урбанизмын тистыже
Урбанизмын тӱнямбал кечыже (англ. World Urbanism Day), тыгак «Олам чоҥымын тӱнямбал кечыж» семын палыме, 1949 ийыште Боунес-Айресе университетын профессоржо, Парижысе урбанистике школын тунемшыже Карлос Мария делла Паолер ола-влакым планлыме шотышто мер да профессионал кӱкшытым нӧлталме а... |
марийский:
Россий Федерацийын элгӧргӧ паша орган-влакын шке лӱдыкшыдымылыкышт шотышто подразделений-влакын кечышт — Россий элгӧргӧ паша органлаште пашам ыштыше подразделенийласе пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт.
Российыште ий еда, 18 декабрьыште палемдалтеш.
Каныш кече огыл.
Историй ден пайрем
«Россий Федерацийын ... |
марийский:
Пресвятой Юмынаван успенийже (колымыжо) (акрет грекла Κοίμηση τῆς ὑπεραγίας δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, черке славянла Ѹ҆спе́нїе прест҃ы́ѧ влⷣчцы на́шеѧ бцⷣы и҆ прⷭ҇нод҃вы мр҃і́и, мемнан Юмынаван да Присноӱдыр Мариян Пресвятой Владычицынан Успенийже — Колымыжо; латинла Dormitio sanctae D... |
марийский:
Тиде терминын моло значенийжат уло, ончо: Посадник (значенийже).
Посадник Щил архиепископ Иоанн деч черкым ышташ сугыньым йодеш.
«Посадник Щил нерген Повесть»
Посадник (рушла посаженный — «шындыме» гыч) — кокла курымласе Русьышто сомылверыште улшо еҥ, олам, кундемым вуйлаташ князьын верысе еҥже але граждан ... |
марийский:
Россий Минюстын уголовно-исполнительный кышкарысе пашаеҥже-влакын кечышт — Российыште касарымым шуктышо Федерал службысо пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт, 12 мартыште палемдалтеш.
Пайрем — Уголовно-исполнитель кышкарысе пашаеҥын кечыже.
Историй
Пайрем 1999 ийыште шочын, Россий уголовно-исполнитель кышка... |
марийский:
Веймерысе (Германий) «Бухвальд» нацист концентраций лагерьыште колышо-влакын капышт ден темше автоприцеп.
1945 ий 14 апрель.
«Фашизмын жертвыже-влакым шарныме тӱнямбал кече» — тӱнямбал шарныктыш кече, траур кече, тудым фашизмын шуко миллион жертвыже-влак нерген шарныме лӱмеш (1939–1945) 1962 ий гыч сентябрь... |
марийский:
Петр ден Февронийын кечышт — шнуй Пётр ден Февронийым шарныме кече, тыгак руш православий черкыште святой Феврония Низибийскаян кечыже.
25 июньышто (8 июль) палемдалтеш.
Эрвел славян-влакын калык календарьыштышт — шудым солымо икымше кече.
Тиде кечын пытартыш вӱдӱдыр-влак сер гыч вӱд помышыш пурат, сандене ... |
марийский:
Феофан — кӱртым пудыртен шӱтӧ — славян-влакын 12 (25) мартлан толшо калык кечышот пайрем.
Кече лӱм шнуй Феофан Исповедник лӱм дене ышталтын.
Католик славян-влак тиде кечынак шнуй Григорий кечыжым, шошын тӱҥалтышыжым палемденыт.
Кечын моло лӱмжӧ-влак
рус. Феофан, Феофанов день, Семён, Григорий; белор.
Іван, ... |
марийский:
Баку 1920-шо ийлаште.
Физкультурникын кечыже.
Физкультурникын кечыже — пайрем кече, тудо Российыште Кӱшыл Совет Президиумын 1980 ий 1 октябрьысе 3018-Х №-ан «Пайрем да шарнымаш кече-влак нерген» кӱштыкше негызеш, тыгак СССР Кӱшыл Советын 1988 ий 1 ноябрьысе 9724-XI №-ан «СССРын пайрем да шарнымаш кече-влак ... |
марийский:
Философийын тӱнямбал кечыже — 2005 ийыште ЮНЕСКО Тӱнямбал организаций Философий кечым ий еда ноябрьысе кумшо изарнян эртарыме нерген увертарен.
Тиде кечым тӱнямбалне 70 наре эллаште — ЮНЕСКО радамыште улшо-влак палемдат.
Российыште тиде пайремым 2003 ий гыч палемдат.
