Datasets:
Michnik
/
jarvis-1b-base-cleaned

Dataset card Data Studio Files
xet
 Community
1
text
stringlengths
70
19.7k
Przeciwieństwem Kallisto była inna towarzyszka Artemidy – Britomartis, która nie poddając się zalotom kreteńskiego króla Minosa, w ucieczce rzuciła się do morza, a później znalazła schronienie w świętym gaju bogini.
Była zarazem boginią płodności i śmierci, stąd cechą charakterystyczną jej kultu było okrucieństwo. W niektórych miejscach składano jej ofiary z ludzi i okaleczonych zwierząt (Erymantos) bądź też palono ich żywcem (Kalidon).
W Sparcie podczas dorocznej ceremonii poddawano rytualnej chłoście chłopców (tzw. melleirenów) tak, aby ich krew tryskała na ołtarz bogini. Czczono ją także w Arkadii.
poprzez wieki wsławione „cudownym” posągiem Artemidy (Diany) Efeskiej.
Bogini przedstawiana jest zwykle jako młoda dziewczyna z łukiem i strzałami w lesie, w towarzystwie łani lub psów łowczych, często także ze swym orszakiem nimf. We włosach Artemidy lśni diadem w kształcie półksiężyca.
Niektóre dzieła, na których przedstawiono Artemidę to kopia greckiej rzeźby z IV w. p.n.e., malowidło wazy z V w. p.n.e. ukazujące Artemidę i Akteona z psami, obraz P.P. Rubensa Diana i Kallisto.
Atena (gr. Athene, Athenaie, łac. Minerva) – w mitologii greckiej bogini mądrości, sztuki, sprawiedliwej wojny oraz opiekunka miast, m.in. Aten i Sparty. Jest jedną z dwunastu głównych bogów olimpijskich. Jej atrybutami są: włócznia, tarcza i łuk. Jej świętym zwierzęciem jest sowa, a rośliną – oliwka. Jej rzymskim od...
Geneza Ateny nie została jednoznacznie ustalona. Wiadomo jednakże, że istniała już za czasów przedgreckich. Teksty zapisane pismem linearnym B wskazują na jej dużą rolę w okresie mykeńskim. Miałaby wtedy opiekować się władcami i pałacami królów, co wiązałoby się z jej późniejszą rolą patronki miast i rodów bohaterskich...
Atena przyszła na świat inaczej niż inni bogowie greccy. Jej ojciec Zeus wdał się w romans z Metydą, boginią rozwagi. Był to jeden z jego pierwszych romansów. Metis uchodzi też za pierwszą żonę władcy pioruna. Obiekt zainteresowań władcy Nieba, to personifikacja rozwagi, była ona córką Okeanosa i Tetydy lub też tytanką...
Gdy Hefajstos uderzył w głowę swego ojca, wyskoczyła z niej Atena ubrana w jasną zbroję. Wydała od razu okrzyk wojenny.
Inny mit mówi, że po urodzeniu Ateny Hera pozazdrościła swemu mężowi, że wydał na świat dziecko bez jej pomocy. W efekcie zrodziła Hefajstosa. Wedle innej wersji jest on synem zarówno Zeusa, jak i Hery, natomiast dzieckiem zrodzonym wyłącznie z Hery na skutek jej gniewu na Zeusa za samodzielne zrodzenie Ateny jest Tyfo...
Jan Parandowski wysuwa hipotezę, że imię bogini bierze swój źródłosłów od przedgreckiej nazwy Aten, a dla Greków imię to znaczyło „Atenka”.
Mity tłumaczą głównie pochodzenie przydomku Pallas. Parandowski pisze tylko, że wedle Strabona słowem tym określano „urodziwą i świetnego rodu pannę”. Tymczasem Atena wychowywała się wraz z córką Trytona o imieniu Pallas właśnie. Kiedyś w czasie zabawy córka Zeusa nieumyślnie spowodowała śmierć swej przyjaciółki, czego...
