mk_wikibooks_20260501.jsonl

{"id": "1373", "title": "Основи на бугарскиот литературен јазик, вежба 1, одговор", "text": "МОЈАТА МОЛИТВА\nО, мој боже, правиј боже!\nНе ти, што си в небесата,\nа ти, што си в мене, боже -\nмен в срцето и в душата...\nНе ти, комуто се клањат\nкалугери и попове\nи комуто свешти паљат\nправославните скотове;\nне ти, којто си направил\nот кал м'ж'т и жената,\nа човек'т си оставил\nроб да б'де на земјата;\nне ти, којто си помазал*\nцаре, папи, патриарси,\nа в невоља си зарјазал\nмојте братја сиромаси;\nне ти, којто учиш роб'т\nда трпи* и да се моли\nи храниш го дор до гроб'т\nсамо с'с надежди голи;\nне ти, боже на л'жците,\nна бесчесните тирани,\nне ти, идол на глупците,\nна човешките душмани!\nА ти, боже, на разум'т,\nзаштитниче на робите,\nна когото штат празнуват\nдењ'т* скоро народите!* Македонското \"о\" во членот се претварува во бугарскиот полуглас, иако се пише со а или јотовано а.\nАко не можете да се вратите иначе, натиснете Враќање", "subject": ["Бугарски јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8_%D0%BD%D0%B0_%D0%B1%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA%2C_%D0%B2%D0%B5%D0%B6%D0%B1%D0%B0_1%2C_%D0%BE%D0%B4%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80", "word_count": 163, "cyrillic": 1.0}
{"id": "1397", "title": "JFLAP", "text": "JFLAP, програма (графичка алатка) за тестирање на задачи и проблеми од теоријата на формални јазици и автомати.\n1 Вовед\nJFLAP е графичка програма (visual framework), која е креирана за решавање на проблеми со конечни автомати. Тука спаѓаат Тјуринговите машини, конечните (детерминистички и недетерминистички) автомати, pushdown автоматите, регуларните јазици и граматики. Програмот освен што може да се користи за тестирање (внесување на одредена машина и преку одредени примери тестирање на нејзината работа), може да се користи и при извршување на некои специфични проблеми како што се:\n* детминизрање на НКА\n* минимизирање на ДКА\n* претварање на ДКА во регуларен израз, граматика\n* претварање на регуларен израз во КА\n* претварање на ПДА во граматика\n* претварање на граматика во ПДА\n* и други проблеми\nПрограмата е многу лесна за користење и може да биде од голема помош при решавањето на проблеми од ваков тип. Не е единствена ваква програма, но се издвојува со модуларност и целосност, а моментално е најпознтата во самата област.\nПрограмата е бесплатана (кодот не е отворен) и може да се превземе од интернет страната на креаторите.\n2 Инсталација и покренување\nИнсталацијата е наједноставниот дел. Програмата е креирана во Јава, така што за нејзино покренување треба на некоја од јава-подржаните платформи да има веќе инсталирано јава виртуелна машина (Java Runtime Envivorment). Подетално за JRE-то може да се видат надворешните линкови. Се дистрибуира како извршива Jar датотека. Доколку на системот е извршено поврзување на Jar екстензијата со виртуелната машина тогаш програмат се покренува со двоен клик. Во спротивен случај од командна линија во директориумот каде се наожа Jar датотеката се извршува командата:\njava -jar JFLAP.jar\nТреба да се внимава доколку се превзема последната верзија од JFLAP, да се има и некоја од последните верзии на Јава (моментално JRE 1.5).\n3 Користење\n3.1 Основен екран\nПо стартувањето на програмот се појавува основната конфигурација на програмот. Освен едноставното мени со прилично очекувани опции, почетниот прозорец содржи листа од копчиња. Со избирање на некое од нив се отвара соодветниот едитор. Во менито постојат стандарди опции како што се: помош (составена од кратко упатсво), зачувување и отварање на веќе зачувани програми, излез и слично.\n3.2 Едитори\nСо кликање на некое од копчињата од листата на основниот екран се вклучува соодветниот едитор. Првите четири едитори (ТМ, КА, ПДА и ТМ со повеќе ленти) се многу слични. Тие се состојат од четри основни копчиња. Нивната функција по редослед е следната:\n# Копче за својства – во овој мод кога во едиторот се внесени одредени состојби со десен клик се дава можност за избор на некој опции како што се: почетна состојба, крајни состојби и слично\n# Копче за внесување состојби – во овој мод со кликање било каде во областа за едитрање се внесува состојба\n# Копче за транзиции – во овој мод се врши поврзувањето на состојбите со помош на стрелки (ребра). Ова е воедно и најпроблематичниот и најважниот мод за работа. Се разликува во зависност од едиторот. Се користи на тој начин што доколку треба да се поврзат две состојби се клика на првата, се држи копчето од глушецот и се отпушта на втората. За креирање на премин во иста состојба само се клика на состојбата. По извршување на оваа акција се појавува одредено поле или полиња во кој се опишува преминот. Доколку се работи со КА се појавува само едно поле во кое се внесува аргументот на функцијата на премин. При користње на ТМ или ПДА се појавуваат три полиња. Нивната улога лесно се воочува (нормално различна е во зависност од контекстот – дали се користи ТМ или ПДА). Единствениот проблем при внесувањето на вредности во овии полиња е што кога се користи глушецот доааѓа до потешкотии кога стрелките кои ги креираме се под некаков агол. Во тој случај најдобро е да се кориси тастатурата, односно копчето Tab со кое се преминува од едно во друго поле.\n# Копче за бришење – во овој мод се бришат состојби или премини со кликање над нив\nПоследните три едитори (граматики, L-системи и регуларни изрази) се различни од претходните, а и меѓу себе. Нивното користење се сведува на внесување на правила, аксиоми и регуларни изрази.\nВо најголемиот број на едитори (односно таму каде што има логика), во менито постои подмени Input. Тука се внесуваат конкретни тест примери со кои се тестираат машините (или граматиката). Исто така постои и подемни Convert во кој се надени можности за конвертирање во зависност од контекстот (пример граматика во ПДА).\n4 Забелешка\nОвaa прогрма нема опција за внесување и проверка на нормални алгоритми. Начинот на кој тие би се проверувале со помош на компјутер е толку едноставен и може да се реши со неколку линии програмски код.\n5 Кратенки\n* КА – конечен автомат\n* ДКА – детерминистички конечен автомат\n* НКА – недетерминистички конечен автомат\n* ПДА – push-down автомат\n* ТМ – Тјурингова машина\n6 Надворешни линкови\n**", "subject": ["Јазици"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/JFLAP", "word_count": 782, "cyrillic": 0.969}
{"id": "1481", "title": "Латински јазик", "text": "Ова е основен курс по латински јазик со детална граматика базиран на Латинската граматика во јавните училишта на Кенеди формулиран да ве воведе во класичните јазици. Основно познавање на граматичката терминологија би било корисно, но не е нужно. Основни дефиниции на термините се објаснети во Лекција 1 и 2, а подоцна и разработени по потреба.\n1 Забелешки\nЗа граматичките принципи и значењето на граматичките терминологии во македонскиот јазик, видете: граматика на македонскиот јазик.\nПричитајте го Воведот внимателно бидејќи таму се објаснува коцептот на основа на зборот. <B>Секогаш деклинирајте ги именките користејќи ја основата на зборот како што стои во генитив ---- формата на зборот во генитив, минус наставката (за генитив). </B> Глаголите, како и во многу други јазици, се коњугираат на база на основата во инфинитив (сегашно време, актив).\n2 Латинска граматика и вежби\nВовед во потеклото и структурата на латинскиот јазик:\n#Граматички вовед во латинскиот јазик ''Потеклото и структурата на латинскиот јазик''#Основна граматика ''Граматички вовед.''\nГлава прва: Именки и основни реченици\n#Падеж: Номинатив ''Составете основни латински реченици.''#Падеж: Акузатив '' Научете да составувате реченици со преодни глаголи.''#Падежи: Генитив и датив '' Покажете ги индиректините и генитивните реченици.''#Падеж: Аблатив '' Покажете го составот со аблатив.''#Заменки ''Краток преглед на заменките''#Стихови\nГлава втора: Несвршено време\n#Составување на исказни реченици во сегашно свршено време, актив\n#Неправилни глаголи и преглед ''Преглед на сите пет деклинации и коњугација на глаголи во исказни реченици во сегашно несвршено време, актив.''#Вежба за преведување ''Преведете пасус.''#Прилози и предлози\n#Составување на исказни реченици во несвршено и идно време\n#Стихови\nГлава трета: Глаголи во свршени исказни реченици\n#Исказни реченици во сегашно свршено време ''Употребата и составувањето на исказни реченици во сегашно време.''#Исказни реченици во идно и минато свршено време\n#Стихови\nГлава четврта: Погодбен начин\n#Погодбен начин ''Погодбен наспроти исказен начин, коњугирајте во погодбено сегашно време.''#Погодбено несвршено '' Коњугација и употреба на несвршениот погодбен начин.''#Погодбени свршени ''Свршените наставки за погодбениот начин.''#Преглед ''Преглед на сите пет деклинации и кожугацијата на погодбени активни глаголи.''#Идиоми ''Преглед на идиомските фрази во латинскиот јазик.''#Преведување ''Преведете пасус од латинската Библија.''#Стихови\nГлава петта: Глаголски видови\n#Активни наспроти пасивни глаголи\n#Исказни пасивни глаголи '' Сегашен, несвршен и иден пасив.''#Исказни свршени глаголи ''Користете свршено време со пасив.''#Погодбени свршени глаголи ''Коњугирајте го сегашниот и несвршениот погодбен начин.''#Погодбени свршени пасивни глаголи ''Свршени помошни глаголи за погодбениот пасив.''#Стихови\nГлава шеста: Глаголски именки\n#Начелни делови ''Начелни делови на глаголите и глаголска коњугација.''#Герунд и глаголски придавки ''Последната лекција за глаголи.''#Преглед ''Преглед на сите пет именски и придавни деклинации.''#Преглед ''Преглед на сите научени глаголски кожугации и научени форми.''#Преведување ''Преведете пасус од Катул.''#Вежби ''Преглед на погодбени форми.''#Вежби ''Преглед на пасивни форми.''#Преведување ''Преведете пасус од Цезар.''#Преглед '' Идеи и алатки за помнење за шаблоните на јазикот при коњугација и деклинација.''#Стихови\n3 Прилози\n:Преглед на глаголи\n:Морфологија на латинскиот јазик\n:Граматички дефиниции\n:Латински речник\n:Латински девизи и фрази ''кои се користат денес'':Латински кратенки ''кои се коритат денес'':Дела на латински јазик\n:Римска историја\n:Римска култура\n:Говорен латински\n:Напредно: Стилски изразни средства во латинската проза и поезија\n4 За книгата\nОставајте ги вашите идеи за понатамошни глави во страната за разговор.\nde:Latein\nfr:Méthode latine\nit:Corso di latino\nnl:Latijn\npl:Łacina\nfi:Latinan kieli\nsv:Lär dig latin", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA", "word_count": 540, "cyrillic": 0.963}