Тиде кечын философий проблеме дене кылда... |
марийский:
Банкир-влак куанат — Генри Герб (фр. Gerbault, Henry).
Финансистын кечыже — Российыште официальный профессионал пайрем, 2011 ий 8 сентябрь гыч тӱҥалын, ий еда пайремлалтеш.
Пайрем кышкарым эксыде чумырышылан мер ушем-влак шотлалтыт: «Финанс рынкын «САПФИР» сообществыже» «Финансист-влакын гильдийышт» нуно Ро... |
марийский:
Финн йылме кече (фин.
Suomen kielen päivää) але Микэл Агриколын кечыже (фин.
Mikael Agricolan päivä) — финн возыктышын пайремже, финн сылнымут йылмылан негызым пыштыше Микаэл Агриколым шарныме лӱмеш.
Чумыр Финляндий кугыжанышын пайремжылан шотлалтеш, 9 апрельыште Микаэл Агриколын 1557 ийыште колымо кечынже ... |
марийский:
Теҥыз да эҥер флот пашаеҥ-влакын кечышт лӱмеш 1981 ий 5-ше гыч 12-шо июльышто Шем теҥызысе пароходствын "Металлург Байков" пароходыштыжо эртаралтше теҥыз ден эҥер флотысо пашаеҥ-влакын пневматике винтовко гыч лӱйкалыме таҥасымаште кокымшо верлан грамот.
Таҥасыме годым пароход рейсыште лийын да Средиземный, ... |
марийский:
Фотографын кечыже (англ. International Photographer Day) — фотоиндустрий аланыште пашам ыштыше специалист-влакын официалдыме пайремышт.
Ий еда 12 июльышто палемдалтеш.
Российыште тиде пайрем 2009 ий гыч эртаралтеш.
Фотографын профессийже нерген
Тӱҥ статья: Фотограф
Фотографын профессийже пытартыш лу ий жапы... |
марийский:
Нефтьым тӱнямбал кучылтмаш.
1980–2013
Нефтьым кучылтмо шотышто эл-влакын списке — нефтьым кучылтшо кугыжаныш-влакын лӱмерышт.
Спискым 2019 ийлан Take-profit.org-ышто савыктыме да Energy Institute (EI)-ын Тӱнямбал энергетикын ий еда лекше статистике обзорыштыжо ончыктымо — 2023 (Statistical Review of World E... |
марийский:
Фотографийын тӱнямбал кечыже (англ. World Photography Day) — ий еда 19 августышто палемдыме тӱнямбал пайрем.
Тиде кече фотографий сымыктыш да шанчылан пӧлеклалтын, тыгак пӱтынь тӱня мучко фотографийым ыштыше еҥ-влаклан, кӧн пашаже мемнам кумылаҥда, уверым арала, да тачысе чын илышым умылаш полша.
Историй
19... |
марийский:
ООН-ышто француз йылме кече (фр. Journée de la langue française aux Nations unies) — пайрем кажне ийын 20 мартыште палемдалтеш.
Пайремым 2010 ийыште ООН-ын мер увер Департаментше "Йылме да тӱвыра поянлыкын тӱрлылыкшым палемдаш, тыгак пӱтынь Организацийыште чыла куд официал йылмым иктӧр кучылташ йӧным ышташ"... |
марийский:
Воляпашаеҥын (фрилансерын) кечыже — Российыште ий еда 14 майыште палемдыме пайрем.
Тиде интернетым кучылтын, пашавер дене кылдалтдыме еҥ-влаклан пӧлеклалтше кече.
Воляпашаеҥын (фрилансерын) кечыже элыште да тӱнямбалне тиде пашан куштылгылыкшым да чолган вияҥмыжым ончыктышаш.
Профессий нерген
Тӱҥ статья: Вол... |
марийский:
Россий Федерацийын лӱдыкшыдымылык орган пашаеҥже-влакын кечышт — обществын да кугыжаныш-влакын лӱдыкшыдымылыкыштлан мутым кучышо ФСБ, ФСО, СВР, ГУСП да т.м. россий специалист-влакын профессионал пайремышт.
Кугыжаныш лӱдыкшыдымылык орган-влакын пашашт кугыжаныш строй, да Российын кӧргӧ да тӱжвал лӱдыкшо деч ... |
марийский:
Михаил Фёдорович Фёдоров (1848 ий 17 ноябрь — 1904 ий 21 апрель (4 май) — чуваш поэт да публицист, калык туныктыш пашаеҥ.
Биографий
Михаил Фёдоров 1873 ийыште Самара оласе туныктыш семинарийым пытарен.