Atena nosiła jasną zbroję, używała niekiedy pioruna swego ojca. Posiadała złotą włócznię, a także egidę z głową Meduzy.
Egida (aigis) była to używana także przez Zeusa tarcza-pancerz z koziej skóry. Zeus użył do jej produkcji skóry swej karmicielki kozy Amaltei lub też zrobiła ją sama Atena po obdarciu ze skóry kozionogiego Pallasa, który ją napastował. Kiedy Perseusz podarował swej protektorce głowę Meduzy, Atena umieściła ją na tarczy...
Atena sama stworzyła tę straszną postać. Meduza, jedyna śmiertelna z trzech gorgon, była niegdyś dziewczyną niezwykłej urody. Według jednej z wersji mitu, Meduza nazbyt szczyciła się swymi bujnymi włosami. Bogini mądrości za karę przemieniła je w kłębowisko węży. Inna mówi, że Meduza odbyła stosunek miłosny z Posejdone...
Z drugiej strony Atena potrafiła uratować nagabywaną przez władcę morza dziewczynę imieniem Koronis. Bogini zamieniła ją we wronę.
Córka Zeusa pomogła również zgładzić potwora, którego uczyniła z dawnej piękności. Dzięki niej Perseusz uciął Meduzie głowę, nie patrząc gorgonie w twarz.
Prócz egidy atrybutami Ateny były takie związane z wojną przedmioty, jak hełm czy włócznia.
Z drugiej strony rośliną poświęconą bogini było drzewo oliwne, symbol pokoju i bogactwa. Jego gałąź stała się też symbolem zgody pomiędzy skonfliktowanymi.
Atena znana jest jako bogini mądrości. Utożsamiano ją niekiedy z Rozwagą, kiedy indziej nazywając tak jej matkę.
Parandowski już w chwili narodzin z głowy Zeusa określa Atenę mianem dorodnej. Cechowała się wielkim wzrostem, ogromną siłą, ale także niezłomnym hartem ducha. Była surowa i niedostępna. Odziedziczyła po matce rozwagę. Była niezwykle mądra, inteligentna, a także subtelna, umiarkowana.
Należała do 12 bogów Olimpu. Zajmowała jednak szczególne miejsce wśród dzieci Zeusa, będąc jego ulubienicą. Ojciec liczył się z jej opinią i zapewnił jej wysokie miejsce w radzie bogów. Zdarzyło się i jej wystąpić przeciwko ojcu. Hera pragnęła bowiem zatrzymać swego męża przed zejściem na ziemię w celu zdrady małżeński...
Patronka mądrości, uczonych i filozofów zajmowała się także wieloma innymi sprawami. Wprowadziła wiele wynalazków. Pokazała ludziom, jak budować wozy czy statki. W Atenach odpowiadała także za garncarstwo czy kowali. Uratowała Perdiksa, siostrzeńca Dedala i wynalazcę piły, kompasu i koła garncarskiego, gdy zazdrosny o ...
Stanowiła natchnienie dla twórców. Sama wprowadziła flet. Wyrzuciła go jednak i przeklęła, gdyż uznała, że zniekształca jej policzki. Instrument odnalazł Marsjasz, jeden z sylenów. Nauczył się grać tak pięknie, że wyzwał do zawodów samego Apollina. Po pojedynku bóg obdarł sylena ze skóry, zaopatrzył Midasa, który trzym...
Opiekowała się uprawą roli, sama wynalazła narzędzia, których używano w rolnictwie attyckim. Uzyskiwano dzięki nim większe plony. Nauczyła ludzi hodowli koni.
Chroniła państwo, stała na straży sprawiedliwego prawa i jego przestrzegania.
Jako jedyna z bogiń olimpijskich zajmowała się tkactwem i wyszywaniem, w czym doszła do mistrzostwa, była patronką prządek i hafciarek. To ona nauczyła ludzi tych sztuk. Wiąże się z tym mit o Arachne. Ta dumna księżniczka z Lydii była świetną szwaczką i hafciarką. Szczyciła się nawet, że potrafi w tej sztuce prześcigną...