{"id": "1482", "title": "Латински/Лекција 1", "text": "=Што е латински?=''Делови од овој вовед се преземени од The Latin Language на главната страна на англиската Википедија.''\nЛатинскиот јазик прбовитно се зборувал во регионот на градот Рим наречен Латинум. Подоцна добил на важност кога станал официјален јазик на Римската империја.\nСите Романски јазици водат потекло од латинскиот јазик, а многу зборови во англискиот јазик како и други јазици во светот (вклучувајќи го и македонскиот) користат зборови од латински корен. Освен тоа, латинскиот бил ''лингва франка'', академскиот јазик за научни и политички рабори повеќе од илјада години, со тоа што подоцна бил заменет со францускиот јазик во доцниот 18-ти век, а потоа со англиски во доцниот 19-ти век. Латинскиот и денес е официјален јазик на Римокатоличката црква, и како таков е официјалниот национален јазик на Ватикан.\nРоманските јазици не потекнуваат од класичниот латински јазик, јазикот кој го зборувале Цезар и Цицерон, туку од вулгарниот латински јазик, јазикот кој го зборувал обичниот народ, или ''vulgus''-от на Рим. Класичниот и вулгарниот латински (Романски) се разликуваат (на пример) во тоа што во вулгарниот латински самогласките се нагласувале, додека во класичниот латински се издолжувале. Италијанскиот и Сардо логудорезе јазикот се одликуваат со карактеристично издолжување на согласките и нагласокот, во шпанскиот само карактеристичен нагласок, додека во францускиот дури ни нагласокот не е повеќе карактеристичен.\nРоманскиот (вилгарниот латински) и класичниот се разликуваат еден од друг и по тоа што современите романски јазици, со исклучок на романски (Романија и сл.), ги имаат изгубено падежните наставки во најголемиот број случаи (со исклучок на некои заменки). Романскиот сеуште има неколку падежи (иако некои од нив како аблатив попвеќе не се присутни).\n=Вовед во латинскиот јазик=\n1 Прости и сложени зборови\nВо латинскиот јазик зборовите можат да бидат:\n* сложени (зборови кои се сочинети од повеќе од еден дел, на пример, корен во комбинација со префикс) или\n* прости (зборови сочинети само од еден дел).\n2 Делови на зборот\nСите зборови имаат основа и корен.\n<B>Коренот</B>\nКоренот е примитивен дел од зборот и еден ист корен може да се најде и во други зборови со слично значење. Коренот исто така му го дава основното значење на зборот. На пример коренот на зборот ''agito'' (возам, терам) е ''agita'', чиј корен е ''ag'', кој може да се најде во други зборови со слично значење: ''ago'' - возам, ''agmen'' - тоа што се вози, итн.\n<B>Основата</B>\nОснова е делот од зборот без наставка (суфикс) кој ја одредува функцијата на зборот во реченицата. На пример, Dominus значи господар (лорд). Кога римјанинот сакал да зборува со некој лорд, тј му се обраќал со ,,Domine\" (лорду). Во овој случај ,,Домин\" е основа, а ,,us\" и ,,e\" се наставки. Ако ја додадеме наставката на основата, ние го ''менуваме'' зборот. За нешто повеќе на таа тема видете го прегледот.\n<B>Примитиви</B>\nПримитивите се јавуваат кога коренот и основата се едно исто. На пример, зборот ag-ere (делува) има основа ag и корен ag и така овој збор е примитивен збор.\n<B>Изворени зборови</B>\nИзворните зборови се јавуваат кога основата е различна од коренот. На пример, коренот ,,flamm\" на зборот ,,flamma\" има корен ,,flag\".\n<B>Наставки</B>\nОсновата на зборот користи наставка за да сочини еден збор (најголемиот дел од основите и корените неможат да се употребуваат без наставки). Ова се вика менување на зборот. Разните наставки, суфикси, и нивниот превод ќе следи во подоцнежните лекции.\n=Видови зборови=\n3 Именки\nИменка (латински: ''nomen'') е ,,нешто согледано или смислено од страна на нашиот ум\".\nПостојат три вида на именки: именки, придавки и заменки. Кај именките, наставките може да се менуваат во форма на деклинации и три случаја: број (еднина и множина, зависно од наставката), род (машки, женски и среден, кои во случај на именките скоро никогаш не се менуваат, а кај придавките и заменките истите се добиваат од наставките) и падеж (зависен од наставката). Придавките и заменките, кога атрибуираат некоја именка мораат да се усогласат во сите три случаја.\n1. <B>Именки</B> (''nomen substantivum'') е израз за нешто што се согледува или замислува: ''psittacus'' - папагалот, ''nix'' - снегот, ''virtus'' - доблест.\n2. <B>Заменки</B> (''pronomen'') се зборови кои се користат наместо именки или придавки.\n4 Глаголи\nГлаголите (''verbum'') се зборови кои го изразуваат прирокот, и кажуваат нешто за подметот, со тоа што чинат реченица. На пр. ''ago'' - правам, ''dixit'' - тој рече, ''venis'' - дојди. Глаголите имаат коњугации, т.е. променливи наставки. Глагол кој го менуваме, всушност го коњугираме. Глаголите се менуват во пет нешта: глаголски вид (актив, пасив), глаголски начин (исказен, наредбен), време, број (еднина, множина) и лице (1-во, 2-ро, 3-то).\nГлаголот има два дела:\n1. <B>Финитив</B> (''verbum finitum'') каде лицето е подмет, e.g. јас трчам, ти трчаш, тој трча, автомобилот вози, компјутерот е вклучен.\n2. <B>Инфинитив</B> (''verbum infinitum'') каде не постои лице-подмет, на пр. трча, вози, врти, има влечено итн. Глаголските придавки исто така потпаѓаат во оваа категорија (шетаниот човек).\n5 Модификатори\n1. <B>Придавки</B> (''nomen adiectivum'') квалитативно го опишуваат она што се гледа или замислува.\n6 Други\nЧестиците се зборови кои не се менуваат и играат улога да додадат значење во реченицата.\n1. <B>Предлози</B> (''praepositiones'') се зборови кои и помагаат на една именка да го дефинира своето место во однос на некоја друга именка.\n2. <B>Сврзници</B> (''coniunctiones'') се зборови кои поврзуваат зборови и реченици. (Како на пр. и, нити, но, итн.\n3. <B>Извици</B> (''interiectiones'') се зборови кои се употребуваат за изразување на некое чувство или за привлекување на внимание.\n''О'' (Ох!) ''Ecce'' (Пази!) ''Eheu'' (Леле!)\n7 Членови\nВо латинскиот јазик НЕ ПОСТОЈАТ членови (зборови како македонските наставки ,,-от\", ,,-ов\", ,,-ва\", ,,-на\").\n=Преглед=\nВидови на зборови\nПроменливиНепроменливи\n''Именки:'' нешта кои се воочени или замислени''Прилози:'' ги опишуваат придавките, глаголите и другите прилози\n''Придавки:'' квалитативно опишуваат некакво својство или состојба на она што се гледа или замислува''Предлози:'' и помагаат на именката да го дефинира своето место во однос на друга именка\n''Заменки:'' зборови кои се употребуваат наместо именки или придавки''Сврзници:'' Поврзуваат зборови и реченици\n''Глаголи:'' го означуваат почетокот на една независна реченица. Глаголот во латински се менува како би го знаеле предметот (,,јас учам\") и неговото време (на кое општо или конкретно време се однесува на него). Променливоста на глаголот се вика коњугација''Извици:'' Збор за изразув. на чувство или обрн. внимание\n=Вежби=\n1. Дефинирајте ,,основа\".\n2. Дефинирајте ,,корен\".\n3. Дефинирајте ,,променливост\".\n4. Дефинирајте ,,наставки\".\n5. Именувајте ги видовите на зборови.\n6. Во која област од Италија првобитно се зборрувал латинскиот јазик?\n----\n^ Латински јазик ^ | Лекција 2 >>", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_1", "word_count": 1043, "cyrillic": 0.957}
{"id": "1372", "title": "Основи на бугарскиот литературен јазик", "text": "1 Мотивација и цел\nОваа книга постои за да и само за да го направи полесно разбирањето на бугарскиот литературен јазик за Македонците. Истовремено се пишува и паралелен водич за македонскиот литературен јазик за Бугарите. Македонија можеби навистина е помала од Бугарија, и се плаши од неа; но секое движење мора да почне некаде, а Бугарите и Македонците се, барем во погледот на јазикот, блиски еден до друг. Нека овој водич биде за нив нов почеток.\nА секако запомнете дека книгата нема уста.\n2 Метод\nБугарската литература е вo изобилие на интернетот. Затоа книгава доаѓа во вистинско време. Читањето е првиот чекор до владеење на јазикот.\nНа крајот на некои од лекциите ќе се наоѓа блок вежби.\n3 Бугарска азбука\nБугарската азбука е многу слична на руската, и се разликува од македонската. Уникатни нејзини букви се:\n- й - ј, но, види подолу\n- щ - шт\n- ъ - полуглас. За да го кажете, изговорете ги зборовите со самогласно ''р'', како што се \"српски\", \"брзо\", и тн. Гласот се слуша меѓу ''р''от и предната согласка. Понекогаш сепак (во одредени позиции) полугласник се обележува со ''a'' или ''я''.\n- ю, я - таканаречени \"јотовани\" самогласки. Јотованата самогласка ја читаме како ју односно ја кога стојат на почетокот на збор или следат после самогласка. Кога пак следуват по согласка, мораме да ги читаме како а, у, но со омекнување на предната согласка (види долу). Во бугарскиот никогаш не ќе видиме ''йу'' или ''йа'', туку ''ю'' односно ''я''. За ''я'' мораме да речеме дека буквава може да го обележува и гласот ''ъ'', исто како ''а''.\n- ь - оваа буква се одвојува, затоа што никогаш не стои сама, без ''o'' (таа е позајмица од руски, иако во рускиот во таков облик не се користи). Комбинацијата \"ьо\" се чита како ''o'' со омекнување на предната согласка. Не може никогаш да стои после самогласка или на почетокот на зборот.\nМакедонските букви што ги нема во бугарскиот се:\n- љ - ''љу'', ''ља'' се пишуваат ''лю'', ''ля''; другите варијанти ги нема.\n- њ - ''ню'', ''ня'' за ''њу'', ''ња''\n- ќ, ѓ - нема, но ги има на нив кореспондентните звуци ''щ'' и ''жд'', кои скоро ексклузивно се користат на нивно место.\n- џ - се бележи со две букви ''дж'' (''джоб'')\n4 Изговор на бугарскиот јазик\nЛитературниот бугарски јазик не познава редукција. Тоа значи дека секој глас звучи готово чисто, така како што се пишува на хартија. (Тоа за жал, не важи за сите оние кои го говорат јазикот, особено подалеку на исток; литературниот јазик и неговото строго почитување на чистота на говорот е еден од придонесите на македонските дијалекти во бугарскиот јазик.)\nДолу ги набројуваме најважните црти на бугарската фонетика.\n4.1 Акцент\nБугарскиот акцент мора да биде проучуван од секој што го учи јазикот, затоа што тој е слободен и може да стои на секој слог во зборот. Во бугарскиот, за разлика од српскохрватскиот и слично на македонскиот, акцентот е силен, а не тонален, т.е. нема варијација во интонацијата кога се говори.\n4.2 Асимилација\nАсимилацијата е важна особина на бугарскиот јазик. Повеќето зборови во бугарскиот се изговараат исто како ним сличните зборови во македонскиот; но тие зборови се пишуваат со бугарски правопис во историската форма. Тоа ќе значи дека немите согласници во бугарскиот можат да се пишуваат со звучна буква. Ова треба да го запомните кога го читате бугарскиот текст.\n4.3 Меки согласки\nПовеќе бугарски согласки имат меки варијанти. Меките согласки се изговараат со удел на горниот дел на устата (palate), па најблискиот изговор, кој во тој предел на устата ги дава меките варијанти, е согласката, а потоа \"ј\". Така \"място\" ќе гласи \"мјасто\" (превод: место), а \"люлея\" - \"љулеја\". Освен ''л'', ''н'', ''к'', ''г'', ''х'', и споменатото ''м'', во бугарскиот можат да бидат меки уште: ''б'' (''бях'' - се изговара ''бјах'', превод: бев), ''в'' (''вярвам'' - ''вјарвам'', верувам), д (''дядо'' - ''дјадо'', дедо), з (''мразя'' - ''мразја'', мразам ), п (''хапя'' - ''хапја'' ), р (''рядък'' - ''рјад'к'', редок), с (''сянка'' - ''сјанка'', сенка), т (''тя'' - ''тја'', таа), ц (''цял'' - ''цјал'', цел). ''Щях'', разговорно \"сакав\", се чита \"штјах\" со меко ''т''. За ''ж'' и ''ш'' ќе забележиме дека тие се помеки одошто во македонскиот, па ''ж'' во ''живот'' звучи како француското ''j'' во ''Jaques''.\n4.4 Вежба 1\nИзговорете дел од оваа бугарска песна од поетот Христо Ботев. Потоа препишите ја на македонскиот правопис (сочувувајќи го јазикот).\nМОЯТА МОЛИТВА\nО, мой бо&#768;же, пра&#768;вий боже!\nНе ти&#768;, що&#768; си в небеса&#768;та,\nа ти, що си в мене, боже -\nмен в сърце&#768;то и в душа&#768;та...