1873-1878 ийлаште Бичуринск училищыште туныктышылан тыршен, 1879-1881 ийлаште — Чебоксар оласе училищыште ... |
марийский:
Хабитат тӱнямбал кече (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. World Habitat Day, араб. اليوم العالمي للموئل, исп. Día Mundial del Hábitat, кит. 世界人居日, фр. Journée mondiale de l'habitat) верлаште илыме йӧнлан пӧлеклалтын (лат. habitabilis — илаш йӧршӧ, илыме пӧрт, калык илыме).
Октябрьысе икымше шочмын 19... |
марийский:
Седжон корольын корей алфавитым ыштыме нерген кӱштыкшын ужашыже.
Корей тиште да иероглиф дене возалтын
Хангыль кече (Кечывалвел Корейыште 한글날), хангыллаль, КНДР-ыште 조선글날, чосонгыллаль) — Корейыште палемдыме хангыль тиште кече.
Хангыльым 1446 ий шыжым Седжон корольын кӱштыкше дене пуртымо.
Кечывалвел Корейы... |
марийский:
Хиджабын тӱнямбал кечыже тӱнясе 140 эллаште ий еда 1 февральыште палемдалтеш.
Тиде кечым 2013 ийыште Назма Хан увертарен.
Тиде ошкылын тӱҥ шонымашыже — юмыйӱла шот дене еҥ-влак коклаште толерант (чытыме) шӱлышым шараш да тиде умылымашым утларак келгемден вияҥдаш.
Тиде кече кышкарыште тӱнямбалсе чыла юмыйӱла... |
марийский:
«РФ ОВД-ын озанлык службыжын кечыже» — элгӧргӧ паша орган-влакын кугыжаныш службысо пашаеҥыштын профессий пайремышт, Россий Федерацийыште ий еда, 18 июльышто палемдалтеш.
Историй
«РФ ОВД-ын озанлык службыжын кечыже» Россий Федерацийын элгӧргӧ паша министерствыжын официал календарьыштыже шукерте огыл, кумшо ... |
марийский:
Хэ́ллоуи́н (але Хе́ллоуи́н; англ. Halloween, All Hallows' Eve але All Saints' Eve) — кызытсе жапысе тӱнямбал пайрем, Ирландий ден Шотландийысе акрет кельт-влакын йӱлашт гыч вожым налын: тудын историйже кызытсе Великобританий ден Йӱдвел Ирландийын мландыштышт тӱҥалын.
Ий еда 31 октябрьыште, Чыла шнуй-влакын ... |
марийский:
Иоанн Предтечын Роштожо (Шочмыжо) — христиан пайрем кокла гыч иктыже, тудо шоҥго ача-ава — шнуй Захариян да Елисаветан эргышт — варажым Иоанн Тынеш Пуртышо (вес семынже Предтече) лийше — лӱмеш пеҥгыдемдыме пайрем.
Иоанн Тынеш Пуртышын Роштожо (Шочмыжо) лӱмеш пайрем — православий черке кечышотышто улшо ик эн... |
марийский:
Тӱсын тӱнямбалысе кечыже — ий еда 21 мартыште лийше пайрем.
Пайремым «Тӱсын ԏӱнямбал ассоциаций» ыштен (AIC аббревиатур «Association Internationale de la Couleur» — француз организаций лӱм гыч шочын), тудын членжылан 30 наре эл-влак шотлалтыт.
Историй
2008 ийыште «Португалийысе тӱс ассоциаций» икымше гана «... |
марийский:
Чайын тӱнямбал кечыже (англ. International Tea Day) — официал огыл пайрем, Образований да мутланымаш рӱдерын темлымыж дене 21 майыште палемдалтеш.
Паша кечылан шотлалтеш.
Историй ден тӱҥ шонымаш
«Чайын тӱнямбал кечыже» пеш рвезе пайрем.
«Чайын кечыжым» палемдаш шонымаш ятыр ий шукталтде кодын, но лачак тӱня... |
марийский:
Чернобыльысе АЭС
Радиаций аварийлаште да катастрофылаште колышо-влакым шарныме кече.
Ий еда 26 апрельыште палемдалтеш, 1986 ий 26 апрельыште Чернобыль АЭС-ыште лийше катастрофо нерген шарнен.
Тиде кечын Чернобыль атом электростанцийыште тӱнялан кугу эҥгекым кондышо технике катастрофо лийын.