Atena utkała również szatę, którą podarowała w prezencie Harmonii, córce Aresa i Afrodyty, z okazji jej ślubu z Kadmosem. Razem z naszyjnikiem roboty Hefajstosa przedmioty stały się przeklęte, sprowadzając nieszczęście na każdego ich posiadacza. Naszyjnik został w końcu oddany Atenie w Delfach.
Była również boginią wojny, co potępiali filozofowie czy uczeni. Atena nosiła bowiem zbroję, Zeus pozwalał jej nawet używać piorunu. Jednakże swe uzbrojenie wykorzystywała jedynie w słusznej sprawie, do obrony lub w razie innej konieczności. Opiekowała się też herosami, zwłaszcza z Attyki, jak również wodzami podczas w...
Bogini obdarzyła swą pomocą między innymi Kadmosowi. Natknąwszy się na smoka pilnującego źródła, syn Agenora pozbawił go życia. Pallas poradziła mu wysiać smocze zęby. Wyrośli z nich olbrzymi, którzy stoczyli między sobą bój. Pięciu ocalało i pomogli oni Kadmosowi założyć miasto, Teby.
Pomagała też Perseuszowi w zabiciu Meduzy. To dzięki Hermesowi i Atenie herosowi udało się odebrać grajom ich jedyne oko oraz ząb, by zmusić je do wyjawienia drogi do gorgon. Para bogów dostarczyła mu także oręża, którym Perseusz odciął Meduzie głowę.
Atena pomagała również Heraklesowi, najsłynniejszemu bohaterowi w mitologii greckiej, jej przyrodniemu bratu. Znienawidzony przez Herę, nieślubny syn Zeusa skazany został na wykonanie prac wedle zlecenia króla mykeńskiego Eurysteusza. Piątą z nich było wytępienie ptaków stymfalijskich. Były to wielkie bestie przypomina...
Tydeusowi chciała nawet zapewnić nieśmiertelność. Zmieniła zdanie, gdy umierający w wojnie siedmiu przeciw Tebom heros rozbił czaszkę Melanipposa i pożarł jego mózg.
Wspólnie z Herą, Afrodytą i Artemidą zajęła się dziećmi Pandareosa, którego zabił Zeus. W końcu jednak dziewczyny zostały uprowadzone przez harpie.
Szczególną opieką obdarzyła jednak Odyseusza, zapewniając mu powrót do domu i odzyskanie władzy. Gdy Odys powrócił do Penelopy, wydłużyła dla nich noc. Odmłodziła nawet jego ojca Laertesa, by pomógł mu w konflikcie z rodzinami zamordowanych zalotników. Zaniechanie przez krewnych zalotników zemsty również zaliczało się ...
Z pomocy Pallas skorzystał także Orestes. Pomścił śmierć swego ojca Agamemnona, zabijając za radą Apollina jego morderców: Ajgistosa, a wedle jednej z wersji mitu także jego kochankę, a swoją matkę Klitajmestrę. Po dokonaniu zbrodni matkobójstwa dręczyły go straszliwe wyrzuty sumienia personifikowane przez Erynie. Apol...
Atena odegrała ważną rolę w walce bogów olimpijskich z gigantami, dając wiele cennych rad. Po zwycięstwie nad synami Ziemi odtańczyła taniec pirryjski, który odtwarzano później w Atenach podczas Panatenajów.
Związki Ateny z Troją sięgają czasów daleko sprzed sławnej wojny trojańskiej. Atena przyniosła kiedyś na Olimp posąg, który nazwano palladion. Pietrzykowski nazywa go prymitywnym idolem przedstawiającym boginię w zbroi. Mierzył trzy łokcie wysokości. Przedstawiał boginię stojącą na złączonych nogach z włócznią w ręce p...