\nНе ти, кому&#768;то* се кла&#768;нят\nкалу&#768;гери и по&#768;пове\nи кому&#768;то све&#768;щи* па&#768;лят\nправосла&#768;вните ско&#768;тове;\nкомуто - кому што\nсвещи - свеќи\nне ти, ко&#768;йто си напра&#768;вил*\nот&#768; кал мъ&#768;жът и жена&#768;та,\nа чове&#768;кът си оста&#768;вил\nроб да бъ&#768;де на земя&#768;та;\nко&#768;йто - којшто\nне ти, който си пома&#768;зал*\nцаре&#768;, па&#768;пи, патриа&#768;рси,\nа в нево&#768;ля си заря&#768;зал*\nмо&#768;йте бра&#768;тя сирома&#768;си;\nпома&#768;зал -\nзарязал - овде \"злонамерно игнорирал\"\nне ти, който учиш ро&#768;бът\nда търпи&#768;* и да се мо&#768;ли\nи хра&#768;ниш го дор* до гро&#768;бът\nса&#768;мо със* наде&#768;жди го&#768;ли;\nдор, поетично от дори - дури\nсъс - со\nне ти, боже на лъжци&#768;те*,\nна безче&#768;стните* тира&#768;ни,\nне ти, и&#768;дол на глупци&#768;те,\nна чове&#768;шките душма&#768;ни!\nлъжците, от лъжец, онај што лаже\nА ти, бо&#768;же, на ра&#768;зумът,\nзащи&#768;тниче на ро&#768;бите,''на кого&#768;то щат празну&#768;ват\nде&#768;нят''* ско&#768;ро народи&#768;те!\nна когото щат празнуват денят - чиј ден ќе празнуваат - конструкција со стариот инфинитив\nОдговор\n5 Cпоредбена фонетика\nВо овој дел ќе ви ги претставиме основите на фонетските паралели меѓу двата јазици, бугарскиот и македонскиот. Иако ги има многу, тие лесно се учат.\n5.1 щ и жд\nНа македонските ''ќ'' и ''ѓ'' им одговарат бугарските ''щ'' и ''жд'',\nмежду&#768; - меѓу\nсвещ - свеќа\nнощ - ноќ\nосвен во прилогот (позајмен од македонскиот), каде македонското ќ се зачувува и претвора во к:\nми&#768;слейки - мислејќи\nна макдонски е акцент\n5.2 ъ\nБугарскиот полугласник има два соодветни гласови во македонскиот, во врска со потеклото на гласот. Бројни зборови, во кои го имало стариот носовен самогласник, се изговарат во бугарскиот со ''ъ'' а во македонскиот со ''а'':\nпът - пат\nръка&#768; - рака\nзъб - заб\nНо, во други зборови, во кои полугласот го има уште со општословенските времиња, на ''ъ'' одговара ''о'', како во рускиот:\nдоста&#768;тъчно - доволно\nсълза&#768; - солза\nслъ&#768;нце - сонце\nЗабележете дека старото самогласно ''л'' често стои во бугарскиот збор додека во македонскиот збор не се пишува, ниту пак се изговара. Бугарскиот литературен јазик бара полн изговор на ова ''л''. Исто, не е лесно да се разместат ''л'' и ''ъ'' во бугарскиот збор, зашто дури при промената на зборови тие можат да си го сменат местата).\nНекои македонски зборови со самогласно ''р'' (главно оние со српско потекло) во бугарски се пишуваат со полугласник:\nсъ&#768;рбин - Србин\nгръ&#768;цко - грчко\n(Нивното разметување пак е тешко).\n5.3 х\nСтарото словенско х се слуша во многу зборови во македонските кореспонденти на кои одамна го нема. Најчесто, на местото од овој глас во македонскиот стои „в„ или пак воопшто го нема.", "subject": ["Бугарски јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9E%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8_%D0%BD%D0%B0_%D0%B1%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82_%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B5%D0%BD_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA", "word_count": 1253, "cyrillic": 0.995}
{"id": "1485", "title": "Латински/Лекција 3", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 2 | Лекција 4 >>\n----\n1 Белешки за вокабуларот\nНоминативниот падеж е падежот на подметот во реченицата.\nБелешка: Кај еден збор номинативната еднина не се изведува од генитивната форма на зборот како кај другите падежи, туку (особено во случајот на именки од 3-та деклинација) се зналително различни по форма.\nВо оваа глава ќе се користат следниве поими:\nм. = машки род ж. = женски род с. = среден род\n*Именките од 1-ва и 2-ра деклинација се дадени во номинатив. Благовремено ќе биде додадена и генитивната еднина. Иако не е апсолутно неопходно, би требало да стекнете навика да деклинирате именки на база на генитивната сонова. <B>Во оваа глава тоа не се третира.</B>*Именките од 3-та, 4-та и 5-та деклинација се дадени во номинативна и генитивна еднина.\n*Придавките од 1-ва/2-ра деклинација се дадени со наставките за машки, женски и среден род.\n*Придавките од 3-та деклинација се дадени во номинативна и генитивна еднина.\n2 Граматика - Дел први: Преглед на падежот Номинатив\n<b>Вокабулар за лекцијава</b>\nЛатински\nМакедонски\nmagn-us -a -um\nголем -а -о\nbon-us -a -um\nдоб-ар -ра -ро\nmal-us -a -um\nлош -а -о\npuell-a ж.\nдевојка\npuer м.\nмомче\ndomin-a ж.\nгосподар\ndomin-us м.\nгосподарка\nlud-us м.\nучилиште\ntriclini-um с.\nтрпезарија\n<B>esse</B>(ego) sum(tu) es[lud-us] est(nos) sumus(vos) estis[lud-ī] sunt\n<B>да се биде</B>јас сумти си[училиштето] is*ние смевие сте[училиштата] се\nnon\nПрилог кој стои пред глаголот и значи ,,не\" и со тоа го негира зборот.\nЗапомнете: некои именки од 2-ра деклинација ја губат наставката ,,-us\" во номинатив - момче е ,,puer\", а не \"puer-us\".\n3 Граматика: ставање на номинативот во множина\nБрој\n1-ва деклинација Жен.\n2-ра деклинација Маш.\n2-ра деклинација Сред.\nЕднина\npuell-a\nlud-us\ntriclini-um\nМножина\npuell-ae\nlud-i\ntriclini-a\nЗа ставање на правилни именки во множина, заменете ја наставката за еднина со наставката за множина. Сите придавки кои ја опишуваат именката мораат да бидат исто така во множ\nина -- придавките мораат да се сложуваат со именките по падеж, број и род.\nГлаголот мора да се сложува по број со неговиот подмет.\n3.1 Примери\nЛатинскиМакедонски\npuell-a est bon-aДевојката е добра.\n''За множина:''\npuell-ae sunt bon-aeДевојките се добри.\nЛатинскиМакедонски\npoet-a est bon-usПоетот е добар.\n''За множина:''\npoet-ae sunt bon-iПоетите се добри.\nЛатинскиМакедонски\ntriclini-um est magn-umТрпезаријата е голема.\n''За множина:''\ntriclini-a sunt magn-aТрпезариите се големи.\nЛатинскиМакедонски\nsum magn-usЈас сум голем.\n''За множина:''\nsumus magn-iНие сме големи.\nЛатинскиМакедонски\nes bon-usТи си добар.\n''За множина:''\nestis bon-iВие сте добри.\n4 Други примери\n4.1 Пример 1\nЛатинскиМакедонски\ntriclini-um est magn-um\nТрпезаријата е голема.\n:Белешки: За да означиме дека трпезаријата е таа што е голема, на зборот му додаваме номинативна наставка од среден род, еднина (-um) на magn-us, за да се сложи по род (triclini-um е среден род и бара наставка од среден род), падеж (triclini-um е во номинатив и бара номинативна наставка) и број (triclini-um е во еднина и бара наставка во еднина). Правилната наставка за magnus во овој случај е -um.\n::Затоа, triclinium est magnus, е грешка бидејќи magnus не се сложува со triclinium и вака би збуниле некој римјанин. Тој би ве разбрал: ,,Трпезаријата е голем човек.\"\n4.2 Пример 2\nЛатинскиМакедонски\npuell-a est magn-a\nДевојката е голема.\n:Белешки: За да означиме дека девојката е таа што е голема, на зборот му додаваме номинативна наставка од женски род, еднина (-а) на magn-us, за да се сложи по род (puell-a е женски род и бара наставка од женски род), падеж (puell-a е во номинатив и бара номинативна наставка) и број (puell-a е во еднина и бара наставка во еднина). Правилната наставка за magnus во овој случај е -а.\n4.3 Пример 3\nЛатинскиМакедонски\nlud-us est magn-us\nУчилиштето е големо.\n:Белешки: За да означиме дека училиштето е тоа што е големо, на зборот му додаваме номинативна наставка од машки род, еднина (-us) на magn-us, за да се сложи по род (lud-us е машки род и бара наставка од машки род род), падеж (lud-us е во номинатив и бара номинативна наставка) и број (lud-us е во еднина и бара наставка во еднина). Правилната наставка за magnus во овој случај е -us.\n4.4 Пример 4\nЛатинскиМакедонски\nludi sunt magni\nУчилиштата се големи.\n:Белешки: За да означиме дека училиштата е тие што се големи, на зборот му додаваме номинативна наставка од машки род, множина (-i) на magn-us, за да се сложи по род (lud-us е машки род и бара наставка од машки род род), падеж (lud-us е во номинатив и бара номинативна наставка) и број (lud-us е во множина и бара наставка во множина). Правилната наставка за magnus во овој случај е -i.\n5 Вежба 1\n<B>Преведете на македонски:</B># vos estis boni\n# sum qui sum (qui = кој)\n# es puell-a.\n# lud-us est magn-us.\n# sumus bon-i\n<B>Преведете на македонски:</B># sum bon-us\n# es bon-us\n# est bon-us\n# sumus bon-i\n# estis bon-i\n# sunt bon-i\n# puell-a est in hort-o (in horto = во градината)\n# sum in hort-o\n# es in hort-o\n# sunt in hort-o\n# Fabi-us est bon-us (Fabius е лично име)\n# Juli-a est puell-a.\n# Flavi-a est domin-a.\n# Fabi-us est domin-us\n# Flavi-a non est domin-a mal-a.\n# non sum bon-us.\n# non sumus bon-i.\n----\n^ Латински ^ | << Лекција 2 | Лекција 4 >>", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_3", "word_count": 923, "cyrillic": 0.724}
{"id": "1484", "title": "Латински/Лекција 2", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 1 | Лекција 3 >>\n----\n1 Изговор\nЛатинскиот изговор доживеал неколку промени низ времето, а постојат и некои разлики помеѓу класичен латински, кој се зборувал во Римската република и Римската империја и средновековен или црковен латински, кој се зборувал во средниот век и во Католичката Црква. Во овој текст се изучува класичниот начин на изговор.\nДифтонзи во латинскиот јазик:\n*,,ae\" (ае)\n*,,au\" (ау)\n*,,oe\" (ое)\n*,,eu\" (еу)\n*,,ou\" (оу)\n*,,ui\" (уи)\n*буквата ,,c\" секогаш се изговара како македонското ,,к\".\n*буквата ,,g\" секогаш се изговара како македонското ,,г\".\n*буквата ,,v\" може да биде согласка (,,в\") или самогласка (,,у\").\n*буквата ,,i\" може да биде согласка (,,ј\") и самогласка (,,и\").\nБуквите ,,j\", ,,k\", ,,u\", ,,w\", ,,z\" и ,,y\" не постоеле во латинскиот јазик, но понекогаш се користеле за пишување на зборови од грчко или друго странско потекло.\n2 Граматика - Дел први: Именки и нивната улога во речениците\nИменките во латинскиот јазик се променливи, што значи дека наставките (суфиксите) се додаваат на крајот од основата. Овие наставки означуваат:\n# Број (дали именката е во еднина или множина)\n# Падеж на именката (улогата на именката во реченицата)\n# Род (родот на зборот - машки, женски или среден)\nПридавките мораат да одговараат на родот, бројот и падежот на именката која ја модифицираат (била таа именка или заменка). ''Овој принцип важи и во македонскиот јазик, со тоа што таму нема падежи''. На пример, ако придавката опишува маса, која е женски род, таа придавка мора да има женска наставка за да соодветствува по род. (Треба да се спомне дека не сите зборови кои логично звучат женски во македонски би биле женски и во латински). Истовремено, придавката мора да соодветствува со падежот и бројот на именката која ја модифицираат. Така, доколку именката е во номинатив, еднина, женски род, тогаш и придавката која ја опишува мора да биде во номинатив, еднина, женски род. Доколку именката е во акузатив, множина, машки род, тогаш и придавката мора да биде во акузатив, множина, машки род.\n2.1 Падеж (casus)\nПадежите (casus) ја одредуваат улогата на именката во реченицата во однос на глаголите во таа реченица. Во случаи на односи во кои именката не е способна така да се изрази се користат предлози заедно со соодветен падеж (видете во воведот).