text stringlengths 633 209k |
|---|
марийский:
Тӱнябалысе у ӧрыктарыш-влакын верланымышт
«Тӱнямбалысе у шым ӧрыктарыше» — тӱнямблне кызытсе шым ӧрыктарышым кычалаш шонымаш дене ышталтше проект.
Швейцарец Бернар Веберын ойжо почеш New7Wonders Foundation коммерцийдыме организаций ямдылен.
Тӱнясе кумдан палыме архитектур чоҥымаш-влак кокла гыч шым у «тӱням... |
марийский:
Антиохий олан тихеже (Фортуна).
Грек оригинал гыч Римысе копий, мемнан эран I курымжо.
Канделябр-влак галерей, Ватикан.
Ӱдырамаш Юмын вуй ӱмбалныже олан ор пырдыжше аршашлалтын, а тудын йол воктеныже Оронт эҥерым символизироватлыше рвезе иеш.
Антиохий Турцийын картыштыже
Антиохий, тыгак Антиохий-на-Оронте (... |
марийский:
Насвай — шупшдымо тамакын ик тӱрлӧ видше, тудо Рӱдӧ Азий эллаште кумдан палыме: Узбекистаныште, Казахстаныште, Кыргызстаныште, Туркменистаныште, Таджикистаныште да тулеч молат.
Никотин улшан веществан тӱҥ компонентшылан махорко але тамак шотлалтеш.
Тӱняште, насвай деч посна, шупшдымо ятыр моло тӱрлӧ тамак у... |
марийский:
Ача-ава кече — США, Индий, Конго ДР да моло эллаште палемдыме пайрем.
Ача-аван тӱнямбал кечыже 2013 ий гыч, ООН-ын вуйлатымыж почеш ий еда 1 июньышто палемдалтеш.
США-ште
США-ште Ача-ава кече кажне июльын нылымше рушарнянже палемдалтеш.
Пайрем 1994 ийыште негызлалтын, кунам Билл Клинтон Конгресс деч Резолюц... |
марийский:
МВД-ын тистыже
Уголовный розыск пашаеҥ-влакын кечышт — Россий Федерацийын уголовный розыск пашаеҥже-влакын профессионал пайремышт.
Тиде кече Российыште ий еда 5 октябрьыште палемдалтеш.
«Уголовный розыск пашаеҥ-влакын кече» нерген историй
1918 ий 5 октябрьыште РСФСР НКВД уголовный розыскын Рӱдӧ виктемжым — ... |
марийский:
Рок-н-роллын тӱнямбал кечыже (англ. World Rock-n-roll Day) — ий еда эртыше пайрем, 13 апрельыште палемдалтеш да сем сымыктышын рок-н-ролл жанрын тӱнямбал тӱвырам вашталтымаште вержым палемдашлан пӧлеклалтын.
Тиде кечын тӱрлӧ концерт, ончер, да моло мероприятий-влак эртат, тушко сем мастар-влак да рок-н-ролл... |
марийский:
«Дора-Дора-Помидора» мультфильмын ужашыже Режиссёр — Инесса Ковалевская.
2001 ийыште «Союзмультфильм» студийыште ыштыме
Российысе анимацийын кечыже — официал пайрем, ий еда 8 апрельыште палемдалтеш.
2022 ийыште Россий Федераций президентын Владимир Путинын кӱштыкше дене тӧнежлыме.
Пайрем российысе икымше му... |
марийский:
«Изобретательын да рационализаторын кечыже» — Россий Федерацийыште ий еда, июньын пытартыш шуматкечын палемдыме шонен лукшын да пайдалын кучылташ йӧным ыштыше-влакын профессий пайремышт.
Историй
СССР Кӱшыл Советын Президиумын 1979 ий 24 январьысе кӱштыкше дене Совет Ушемыште тиде пайрем официал статусым нал... |
марийский:
Российын кечыже (ончычсо лӱмжӧ — Эрыкан Кечыже, Кугыжаныш суверинитет нерген Декларацийым лукмо кече) — Россий Федерацийын кугыжаныш пайремже, ий еда 12 июнь палемдалтеш.
РФ Кӱшыл Советын 1992 ий 11 июньысо пунчалже дене Кугыжаныш суверенитет нерген декларацийым лукмо лӱмеш увертаралтын.
Тиде кечын Кремльыш... |
марийский:
Российысе савыктыш кече 13 январьыште палемдалтеш.
Россий Федерацийын Кӱшыл Совет Президиумжын 1991 ий 28 декабрьысе пунчалже дене тӧнежлыме да историйысе кече дене, Петр Великийын кӱштымыж почеш «Ведомости» икымше газетым савыкташ тӱҥалме дене (кызытсе тыгаяк лӱман «Ведомость» газет дене нимогай кылжат уке... |
марийский:
Йыван — Мӱй лупс кече — славян-влакын кечышотыштышт 25 майыште (7 июнь) лиеш.
Кечын моло лӱмжӧ
руш.
Вуян Йыван, Йыван кече, Ферапонт; белор.
Иван, Ферапонт, Ян; серб.
Jован Грмодол, Jарило; польск.
Urban.
Пайрем йӱла ден эртарыме радам
Ожно тыге шоненыт: «Йыван кече деч вара лупс мӱян лиеш / «От Ферапонтово... |
марийский:
Рошто сочельник (Рошто деч ончычсо) — Рошто пайрем вашеш палемдыме кече.
Католик-влак тиде пайремым ий еда 24 декабрьыште, а православий христиан-влак — 6 январьыште палемдат.
Пайрем лӱм «сочиво» мут дене ышталтын — пӱтӧ годым сийлышаш кочкыш лӱм.