Pośrednim powodem konfliktu był ślub Peleusa i Tetydy. Na wesele nie zaproszono Eris, jako że była boginią niezgody. Ta pojawiła się jednak, rzucając jabłko z napisem „Najpiękniejszej”. Do tego tytułu uprawnione poczuły się Hera, Atena i Afrodyta. Zeus wybrał na sędziego porzuconego w dzieciństwie królewicza trojańskie...
Gdy poszkodowany Menelaos oraz Odyseusz przybyli do Ilionu jako posłowie, domagając się oddania Heleny, trojańska kapłanka Ateny, Teano, przyjęła ich życzliwie. Jest to jeden z dwóch wymienianych powodów, dla którego oszczędzono ją podczas rzezi mieszkańców.
Mając w pamięci osąd Parysa, pomimo palladionu w wojnie trojańskiej Ateny trzymała stronę Greków. Tymczasem jej brat Ares zajął przeciwne stanowisko. Spowodowało to między nimi konflikt. Pallas pomogła Diomedesowi, wychowankowi Chejrona, którym się opiekowała, zranić boga wojny, który krzyknął z bólu i uciekł na Olimp.
Gdy wojska achajskie i trojańskie zawarły krótkotrwały rozejm, aby umożliwić pojedynek Menelaosa z Parysem, Atena nakłoniła dobrego łucznika Pandarosa, którego uczył łucznictwa sam Apollo, do strzelenia w Menelaosa. Armie wznowiły walkę. Pandaros zginął w tej bitwie za sprawą Diomedesa.
Razem z Herą troszczyła się o Achillesa. By skłonić Hektora do walki z Pelidą, uciekła się do podstępu. Kiedy Achilles wyzwał księcia trojańskiego na pojedynek i poczęli ścigać się wokół murów Ilionu, przybrała postać Deifobosa, ulubionego brata Hektora, by nakłonić go do walki. Następnie zniknęła, pozostawiając bohate...
Innym koniecznym dla podbicia Ilionu warunkiem było pozbawienie go chroniącego Troję talizmanu, palladionu. Odyseusz i Diomedes zakradli się nocą do miasta wroga, dostali się do świątyni Ateny i wykradli posążek. Inna wersja mówi, że palladion wydała im kapłanka Ateny imieniem Teano, która wcześniej życzliwie przyjęła ...
Atencją nie darzyła natomiast Ajasa Małego, syna Ojleusa. Gonił on księżniczkę trojańską Kassandrę, która schroniła się przed nim w świątyni Ateny. Wódz nie uszanował tego miejsca, próbując przemocą oderwać dziewczynę od posągu bogini. Grecy uznali ten czyn za świętokradztwo i uznali, że karą za ten uczynek powinno być...
Partenos natchnęła jednego z wodzów greckich, tchórzliwego Epejosa, który za zgodą Odyseusz zebrał tysiące drewnianych desek. W innej wersji mitu pomysł ten podsunął Agamemnonowi Kalchas, Prylis albo Odyseusz, a Epejos i Panopeus byli tylko wykonawcami. Z desek zbudowano budowlę o kształcie konia, pustą w środku z wejś...
Spośród wszystkich greckich polis największym uczuciem darzyła Ateny. Stanęła nawet z Posejdonem do walki o zwierzchnictwo nad Attyką. Oboje starali się zapewnić sobie poparcie miejscowej ludności. Władca morza jako pierwszy zaprezentował im swój dar. Uderzył swym trójzębem w skałę Akropolu. Istnieją dwie różne wersje ...
Mówiono również, że miastu nadał nazwę i poświęcił je bogini Amfiktyon, młody syn Deukaliona i Pyrry, pierwszy, który rozcieńczał wino wodą.
Partenos nie miała własnych dzieci. Zalecał się do niej kiedyś Hefajstos, który się w niej zakochał, spotkał się jednak z odtrąceniem. Postanowił w takim razie zdobyć dziewicę przemocą. W czasie walki, bo Atena potrafiła się bronić, lub ucieczki niewielka ilość spermy boskiego kowala spadła na udo Ateny. Pallas z obrzy...