\nВо латинскиот постојат 6 падежи: номинатив, вокатив, акузатив, генитив, датив и аблатив. Вокативот (Лекција 3) може да се смета за минијатурен падеж, но обично не е прифатен како падеж воопшто . Како најосновни, номинатив и акузатив ќе ги разгледаме први. Освен тоа, некои именки стојат во падеж ,,локатив\", со значење ,,кај\" или ,,во\".\n<B>Употреба на падежите</B>(сите потцртани зборови се во падежот објаснет во првата колона)\nПАДЕЖ\nОдговара на прашањето\nПример (Латински)\nПример (Македонски)\nНОМИНАТИВ\nКој или што?\nQuis dedit? Vir.Кој даде? (Еден) човек.\nВОКАТИВ\nПовикување или обраќање некому\nO, Phoebe!\nО, Фоебе!\nАКУЗАТИВ\nКого или што?\nQuem video? Puerum.\nКого гледам? (Едно) момче.\nГЕНИТИВ\nЧиј или од кого?\nCuius donum? Viri.\nЧиј подарок? На (еден) човек.\nДАТИВ\nКому, за кого или што\nCui dedit? Viro.\nКому даден? На (еден) човек.\nАБЛАТИВ\nОд, во, (зависи од предлогот) кој или што\nA quo datum? a viro.\nОд кого даден? Од (еден) човек.\n2.2 Род (genera)\nСите именки спаѓаат во некој род. Во ова се вбројуваат и мртви предмети. Постојат три рода: машки, женски или среден.\nНа пример, homo, ,,човек,\" е машки род. Maritus, ,,сопруг,\" исто така е машки род. Puella, ,,девојка,\" е женски род. Mater, ,,мајка\", е женски род. Дури и мтрвите предмети имаат родови, заклучно со сите месечини, ѕвезди, дрвја, алати итн. Која именка спаѓа во кој род обично се учи напамет, но постои и некоја логика.\nПОстојат некои правила з аодредување на родот на именки на мртви предмети. Деклинацијата е добар показател за родот, особено кај именки од 1-ва и 2-ра деклинација. Именките од 1-вата деклинација (именки со наставка -a) обично се женски род, а именките од 1-рата деклинација (именки со наставка -us) обично се машки или среден род. Постојат неколку исклучоци и тиа мораат да бидат научени напамет. Именките од 3-тата деклинација можат да бидат машки, женски или среден род. Именките од 4-тата деклинација се обично машки и понекогаш среден род, додека именките од 5-тата деклинација се обично женски род.\nПридавките од 1-ва и 2-ра деклинација си ги разменуваат наставките во зависност од родот на именката која ја опишуваат (видете погоре: Согласување на родот на именките со придавките). Ако придавката опишува именка од женски род, истата мора да користи наставки од 1-ва деклинација; ако придавката опишува именка од машки род, тогаш се користат наставки од машки род од 2-ра деклинација; ако придавката опишува именка од среден род, истата мора да користи наставки од среден род од 2-ра деклинација.\nПридавките од 3-тата деклинација ги употребуваат истите наставки за машките и женските именки. Кај именките од среден род пак, постои малку поразлична група на наставки.\n2.3 Деклинација\nСите именки спаѓаат во некоја од 5-те деклинации. Секоја деклинација има утврдени наставки за назначување на падежот и бројот. Обично родот се гледа од наставката, но постојат многу исклучоци. Така, родот мора да се научи напамет кај секоја поединечна именка.\nПри разледувањето на табелава, би можеле да изведете заклучок дека наставките за број, падеж и род првобитно биле исти за секоја именка. Меѓутоа како што јазикот се развивал, именките со заедничка основа обликувале свои деклинации и гласовите се промениле исто така (овојк процес е континуиран и трае и до денес).\n<B>Таблица на деклинации за именки</B>Секоја именка во оваа табела е модел-именка. Секоја именка од даден род користи наставки од таа деклинација. Некои деклинации можат да користат варијанти на наставки за разни родови. Родовите дадени тука за секоја деклинација се само водич, и секогаш постојат исклучоци. Деклинација:Род:1-ваЖенски2-раМашки/Среден3-таМаш. и Жен./Сред.4-таМашки/Среден5-та Женски\n<B>Сите се во еднина. (Оваа таблица служи само да ве запознае со постоењето на разните деклинации и не треба да се запамтува. Затоа прикажување на множината би било излишно).</B>\nНОМИНАТИВПодметpuellaservus/bellumrex/maregradus/cornuresВОКАТИВo puella!o serve!/o bellum!o rex!/o mare!o gradus!/o cornu!o res!АКУЗАТИВПрирокpuellamservum/bellumregem/maregradum/cornuremГЕНИТИВПрисвоенpuellaeservi/belliregis/marisgradus/cornusreiДАТИВИндиректен прирокpuellaeservo/belloregi/marigradui/cornuireiАБЛАТИВpuellaservo/bellorege/marigradu/cornureБелешки:Овие именки се именки со ,,a\"-основа бидеќи нивната основа завршува со буквата ,,a\". Овие именки еволуирале во ,,a\"-именките кај современите романски јазици.Овие именки се именки со ,,o\"-основа бидејќи нивната основа завршува со буквата ,,о\". Овие еволуирале во машките ,,o\"-именки кај современите романски јазици. Најголемиот дел од овие именки се именки со консонантна (согласна) основа. Неколку од нив се со ,,i\"-основа.Овие именки се именки со ,,u\"-основа.Овие именки се именки со ,,e\"-основа\nЗа придавките исто така се деклинираат, но само во две деклинации: придавки 1-ва/2-ра деклинација и придавки од 3-та деклинација.\nПридавките од 1-ва/2-ра деклинација користат наставки од 1-ва деклинација од таблицата кога опишуваат именки од женски род. Истите користат наставки од машки род, 2-ра деклинација од таблицатакога опишуваат именки од машки род. Наставки од среден род, 2-ра деклинација од таблицата се користат пак, кога опишуваат именки од среден род.\nПридавките од 3-тата деклинација се однесуваат како именки со ,,i\"-основа доколку не се посебно назначени. Наставките од машки и женски род (кои се исти) се користат за опишување на именки од машки и жњнски род, додека за именки од среден род се користат наставки од среден род.\nЗаменките не се деклинираат, бидејќи се неправилни и едноставно мораат да се научат на памет.\n3 Преглед\n* Деклинации се користат за категоризација на именките во групи. Постојат вкупно 5 деклинации.\n* Секоја деклинација има утврдени наставки кои се додаваат на именките од соодветната деклинација.\n* Наставките укажуваат на падежот и бројот кога се додадени на основата на именката.\n* Именките ги користат само наставките соодветни на нивната деклинација .\n* Секоја именка има предодреден род кој речиси никогаш не се менува и стои засебно од наставката.\n* Придавките можат да бидат или во 1-ва/2-ра деклинација или во 3-та деклинација.\n*Придавките го користат родот на именките кои ги модифицираат.\n<B>Значи:</B>* Придавка од 1-ва/2-ра деклинација косристи наставки од 1-ва деклинација кога опишува именка од женски род; наставка од машки род во 2-ра деклинација за именка од машки род и и наставка од среден род, 2-ра деклинација за именки од среден род.\n* Придавка од 3-та деклинација ги користи истите наставки за именки од машки и женски род и други наставки за именки од среден род.\nПред да прејдете на Лекција 3, изработете ги вежбиве за да можете да го применувата ова знаење во латинскиот јазик.\n4 Вежби\n#Кои се трите рода?\n#Дали родовите за секоја именка се логични?\n#Што е број (еднина/множина)?\n#Што е падеж?\n#Што е деклинација?\n#Опишете го односот помеѓу придавките и именките кои ги опишуваат.\n#Како се ускладуваат придавките од 1-ва/2-ра деклинација со родот на именките кои ги модифицираат; како се ускладуваат именките од 3-та деклинација по род со именките кои ги модифицираат?\n#Колку деклинации постојат?\n#Кој род се најголемиот број на именки од 1-ва деклинација?\n#Кои родови се најголемиот број на именки од 2-ра деклинација?\n#На што укажуваат наставките на основите?\n#Резимирајте ја странава.\n----\n^ Латински ^ | << Лекција 1 | Лекција 2 | Лекција 3 >>", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_2", "word_count": 1520, "cyrillic": 0.947}
{"id": "1513", "title": "Латински/Лекција 4", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 3 | Лекција 5 >>\n----\n1 Таблици за деклинација на именки\n1-ва<sup></sup> деклинација\n''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''\nноминатив\npuell-a\npuell-ae\nакузатив\npuell-am\npuell-as\n2-ра<sup></sup> деклинација\nМашки\nМашки\nМашки\nСреден\n''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''\nноминатив\nserv-us\nserv-i\npuer\npuer-i\nager\nagr-i\nbell-um\nbell-a\nакузатив\nserv-um\nserv-os\npuer-um\npuer-os\nagr-um\nagr-os\nbell-um\nbell-a\nНота Бене: Зборот puer ги користи истите наставки како и сите именки од 2ра деклинација, машки род, освен што ја испушта наставката -us во номинатив. Ager, именка од 2-ра деклинација што значи ,,поле\" нема наставка во номинатив како puer и го испушта ,,e\"-то во сите падежи освен номинатив (видете во таблицата)Запомнете ја проширенава таблица.\n2 Вежба 2\nСтавете ги во акузативна еднина:\n# lud-us\n# magn-us\n# triclini-um\n# bell-um\n# puell-a\n# serv-us\n# ager\nСтавете ги во акузативна множина:\n# lud-us\n# magn-us\n# triclini-um\n# bell-um\n# puell-a\n# serv-us\n# ager\nСтавете ги во номинативна еднина:\n# bon-i\n# bell-a\n# triclini-a\n# puell-am\n# agr-os\n# serv-os\n# puell-ae\n3 Граматика: Акузатив\nКако што видовме во предходната лекција, глаголот ,,esse\" (да се биде) обично е во номинатив, бидејќи зборот по него е комплиментарен. Најголемиот број на другите глаголи се во акузатив.\nВо една реченица, акузативот одговара на прашањето ,,што\" (директен предмет).\n<b>На пример:</b>\nДевојката ја продаде кутијата.\nШто продаде девојката? Кутијата. Тука, кутијатае директен предмет, и кога ќе ја преведме на латински:\nPuella vendet cistam.\nCistam, тука е во акузатив, бидејќи е директен предмет.\nКога придавката опишува именка истата е во акузатив и мора да се сложи по број, падежи род со неа.\n4 Примери за придавки - сложување со номинатив и акузатив\nКратенки: НОМ = номинатив, АКУ = акузатив, Ед. = еднина, Мн. = множина, м. = машки род, ж. = женски род\nЛатинскиМакедонскиПреглед\nbon-us lud-usДоброто училиште (НОМ Ед. м.)\nbon-um lud-umДоброто училиште (АКУ Ед. м.)\nbon-i lud-iДобрите училишта (НОМ Мн. м.)\nbon-os lud-osДобрите училишта (АКУ Мн. м.)\nbon-us puerДоброто момче (НОМ Ед. м.)\nbon-i puer-iДобрите момчиња (НОМ Мн. м.)\nbon-os puer-osДобрите момчиња (АКУ Мн. м.)\nbon-um puer-umДоброто момче (АКУ Ед. м.)\nbon-a puell-aДобрата девојка (НОМ Ед. ж.)\nbon-am puell-amДобрата девојка (АКУ Ед. ж.)\nbon-ae puell-aeДобрите девојки (НОМ Мн. ж.)\nbon-as puell-asДобрите девојки (АКУ Мн. ж.)\nbon-us poet-aДобриот поет (НОМ Ед. м.)\nbon-i poet-aeДобрите поети (НОМ Мн. м.)\nbon-os poet-asДобрите поети (АКУ Мн. м.)\nbon-um poet-amДобриот поет (АКУ Ед. м.)\n5 Вежба 3\nУтврдете дали придавката се сложува со именката во сите три категории: падеж, род и број.\nПрашања:Дали се сложува?\n1. magn-us agr-osТочно/Грешно\n2. magn-a puellaТочно/Грешно\n3. poet-a bon-usТочно/Грешно\n4. magn-um serv-umТочно/Грешно\n5. poet-ae magn-aeТочно/Грешно\n6. bell-a magn-aТочно/Грешно\n6 Граматика: Употреба на акузативот\n<b>Вокабулар за лекцијава</b>\nЛатински\nМакедонски\npuell-a ж.\nдевојка\npuer м.\nмомче\nbell-um с. (2-ра</sup> декл.)\nвојна\nad с.\nкон\nculin-um ж. (2-ра</sup> декл.)\nкујна\nlibr-um ж. (2-ра</sup> декл.)\nкнига\n(puer) ama-t\n(the boy) љуби\n(puer) curri-t\n(the boy) трча\n(puer) porta-t\n(the boy) носи\n(puer) specta-t\n(the boy) гледа\n(puer) dat\n(the boy) дава\n<B>fuisse</B>fuifuisti(puer) fuitfuimusfuistisfuerunt\n<B>да се има бидувано</B>Јас бевти беше(момчето) бешение бевмевие бевтетие беа\nНота Бене: ,,fuisse\" и сите негови форми (минато време од ,,esse\"), се однесуваат исто како да се во сегашно време.\nНовопредставените глаголи, ama-t, curri-t, и porta-t се во акузатив бидејќи се ,,предмет\". Кога користите речник секој глагол стои во акузатив, а не во номинатив, доколку не е нагласено поинаку.\n7 Граматичко објаснение со помош на македонски реченици\nГраматичко објаснение 1\n''Македонски:''Момчетогледателевизија.\n''Објаснение:''НОМИНАТИВГЛАГОЛАКУЗАТИВ\nГраматичко објаснение 2\n''Македонски:''Девојкатаготвиручек.\n''Објаснение:''НОМИНАТИВГЛАГОЛАКУЗАТИВ\nГраматичко објаснение 3\n''Македонски:''Тој штобега,заслужувагилотина.\n''Објаснение:''НОМИНАТИВГЛАГОЛГЛАГОЛАКУЗАТИВ\n7.1 Вежба 4: Пронајдете ги номинативот и акузативот\nНајдете ги номинативот и акузативот (ако ги има) во секоја реченица.\n# Момчето е добро.\n# Девојката готви ручек.\n# Момчето ја дава книгата.\n# Детето игра спорт.\n# Кого го засега.\n# Кон кујната трчам.\n# Јас ја јадам пицата.\nВо следниве реченици, најдете ги акузативот и номинативот. Потоа преведете.\n# puer est bonus.\n# puella puerum amat.\n# puer librum dat.\n# filius virum spectat.\n# ad culinam currit.\n----\n^ Латински ^ | << Лекција 3 | Лекција 5 >>", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_4", "word_count": 724, "cyrillic": 0.696}