Йырюжыш 190 тонн... |
марийский:
Шем Теҥыз флотын кечыже (але РФ ВМФ Шем теҥыз флотын шочмо кечыже) — российысе пайрем, Россий ВМФ-н Шем теҥыз флотшым ыштыме лӱмеш ий еда 13 майыште палемдалтеш.
РФ ВМФ Тӱҥ Командующийже, флот адмирал Ф. Н. Громовын 1996 ий 15 июльысо 253-шо №-ан «Специальность дене талукаш пайремым да профессионал кечым пу... |
марийский:
Даниэль Непстад Чодыран кечыште 4, 2010 ий, Канкун, Мексике
Чодыран тӱнямбал кечыже — ий еда палемдыме кече, чодырам аралыме йодышлан пӧлеклыме, икымше гана 2013 ий 21 мартыште палемдыме.
ООН-ын Генерал Ассамблейжын пунчалже дене 2012 ий 21 декабрьыште тӧнежлалтын.
Чодыран тӱнямбал кечыже экологий кече семы... |
марийский:
Суртдымо чонан-влакын тӱнямбал кечышт (англ. International Homeless Animals Day) августын кумшо шуматкечынже палемдалтеш.
Пайремым Чонанын праваж шотышто тӱнямбал мертолкынын темлымыж почеш 1992 ийыште тӧнежлыме.
Суртдымо чонан-влакын тӱнямбал кечышт семын 1992 ийыште тӧнежлыме.
Российыште тиде кече 2000 ий... |
марийский:
Чонан-влакым аралыме тӱнямбал кече, але тыглай: Чонанын кечыже (англ. World Animal Day) — тӱнямбал кече, айдеме тукымын тӱткышыжым Мланде планетыште улшо моло чонанлан виктараш ман шонен ышталтын.
Тиде кече ий еда 4 октябрьыште палемдалтеш, Шнуй Францискын кечыж дене кылдалтын.
Чонан-влакым аралыме тӱнямбал... |
марийский:
«Чоҥышын кечыже» — чоҥымо аланыште тыршыше пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт.
Россий федерацийыште августын кокымшо рушарняже палемдалтеш, (ондак СССР-ыште) да икмыняр моло кугыжанышлаште, кудыжо Совет Ушемыште лийыныт.
Историй
Строитель-влакын проспектыштышт «Строитель» ДК пырдыжыште «Строитель» барелье... |
марийский:
Чуваш Республикын кечыже (чуваш.
Чăваш Республикин кунĕ) - Чуваш республикын тӱҥ кугыжаныш пайремже.
1995 ий гыч 24 июньышто палемдалтеш.
Тиде пайрем вашеш чыла вере чуваш калыкын Акатуй лӱман мланде да шога пайремже эрта.
Историй
Официал пайремым икымше гана 1995 ийыште палемдыме, 1920 ийыште шочшо Чуваш а... |
марийский:
Чыган-влакын тӱнямбал кечышт — тиде интернационал пайремым пӱтынь тӱня мучко чыган-влак 8 апрельыште палемдат.
Историй ден пайремлымаш
Чыган-влак — иктеш поген лӱмдымӧ калык лӱм 80 наре этнос тӱшкам ушен, шке тукымыштын кушеч улмышытм, «чыган тӧртык» йӱлам шотын чумыргеныт.
Посна этнос, калык тӱшка шке кӧрг... |
марийский:
Электрокуатым ыштен лукмо шотышто эл-влак списке
Ӱлнӧ Тӱнямбал энергетикын ий еда лукмо статистике обзорыштыжо 2023 (Statistical Review of World Energy 2023) Энергетике институтын савыктыме уверже дене да 2021 ийлан Евростатын уверже дене 2022 ийыште электрокуатым мыняр ыштен лукмо шотышто эл-влак спискым о... |
марийский:
Вӱд шавыме шочмо — Кугече деч варасе шочмо, славян калык йӱла почеш ӱдыр-влакым вӱд дене чывылтеныт да волочебнитлыме йӱлам шуктеныт.
[страница ончыкталтын огыл 2872 кече].
Ты йӱла Польшышто, Чехийыште, Словакийыште, Венгрийыште, Воеводиношто да Касвел Украинын южо районлаштыже уло.
Руш-влак кум кечым — Куг... |
марийский:
Тӱнямбалысе шахмат кече (англ. International Chess Day) — шахматлан пӧлеклалтше тӱнямбал пайрем.
1966 ий гыч 20 июльышто ий еда палемдалтеш.
Историй ден пайрем
Тӱнямбалысе шахмат 1966 ий гыч палемдалтеш.