Лӱм лиймаш
Тыге шонат: «сочельник» мут пӱтӧ кочкыш лӱм дене ... |
марийский:
Руандысе геноцидым шарныме тӱнямбал кече (ООН-ын моло официал йылмылаж дене англ. International Day of Reflection on the Genocide in Rwanda, араб. اليوم الدولي للتفكر في الإبادة الجماعية التي وقعت عام في رواندا, исп. Dia Internacional de Reflexion sobre el Genocidio cometido en Rwanda, кит. 卢旺达境内灭绝种族罪行国际反思... |
марийский:
«Шкетын» — драме, приключений сынан Российысе фильм-катастрофо, триллер, 1981 ий 24 августышто Амур областьыште лийше чын событиеш негызлалтын.
Фильмыште кок самолётын — граждан борт ден игечым эскерыше лайнерн — ваш тӱкнымыштлан кӧра лийше авиакатастрофо ончыктталтын.
Трагедиян азапыште ик пассажир веле ил... |
марийский:
РУВИКИ — у интернет-энциклопедий.
Тудо шинчымашым Российысе калык-влакын тӱрлӧ йылмышт дене яра пуаш ышталтын.
РУВИКИ-ште марла 13000 утла статьям пуымо.
Те тыште историй, шанче, тӱвыра, туныктымаш, сымыктыш да шуко моло тӱрлӧ йодыш дене кӱлешан шинчымашым муын кертыда.
РУВИКИ — тиде:
- Тӱрлӧ йылмыла дене, ... |
марийский:
Конституцийын кечыже — кугыжаныш пайрем, ий еда 12 декабрьыште палемдат.
Лач 1993 ий 12 декабрьыштак пӱтынь калыкын йӱклымаш эртен, тудо элын тӱҥ законжым пеҥгыдемден.
Пайрем историй
Тӱҥ статья: Россий конституцийын историйже
СССР-ыште Конституцийын кечыжым пайремлыме жап икмыняр гана вашталтын, молан манаш... |
марийский:
Колызын кечыже — июльысо кокымшо рушарнян палемдыме, колызо-влакын профессионал пайремышт.
СССР Кӱшыл Советын Президиумын 1965 ий 3 майысе 3519-VI №-ан «Ий еда эртаралтше «Колызын кечыже» нерген» Кӱштыкше дене тӧнежлыме.
Пайрем Российыште, Украиныште официальнын 1965 ий 30 июль годсек палемдалтеш; тошто ССС... |
марийский:
Кол (лат. Pisces) — Вӱдйоктарыше ден Шорык коклаште кийыше кугу шӱдыръеш.
Колын эн волгыдо шӱдыржӧ-влак кок шинчырым — «Йӱдвел Колым» (Андромеде воктене) да «Касвел Колым» (Пегас ден Вӱдйоктарыше коклаште) — ыштат.
Нуным Альриша (Колын α) шӱдыр уша, тудо араб йылмыште «вичкыж кандыра» манмым ончыкта.
Тыглай... |
марийский:
Радиоэлектрон кучедалме шотышто служышо еҥын кечыже — Россий сарзыеҥ-влакын паша пайремышт.
15 апрельыште ий еда палемдалтеш.
РФ Президентын 2006 ий 31 майысе «РФ Сарзе Вийыште профессий пайрем-влакым да шарныктыш кече-влакым палемдыме нерген» кӱштыкше дене увертаралтын.
2024 ийлан радиоэлектрон кучедалмаш ... |
марийский:
ОНЧЫЛМУТ
Кызытсе школ программым йоча сайын умылен налже манын, тудо икшырымын да творчески шонен моштышаш, мутланымыже годым шомакше ситышын лийшаш, ойжо сӧралын йоҥгыжо, поян лийже.
Ача-ава-влаклан «Йочалык книга» ончыкылык тунемше-влакын лачак нине койышыштым шуараш ӱшанлын полшаш тӱҥалеш.
ФГОС-ышто (Фед... |
марийский:
Савин кечыже — славян-влакын 5 (18) декабрьлан толшо калык кечышот пайрем.
Кече лӱм шнуй Савва лӱм гыч ышталтеш.
Славян калык православийыште тиде ик йӱла радам дене кылдалтше кече-влак улыт, пырля ик тӱшкам ыштат: Варваран кечыже, Савин кечыже да
Моло лӱм-влак
укр. День Сави, белор.
Міколін бацька, Савва О... |
марийский:
Тӱнямбал савыктышын эрык кечыже, эмблеме
Тӱнямбал савыктышын эрык кечыже (ООН-ын моло официал йылмылаштыже: англ. World Press Freedom Day, араб. اليوم العالمي لحرية الصحافة, исп. Día Mundial de la Libertad de Prensa, кит. 世界新闻自由日, фр. Journée internationale de la liberté de la presse) — 1994 ий гыч ий еда ... |
марийский:
Сайлыкын (качествын) тӱнямбал кечыже (англ. World Quality Day) — тӱнян ятыр эллаштыже ий еда ноябырьысе кокымшо изарнян палемдыме кече.
Цель
Сайлык йодыш — вӱдышӧ эл-влакын экономикыштышт ик эн кӱлешан проблеме.
Кызытсе илышыште кеч-могай предприятийын, кеч-могай отрасльын, тыгак кажне элын кӱкшӧ сеҥымашыжл... |
марийский:
РФ Президент администрацийым вуйлатыше Сергей Иванов ден Москосо кундемын губернаторжо Андрей Воробьёв Москосо областьыште Палыдыме салтаклан пӧлеклалтше вашлиймаште, 2014 ий 3 декабрь.
Палыдыме салтакын кечыже — Российыште шарныме кече.