Bogini wzięła dziecko w opiekę. Do jego wychowania wybrała królową Aten, żonę Kekropsa imieniem Agraulos i ich trzy córki. Kosz w wikliny z Erichtoniosem w środku powierzyła jednej z córek Kekropsa imieniem Aglauros. Wieko było zamknięte, a Pallas zabroniła dziewczynie go otwierać, jednak księżniczka wraz z siostrami H...
Również w Atenach Polias doznawała największej czci. Uważano ją tam za uosobienie miasta i uosobienie cnót ateńskich.
Atenę uznawano również za strażniczkę rodziny, patronkę ogniska domowego dbającą o zgodę w małżeństwie i czystość. Pomimo tego sama nigdy nie wstąpiła w związek małżeński. Ani miłość, ani związek nie interesowały jej. Pozostała dziewicą. Gdy Tejrezjasz zobaczył ją nagą w kąpieli, pozbawiła go wzroku. Gdy Hefajstos nara...
Atena odgrywa również pewną rolę w wierzenia orfickich. Kiedy bowiem tytani za namową Hery rozszarpali ciało Zagreusa, syna Zeusa i Persefony, Pallas uratowała jego serce, które wciąż biło. Oddała je ojcu. Połknął je Zeus lub Semele, którzy spłodzili później Dionizosa.
Kult Ateny cechował się niezależnością. Partenos nie łączono z żadnym męskim bogiem. Z tego wynika prawdopodobnie dziewictwo bogini.
W kulcie Ateny ważną rolę odgrywał wąż. Postać taką przyjmował duch opiekuńczy miasta czy domu.
Kapłanką Ateny została Auge. Jej ojciec Aleos panował w Tegei. Prócz córki spłodził jeszcze trzech synów. Wyrocznia delficka przepowiedziała mu, że syn Auge zabije swych wujów. Monarcha nie chciał do tego dopuścić, dlatego uczynił swą córkę kapłanką Ateny, zobowiązaną do dziewictwa aż do śmierci. W mieście gościł jedna...
W Delfach oddawano również cześć Atenie. Złożono jej tam w ofierze m.in. nieszczęsny naszyjnik Harmonii.
Kapłanką Ateny była też Fojbe, córka Leukipposa, porwana i zaślubiona przez Polideukesa.
Pierwotnie Atenie oddawano cześć w postaci prymitywnego idola niedużych rozmiarów, zaopatrzonego w hełm, tarczę i włócznię. Taką właśnie postać miał trojański palladion. Żaden z tych idoli nie zachował się do czasów nowożytnych. Wiedza o nich pochodzi jedynie z ich przedstawień namalowanych na wazach.
Największym ośrodkiem kultu Ateny były Ateny, gdzie mieściły się najokazalsze przybytki bogini i najwspanialsze święta na cześć córki Zeusa.
Najbardziej znany posąg Ateny z czasów archaicznych stał w przyczółku świątyni ateńskiej, w Hekatompedonie. Przedstawiał córkę Zeusa pochylającą się do przodu w długiej, udrapowanej szacie, by przebić giganta swą włócznią.
W Atenach wznosiła się świątynia Ateny Dziewicy (Partenos), zwana Partenon. W środku stał posąg bogini wykonany przez Fidiasza ze złota i kości słoniowej. Przedstawiał Atenę ubraną w hełm, długą, sięgającą stóp szatę i sandały, opierającą się na tarczy lewą ręką, prawą zaś trzymającą boginię zwycięstwa Nike. Spod tarcz...
Kapłani Ateny mieli obowiązek dzielenia się ogniem oraz wodą z każdą osobą, która o to poprosi. Nie wolno im było zostawić zwłok bez pogrzebu, wskazać fałszywej drogi ani zabić wołu ciągnącego pług.