{"id": "1549", "title": "Латински/Лекција 10", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 9 | Лекција 11 >>\n1 Користење на речник\nНаоѓањето на латински зборови во речник може да биде тешко. Најпрвин, зборовите се ставени во ,,сегашно време, индикатив, 1-во лице, еднина, активна\" форма на глаголот. Така, за да го најдете значењето на зборот ,,amare\", морате да го најдете ,,amo\". Тука треба да употребите снаодливост за да дознаете која е основата на зборот, а која е наставката. МОжеби ќе треба да прошарате по речникот. Некои глаголи (но не многу) се многу неправилни и мораат да бидат научени напамет (како ,,fero\", носам).\nNouns are usually much easier. They are always given in the nominative singular case. If you see a noun such as 'vocem', and do not know what it is, do not fret. If you look for 'voc' in the dictionary, you will not find what you are looking for. 'em' is typically a third declension accusative ending, thus you should be aware that third declension nouns have radically changing stems. Those which have the consonent 'c' usually have the consonent 'x' replacing it in the nominative singular. Thus the nominative singular of vocem, is vox. Likewise, 'g' is also often used when shifting from nominative singular cases to other cases. For example, rex becomes 'regem' in the accusative. There are plenty of other simple rules which one learns through experience.\nUnconjugatable and indeclinable words are listed 'as is'.\n2 Вежба 1\n2.1 Вокабулар\n#confessio -onis, исповест\n#librus, i, книга\n#et, и\n#malus -a, -um, зол/зла/зло, лош/а/о\n#de, за, во врска со\n2.2 Пасус\nПреведете го следниов пасус:\nConfessionum mearum libri tredecim et de mals et de bonis meis deum laudant iustum et bonum atque in eum excitant humanum intellectum et affectum. Interim quod ad me attinet, hoc in me egerunt cum scriberentur et agunt cum leguntur. Quid de illis alii sentiant, ipsi viderint; multis tamen fratribus eos multum placuisse et placere scio.\n<< Лекција 9 | Лекција 11 >>", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_10", "word_count": 315, "cyrillic": 0.332}
{"id": "1515", "title": "Латински/Лекција 6", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 5 | Лекција 7 >>\n----\n1-ва</sup> деклинација\n''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''\nноминатив\npuell-a\npuell-ae\nакузатив\npuell-am\npuell-as\nгенитив\npuell-ae\npuell-arum\nдатив\npuell-ae\npuell-is\nаблатив\npuell-&#257;\npuell-is\n2-ра</sup> деклинација\n-us\n-um (среден род)\n-r\n''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''\nноминатив\nserv-us\nserv-i\nbell-um\nbell-a\npuer\npuer-i\nакузатив\nserv-um\nserv-os\nbell-um\nbell-a\npuer-um\npuer-os\nгенитив\nserv-i\nserv-orum\nbell-i\nbell-orum\npuer-i\npuer-orum\nдатив\nserv-o\nserv-is\nbell-o\nbell-is\npuer-o\npuer-is\nаблатив\nserv-o\nserv-is\nbell-o\nbell-is\npuer-o\npuer-is\n----\n1 Падеж: Аблатив\nУпотреби на аблативот:\n1. Инструментален аблатив: за причинител; орудие; сторител; цена; предмет\n2. Локативен аблатив: за (во кој) поглед; разлика; начин; услов; особина; време (кога); место (каде); од кого.\n3. Обичен аблатив: за од каде; одделување; потекло; нешто што се споредува.\nЗа разните употреби на аблативот ќе зборуваме благовремено. За преглед на сите форми на аблативот консултирајте го Прилогот.\n2 Граматика - дел петти: Моќта на аблативот\nАблативот генерално служи за временско и/или просторно лоцирање (т.е. кога и каде). Исто така служи за да укаже на начинот на стингување некаде, апстракто или конкретно.\nВежба:\nКако би ја превеле реченицата: Јас ја обликувам сликата по пат на ткаење.\nПомош: Не би можеле--и не би требало-- да користите генитив. Падежот за кој што зборуваме сега би требало да се искористи насамо за оваа цел.\nЈас ја имам мојата мудрост (''sapientiam'') по пат на мојот учител.\n3 Пример--за разнообразност\nЈас ќе пристигнам на петтиот час.\n,,на петтиот час\" укажува временска локација. ,,Петтиот час\" не прпаѓа тука. МОжете да кажете ,,Јас ќе пристигнам\" како посебна реченица. Аблативот ни укажува на тоа дека концептот на кој аблативот се однесува (петтиот час) е вон, и различен од (акузативниот) директен предмет или (номинативниот) подмет.\n4 Пример 2\nЈас сум дома.\n,,Дома\" ја објаснува позицијата на ,,јас\" и затоа е во аблатив.\nЛатинскиот има свој начин на работење со предлози зависно од именките и нивниот падеж во реченицата, вклучувајќи го многуобразното ,,in\", кое може да значи многу разни нешта во зависност од падежот на предметот.\nЕве неколку предлози кои стојат во аблатив:\n<B>Латински</B><B>Македонски</B>\nin*во, на\nabод\n* Кога ,,in\" и предходи на аблативна именка значи ,,во\" или ,,на\", додека кога и предходи на акузативна именка значи ,,внатре, во\".\n5 Пример 3\nServus est ad agris\nСулгата е крај полињата.\nЗабелешка: Ager мора да има аблативна наставка за да соодветствува со предлогот што му предходи, кој и да е. (Ager и campus денес се преведуваат како ,,поле\". Agris е аблативна множина.)\n6 Граматика - дел шести: именки од 3-та, 4-та и 5-та деклинација\nИменките од овие делкинации се потешки за манипулација бидејќи имаат номинативна и акузативна множина истовремено, како и дативна и аблативна множина истовремено. За разликување на падежите, морате да користите едноставен клуч: контекст. Тој ќе ви го покаже нивногто значење.\n6.1 3-та деклинација машки или женски род (секој збор има предодреден род): regis\nИменки од 3-тата деклинација (како именката од 2-ра деклинација ,,ager\") имаат две основи: основа во номинатив и вокатив еднна и основа за сите други падежи. Двете основи мораат да се запамтат за секоја именка. Женските и машките форми се исти.\n3-та деклинацијаЕднинаМножина\nноминативrexreg-es\nакузативreg-emreg-es\nгенитивreg-isreg-um\ndativereg-ireg-ibus\nаблативreg-ereg-ibus\n6.2 3-та деклинација среден род: mare\n3-та деклинација, среден родЕднинаМножина\nноминатив*maremar-ia\nакузативmaremar-ia\nгенитивmar-ismar-ium\nдативmar-imar-ibus\nаблативmar-imar-ibus\n6.3 4-та деклинација машки/женски род (секој збор има предодреден род): gradus\n<B>4-та деклинација</B>ЕднинаМножина\nноминативgrad-usgrad-us\nакузативgrad-umgrad-us\nгенитивgrad-usgrad-uum\nдативgrad-uigrad-ibus\nаблативgrad-ugrad-ibus\n6.4 4-та деклинација среден род: cornu\n4-та деклинација, среден родЕднинаМножина\nноминативcorn-ucorn-a\nвокативcorn-u\nакузативcorn-ucorn-a\nгенитивcorn-uscorn-uum\nдативcorn-uicorn-ibus\nаблативcorn-ucorn-ibus\n6.5 5-та деклинација машки/женски род (секој збор има предодреден род): res\n5-та деклинација Женски/Машки родЕднинаМножина\nноминативr-esr-es\nвокативr-es\nакузативr-emr-es\nгенитивr-eir-erum\nдативr-eir-ebus\nаблативr-er-ebus\n7 Вежби\n7.1 Вежба 1\nПреведете го следново:\n<B>Вокабулар</B>:\nambulo, одам;\nvocat, (номинатив) вика;\ndelecto, сакам;\noccidere, убива;\nmortuit, (номинатив) умре.\nHodie, ad casam mei amici ambulo. Meus amicus ipse 'Marcus' vocat. Delecto occidere eum. Ita, mortuit.\n7.2 Вежба 2\nПреведете го следново:\n<B>Вокабулар</B>:\nHabeo, имам.\nEheu! Mus! Mus! Ediens meum panem! Nunc nihil habeo. O miserum me!", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_6", "word_count": 751, "cyrillic": 0.739}
{"id": "1548", "title": "Латински/Лекција 9", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 8 | Лекција 10 >>\n1 Неправилни глаголи\nНеправилните глаголи не стојат во никоја особена коњугација. Тие се коњугираат, но не на некој предвидлив начин. Еден примр за веков неправилен глагол е ,,esse\". Постојат уште неколку други кои тука се дадени во сегашно време, актив.\n<B>Форма</b>ЛатинскиМакедонски\nИнфинитив:ireоди\nЕднина\nНаредбено:\nМножина\nНаредбеноiteодете!\n1-во лице:imusНие одиме\n2-ро лице:itisВие одете\n3-то лице:euntТие go<B>Форма</b>ЛатинскиМакедонски\nИнфинитив:esseда се биде\nЕднина\nНаредбено:esБиди!\n1-во лице:sumЈас сум\n2-ро лице:esТи си\n3-то лице:estТој е\nМножина\nНаредбено:esteБидете!\n1-во лице:sumusНие сме\n2-ро лице:estisВие сте\n3-то лице:suntТие are<B>Форма</b>ЛатинскиМакедонски\nИнфинитив:fieriда стане\nЕднина\nНаредбено:fiСтани!\n1-во лице:fioЈас станувам\n2-ро лице:fisТи стануваш\n3-то лице:fitТој станува\nМножина\nНаредбеноfiteСтанете!\n1-во лице:fimusСтануваме\n2-ро лице:fitisСтанувате\n3-то лице:fiuntТие become<B>Форма</b>ЛатинскиМакедонски\nИнфинитив:malleпретпочита\nЕднина\nНаредбено:(нема)Претпочитај!\n1-во лице:maloЈас претпочитам\n2-ро лице:mavisТи претпочиташ\n3-то лице:mavultТој претпочита\nМножина\nНаредбено(нема)Претпочитајте!\n1-во лице:malumusНие претпочитаме\n2-ро лице:mavultisВие претпочитате\n3-то лице:maluntТие prefer<B>Форма</b>ЛатинскиМакедонски\nИнфинитив:nolleда се биде безволен\nЕднина\nНаредбено:noliНемој!\n1-во лице:noloЈас сум безволен\n2-ро лице:non visТи си безволен\n3-то лице:non vultТој е безволен\nМножина\nНаредбеноnoliteНемојте!\n1-во лице:nolumusНие сме безволни\n2-ро лице:non vultisВие сте безволни\n3-то лице:noluntТие се безволни\n<B>Форма</b>ЛатинскиМакедонски\nИнфинитив:velleпосакува\nЕднина\nНаредбено:(нема)Посакувај!\n1-во лице:voloЈас Посакувам\n2-ро лице:visТи посакуваш\n3-то лице:vultТој посакува\nМножина\nНаредбено(нема)Посакувајте!\n1-во лице:volumusНие посакуваме\n2-ро лице:vultisВие посакувајте\n3-то лице:voluntТие посакуваат\n<B>Форма</b>ЛатинскиМакедонски\nНаредбено:ferre*носи\nЕднина\nНаредбено:ferНоси!\n1-во лице:feroЈас носам\n2-ро лице:fersТи носиш\n3-то лице:fertТој носи\nМножина\nНаредбеноferte!Носете!\n1-во лице:ferimusНие носиме\n2-ро лице:fertisВие носите\n3-то лице:feruntТие носатПонекогаш ferre Се смета за глагол од 3-та коњугација со ,,o\"-основа. Ferre е неправилен глагол од практични причини .\n2 Вежба 1\n1. Препишете ја таблицава и бреведете.\nПреведете ги следниве реченици:\n1. fero portam.\n2. fers portam\n3. fert portam\n4. ferimus portam\n5. fertis portam\n6. ferunt portam\n7. sum bonus\n8. es bonus\n9. est bonus\n10. sumus boni\n11. estis boni\n12. sunt boni\n13. este boni!\n14. noli currare!\nОдговорете ги следниве прашања:\n15. Што имаат заедничко правилните и неправилните глаголи?\n16. Зошто употребуваме ,,boni\" во прашање бр. 10, 11, и 12, но ,,bonus\" во прашање бр. 7, 8 и 9?\n3 Вежба 2\nВежби:\n1. Деклинирајте ги следниве пет именки во еднина и множина во пет падежи (нминатив, акузатив, генитив, датив, аблатив):\n<B>Еднина</B>\nНоминативnautaatriumservusdictatorrexcornudies\nАкузатив\nГенитив\nДатив\nАблатив\n<B>Множина</B>\nНоминатив\nАкузатив\nГенитив\nДатив\nАблатив\n2. Коњугирајте го глаголот ,,servare\" во еднина и множина во сите три лица.\n3. Коњугирајте го глаголот ,,servare\" во еднина и множина во сите три лица.\n4. Преведете:\nНота Бене: Често во латинскиот јазик се употребува сегашно време за т.н. ,,живописно минато\". Би било соодветно да го преведете следниов пасус во минато време.\nВокабулар:\nheri: вчера\ntaberna (1-ва деклинација, ж.): таверна, продавница\nad (+ акузатив): кон, кај\nsolea (1-ва деклинација, ж.): сандала\nsic: и така\nsolus -a -um, сам (solum во овој случај функционира како прилог и го модифицира глаголот)\ncasa, -ae: куќа, колиба\nquod: бидејќи\nsto, stare: стои\nHeri, ad tabernam eo. In taberna sunt tres res quarum amo duo solas et unam mesam. Habeo tres denarios, sic ego emeo mesam solum quod sum non divinitas. Hodie, mesa est in casa mea. Stat in triclinium.\n<< Лекција 8 | Лекција 10 >>", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_9", "word_count": 588, "cyrillic": 0.823}