2014 ий 3 декабрь гыч палемдалтеш.
Ты кечым эл кумдыкышто але тудын де... |
марийский:
Одыла агымаш, але Кин кызьы узырме — одо йылме дене самырык-влаклан романтикан комедий да икымше боевик.
Режиссёр — Дмитрий Могучев, оператор — Павел Смирнов.
Тӱҥ рольым Одо калыкле театрын актёржо-влак модыныт.
Фильмын премьерже 2024 ий 15 февральыште Ижевскыште лийын.
Синопсис
Кӱтӱчылан, комбайнёрлан да п... |
марийский:
Шкем шке пытарыме деч утарыме тӱнямбал кече але Суицид деч утарыме тӱнямбал кече (англ. World Suicide Prevention Day) — пӱтынь планетыште 2003 ий гыч ий еда 10 сентябрьыште палемдалтеш.
Шкем саклымым але суицит лийын кертме лӱдыкшым ончылгоч кораҥдышаш верч увертаралтын.
«Полыш гыч ӱшаным шыҥдаре» 2021 ийыш... |
марийский:
Самырык-влакын тӱнямбал кечышт (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. International Youth Day, араб. يوم الشباب الدولي, исп. Día International de la Juventud, кит. 国际青年日, фр. la Journée internationale de la jeunesse ) — ий еда 12 августышто пайремлыме кече.
ООН-ын Генерал Ассамблейже A/RES 54/120 №-ан п... |
марийский:
Самырык еҥ-влакын кечышт (Россий) — ӱдыр-рвезе-влакын калыкле пайремышт, тиде кече Россий Федерацийыште ий еда, кеҥежым, 27 июньышто палемдалтеш.
Тиде пайремын историйже 1958 ий 7 февральыште Совет Ушемыште тӱҥалын.
Тунам СССР-ын Кӱшыл Каҥашысе Президиумын «Совет самырык-влакын кечыжым палемдыме нерген» кӱш... |
марийский:
«Сарзе связистын кечыже» — россий сарзе кылкучышо-влакын пайремышт: Россий Сарзе вийын чыла тӱрлӧ войскаштыже кылым кучаш полшышо сарзыеҥ ден граждан служышо-влакын, лӱмын ыштыме службын кышкарыштыже, сарзе организацийлаште тыршыше-влакын кечышт.
Тыгак Российысе Кыл войска-влакын паша пайремышт.
Пайрем Росс... |
марийский:
Российысе сарзе тыныскучышын (миротворецын) кечыже — Россий Федерацийын Сарзе вийыште профессий да шарныктыш пайрем, ий еда 25 ноябрьыште палемдалтеш.
РФ президентын кӱштыкшӧ дене 2016 ий 1 августышто пеҥгыдемдыме.
Тыныскучышо-влак сарзе эскерыше (дипломат), граждан полиций еҥ лийын кертыт, нунын шуктымо со... |
марийский:
Россий обороно министр Сергей Кужугетович Шойгу — Тӱҥ разведке управленийын пашаче ешыжым Сарзе разведчикын кечыж дене саламла.
Моско.
2013 ий 5 ноябрь
Россий Президент Владимир Путин Тӱҥ разведке управленийын 100 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше пайрем вашлиймаште.
Моско, Россий армийын театрже.
2018 ий 2 ноябр... |
марийский:
Йӱдвел флотын кечыже (але Россий ВМФ-ын Йӱдвел флотын кечыже, Россий ВМФ-ын Йӱдвел флотын шочмо кечыже) — 1933 ийыште Йӱдвел военный флотилийым ыштыме лӱмеш, 1937 ий 11 май гыч Йӱдвел флотын лӱмжым налын, 1 июньышто пайремлыме россий пайрем.
Пайрем Россий ВМФ-ын Тӱҥ командир, флот адмирал Феликс Громовын 19... |
марийский:
Тракторист ӱдырамаш-влак (СССР, 1929 ий).
Ялысе ӱдырамаш-влакын тӱнямбал кечышт (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. International Day of Rural Women, араб. اليوم الدولي للمرأة الريفية, исп. Día Internacional de las Mujeres Rurales, кит. 国际农村妇女日, фр. Journée internationale des femmes rurales ) — 15 ок... |
марийский:
«Ермак Тимофеевичын Сибирьым сеҥен налмыже».
Василий Суриковын сӱретше, вынер, ӱй
Сибирьын кечыже але Сибирьлан тауштымо кече — ий еда Тобольскышто, Тюменьыште, Томскыште, Красноярскыште, Енисейскыште, Новосибирскыште, Иркутскыште да моло сибирь олалаште 8 ноябрьыште палемдыме пайрем.
Пайремын официал стату... |
марийский:
СИЗО ден тюрьма пашаеҥ-влакын кечышт — Россий Федерацийыште следствий изоляторысо да тырмасе пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт.
Тиде кече Российыште ий еда 31 октябрьыште палемдалтеш.
Историй ден пайрем
«Кресты» тырма
2006 ий 14 сентябрьыште Наказанийым шуктышо Федерал службым вуйлатыше Юрий Иванович Кал... |
марийский:
Олма Спас — славян-влакын калык кечышотыштышт 6 (19) августлан логалше кече.
Шурно лектышын ик эн тӱҥалтыш пайремже лийын; ӱшаныме почеш, тиде кече гыч пӱртӱс кеҥеж гыч шыже да теле велыш савырнен.
Католик-славян влакын лушкыдын палемдалтын.
Калык пале почеш, Олма Спас шыже толмым да пӱртӱс вашталтмым ончык... |
марийский:
Шнуй Сильвестрын кечыже — юмыйӱла пайрем.