Najważniejszym świętem były Panatenaje, obchodzone co 4 lata na początku sierpnia, a więc w czasie żniw. Rozwinęły się jako święto rolnicze, ale w VI wieku p.n.e. Pizystrat wyniósł je na główne święto Aten. Uroczystości te obchodzono z przepychem. Trwały 9 dni. W Odejonie występowali artyści z innych miast, sportowcy m...
Ponieważ Pallas była również patronką kowali ateńskich, w mieście tym czczono ją także wspólnie z Hefajstosem w jego świątyni, Hefajstejonie.
Atena wywarła duży wpływ na inne kultury. W mitologii rzymskiej odpowiada jej Minerwa, stara bogini z Etrurii. Po utożsamieniu jej z Ateną trudne stało się wyłuskanie jej pierwotnych, własnych cech.
Scenę narodzin Ateny znaleźć można na greckich amforach. Niektóre przedstawienia tej sceny pochodzą już z okresu archaicznego. Podobnie ma się rzecz z wyobrażeniami konkursu piękności sądzonego przez Parysa. Wyróżnia się tutaj fryz skarbca Syfnijczyków w Delfach, bowiem przedstawia trzy boginie pozujące na rydwanach. Z...
Osobną kategorię stanowią amfory panatenajskie. Pojawiły się one pod koniec pierwszej połowy VI wieku p.n.e., ale przez następne wieku właściwy nie uległy zmianie. Zdobiące je malunki czarnofigurowe przedstawiały po jednej stronie naczynia Atenę w kompletnym rynsztunku wojennym, po drugiej zaś zawody sportowe, jak wyśc...
Przełom okresów archaicznego i klasycznego reprezentują chociażby rzeźby z przyczółków świątyni Ateny Afai na Eginie. Posągi te przedstawiają boginię w pozycji stojącej, ubraną w długą szatę, uzbrojoną w tarczę i włócznię, z posągiem na głowie. Obok Ateny znajduje się wyobrażenie sceny bitwy. Przedstawione tam postacie...
Płaskorzeźby pochodzące z VI i pierwszej połowy V wieku p.n.e., podobnie jak malowidła wazowe z tego okresu, ukazują Atenę najczęściej jako patronkę herosów. Przykład stanowi scena morderstwa Meduzy przez Perseusza na metopie z Selinuntu czy też jego prawnuka Heraklesa na metopach świątyni Zeusa w Olimpii.
Złotym wiekiem ikonografii Ateny Pietrzykowski nazywa jednak okres klasyczny. Wymienia on rzeźbę przedstawiającą boginię napastowaną przez Marsjasza, wykonaną przez Myrona, jak zwykle z hełmem, włócznią i tarczą, ubraną w peplos. Bogini odsuwa się od emanującego brutalnością napastnika.
Posąg bogini dwunastometrowej wysokości stał w Partenonie. Przedstawiał Atenę Partenos z Nike i tarczą. Bogini zwycięstwa spoczywała na kolumience, Atena kładła na niej swą prawą rękę. Drugą kończyną opierała się o tarczę. Bogini ubrana była w długą szatę, układający się w pionowe fałdy peplos. Jej głowę ochraniał hełm...
Posąg w przyczółku świątyni ukazywał boginię przeszywającą włócznią giganta. Na Akropolu znajdował się posąg Ateny Promachos, bardzo dużych rozmiarów, wykonany z brązu. Przedstawiał boginię stojącą w uzbrojeniu. Przypisuje mu się funkcję tożsamą z latarnią morską, gdyż Promachos trzymała włócznię, której ostrze odbijał...
W filmie Zmierzch tytanów z 1981 r. w rolę Ateny wcieliła się Susan Fleetwood. Zeus kazał jej podarować Perseuszowi hełm niewidzialności. Gdy stracił go w walce, miała oddać mu swoją ukochaną sowę Bubo, cechującą się niezwykłą mądrością. Jednak w przeciwieństwie do innych bogów, miała odwagę przeciwstawić się Zeusowi....