{"id": "1514", "title": "Латински/Лекција 5", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 4 | Лекција 6 >>\n----\n1 Таблици на именки\n1-ва</sup> деклинација\n''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''\nноминатив\npuell-a\npuell-ae\nгенитив\npuell-ae\npuell-arum\nакузатив\npuell-am\npuell-as\nдатив\npuell-ae\npuell-is\n2-ра</sup> declension\n-us\n-um (среден род)\n-r\n''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''''ЕДНИНА''''МНОЖИНА''\nноминатив\nserv-us\nserv-i\nbell-um\nbell-a\npuer\npuer-i\nгенитив\nserv-i\nserv-orum\nbell-i\nbell-orum\npuer-i\npuer-orum\nакузатив\nserv-um\nserv-os\nbell-um\nbell-a\npuer-um\npuer-os\nдатив\nserv-o\nserv-is\nbell-o\nbell-is\npuer-o\npuer-is\n2 Падеж: Генитив\nПадежот генитив е описен падеж и ги опишува следниве особини на опишаната именка:\n• Сопственост, на пр. Маркусовиот пес (Canis Marci)\n• Потекло, на пр. Маркус од Рим (Marcus Romae)\n• Однос, на пр. Работа на убавина (Res pulchrae)\n• Квантитет, Литар вода\n• Квалитет e.g. Ден на гнев (Dies irae)\n3 Примери на латински\nЛатински\nМакедонски\ncanispueri maliestbonus\nПесотна лошото момчеедобар\nноминативна именкагенитивглаголниминативна придавка\nноминативна именкагенитивглаголноминативна придавка\nЛатинскиМакедонски\ncanispuerorum malorumestbonus\nПесотна лошите момчињаедобар\nноминативна именкагенитив (множина)глаголноминативна придавка\nноминативна именкагенитивглаголноминативна придавка\n4 Вежба 6\nПокажете го генитивот:\n# Флавиевиот пес е добар.\n# Ахилова петица.\n# Mater Flaviae est domina.\nПридавките кои опишуваат генитивна именка мораат да имаат генитивни наставки соодветни по број и род.\n5 Падеж: Датив\nПадежот датив, исто така познат како падеж на индиректниот предмет назначува:\n• За кого или за тоа, на пр. Го направив автомобилов <B>за него</b>\n• На кого или на него, на пр. Му го дадов автомобилот <B>нему</B>\n• Чиј (Присвоен датив)\n• Предикативен датив (во подоцнежните лекции).\n6 Пример 1\nПриказ: датив во употреба\nТојја направимасатазанеговиот пријател\nноминативна именкаглаголакузативдативен предлогdative\n,,тој\" е во номинатив,\nја ,,направи\" е глагол,\n,,масата\" е акузатив,\n,,за\" е предлогот кој укажува на датив^,\n,,неговиот пријател\" е датив.\n^ За може да се употреби и во други конструкции. За да утврдите дали се работи за датив, анализирајте го значењето на реченицата (видете Пример 3). Искуството ќе ви помогне брзо да го воочите падежот на именката во реченицата без многу напор.\n7 Вежба 8: Преведете на македонски\n# Cenam donat amicis.\n# Haec dies anni est calor.\n8 Римски цифри\nРимјаните не ги користеле индо-арапските цифри кои ние ги користиме денес. Тие користеле посебен нумерички систем. Но и денес ние го користиме овој систем.\nРимска цифра, Латински имиња на цифрите, Македонски, Индо-арапски цифри, Шпански, Француски, Италијански\nI, unus -a -um, еден, 1, uno, un, uno\nII, duo -ae, два, 2, dos, deux, due\nIII, tres, tria, три, 3, tres, trois, trei\nIV, quattor, четири, 4, cuatro, quatre, quattro\nV, quinque, пет, 5, cinco, cinq, cinque\nVI, sex, шест, 6, seis, six, sei\nVII, septem, седум, 7, siete, sept, siete\nVIII, octo, осум, 8, ocho, huit, octo\nIX, novem, девет, 9, nueve, neuf, nove\nX, decem, десет, 10, diez, dix, dieci\nXV, quindecim, петнаесет, 15, quince, quinze, quindici\nXX, viginti, дваесет, 20, veinte, vingt, venti\nXXV, viginti quinque, дваесет и пет, 25, veinticinco, vingt-cinq, venticinque\nL, quinquaginta, педесет, 50, cincuenta, cinquante, cinquanta\nC, centum, сто, 100, cien, cent, cento\nD, quingenti, -ae, -a, петсто, 500, quinientos, cinq-cents, cinquecento\nM, mille, илјада, 1000, mil, mille, mille", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_5", "word_count": 515, "cyrillic": 0.614}
{"id": "1546", "title": "Латински/Лекција 7", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 6 | Лекција 8 >>\n1 Заменки во македонскиот јазик\nЗменките се именки кои се употребуваат наместо други именки.\nПостојат три категории на замнеки кои се делат по лице: 1-во, 2-ро, и 3-то.\n• 1-во лице се однесува на тој што зборува, јас, ние.\n• 2-ро лице се однесува на тој што му се обраќаме, ти, вие (или Вие за персирање).\n• 3-то лице се однесува на сето останато (тој, таа, тоа, тие) .\nОсвен тоа заменките можат да бидат во еднина и множина. Овие се деклинираат како било која друга именка.\n• јас е прво лице, еднина (само јас), ние е прво лице, множина (јас и другите).\n• Ти е 2-ро лице, множина (само ти), вие е 2-ро лице множина (ти и другите).\n• тој, таа, тоа е 3-то лице, еднина (тој/таа/тоа е едно), (може да име и повеќе).\n2 Заменки во латинскиот јазик\n2.1 Заменки за 1-во/2-ро лице\n2.1.1 Таблица на заменки во сите падежи: јас, ти, ние, вие\nПадеж1-во лице, еднина2-ро лице, еднина1-во лице, множна2-ро лице множина\nНоминативegoјасtuтиnоsниеvоsвие\nАкузативmеменеtетебеnоsнасvоsвас\nГенитив*meiмојtuiтвојnostri(nostrum)нашvestri (vestrum)ваш\nДативmihiменеtibiтебеnobisнамvobisвам\nАблативmeод менеteод тебеnobisод насvobisод вас\nНота Бене: Генитивот се користи во извесни фрази како:\n#memor nostri, внимателно од нас\n#pauci vestrum, малкумина од вас.\nЗа присвојните употреби (сестра ми, твојот велосипед) во латинскиот не се употребува генитив, туку присвојни придавки:\nmeus, mea, meum = мој/а/е;\ntuus, tua, tuum = твој/а/е;\nsuus, sua, sum = негов/нејзин/негов/нивни;\nnoster, nostra, nostrum = наш/а/е;\nvester, vestra, vestrum = ваш/а/е.\nПример: Pater noster = Татко наш\n2.2 Заменки од 3-то лице\nТехнички, во латинскиот не постојат заменки за 3-то лице.\nПридавките ги модифицираат именките и го примаат родот на именката при таа модификација. Меѓутоа, на придавките не им се нужни именки за да се менуваат (модифицираат). Именката може да се предпостави. Вака се формираат ,,заменки за 3-то лице\"\n2.2.1 Пример 1\nМашката форма на придавката ,,ille\" - буквално преведена значи ,,тој (машки) предмет\", но исто така може да значи и ,,тој (човек)\".\nДоколку нема именка од типот на: ,,човек\", ,,жена\", ,,нешто\", ,,идеја\", ,,концепт\", ,,расудување\" и тн. треба да се водите по контекстот на зборот.\n2.3 Чести придавки кои се употребуваат како заменки од 3-то лице\n2.3.1 Деклинација на Ille (тој)\nМ: Ж: С:\nЕДНИНА:\nНоминатив: ille illa illud тој таа тоа\nГенитив: illīus illīus illīus негов нејзин негово\nДатив: illī illī illī нему нејзе нему\nАкузатив: illum illam illud него неа него\nАблатив: illō illā illō покрај, со, од него, нејзе, него.\nМНОЖИНА:\nНоминатив: illī illae illa тие\nГенитив: illōrum illārum illōrum нивен\nДатив: illīs illīs illīs ним\nАкузатив: illōs illās illa нив\nАблатив: illīs illis illīs покрај, со, од, нив, оние\nIlle често се употребува како вид на заменка.\n2.3.2 Примери за употреба на Ille:\n1. ille est dominus - тој е господарот (ille како заменка)\n2. ille dominus est malus - гопсодарот е лош (ille како придавка)\n3. illam videt - тој ја гледа (или ,,таа ја гледа\" - illam како заменка)\n4. illam puellam videt - тој (или таа) ја гледа девојкана (illam како придавка).\n2.3.3 Деклинација на is, ea, id: (заменки со превод)\nM: Ж: С:\nНоминатив is ea id тој таа тоа\nАкузатив eum eam id него неа него\nГенитив eius eius eius негов негова негово\nДатив ei ei ei нему нејзе нему\nАблатив eo ea eo покрај, со, од него, неа, него.\nНоминатив ei eae ea тие\nАкузатив eos eās ea нив\nГенитив eorum earum eorum нивен, нивна, нивно\nДатив eis,iis eis,iis eis,iis ним\nАблатив eis,iis eis,iis eis,iis покрај, со, од нив\nКако и ille, така и is може да се користи како вид на заменка.\n2.3.4 Примери за употреба на Is\n1. is est dominus - тој е господарот (is as pronoun)\n2. is dominus est malus - оној господар е лош (is е придавка)\n3. eam videt - тој ја гледа (или ,,таа ја гледа\" - eam е заменка)\n4. eam puellam videt - тој (или таа) ја гледа девојкана (eam е придавка).\n2.3.5 Деклинација на менливите заменки qui, quae, quod: (кој, која, кое)\nM: F: N:\nНоминатив quī quae quod кој која кое\nАкузатив quem quam quod кој која кој\nГенитив cuīus cuīus cuīus чиј чија чие\nДатив cuī cuī cuī кому на која кому\nАблатив quō quā quō покрај, со, од кој/а/е.\nНоминатив qui quae qua кои\nАкузатив quōs quās qua кои\nГенитив quōrum quārum quōrum чии\nДатив quibus/quīs на кои\nАблатив quibus/quīs покрај, со, од кои\nИстите форми се употребуваат и за поставување на прашања, со следниве исклучоци:\n<B>Падеж</B><B>Еднина</B><B>Номинатив</B>quis?, quis?,quid?, кој?, која, кое?\n<B>Акузатив</B> quem?, quam?, quid? на која? кому?\n2.3.6 Примери за употреба на менливи заменки\n1. virum videt qui servum habet: Го гледа човекот кој има роб.\n2. ille est vir cuius servus est malus: Тоа е човекот чиј роб е лош.\n3. quis eum videt? Кој го гледа?\n2.3.7 Деклинација на hic, haec, hoc (овој, оваа, ова)\nM: F: N:\nNominative hic haec hoc овој оваа ова\nAccusative hunc hanc hoc\nGenitive huius huius huius\nDative huic huic huic\nAblative hōc hāc hōc\nNominative hī hae haec овие\nAccusative hās hās haec\nGenitive hōrum hārum hōrum\nDative hīs hīs hīs\nAblative hīs hīs hīs\nН.Б. Hic како прилог значи ,,овде\".\nН.Б. Hic исто така се употребува како заменка.\n2.3.8 Пример за употреба на Hic\nhic servus, non ille, est malus: Овој роб, а не оној, е лош.\n3 Вежби\nПреведете соодветно на ЛАТИНСКИ:\n# Нему\n# Нејзе\n# За неа\n# За него\n# Нему (с.)\n# Јас\n# Вие\n# Ти\n# Ваш\n# Негов\n# Ние\n# Твој\n# во него\n# во неа\nПреведете соодветно на МАКЕДОНСКИ:\n# meus\n# mei\n# ille\n# illud\n# huic\n# hi\n# hoc\n# nos\n# nostri\n# vos\n# vestrum\n<< Лекција 6 | Лекција 8 >>", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_7", "word_count": 967, "cyrillic": 0.718}