Католик шӱлышан эллаште 31 декабрьыште православий шӱлышан — 2 (15) январьыште палемдат.
Правил семын паша кечылан шотлалтеш.
Историй ден пайремлымаш
Римысе Сильвестр папа III курымышто христиан ешыште Римыште шочын.
Тиде шнуй проповедникын илышыж нерген пеш шагал п... |
марийский:
Системе администраторын кечыже (тыгак «Сисадмин кече» семынат палыме) — пайрем, июльысе пытартыш кугарнян палемдалтеш, администратор-влакын порысыштым шуктышо пашаеҥ-влаклан тауштымо семын пайремлалтеш.
Америкысе семын — Системе администраторлан тауштымо кече System Administrator Appreciation Day).
Историй
... |
марийский:
Вогалтше шӱдыр кече (кор.
光明星節) — йӱдвел Корейыште 16 февральыште лийше пайрем кече — кокымшо лидерын, Ким Чен Ирын, шочмо кечыже.
Кечын кечыж дене пырля, ачажын Ким Ир Сенын шочмо кечыже, тиде кече КНДР-ын эн кугу кугыжаныш пайремжылан шотлалтеш.
Йӱдвелкорейысе пропаганде Ким Чен Ирын Пэктусан курыкышто 19... |
марийский:
Скейтбординг тӱнямбал кечын логотипше
Скейтбордингын тӱнямбал кечыже (англ. Go Skateboarding Day) — ий еда эртыше официал пайрем, тудым Скейтборд Компаний-влакын Тӱнямбал Ассоциацийышт (англ. International Association of Skateboard Companies) дене 2004 ийыште пеҥгыдемдыме.
Пайрем 21 июньышто палемдалтеш.
Ис... |
марийский:
Медицине вашкеполышым пуышо пашаеҥын кечыже — медицине пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт, кудышт верышке лектын, писын медицине полышым пуат.
Российыште ий еда 28 апрельыште палемдалтеш.
2020 ийыште, COVID-19 пандемий жапыште, тидын дене кылдалтше вашкеполышым пуышо-влак ӱмбаке вочшо нелылыкым шотыш налы... |
марийский:
Славян-влакын иктеш келшен илыме кечышт — ий еда официал огыл тӱнямбал пайрем, тиде пайрем тӱнян ятыр эллаштыже 25 июньышто палемдалтеш.
Славян-влак тиде кечын шке историйыштым, шуко курыман тӱвыра ден йӱлаштым шарналтат.
Славян-влак — тӱнямбалне икгай йылме да тӱвыра дене кылдалтше еш, кудыжо икгай йӱлам к... |
марийский:
Россий ЭПМ-ын кугыжаныш органже-влакын профессионал пайремышт — Россий Федераций элгӧргӧ паша орган-влакын следствий аппарат пашаеҥыштын профессионал пайремышт.
Пайрем официал статусан огыл, но РФ элгӧргӧ паша органлаште ий еда, 6 апрельыште палемдалтеш.
Ты годымак официал пайрем — Россий Федерацийын следст... |
марийский:
Россий Федераций Правительствын 2013 ий 27 августысо 741-ше №-ан пунчалже «Россий Федерацийын следствий органже-влакын пашаеҥышт нерген».
Россий Федерацийын следствий органысе пашаеҥын кечыже — тиде Россий Федерацийын Следствий комитет пашаеҥын, Элгӧргӧ паша министерствын , кугыжаныш подразделенийыштыже слу... |
марийский:
Слонын калыкле кечыже, але Чанг-тайын кечыже (тайск.
วันช้างไทย) — Таиландыште калыкле пайрем, 13 мартыште палемедалтеш.
Тиде кечын буддист-влакын йӱлашт шукталтеш, а слон-влакым пайремле кочкыш дене сийлат.
Каныш кечылан ок шотлалт.
Пайрем нерген шонымашым тайысе Азиат слон-влакын организацийышт (англ. Asi... |
марийский:
Пылышын тӱнямбал кечыже (англ. World Hearing Day).
2016 ий марте — Пылыш ден коыштмо тазалыкым аралыме тӱнямбал кече (англ. International Ear Care Day).
Тазалыкаралтыш тӱнямбал организаций (ВОЗ) пылышын колышт кертме йӧным аралымылан пӧлеклалтше лӱмын кечым тӧнежлан.
Ий еда 3 март палемдалтеш.
Соҥгыралык тӱ... |
марийский:
Чарла уездысе сорокан олыкмарий еш.
XX курым тӱҥалтыш
Олыкмарий-влак (йӱдвел-эрвел марий-влак) — марий-влакын эн кугу этнолингвистике тӱшкашт.
Чот
Эрвел марий-влак дене пырля «олык-эрвел марий-влак» иктеш улшо этнос тӱшкам ыштат.
Ик олыкмарий йылме аралалт кодын.
2002 ийысе чумыр Российысе калыкым шотлымашы... |
марийский:
Кӧнымӧ да сӧрасыме кече — Россий Федерацийыште 2004 ий 7 ноябрьыште палемдыме пайремын официал лӱмжӧ.
СССР-ын 7 ден 8 ноябрь кечылаште Октябрь революцийын идалыкшым пайремленыт.
1992 ий гыч пайрем кечылан ик кече — 7 ноябрь веле шотлалтын, туге гынат пайрем лӱм тоштак кодын — «Кугу Октябрь социалист революц... |
марийский:
Еҥ-влакын татулыкышт шотышто тӱнямбал кече але Калыкын татулык кечыже (ООН-ын моло официал йылмыж дене: англ. International Human Solidarity Day, исп. Día Internacional de la Solidaridad Humana, фр. la Journée internationale de la solidarité humaine) — ООН-ын Генерал Ассамблейже увертарен, резолюцийже нужна... |
марийский:
Кечын кечыж дене лугымо ок кӱл.