Akapit (łac. a capite, od głowy, od początku) – podstawowy sposób dzielenia łamu na rozpoznawalne wzrokiem mniejsze fragmenty w celu zwiększenia czytelności tekstu. Podstawowa jednostka logiczna dłuższego tekstu, składająca się z jednego lub wielu zdań stanowiących pewną całość treściową (myśl). Zadaniem akapitu jest w...
Czasami jako synonimy akapitu są stosowane terminy ustęp, werset i paragraf, jednak mają one inne znaczenie.
wcięcie akapitowe – odsunięcie pierwszego wiersza akapitu (tzw. wiersza akapitowego) od marginesu. Typowa wielkość wcięcia akapitowego to 1 firet.
odstęp międzyakapitowy – zwiększenie odstępu między akapitami za pomocą stosownej opcji w programie do składu lub metodą nieprofesjonalną przez wstawienie pustego wiersza.
Pierwszy wiersz akapitu to wiersz akapitowy, a ostatni to wiersz końcowy.
Aborcja ( lub „poronienie, wywołanie poronienia”) – zamierzone zakończenie ciąży w wyniku interwencji zewnętrznej, np. działań lekarskich, w j. łacińskim abortus provocatus. Przeważnie w efekcie dochodzi do śmierci zarodka lub płodu ludzkiego (łac. nasciturus).
Wykonywanie aborcji w wielu krajach jest regulowane prawnie. Aborcja legalna, czyli wykonana w zgodzie z obowiązującymi w danym państwie ustawami i przez dyplomowanego lekarza, nazywana jest po łacinie abortus provocatus lege artis. Aborcja nielegalna, czyli wykonana przez osobę nieuprawnioną lub niezgodnie z regulacja...
Synonimy aborcji: sztuczne poronienie, przerwanie ciąży, usunięcie ciąży, spędzenie płodu, zabieg, łyżeczkowanie, czyszczenie, potocznie skrobanka; dla części środowisk synonimem jest także zabicie dziecka w okresie życia prenatalnego.
W języku polskim nie używa się słowa aborcja w znaczeniu poronienia samoistnego. Zwraca się uwagę na właściwy dobór słów w rozmowach lekarz-pacjentka i lekarz-rodzice w przypadku, gdy sytuacja dotyczy kobiety, która poroniła samoistnie. Nawet neutralne słowa medyczne (łyżeczkowanie, czyszczenie jamy macicy, zabieg) mog...
W języku łacińskim brakuje rozróżnienia na poronienie i aborcję – występuje tylko słowo abortus. W związku z tym w oficjalnych dokumentach także w przypadku poronienia może zostać wypisane słowo abortus.
Określanie dwóch różnych zagadnień medycznych (poronienia i aborcji) tym samym terminem (aborcja, abortus), mieszanie obu terminów (określanie aborcji jako sztuczne poronienie) oraz używanie tych samych określeń dla czynności medycznych w obu przypadkach (zabieg, łyżeczkowanie, czyszczenie jamy macicy) mogą prowadzić d...
Aborcja nie jest tym samym co poronienie. Samoistne, przedwczesne zakończenie ciąży nazywane jest poronieniem (jeśli ma miejsce do 22. tygodnia ciąży) lub porodem przedwczesnym (jeśli ma miejsce po 22. tygodniu ciąży). W przypadku niezupełnego poronienia samoistnego dokonuje się usunięcia obumarłego płodu lub resztek t...
Przyczyny osobiste (52,35% w 2009) i te związane z problemami rodzinnymi i małżeńskimi (25,16% w 2009) należą do najczęstszych w Belgii. Z powodów ekonomicznych wykonano w 2009 roku 15,05% aborcji. Powody medyczne związane z zagrożeniem zdrowia matki lub wadami u dziecka stanowiły mniej niż 4%, zaś aborcji ze względu n...
Wybór procedury obejmuje metody farmakologiczne oraz chirurgiczne (najczęściej próżniowe odessanie zawartości jamy macicy). Obie metody są efektywne, lecz posiadają zarówno zalety jak i wady – ostateczna decyzja zależy od wieku ciąży oraz opinii samej kobiety. Przed wykonaniem aborcji (w krajach, w których przeprowadza...