Тиде пайремым Тӱнямбалсе шахмат федераций (ФИДЕ) эртараш темлен, негыз Парижыште 1924 ий 20 июльышто пыш... |
марийский:
Шахтёрын кечыже — профессионал шахтёр-влакын пайремышт, тудын историйже Совет Ушем жапыште тӱҥалын;
СССР шаланымекат, Российыште, Белоруссийыште, Эстонийыште, Узбекистаныште, Казахстаныште, Украиныште да Киргизийыште августысо пытартыш рушарнян палемдалтеш.
Пайрем историй
1935 ий 30–31 август йӱдым Ирмино о... |
марийский:
Ургымо машинан кечыже (Sewing Machine Day) — тиде ий еда 13 июньышто палемдыме пайрем.
Тиде пайрем официалдыме статусан гынат, ургымо йӧнозанлык дене кылдалтше пашаеҥ-влаклан да техникым кычал-шонымо историйым йӧратыше-влак коклаште кугун шотлымо кечылан шотлалтеш.
XVIII курымын кокымшо пелыштыже ургымо маш... |
марийский:
Михаил Николаевич Швецов — россий шанчызе, кугыжаныш да мер пашаеҥ, 2014 ий гыч Марий кугыжаныш университетын ректоржо, Марий Эл Республикын тунемме тӧнеж-влакын ректорыштын Советын председательже.
Экономике шанче доктор, педагогике шанче кандидат, профессор.
Биографий
1979 ий 1 мартыште Йошкар-Олаште шочын... |
марийский:
Шереметевын полатше — Марий Эл Республикысе Юрино посёлкышто, Юл серысе полат-шындер (парк) кумдык.
Марий Эл Республикын кугыжаныш бюджет тӱвыра тӧнежше.
Кундемысе ыҥан архитектур памятник улеш.
Историй
Замокын историйже 1812 ийыште тӱҥалын, кунам Угарманысе поян помещик Шереметев Юрино селам налын, Василий... |
марийский:
Шинчымаш кече (1 сентябрь, Икымше йыҥгыр) — кугыжаныш кече, СССР-ын 1984 ий 15 июньысо 373 -11-ше №-ан Кӱшыл Совет Президиумын «1-ше сентябрьым пӱтынь калыкын Шинчымаш кечыж нерген» кӱштыкше дене пеҥгыдемдыме.
Тыгак моло совет кугыжанышлаште, мутлан, Российыште, Украиныште да Белоруссийыште.
Паша кечылан шо... |
марийский:
Шоколадын тӱнямбал кечыже (англ. World Chocolate Day) — кажне ийын 11 июльышто палемдыме пайрем.
Тудын деч посна тыгай лӱманак эше ик тӱнямбал кече уло, тудо 13 сентябрьыште пайремлалтеш.
Историй да пайремлымаш
Шоколадын тӱнямбал кечыжын шочмо вержылан Франций шотлалтеш.
Лачак француз-влак 1995 ийыште тудла... |
марийский:
Шонен лукшо да шот-радам дене кучылтшо еҥын кечыже — шуко элласе профессий пайрем:
СССР шот-радамым дене кучылтмо шотышто темлымашлан удостоверений
Белоруссий — Шонен лукшо да шот-радам дене кучылтшо еҥын кечыже (июньын пытартыш шуматкечыже).
Россий — Шонен лукшо да шот-радам дене кучылтшо еҥын кечыже(июньы... |
марийский:
Шорык (лат. Aries) — зодиак шӱдыр-влак кокла гыч утларак палыме шӱдыръеш, кеч чолгыжмо шот дене кокытан деч кугурак шӱдыр тыште уке.
Кум тӱҥ шӱдыр — Хамаль («таган вуйжо»), Шератан («кыша» але «тамга») да Мезартим (келшен толшын α, β, ден γ Шорык) муаш куштылго: нуно Кумлукан (треугольник) деч кечывалвелышк... |
марийский:
«Пролив» йодмаш тышке кусна;
Шем теҥызысе пролив-влак нерген Шем теҥыз пролив-влак нерген манмым ончо.