Тиде терминын вес умылымашыжат уло, онч.
Петро кече.
Икымше волгыжмаш
Салам, кече!
Кечын пайремже — полярный йӱд деч вара пӧртылшӧ кечым вашлийме пайрем, Российын кугу заполярье олаштыже — Мурманскыште — палемдалтеш.
Пайрем январьыште палемдалтеш.
Пайрем тӱрлӧ сынан эртаралте... |
марийский:
Социологын кечыже — Россий Федерацийыште кузе-гынат социологий дене кылдалтше еҥ-влакын официал огыл паша пайремышт, социологий — социал кышкарын, мер калыкын, посна тӱшкан, айдемын лиймыжым да вияҥмыжым шымлыше шанче (науко).
Тиде кечым россий социолог-влак ий еда, 14 ноябрьыште палемдат.
Историй
СПбГУ-н т... |
марийский:
Социал пашаеҥын кечыже — калыкым социал аралыме сферыште ыштыше пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт, тудыжо Россий Федерацийыште ий еда, 8 июньышто палемдалтеш.
Социал пашаеҥ кече календарьыш шукерте огыл, кумшо тӱжем ий тӱҥалтыште, Россий Федерацийын Президентше Владимир Владимирович Путин 2000 ий 27 октя... |
марийский:
2023 ий декабрьыште Россий МЧС Газа сектор гыч РФ граждан-влакым утарыме пашам сайын мучашлен
Россий Федерацийысе утарыше-влакын кечыже — российысе утарыше-влакын профессионал пайремышт.
Российыште утарыше-влак аварий гыч утарыше профессионал-влак тӱшкаште, тидын шотыштак кычал-утарыше службылаште, кундемла... |
марийский:
СпН тӱшка сарзе заданийым шуктымо деч вара, ОКСВА, 1988 ий 18 февраль.
Лӱмын ыштыме часть ден соединений-влакын кечышт (СпН) — Россий Сарзе Вийын лӱмын посна пашалан чумырымо формирований-влакын профессий пайремышт.
Россий Федерацийыште ий еда 24 октябрьыште палемдалтеш.
Пайрем историй
«Лӱмын ыштыме часть д... |
марийский:
День подразделений специального назначения внутренних войск МВД России
История
Днем подразделений специального назначения ВВ МВД по праву можно считать 29 декабря.
Именно в этот день (29 декабря, а не 29 августа).
В 1977 году была создана учебная рота специального назначения (УРСН), на базе которой впоследс... |
марийский:
СПИД чер дене кучедалме тӱнямбал кече — ООН-ын тӱнямбал кечыже, 1 декабрьыште палемдалтеш, ВИЧ падемий нерген шинчымашым шарышаш верч ышталтын.
Тыгак тиде кечын ВИЧ чер дене колышо-влакым шарнат.
1996 ий гыч кече ЮНЭЙДС дене палемдалтеш.
Тиде кечын уло тӱня мучко сотемдарыше, консультаций, диагностике да ша... |
марийский:
Спиридон кечысавыртыш (Спиридонын кечысавыртыш кечыже) — славян-влакын 12 (25) декабрьлан толшо калык кечышот пайремышт.
Тиде кече руш калык кечышотышто теле кечын кеҥежыш савырныме кечылан шотлалтын, «Кече кеҥежыш, теле йӱштыш».
Пайремын моло лӱмжӧ
руш.
Спиридон солноворот, Солнцеворот, Солноворот, Поворот... |
марийский:
ОМОН-ын кечыже — Россий Федерацийысе Росвардийын посна кӱлешлыкан мобильный (ондак млицийын) отрядлаштыже (ОМОН) службым эртыше пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт.
Тиде пайрем ий еда 3 октябрьыште палемдалтеш.
Моско оласе МВД ГУ пелен ОМОН шке шочмо кечыжым 23 октябрьыште пайремла.
Моско МВД ГУ-н ОМОН-жым... |
марийский:
Тренировкышто
Спорт журналистын тӱнямбал кечыже (МСДЖ) — ий еда 2 июльышто палемдалтше профессионал пайрем.
МСДЖ шочмыжо
Спорт журналист-влак пашаште
Спорт журналистын тӱнямбал кечыже спорт прессын темлымыж почеш 1995 ий гыч палемдалтеш.
Пайремлан тыглай огыл кечым ойыреныт: 1924 ийыште Парижыште Спорт прес... |
марийский:
Междунаро́дный день спорта на благо развития и мира (на официальных языках ООН: англ. International Day of Sport for Development and Peace, араб. االيوم الدولي للرياضة من أجل التنمية والسلام, исп. Día Internacional del Deporte para el Desarrollo y la Paz, кит. 体育促进发展和和平国际日, рус. Международный день спорта н... |
марийский:
Илышйӧн татулыкын тӱнямбал кечыже (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. World Day of Social Justice, араб. اليوم العالمي للعدالة الاجتماعية, исп. Día Mundial de la Justicia Social, кит. 世界社会公正日, фр. Journée mondiale de la justice sociale ) ООН-ын Генерал Ассамблейже 2007 ий 18 декабрьысе лӱмын лукмо A/... |
марийский:
Юмым вашлийме, Сретений (греч. συνάντησις «вашлиймаш»), Храмышке толмаш, (греч. Ἡ Ὑπαπαντὴ τοῦ Κυρίου, лат. Praesentatio Domini «Господьым (Юмым) ончыктымаш») — христиан пайрем, Историйыш пурышо южо протестант конфессиян черкылаште палемдалтеш.