{"id": "1568", "title": "Готвач:Средоземни кујни", "text": "Готвач > Индекс на кујни > Средоземни кујни\n----* Далматинска кујна (Хрватска)\n* Грчка кујна\n* Израелско-палестинска кујна\n* Италијанска кујна\n* Либанска кујна\n* Турска кујна\n* Француска кујна\n* Црногорска кујна\n* Шпанска кујна\n1 Рецепти\nen:Cuisine of the Mediterranean", "subject": ["Средоземни рецепти"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A1%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B8", "word_count": 33, "cyrillic": 0.844}
{"id": "1557", "title": "Готвач", "text": "Викимедиин Готвач''Збирка рецепти од целиот свет.''''Забелешка: Секоја од статите во содржинава има линк за верзијата на англиски јазик доколку сакате да преведувате.''\n0.1 Листа на Рецепти\nПојадок,\nМесо,\nТестенини,\nОриз,\nСалати,\nМорски плодови,\nВегански,\nВегетаријански,\nЗа празници,\nСендвичи,\nСупи и чорби,\nСуши,\nПредјадења,\nПијалоци,\nЛеб,\nСосови,\nДодатоци,\nДинстани јадења,\nДесерти,\nСлатки,\nЛесни вечери\n0.2 Народни и етнички кујни\nАфрички,\nКарипски,\nИсточноазиски,\nЕвропски,\nСредоземни,\nБлискоисточни,\nИндиски потконтинент,\nПацифички,\nСеверноамерикански,\nЈужноамерикански,\nЈужноазиски,\nФантастични и митолошки кујни\nЈугословенски народен готвач\n0.3 Специјални исхрани\nИсхрана со ниска содржина на шеќери (Аткинс, Зона, идр.)\nБезглутенски,\nЛековита исхрана,\nАлал,\nВисокопротеински,\nКашрут,\nНискокалорична исхрана,\nДијабетска храна,\nВеганска,\nВегетаријанска\n0.4 Основни намирници\nМлечни производи и јајца,\nЖитарици,\nОвошје,\nМесо и живина,\nМасти и масла,\nОреви,\nМорски плодови,\nЗачини и тревки,\nЗаблажувачи,\nЗеленчук\n0.5 Состојки\nАлкохолни пијалоци,\nЛеб,\nЛути пиперки,\nЧоколадо,\nКафе,\nЈајца,\nЖитарици,\nЏемови и желеа,\nМлеко,\nТестенини,\nБибер,\nКомпири,\nОриз,\nСол,\nСода бикарбона,\nСоини зрна,\nШеќер\n0.6 Хранливи материи\nАнтиоксиданти,\nКалории,\nЈаглехидрати,\nМасти,\nВлакна,\nМинерали,\nОргански,\nПротеини,\nВитамини\n0.7 Опрема\nПомагала за печење,\nАлатки,\nАпарати,\nКујнски помагала,\nЛонци и тави\n0.8 Готвачки техники\nПечење,\nВарење (експрес),\nВарење,\nКрчкање,\nПечење реш,\nКремирање,\nДлабоко пржење,\nПржење,\nГотвење на отворено,\nЗакиселување,\nПоширање,\nГотвење под притисок,\nСолење,\nПропржување,\nЗовревање,\nПушење,\nПарење,\nПотпржување\n0.9 Прилози\nЕстетика,\nЕтика,\nисторија на храната и готвењето,\nКако да читате рецепта,\nИнтернационални термини за храна,\nЗамени,\nМерни единици\n0.10 Учесници\nЧПП за готвачот,\nПолиса на готвачот,\nСтрани на готвачот кои бараат доработка,\nУчесници,\nБарања за новини,\nЖалби и поплаки,\nПобарани рецепти,\nШаблон за рецепт\nbg:Готварска книга\ncs:Wikikuchařka\nda:WikiKogebogen\nde:Kochbuch\nen:Cookbook\neo:Kuirlibro\nes:Artes culinarias\nfi:Keittokirja\nfr:Livre de Cuisine\nhe:ספר מתכונים\nhu:Szakácskönyv\nis:Matreiðslubók\nit:Libro di cucina\nja:料理本\nko:요리\nlt:Receptai\nnl:Kookboek\nno:Kokeboka\npl:Książka kucharska\npt:Livro de Receitas\nro:Carte de bucate\nru:Кулинарная книга\nsimple:Cookbook\nsr:Кувар\nsv:Kokboken\ntl:Pagluluto\nzh:食谱", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87", "word_count": 326, "cyrillic": 0.797}
{"id": "1567", "title": "Готвач:Европски кујни", "text": "Готвач > Индекс на кујни > Европски кујни\n----*Австриска кујна\n*Албанска кујна\n*Белгиска кујна\n*Белоруска кујна\n*Британска кујна\n**Англиска кујна\n**Велшка кујна\n**Шкотска кујна\n*Босанска кујна\n*Бугарска кујна\n*Германска кујна\n*Грчка кујна\n*Данска кујна\n*Естонска кујна\n*Ирска кујна\n*Исландска кујна\n*Италијанска кујна\n*Македонска кујна\n*Норвешка кујна\n*Полска кујна\n*Португалска кујна\n*Романска кујна\n*Руска кујна\n*Словенечка кујна\n*Српска кујна\n*Турска кујна\n*Унгарска кујна\n*Финска кујна\n*Француска кујна\n*Холандска кујна\n*Хрватска кујна\n*Црногорска кујна\n*Шведска кујна\n*Шпанска кујна\n**Баскиска кујна\nen:European cuisines\nja:料理本/ヨーロッパ料理", "subject": ["Европски рецепти"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%95%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B8", "word_count": 82, "cyrillic": 0.927}
{"id": "1555", "title": "Југословенски народен готвач", "text": "Ова е готвач со рецепти од просторите на поранешна Југославија како и други кујни. Истиот содржи разни видови на јадења и предјадења, супи и десерти и пијалоци како и спремање на намирници и совети за послужување. Исто така готвачов содржи и рецепти за брзо спремање на храна (експрес кујна).\n1 Намирници и нивно спремање\n1.1 Намирници од животниско потекло\n*Месо\n*Живина\n*Риби\n*Ракови\n*Дивеч\n*Јајца\n*Спремање на јајца\n*Млеко\n*Масти од животинско потекло\n1.2 Намирници од растително потекло\n*Житарици\n*Зеленчук\n*Печурки\n*Овошје\n*Масти од растително потекло (масла)\n*Шеќер и шеќерни концетрати\n*Кафе\n*Чај\n*Какао\n*Зачини\n*Практични мерки во домаќинството\n2 Спремање, служење и украсување на храната\n2.1 Спремање на храната\n*Термичка припрема на храната\n3 Рецепти за:\n*Предјадења\n*Супи и чорби\n*Варива\n*Печења\n*Сосови\n*Салати\n*Теста-Додатоци на печењето\n*Готвени теста\n*Пити\n*Торти\n*Колачи\n*Слатки за трпезата\n*Слатки\n*Пијалоци\n*Зимници\n3.1 Кујни на другите народи\n*Француска кујна\n*Англиска кујна\n*Руска кујна\n*Бугарска кјна\n*Италијанска кујна\n*Кинеска кујна\n*Шпанска кујна\n4 Сервирање на храната\n*Поставување на масата\n*Служење на поедини оброци\n*Поставување на масата за исклучителни прилики\n*Прекривање на масата\n*Садови", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%B3%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87", "word_count": 184, "cyrillic": 1.0}
{"id": "1574", "title": "Готвач:Источноазиски кујни", "text": "Готвач > Индекс на кујни > Кујни на Индискиот потконтинент\n----*Виетнамска кујна\n*Индонезиска кујна\n*Јапонска кујна\n*Кинеска кујна\n*Корејска кујна\n*Малезиска кујна\n*Монголска кујна\n*Сингапурска кујна\n*Тајванска кујна\n*Тајланска кујна\n*Филипинска кујна\nen:East Asian cuisines\nja:料理本/東アジア料理", "subject": ["Источноазиски рецепти"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%98%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D0%BE%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B8", "word_count": 37, "cyrillic": 0.811}
{"id": "1576", "title": "Готвач:Јужноамерикански кујни", "text": "Готвач > Индекс на кујни > Јужноамерикански кујни\n----\nЈужноамериканските кујни се делумно базирани на шпанската и португласката кујна, со големи влијанија од предевропските куни на домородечките народи.\n*Аргентинска кујна\n*Бразилска кујна\n*Венецуелска кујна\n*Гвајанска кујна\n*Колумбиска кујна\n*Перуанска кујна\n*Чилеанска кујна\nen:South American cuisines", "subject": ["Јужноамерикански рецепти"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%88%D1%83%D0%B6%D0%BD%D0%BE%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B8", "word_count": 43, "cyrillic": 0.907}
{"id": "1578", "title": "Готвач:Фантастични и митолошки кујни", "text": "Готвач > Индекс на кујни > Фантастични и митолошки кујни\n----\nМногу луѓе сакаат тематски забави, за родендени, прослави или само за забава. Тематските забави се побогати и поинтересни со соодветна храна, а не само со костими и декорации. Еве разни идеа за храната која се служи на такви забави.\n1 Рецепти\n*Пангалактички Гаргарен Топ од филмот Автостоперски водич низ галаксијата\n*Пијалок за забави на тема ,,Војна на Ѕвездите\"\n*Клингонски Гаг\nen:Fantasy and Mythical cuisines", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%B8_%D0%B8_%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B8", "word_count": 73, "cyrillic": 0.931}
{"id": "1572", "title": "Готвач:Пацифички кујни", "text": "Готвач > Индекс на кујни > Пацифички кујни\n----*Австралиска кујна\n*Кујна на Валиските и Футунските Острови\n*Кујна на Вануату\n*Гвамска кујна\n*Кујна на Куковите Острови\n*Кирибатска кујна\n*Кујна на Маршаловите Острови\n*Наурска кујна\n*Ниујска кујна\n*Новокаледонска кујна\n*Новозеландска кујна\n*Кујна на Норфолшкиот Остров\n*Кујна на Северномаријанските острови\n*Фиџијанска кујна\n*Кујна на Фрацуска Полинезија\n*Кујна на Палау\n*Кујна на Папуа и Нова Гвинеја\n*Питкаринска кујна\n*Самоанска кујна\n*Кујна на Соломоновите Острови\n*Кујна на Токелау\n*Тонгоанска кујна\n*Тувалска кујна\n*Хавајска кујна\nen:Pacific cuisines", "subject": ["Пацифички рецепти"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%9F%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%84%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B8", "word_count": 80, "cyrillic": 0.963}
{"id": "1575", "title": "Готвач:Северноамерикански кујни", "text": "Готвач > Индекс на кујни > Северноамерикански кујни\n----*Индијанска кујна\n*Канадска кујна\n**Онтариска кујна\n**Њуфаундлендска кујна\n**Квебечка кујна\n*Карипски кујни\n**Бахамска кујна\n**Кубанска кујна\n**Јамајканска кујна\n**Порториканска кујна\n**Кујна на Тринидад и Тобаго\n*Мексиканска кујна\n*Панамска кујна\n*Кујна на САД\n**Кајунска кујна\n**Калифорниска кујна\n**Лујзијанска Креолска кујна\n**Среднозападна кујна\n**Новоанглиска кујна\n**Душевна храна\n**Југозападна кујна\n**Текс-Мекс кујна\n**Јужна кујна\nen:North American cuisines", "subject": ["Северноамерикански рецепти"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A1%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B8", "word_count": 62, "cyrillic": 0.935}
{"id": "1589", "title": "Готвач:Млечни производи", "text": "Готвач | Основни намирници\nМлечните состојки често се приозвод на млеко од цицачи како крави, кози, овци, бафала, и други домашни животни. Во готвачов јајцата се се групирани заедно со нив.\n*Путер\n**Ги\n*Кефир\n*Урда\n*Сирење и кашкавал\n*Кисела павлака\n**Слатка павлака\n**Шлаг-крем\n*Јајца\n*Млеко\n**Згуснато млеко\n*Кисело млеко\n*Јогурт\n*Матеница\nen:Dairy", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%9C%D0%BB%D0%B5%D1%87%D0%BD%D0%B8_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8", "word_count": 53, "cyrillic": 0.962}