Tzw. pigułka aborcyjna (składnik aktywny: mifepriston) pojawiła się na rynkach farmaceutycznych w latach 1986-1988 pod nazwą Mifegyne. Aborcja farmakologiczna jest możliwa na najwcześniejszym etapie (do 9. tygodnia ciąży). Polega na podaniu środków farmakologicznych wymuszających poronienie. Pierwsza dawka zawiera lek,...
W 36 do 48 godzin po zażyciu mifepristonu podaje się prostaglandynę, która wywołuje skurcze macicy i przyśpiesza usunięcie zarodka.
W 95,3% przypadków dochodzi do całkowitej aborcji bez konieczności interwencji chirurgicznej. U 2,8% kobiet sztuczne poronienie występuje zaraz po podaniu mifepristonu, a przed prostaglandyną. W 2,8% przypadków aborcja jest niecałkowita, a w 1,2% ciąża dalej się rozwija – w tych przypadkach konieczna jest interwencja c...
Przeprowadzone meta-analizy wskazują, że obie metody mają podobną skuteczność, są akceptowane przez pacjentki a bezwzględna ilość powikłań pozabiegowych pozostaje niska. Aborcja farmakologiczna może nieść za sobą jednak czterokrotnie większe ryzyko bezpośrednich powikłań niż chirurgiczna. Mizoprostol lub metotreksat mo...
Przez cały okres ciąży stosuje się rozmaite połączenia metody podciśnieniowego opróżniania macicy z mechanicznym zniszczeniem zarodka/płodu i usunięciem jego resztek.
W ostatnim trymestrze używana jest zazwyczaj metoda wywołania przedwczesnego porodu lub niszczącego płód odpowiednika metody cesarskiego cięcia. Płód jest najczęściej uśmiercany wewnątrz macicy, przed rozpoczęciem właściwej operacji. Do późnych aborcji zalicza się również wstrzykiwanie roztworu chlorku potasu do układu...
Wszystkie metody aborcji wykonuje się bez znieczulenia płodu. Aktualnie uważa się, że płód ze względu na niekompletny rozwój układu nerwowego odczuwa ból dopiero w III trymestrze ciąży, również dopiero wtedy kora mózgowa jest dość rozwinięta, by przynajmniej teoretycznie mógł on posiadać świadomość.
Na bezpieczeństwo zabiegu przerywania ciąży oraz obciążenie psychiczne pacjentki największy wpływ ma jego status prawny, a w mniejszym stopniu dostępność oraz przyzwolenie społeczne. Przy badaniu niekorzystnych skutków aborcji należy rozróżnić tzw. "aborcję bezpieczną" (wykonywaną w krajach, gdzie jest ona dopuszczalna...
Z kolei badania nad śmiertelnością kobiet związaną z ciążą prowadzone w 2004 roku wykazały, że zgony związane z poronieniem lub aborcją były częstsze niż związane z udanym porodem. Analiza porównawcza przypadków z Finlandii i Kalifornii wykazała, że liczba zgonów związanych z ciążą jest 2-4 razy wyższa u kobiet po zabi...
W 2006 roku aborcja była 4. najczęstszą przyczyną śmierci kobiet w ciąży (średnio 3,9% przypadków w Afryce, 5,7% dla Azji, 12,0% dla Ameryki Łacińskiej w stosunku do 8,2% w krajach rozwiniętych). Rocznie dokonuje się 20 milionów niebezpiecznych aborcji, z czego 97% w krajach rozwijających się. Na ich skutek rocznie umi...
Karalność aborcji skutkuje gorszą opieką medyczną dla kobiet w ciąży (lekarze boją się je operować ze względu na możliwe oskarżenie o dokonanie aborcji). Stwierdziły to m.in. komitet ds. Eliminacji Dyskryminacji Kobiet i komitet ds. Praw Człowieka (obydwa działające przy ONZ).