Иерусалим храмыш Христос азам тудын ача-аваже Рошто деч вара 40... |
марийский:
ИСО-н рушла логотипше
Стандарт-влакын тӱнямбал кечышт але Cтандартизацийын тӱнямбал кечыже (англ. World Standards Day) — тӱнямбал кече, айдеме-влакын тӱткышыштым чылаштлан келыштарыме образец, ик стандарт почеш ыштымаш, тиде паша дене илышыштым кылдыше, кӱкшо мастарлыкым ончыктышо, мутым кучышо ятыр тӱжем е... |
марийский:
Статистике шотышто специалист-влакын профессионал пайремышт — статистике шотышто Российысе специалистын, аналитик да частный статистике организацийысе пашаеҥын пайремышт.
Ий еда Российыште 25 июньышто палемдалтеш.
Статистикын тӱнямбал кечыжым ООН-ын Статистике комиссийже увертарен, 20 октябрьыште вич ийлан ... |
марийский:
Статистикын тӱнямбал кечыже (англ. World Statistics Day) — пайрем, 2010 ий 20 октябрьыште икымше гана палемдалтын.
Идалыклан ик гана огыл, а вич ийлан ик гана палемдалтеш.
Статистикын тӱнямбал кечыж нерген ООН-ын Статистике комиссийже увертарен.
2010 ийыште, шымлыме почеш, статистике дене кылдалтше пайрем 1... |
марийский:
Рӱдолан кечыже — Казахстан Республикысе кугыжаныш пайрем.
6 июльышто палемдалтеш.
Пайрем историй
1994 ий 6 июльышто Казахстанысе рӱдолам Алма-Ата гыч Акмолаш кусарыме нерген Кӱшыл Советын пунчалже лектын.
1997 ийыште Казахстан президент Нурсултан Назабаев рӱдолам кусарыме нерген пытартыш пунчалым луктын.
19... |
марийский:
«Стоматологын тӱнямбал кечыже» (англ. International Day of dentist) — стоматолог -эмлыше-влакын официал огыл профессий пайремышт, планете мучко ий еда, 9 февральыште палемдалтеш.
Российыште да ятыр моло эллаште ий еда, 6 мартыште, эше ик профессионал пайрем палемдалтеш — «Пӱй эмлызын тӱнямбал кечыже» — пӱйы... |
марийский:
Российысе страховайышын кечыже — Россий страховатлыме компаний пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт.
Тиде кече ий еда, 6 октябрьыште палемдалтеш.
Шуко страховайыше тиде кечым шотыш ок нал, тудым «Россгосстрах» страховайыме компанийын корпоратив пайремжылан шотла.
Тылеч посна, Страховайышын кечыжым официальн... |
марийский:
«Ушнышо наций-влакын кечышт», СССР Почто Марке, 1944 ий.
Ушнышо Наций-влакын организацийышт (ООН) — тӱнямбалне тыныслыкым да лӱдыкшыдымылыкым кучен шогаш да вияҥдаш, тыгак кугыжаныш-влак коклаште пырля пашам вияҥдаш ыштыме тӱнямбал организаций.
ООН моткоч шкешотан легитимностьым пуыман универсал форумлан, т... |
марийский:
Студент-влакын тӱнямбал кечышт — 1939 ий 17 ноябрьыште — студент-влакын татулык тӱнямбал кечышт.
1939 ий 28 октябрьыште немыч-влак окупацийыште улшо Чехийыште прагысе студент-влак да нунын туныктышышт Чехословак кугыжанышын идалыкашыжым палемдаш демонстрацийыш лектыныт.
Оккупант-влакын войскашт демонстраций... |
марийский:
Россий Федерацийын субъектше-влак — Российысе республик, край, область-влакым, федерал кӱкшытан ола-влакым, тӧр праван улшо автоном область, да тыгак автоном округ-влакым ушышо кундем-влак.
Россий Федерацийын субъектше-влак
Россий Федерацийын субъектшын тӱҥ правалык кӧргыжӧ
Россий Федерацийын субъектше-влак... |
марийский:
Россий Федерацийын суд приставшын федерал службын эмблемыже
Россий Федерацийын суд приставшын кечыже — суд пристав-влакын, суд пашаште кугыжанышын палемдыме задачыжым шуктышо суд пашан радамжым шуктышо еҥ-влакын, тыгак чыла суд актым, лӱмын кертежаҥдыме органын актшым илышыш шыҥдарыше профессионал еҥ-влакын... |
марийский:
Шӱрын тӱнямбал кечыже (Тӱнямбалсе шӱр кече) — 5 апрельыште ий еда палемдыме пайрем, вишкыде кочкышлан пӧлеклалтын.
Кече нерген
Тиде пайрем еҥ-влак вишкыде кочкышын кӱлешан улмыжым ынышт мондо ман ышталтын.
Российыште «Шӱр кече» поснак кӱлешан, вет россиян-влаклан шӱрым кочмо шотышто тӱнямбалне кокымшо веры... |
марийский:
Сурок кече (англ. Groundhog Day) США да Канадысе йӱла пайрем, ий еда 2 февральыште пайремлалтеш.
Тыге шотлат: тиде кечын шке пыжашыж гыч лекше сурокым эскераш кӱлеш.
Тудын койышыж почеш могай шошын толмыжым пален налаш лиеш улмаш.
Палылан ӱшанаш гын, кече пылан гын, сурок шке ӱмылжым ок уж да шке пыжашыжым ... |
марийский:
«Россий Федерацийын Сарзе вийысе Сухопутный войскажын кечыже» — Россий Федерацийысе Сухопут войскаште служышо сарзыеҥ ден граждан-влакын кугыжаныш паша пайремышт.