Босфор пролив кайык чоҥештыме кӱкшыт гыч
Ла-Маншын тӱсшӧ француз сер гыч
Гибралтар пролив Гибралтар курык кӱ гыч
Керчь пролив Крым пелотро гыч
Босфор, Ла-Манш, Гибралтар ден Керчь пролив-влак
Пролив — кок ... |
марийский:
Шочмо йылмын тӱнямбалысе кечыже (ООн-ын моло официал йылмыж дене: англ. International Mother Language Day, араб. اليوم العالمي للغة الأم, исп. Día Internacional de la Lengua Materna, кит. 國際母語日, фр. la Journée internationale de la langue maternelle ) — 1999 ий ноябрьыште ЮНЕСКО-н Генерал конференцийын 30-ш... |
марийский:
Илалше студент-влак Лейпциг университетыште
Илалше-влакын тӱнямбал кечышт (Шоҥго-влакын тӱнямбал кечышт) (ООН-ын моло официал йылмышт дене: англ. International Day of Older Persons, араб. اليوم الدولي للمسنين, исп. Día Internacional de las Personas de Edad, кит. 国际老年人日, фр. Journée internationale pour les ... |
марийский:
Россий Элгӧргӧ паша министерствын штаб подразделенийже-влакын кечышт — Россий ЭПМ-ын штаб пашаеҥ ден служащий-влакын профессий пайремышт.
Ий еда, 7 октябрь палемдалтеш.
Историй ден пайремлымаш
Тиде кечын, 7 октябрьыште, 1918 ийыште, НКВД Пашазе-кресаньык милицийын тӱҥ управленийыштыже Инструктор ден Информа... |
марийский:
Россий Федерацийын Сарзе-Теҥыз Флотшысо штурманын кечыже — Россий сарзе служыше-влакын профессионал пайремышт, кӧн пашаже корабль, судно да авиацийлан корным палемдыме паша дене чак кылдалтын, ВМФ пуш ден авиацийжын куснылмыжым шотлен лукшо да навигаций приборын пашажым эскерыше еҥын кечыже.
«Штурман кече» ... |
марийский:
Шым миллиардын кечыже, 2011 ий 31 октябрь, — тиде кечым, кудым ООН-н калыктӱшка шотышто фондшо (ЮНФПА) официальнын тӱнясе калык чот шым миллиард айдемыш шумо лишыл кече семын палемден.
ООН-ын Генерал секретарьже Пан Ги Мун Нью-Йоркышто ООН-ын полатыштыже тӱнямбал калыкын у пагытше нерген, шым миллиардан кал... |
марийский:
Смайл — шыргыжмаш
Шыргыжалмын тӱнямбал кечыже — шыргыжалмын тӱнямбалсе официал пайремже.
Пайрем кажне ийын октябрьысе икымше кугарнян да 25 июльын палемдалтеш, а 1980 ий гыч тыгак 12 апрельыште.
Тӱнямбал кечын историйже
Пайремын шочмыжо США-се сӱретче Харви Болл дене чак кылдалтын.
1963 ийыште американ стра... |
марийский:
Ысыах (якут.
Ыhыах, рушла лудалтеш: Ысэх) — якутийысе кеҥеж пайрем.
Айыы юмо-влак да пӱртӱсым шочыктышо юмо-влак лӱмеш шошо-кеҥеж пайрем, кумалмаш, поян чес да кумысым йӱмӧ, куштымаш, калык модыш, виян да чулым рвезе-влакын имне дене таҥасымашышт дене эрта.
Пайремлымаш
Якут ысыах — Якутийыште эн тӱҥ пайрем.... |
марийский:
Экономистын кечыже — экономике сферыште пашам ыштыше специалист-влакын профессионал пайремышт.
Ий еда 11 ноябрьыште палемдалтеш.
РФ экономике вияҥмаш министерствын 2015 ий 24 ноябрьысе 876-шо №-ан кӱштыкше дене тӧнежлыме.
Историй
2015 ий марте Российыште экономистын кечыже официал пайрем лийын огыл да 30 ию... |
марийский:
Элина Анатольевна Архипова (5 март 1960, Кугу Шаплак, Марий АССР) — марий композитор, Россий композитор ушемын йыжъеҥже(1989), Марий Эл Республикын Кугыжаныш премийжын лауреатше (2001), Йыван Кырла лӱмеш театр премийын лауреатше (2001), Марий Эл Республикысе сымыктышын сулло пашаеҥже.
Биографий
1968 ий гыч ... |
марийский:
Электрон книган тӱнямбал кечыже — ий еда 18 сентябрьыште палемдалтше пайрем.
Тудым тӧнежлаш американ компаний OverDrive темлен, тудо 1986 ий гыч тӱҥалын, войзыктышым, семым, шанче, публицистике да сылнымут произведений-влакын калыкыште шаркален (дистрибуций).
Тиде пайрем кече электрон книга-влакым калыкыште... |
марийский:
Рак (лат. Cancer) — астрологийысе умылымаш, шотлымаш почеш зодиакын нылымше палыже, тудо Йыгырмыт ден Лев коклаште верланен да шошымсо кече икгайлык точко гыч шотлымаште эклиптикын 90° гыч 120° секторжылан келшен толеш.