Россий Федерацийыште 2006 ий гыч тӱҥалын, ий еда 1 октябрьыште палемдалтеш.
Пайрем историй
Российыште Сухопут войскан кечыжлан ойырымо кече тыгла... |
марийский:
Ялозанлык да перерабатыватлыше йӧнозанлык пашаеҥын кечыже — ялозанлык да перерабатыватлыше йӧнозанлык сферыште пашам ыштыше чыла еҥлан профессионал пайрем.
Тиде кече ий еда, октябрьысе кокымшо рушарнян палемдалтеш.
Пайрем историй
Россий президентын 1999 ий 31 майысе 679-ше №-ан кӱштыкше дене палемдыме: «Яло... |
марийский:
Эрыкым налме кече (англичанла Independence Day) – 1776 ийыште США-н Эрыкым налмыже нерген декларацийым пеҥгыдемдыме кече, тудо США-н Великобританий Королевстве деч эрыкан улмыжым увертара;
Америкысе Ушымо Штатлаште 4 июльышто пайремлалтеш.
Ятыр американецше тиде пайремым датыже почеш тыглайын гына манеш – «... |
марийский:
Санитар-эпидемиологий службо пашаеҥын кечыже
Россий
Российысе санитар-эпидемиологий службо пашаеҥ-влакын профессионал пайремыштым ий еда 15 сентябрьыште пайремлат.
Тиде кечын Россий кугыжанышын санитар-эпидемиологий службын кечыже (ондак — Санитар-эпидемиологий службын кечыже) палемдалтеш.
1922 ий 15 сентяб... |
марийский:
Россий Федерацийын таможньо пашаеҥын кечыже — Россий Федераций таможньысо чыла пашаеҥ-влакын кугыжаныш профессионал пайремышт.
Тиде кече Россий Федерацийыште ий еда, 25 октябрьыште палемдалтеш.
Историй ден пайрем
«Россий Федерацийын таможньо пашаеҥын кечыже» — таҥастараш гын, самырык профессионал пайрем, ту... |
марийский:
Почёт орден — кугыжаныш статусан кӱшыл общегражданский манме наградын ик видше.
Калык да эл ончылно кугу сеҥымашлан кугыжанышын гражданже-влаклан, сарзе медицине, туныктымаш тӧнеж-влаклан пуалтеш.
Тудын дене кугыжанышын тымарте вес наградыжым налше россиян-влак суапландаралтыт.
Икымше гана тыгай орден, Почё... |
марийский:
Зона таможенного контроля.
Канада
Междунаро́дный день тамо́женника (англ. International Customs Day) — профессиональный праздник работников таможенных служб.
Отмечается ежегодно 26 января.
Праздник появился в 1983 году.
История
Дата празднования выбрана не случайно — 26 января 1953 года в Брюсселе состоялас... |
марийский:
Куштымашын тӱнямбал кечыже (англ. International Dance Day) — чыла тӱрлӧ куштымашлан пӧлеклалтше пайрем, 29 апрельыште палемдалтеш.
1982 ийыште Куштымашын тӱнямбал каҥашыж дене темлалтын (англ. CID, International Dance Council) ЮНЕСКО.
Тиде кечым француз балетмейстер, балет куштымашын теоретикше да реформато... |
марийский:
«Танкистын кечыже» — совет, россий, белорус да украинысе кече, танкист да танкым ыштен лукшо-влакын профессионал пайремышт, посна палемдыме кече уке, тӱҥ шотышто сентябрьын кокымшо рушарнянже палемдалтеш.
Пайрем историй
СССР почтын маркыже-влак: «Танкист-влакын пӱтынь ушемысе кечышт», 1948 ий.
РФ ВМФ БФ-ын ... |
марийский:
Сергей Иванович Таныгин (1968 ий 7 августышто шочын, Кужэҥер район, Марий АССР)- россий да марий театр сӱретче, сӱретче-постановщик, 1997 ий гыч Российысе сӱретче-влакын ушемыштын еҥже.
М. Шкетан лӱмеш Марий калыкле драме театрын тӱҥ сӱретчыже (1996—2002, 2008 ий гыч).
Марий Эл Республикын сулло сӱретчыже (... |
марийский:
ВФДМ-ын эмблемыже
«Самырык-влакын татулык тӱнямбал кечышт» — самырык-влакын интернационал кечышт, кудо планете мучко ий еда, 24 апрельыште палемдалтеш.
«Самырык-влакын татулык кечышт» идалыкыште каныш кечылан огеш тол гын, каныш кечылан ок шотлалт.
«Самырык-влакын татулык тӱнямбал кечыштым» эртарыме нерген ... |
марийский:
Телевиденийын тӱнямбал кечыже (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. World Television Day, исп. Día Mundial de la Televisión, фр. Journée internationale de la télévision) — тӱнямбал кече, Иктыш ушымо наций-влак организацийын Генерал Ассамблейжын темлымыж почеш (A/RES/51/205 №-ан резолюций) 1997 ий гыч ий... |
марийский:
Мариинский театрын сувенир макетше Римский Корсаковын памятникше дене пырля.
Театрын тӱнямбал кечыже (англ. World Theatre Day) — театрысе чыла пашаеҥ-влакын тӱнямбал профессионал пайремышт, тудым ий еда 27 мартыште палемдат.
Тиде пайрем йӱла почеш тыгай ӱжыкмут дене эрта: «Театр калык-влак кокласе тынысым д... |
марийский:
Текстиль да куштылго йӧнозанлык пашаеҥ-влакын кечышт — Российыште ий еда июньын кокымшо рушарняжын палемдыме пайрем.