Рак палыш 21 июнь гыч 22 июль марте шочшо-влак пурат манын шотлалтеш, молан манаш гын, к... |
марийский:
Электрокыл ден увершинчымашан обществын тӱнямбал кечыже (ООН-ын моло официал йылмылаштыже: англ. World Telecommunication and Information Society Day, исп. Día Mundial de las Telecomunicaciones y la Sociedad de la Información, фр. La Journée mondiale des télécommunications et de la société de l'information, ... |
марийский:
Эмганыше-влакын правашт верч кучедалме тӱнямбал кече — ий еда 5 майыште палемдыме тӱнямбал кече.
Эмганыше-влакын правашт верч кучедалме тӱнямбал кечын цельже — мер калыкын тӱткышыжым начар тазалыкан еҥ-влакын праваштым аралыме дене кылдалтше йодышыш вииктараш.
Тиде пашам верым темлыме, шотан инфраструктырым... |
марийский:
Энергетикын кечыже — энергетике йӧнозанлыкын пашаеҥже-влакын профессий пайремышт, калык да озанлык-влаклан тулвийым (электричестве) да шокшо энергийым ыштен лукмо да ужалыме пашам авалтыше специалист-влакын профессий пайремышт.
Тыгак тудым тыгаяк профилян студент, вузысо да ссузысо выпускник да туныктышо-вл... |
марийский:
Эсперанто кече (англ. Esperanto Day) — Эсперантон (шке шонен лукмо икымше искусственный йылмын) тӱнямбал кечыже, 26 июльышто палемдалтеш.
Историй
Тиде пайрем Доктор Эсперанто шоялӱм (псевдоним) дене «Калык-влак кокласе йылме» книгам савыктыме дене кылдалтын, тудын авторжо шинчам эмлыше, йылмызе Людвиг Марко... |
марийский:
Этнографын кечыже (17 июльышто) — тӱрлӧ этнографий школлаште тыршыше-влакын профессионал пайремышт.
Этнограф ден путешественник Николай Николаевич Миклухо-Маклай шочмо кечыже лӱмеш увертарыме.
Пайрем историй
Ужшо-влакын таныклымышт почеш, Этнографын кечыжым пайремлаш Санкт-Петербург университетысе историй ф... |
марийский:
Ювелирын тӱнямбал кечыже — профессий пайрем, тудым проектироватлыше, ювелир арверым ыштыше да ачалыше мастар-влак кажне ийын 31 январьыште палемдат.
Историй
Пайрем шке тӱҥалтышыжым Российыште налын — икымше гана Ювелир-влакын профессий пайремыштым ышташ кӱлмӧ нерген Костромаште увертареныт, тиде шонымашым «... |
марийский:
Ушнышо Наций-влакын организацийыштын Кечывалвел-Кечывалвел вашкыл паша кечышт (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. United Nations Day for South-South Cooperation, исп. Día de las Naciones Unidas para la Cooperación Sur-Sur, фр. la Journée de Nations Unies pour la coopération Sud-Sud) — Тӱҥ Ассамблейын ... |
марийский:
«Юж десант войскан кечыже» — Российын, Белоруссийын, СНГ-се моло элын сарвий кышкарыште улшо юж-десант войскан шарныме кечыже.
СССР ВС ВДВ лӱмеш 1930 ийыште негызлыме.
Ий еда 2 августышто палемдалтеш.
Тӧртык статус
Россий
Россий Федерацийыште Юж десант войскан кечыже Россий Федераций Президент В. В. Путинын... |
марийский:
Почтовый марке ӱмбалан (СССР, 1939 ий) возен шындыме: «18 август — СССР авиацийын кечыже».
21.08.22
20.08.23
18.08.24
17.08.25
16.08.26
Россий Юж Флотын кечыже (Авиаций кече) — юж флотышто тыршыше пашаеҥ-влакын — лётчикын, инженер-технике да диспетчер еҥ-влакын, бортысо проводник ден Россий авиаций инфрастр... |
марийский:
ЮНЕСКО (англ. UNESCO;
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) — Ушымо Наций-влак Организацийын туныктымо, шанче, да тӱвыра йодышым тӧрлаш, Тӱнямбал чап-пого поянлыкым аралаш лӱмын ыштыме тӧнеж.