Тудын цельже — куштылго йӧнозанлыкысе пашаеҥ ден ветеран-влакым саламлаш, нунын пашаштлан, ты аланысе паша радымым вияҥдымыштлан таушташ.
Пайрем нерген
Историй
Икымше гана тиде кечым официал ... |
марийский:
Чытымашын (туркымашын) тӱнямбал кечыже (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. International Day for Tolerance, исп. Día Internacional para la Tolerancia, фр. Journée internationale de la tolérance, кит. 国际宽容日, араб. اليوم الدولي للتسامح) — ий еда 16 ноябрьыште палемдалтеш.
Тиде Тӱнямбал кече нерген увер... |
марийский:
Терроризм дене кучедалмаште татулык кече — Российыште шарныктыш кече гыч иктыже, кудо ий еда 3 сентябрьыште палемдалтеш.
Терроризм дене кучедалме татулык кечын историйже
Российын шарныктыш кечыже «Россий Федерацийын сарзе чап да шарныктыш кечыже-влак нерген» федерал тӧртыкшӧ дене келшышын 2005 ий 21 июльысо... |
марийский:
Умылаш лийдыме саска, Сандрин Плант-Ружольын скульптуржо, Бордошто Пале Роган садыште верланен, 2019 ий 2 декабрьыште Куллыкым кораҥдыме тӱнямбал кечым палемдыме лӱмеш почмо
Куллыкым кораҥдыме верч кучедалме тӱнямбал кече (ООН-ын моло официал йылмылаште: англ. International Day for the Abolition of Slavery,... |
марийский:
Тигрын тӱнямбал кечыже (англ. International Tiger Day) — пайрем, кудыжо Санкт-Петербургышто 2010 ий ноябрьыште Мландыште тигр-влакым арален кодымо йодышым ончышо тӱнямбал форумышто («Тигр саммит») пеҥгыдемдалтын.
Ий еда 29 июльышто палемдалтеш.
Тӱрлӧ эллаште тигр-влакын Тӱнямбал кечыштым палемдымаш ик тӱҥ ш... |
марийский:
Россий Федерацийысе кугыжаныш тистын кечыже — Российын ик пайремже, кудо официалне пеҥгыдемдыме огыл.
1994 ийыште Россий федераций президент увертарен, 22 августышто палемдалтеш, паша кечылан шотлалтеш.
Россий Федерацийын ончычсо флагшылан пӧлеклалтын — российысе калыкле кумколорлан.
Пайрем историй
Борис Ел... |
марийский:
Тихий Океан флотын кечыже (але Российысе Тихий Океан флотын кечыже, Российысе Тихий Океан флотын шочмо кечыже) — российысе пайрем, 1731 ий 10 (21) майыште Охотскысо сарзе портым тӧнежлыме лӱмеш ий еда 21 майыште палемдалтеш, порт варажым Российын Мӱндыр Эрвелне эре пашам ыштыше сарзе-теҥыз подразделенийже л... |
марийский:
Россий Федерацийысе мӱндыр авиацийын кечыже — мӱндыр авиацийыште служитлыше чыла сарзыслужышо-влакын профессионал пайремышт.
Лётчик-влак семынак командный да технике пашаеҥ-влак палемдат.
Тыгак тиде чыла сарзыеҥ-влакын пайремыштлан шотлалтеш, кудышт стратегий кӱлешлыкан Кӱшыл Командованийын 37-ше юж армийже... |
марийский:
«Торатау» конгресс-холл (ондак — Пошкырт Республикысе Конгресс-холл, Чоҥалтме лӱмжӧ — «Калык-влакын келшымаш пӧртышт») — Ӱпӧ олан рӱдывержым, Ош Виче эҥер серым сылнештарыше полат.
Архитектор-влак: Киокадзу Араи да Ришат Муллагильдин (Салават Юлаев лӱмеш премий тыгай ой дене: «„Пошкырт Республикысе Конгресс... |
марийский:
Еҥ-влакым торгайыше-влак дене кучедалме тӱнямбал кече (ООН-ын моло официал йылмылаж дене:англ. World Day against Trafficking in Persons, арб.
اليوم العالمي لمكافحة الاتجار بالأشخاص, исп. Día Mundial contra la Trata, кит. 世界打击贩运人口行为日, фр. Journée mondiale de la lutte contre la traite d’êtres humains) — тиде... |
марийский:
Тоштерыш толшо-влак
Тоштер-влакын тӱнямбал кечышт — ий еда 18 майыште палемдыме пайрем.
Тоштер-влакын тӱнямбал кечышт тӱня мучко 1977 ий гыч палемдалтеш, кунам Москошто да Ленинградыште ICOM-ын генерал конференцийже ((International Council of Museums — Тӱнямбалсе Тоштер каҥаш) эртен.
1977 ийыште тоштер-влак... |
марийский:
Кул да трансатлатике култоргайыме пашан жертвыже-влакым шарныме тӱнямбал кече (ООН-ын моло официал йылмылаж дене: англ. International Day of Remembrance of the Victims of Slavery and the Transatlantic Slave Trade, араб. اليوم الدولي لإحياء ذكرى ضحايا الرق وتجارة الرقيق عبر المحيط الأطلسي, исп. Día Internac... |
марийский:
Транспорт пашаеҥын кечыже — транспортын тӱрлӧ отрасльыштыже ыштыше пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт, 20 ноябрьыште палемдалтеш.
РФ Транспорт шотышто министерствын кӱштыкше дене пуртымо.
300-шӧ №-ан «Профессионал пайремым палемдыме нерген — Транспорт пашаеҥын кечыже» кӱштыкеш 2020 ий 10 августышто РФ пра... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.