Тӧнежын увертарыме шонымашыже (цельже) — образований, шанче да тӱвыра шотышто кугыжаныш ... |
марийский:
«Рунетын премийжын» логотипше
«Руне́т» термин» (ru — Российын, руш йылмын але доменын лӱмжын кодшо + net — «вот») — шуко значениян умылымаш, тудо ончыкта: 1) Интернетын руш йылман ужашыже;
2) Интернетын Российысе ужашыже;
3) .ru доменыште Интернет.
Терминым умылтарымаш
Тӱрлӧ умылтарымашлан келшышын «Рунет» ... |
марийский:
Юристын кечыже — профессионал паша сферым шотыш налде, чыла юрист-влакын профессионал пайремышт.
Россий
Юристын кечыже Российыште 3 декабрьыште палемдалтеш.
Пайремым Россий Федераций Президентын 2008 ий 4 февральысе 130-шо №-ан «Юристын кечыжым палемдыме нерген» кӱштыкше дене пеҥгыдемдыме.
Тидын деч ончыч Р... |
марийский:
«Юридический службо специалистын кечыже» — юрист-влакын профессий пайремышт (сарзеслужащий-влак да граждан персонал) Россий Федерацийысе Сарзе Вийын ий еда, 29 мартыште палемдыме паша пайремже.
Историй ден пайрем
«Сарзе Вийыште улшо юридический службо пашаеҥын кечыже» Россий Федерацийыште але пеш самырык па... |
марийский:
Ядер йӧным ыштыше специалистын кечыже — шарнымаш кече, Россий Федераций Президентын 2006 ий 31 майысе 549-ше №-ан «Россий Федерацийын Сар Вийыште профессий пайремым да шарныктыш кечым палемдыме нерген» Кӱштыкше дене пеҥгыдемдыме.
1947 ий 4 сентябрь гыч пайремлалтеш, тунам СССР ВС-ын Тӱҥ штабше пелен Лӱмын ы... |
марийский:
Лариса Николаевна Яковлева (шоч.
3 февраль 1963, Йошкар-Памаш У Торъял район, Йошкар-Ола, Марий АССР) — РФ Кугыжаныш Думын депутатше V да VI (2013-2016) созыв, «Единая Россия» партий деч, Марий Эл Республикын VII созывысо Кугыжаныш Погынысо председательжын алмаштышыже, 2014 ий 14 ноябрь гыч Россий Федераций... |
марийский:
Валерий Петрович Яндемиров (11 февраль 1963, Озаҥ — 16 ноябрь 2017, Озаҥ) — совет да российысе шахматист, гроссмейстер (1997), тренер.
Ик манеш почеш, Валерий Яндемиров, национальностьшо дене марий лийын.
Кочаже Юлсер районысо Чодыраялыште колхоз председатель лийын.
Капкультур рӱдӧ кугыжаныш институтын выпу... |
марийский:
Милитарист Японийым сеҥыме да Кокымшо тӱнямбал сар пытыме кече — Российын сарысе чап кечыже.
1945 ий кеҥежым Японий Великобританийын, США-н да Китайын капитуляций нерген йодмашыштым шотыш налын оыл да 8 августшо СССР Японийлан сарым увертарен.
Японий Маньчжур стратегий ончык эртыме операций годым сар пашам ... |
марийский:
Шыҥшальын тӱнямбал кечыже — ий еда 14 августышто палемдыме пайрем.
Тиде кече шыҥшале-влаклан, тӱрлӧ рептилий тӱшкалан пӧлеклалтын, нуно экокышкарлаште пеш кӱлешан кумдыкым айлат.
Пайремын шонымашыже — калык тӱткышым тиде шкешотан чонаным аралымашке да нунын илыме верыштым перегымашке виктараш.
Историй
Шыҥша... |
марийский:
Ӱдыр (лат. Virgo) — зодиакын экватор тура улшо шӱдыръешыже, Лев ден Виса коклаште улеш.
У жапыште шыже йӱд ден кечын иктӧр улмо пагытше Ӱдыр шӱдыръеш тӱшкаште верланен.
Эн чолга шӱдыржӧ — Спика (α Ӱдыр), латин йылмысе ыҥже «парча» манме лиеш, — 0,98 шӱдыр кугытан кок пачаш кугу спектраль.
Поррима шӱдыржӧ (γ... |
марийский:
Международный день ящерицы (англ. International Lizard Day) — это ежегодный праздник, отмечаемый 14 августа.
Этот день посвящён ящерицам, разнообразной группе рептилий, которые играют важную роль в экосистемах по всему миру.
Цель праздника — привлечь внимание к сохранению этих уникальных животных и повысить... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.