{"id": "1558", "title": "Готвач:Шаблон за полиса/рецепт", "text": "Ова е шаблонска страна. Не додавајте рецепти овде!\nОва е препорачан шаблон за рецептите кои се додаваат кон готвачов. Имајте на ум дека ова е само генерален водич. Слободно додавајте повеќе оддели, или испуштете некој (но рецептата мора да биде корисна и употреблива).\nРелативната тежина (на изработка) на рецептата се изразува со пет точки. Имајте ги следниве описи на ум кога давате тежина на некоја рецепта.\n* - Умеете да зовриете вода, нели?\n* - Прилично лесно\n* - Ни тешко ни лесно\n* - Прилично тешко\n* - Дали сте Карапанџа?\nСо кликање на страниве со слики добивате листа со рецепти од таа тежина. Забелешка: овие слики се позајмени од германсиот готвач (Kochbuch), кој е преместен на доменот de:wikibooks.org, но каде сеуште може да има неколку рецепти на германски.\nЕве една листа со примери на рецепти кои ги користат овие шаблони (од Википедија на англиски јазик)\n***\n0.1 Шаблон за додавање на рецепти\n| Кујна | Тип на јадење\n*/ Тука треба да стои краток опис на рецептата;\nприфатливата должина е од една реченица до два пасуса.\nОбјаснете кој го користи јадењево, и како, како и\nсè друго што се приготвува заедно со неа. Приказни или\nанегдоти за настанувањето на рецептата се сосема прифатливи.\nБи било од помош доколку ставите и фотографија на зготвеното\nјадење. Истата би требало да биде при почетокот. Најдобро би\nбило ако е споена со таблицата /*\n1 Состојки\n*240 мл елемент 1\n*1 супена лажица (15 мл) елемент 2\n*итн.\n*(но не на оваа шаблонска страница -- направете нова страница со ново име)\n*/ Состојките треба да се набројуваат по редослед на готвење. Состојките\nтреба да се поврзани со помош на т.н. „трик со цевки“, т.е.\n[[Готвач:Морков|, што прави морков.\nАко имате изборни состојки или замени кои би ја чинеле листата\nнечитлива, ставете ги во белешки, идеи,\nили други оддели (ако се однесуваат на некоја различна процедура на готвење)\nили пак сместете ги во втора листа по првата. Во друг случај едноставно\nобележети ги како „(изборни)“. Размислете за користење на засебни листи за филови\nи обвивки, месо и сосови, итн. /*\n2 Процедура\n#Прв чекор\n#Втор чекор\n#итн.\n#(но не на оваа шаблонска страница -- направете нова страница со ново име)\n*/ Фотографија за постапкит завршените постапки (чекори)\nтреба да бидат во |thumb| формат, така што под сликата би можеле да ставите\nопис за тоа на кој чекор истата се однесува. /*\n3 Белешки, совети и варијации\n*Белешка 1\n*Совет 1\n*Варијација 1\n*и др.\n*/ Овој дел може да се корисати за било кои други додатни информации\nна кои не им е местото на било кој друг дел од рецептниот модул. /*\n4 Предупредувања\n*Предупредување 1\n*Предупредување 2\n*etc.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD_%D0%B7%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%81%D0%B0/%D1%80%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BF%D1%82", "word_count": 429, "cyrillic": 0.985}
{"id": "1583", "title": "Готвач:Рецепти за тестенини", "text": "Готвач | Индекс на рецепти\nТестениини или паста се вид на јадење направена од брашно, вода и понекогаш јајца, која се меша, меси и обликува, а пред јадење се вари.\n*Нудли со јајца (Вегетаријански)\n*Тестенини со модар патлиџан (Вегетаријански)\n*Свежи тестенини со моцарела, домати и босилок\n*Тестенини со луков пармезан\n*Лазањи\n*Лазањи со сос од грав (Вегетаријански)\n*Макарони со сирење (Вегетаријански)\n*Меланзане Пармиџијана\n*Мостачоли\n*Паста е Фаџиоли (Вегетаријанска)\n*Песто\n*Рикота лазањи\n*Ригатори-тестенини со рикота и доматен крем-сос (Вегетаријански)\n*Едноставни нудли (Вегетаријански)\n*Југозападни тестенини (Вегетаријански)\n*Шпагети ала Карбонара\n*Линвгини со песто од спанаќ\n*Тестенини со домати\n*Печени цукини\n1 Македонски тестенини\n*Јуфки\n*Тарана\n*Тараненик\nen:Pasta Recipes", "subject": ["Рецепти за тестенини"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A0%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D1%82%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B8", "word_count": 107, "cyrillic": 0.972}
{"id": "1585", "title": "Готвач:Рецепти за ориз", "text": "Готвач | Индекс на рецепти | Резепти за ориз\n1 Главни јадења\n*Лесен Малкуби (Палестина)\n*Пржен ориз\n*Кашмирски Пулао (Индија)\n*Кара понгал (Индија)\n*Ризото за микробранова\n*Пулијодарај\n*Пилаф (Ерменија)\n*Ризото (Италија)\n*Зелен грав со кафен ориз (,,Мунг\" грав - зелен по боја при зрелост)\n*Паеља\n*Ориз со тофу и ореви\n*Сафрон-ориз (Индија)\n*Бирјани (Индија)\n2 Додатоци\n*Кари-ориз\n*Доматно кари\n3 Десерти\n*Сладок понгал (Индија)\n*Сутлијач", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A0%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B7", "word_count": 64, "cyrillic": 1.0}
{"id": "1579", "title": "Готвач:Рецепти за појадок", "text": "Готвач | Индекс на рецепти\nПојадок е чинот на јадење наутро по околу осум часа спиење. Појадокот би требало да даде доволно енергија за сите дневни активности до пладне или ручек, но исто така не треба да е тежок за да може лесно да се свари.\n1 Палачинки\n*Палачинки со банана-спирулина\n*Блины (Руски блини)\n*Креп\n*Палачинки (основни палачинки со инструкции за превртување во воздух)\n*Палачинки (вегански)\n*Палачински со урда (многу полесни од обичните палачинки)\n*Рејовите возљубени палачинки со боровница\n2 Јајца\n*Пржени јајца\n*јајца со урда\n*Кајгана\n*Меко варени јајца\n*Тврдо варени јајца\n*Бурито за појадок\n3 Омлети\n*Основен омлет\n*Основен омлет со кашкавал\n*Омлет со компир\n*Француски омлет\n*Денверски омлет\n*Шпански омлет\n4 Топли житарици\n*овесни снегулки\n*Олеброд\n5 Мафини\n*Јаболков штројзел-мафин\n*Мафини со струганици од банана\n*Мафини со банана и ореви\n*Мафини со трици\n*Мафини со чоколадни струганици\n*Пченкарни мафини\n*Мафини со житарици\n*Оранжови мафини со чоколадни струганици\n*Мафини со житарици и суво грозје\n6 Лебови\n*Кардамомски леб\n*Тост\n7 Разно\n*Говедски парченца на тост\n*Француски тост\n*Вафли за појадок\n*Безглутенски вафли за појадок\n*Плескавици од рестуван компир\nen:Breakfast Recipes", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A0%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BA", "word_count": 184, "cyrillic": 0.983}
{"id": "1592", "title": "Готвач:Прибор за печење", "text": "Готвач | Опрема\n----\nОвие предмети се користат при печење.\n*даска за тесто\n*земјано тавче\n*тавче\n*мешалка за тесто\n*модли за колачи\n*плех\n*плех за пица\n*сад за мешање,\n*сито\n*сукало\n*тавче за колачиња\n*тавче за мафини\n*тепсија\nen:Bakeware", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%B1%D0%BE%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D1%9A%D0%B5", "word_count": 38, "cyrillic": 0.947}
{"id": "1594", "title": "Готвач:Апарати", "text": "Готвач | Готвач:Опрема\nКујнските апарати обично се рачни или електрични апарати (направи) кои се користат во кујната.\n*апарат за леб\n*апарат за ориз\n*вакууматор\n*електрична грил-скара\n*електрична мешалка\n*електрична сецкалка\n*машина за тестенини\n*мешалка\n*миксер\n*микробранова печка\n*печка\n*Рерна\n*тостер\n*фритеза\n*шпорет\nen:Appliances", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%90%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8", "word_count": 45, "cyrillic": 0.956}
{"id": "1590", "title": "Готвач:Сирење и кашкавал", "text": "Готвач | Основни намирници | Млечни производи\nСирењето и кашкавалот се млечни намирници направени од засирено млеко од разни животни, најчесто од крави и овци, но и од кози, биволи и други говеда.\nНекои сирења се изработуваат со додатка на тревки или зачини.\n1 Видови сирења и кашкавали\n*Бри\n*Вегански Чедар\n*Венслидејл\n*Камембер\n*Моцарела\n*Минстер\n*Паре\n*Проволоне\n*Фета (во кое спаѓа и македонското сирење)\n*Црвен Личестер\n*Чедар\n*Швајцарско сирење\n2 Македонски сирења\n*Бело сирење\n*Биено сирење\n*Кашкавал\n3 Рецепти со сирење и кашкавал како главна состојка\n*Кашкаал на тост\n*Сендвич со кашкавал на грил\n*Печен сендвич со кашкавал\nen:Cheese", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A1%D0%B8%D1%80%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%B8_%D0%BA%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB", "word_count": 98, "cyrillic": 0.979}
{"id": "1582", "title": "Готвач:Рецепти за месо", "text": "Готвач | Индекс на рецепти\nРецепти за Месо и живина\n1 Говедско\n*Говедска џвакалка\n*Емпанада\n*О жус снедвич\n*Грил бифтек\n*Хамбургер\n*Рикота лазањи\n*Месна векна\n*Ризоли\n*Татарски бифтек\n*Тако\n*Тако-месо\n*Ленес тексашки чили\n2 Пилешко и Мисиркино\n*Кафен ориз со мелено мисирикино\n*Калифорниско кари-пилешко\n*Пилешка пита во сад\n*Пилешка Тика\n*Пилешка Тика Масала\n*Кок о Ван\n*Крцкаво пилешко\n*Кари-пилешко\n*Јамбалаја\n*Пилешко Кунг Пао\n*Марсала пилешки скалопини\n*Среднозападни пилешки крилца\n*Паеља (со зајачко)\n*Зачинето крчкано пилешко\n*Spicy Chilli Chicken\n*Мисиркин бисквит\n3 Жабје\n*Жабји батаци ала Паризиен\n4 Јагнешко\n*Јагнешко печење со кисело млеко (или јогурт)\n*Ланкаширска тава (Lancashire Hotpot)\n*Овчарска пита (Shepherd's pie)\n5 Прасешко\n*Ребра на скара\n*Варена свинска коленица со бела ротква\n*Котлет од мелено месо\n*Пржен котлет од мелено месо\n*Свинско филе со аспарагус и пршут\n6 Зајачко\n*Паеља (со пилешко)\n7 Срнечко\n*Осо Буко\nen:Meat Recipes\nja:料理本:肉料理", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A0%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BF%D1%82%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%BE", "word_count": 147, "cyrillic": 0.9}
{"id": "1593", "title": "Готвач:Алатки", "text": "Готвач | Опрема\n1 Ножеви\n*готварски нож (голем, широк нож)\n*нож за бифтек\n*нож за леб\n*нож за печења\n*нож за путер (тап нож)\n*нож за стругање\n*нож за филети\n*сатар\n2 Лажици\n*десертна лажичка\n*кафена лажичка\n*лажичка за грејпфрут\n*лажица за супа\n*лажица со отвори\n*супена лажица\n*цедилка\n*црпалка\n3 Други\n*вилушка\n*стапчиња за јадење\nen:Utensils", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%90%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8", "word_count": 57, "cyrillic": 0.963}
{"id": "1595", "title": "Готвач:Житарици", "text": "Готвач | Основни намирници | Состојки\nЖитариците се семиња од житните култури во комерцијална употреба и други слични растенија. Соја.\n1 Житарици\n*Амарант\n*Елда\n*Јачмен\n*Квиноја\n*Луцерка\n*Овес\n*Ориз\n*Просо\n*Пченица\n**Булгур\n**Кускус\n*Пченка\n*'рж\n*Сорго\n2 Зрна\n*Леблебија\n*Леќа\n*Наут\n*Соја\nen:Cereal Grain", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%96%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%86%D0%B8", "word_count": 43, "cyrillic": 0.927}
{"id": "1587", "title": "Готвач:Морски плодови", "text": "Готвач | Индекс на состојки | Основни намирници\nМорски плодови се добиваат од водни животни како риби, мекотелци и раковидни животни. Овие животни во себе содржат протеин и се користат во многу кујни во светот. Собирањето на морските плодови се нарекува рибарење или риболов.\nОвој поим исто така се употребува и за водни состојки како морски ракчиња и др.\nТерминот не е ограничен на ,,морски\" суштества бидејќи тој опфаќа и слатководни животни. Многу морски растенија исто така се јадливи, како на пр. морска марула и нори кои се видови на морска трева и најпрости алги, но не се сметаат за морски плодови како такви.\n1 Видови на морски плодови\n1.1 Школки\n* Раковидни животни\n** Краба\n** Јастог\n** Лангуст\n** Лангустина\n** Морски ракчиња\n* Мекотелци\n** пауа (Нов Зеланд)\n** Школки\n** Каколи\n** Мазни школки\n** Октопод\n** Остриги\n** Пипи\n** Полжав\n*** Морски полжав\n*** Полжавеста школка\n*** Морско полжавче\n** Лигња = Каламари\n** Туатуа\n** Фестон\n*** Фестон-Крал\n*** Фестон-Кралица\n2 Разни морски плодови\n* Кавијар (икра од есетра)\n* Уни (икра од морски еж)\n* Морска краставица\n3 Рецепти за морски плодови\n* Кевиш од ракчиња и риба\n* Кевиш од фестон во санфранцискански стил\n* Рибји прсти кои обично се прават од бакалар и негови сродници\n* Пушена харинга\nen:Seafood", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%9C%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B8", "word_count": 190, "cyrillic": 0.989}
{"id": "1605", "title": "Готвач:Сендвичи", "text": "Сендвичите се состојат од две (или повеќе) парчиња леб со друга храна меѓу нив. Крстени се по Грофот Сендвич.\nПри вечери или забави, сендвичите треба да бидат тријаголни за да се држат лесно меѓу прстот и палецот и без кора. Полнетиците за сендвичите можат да бидат димен лосос или краставица. Низ ендвичите често се прободуваат чепкалки или стапичиња за полесно и похигиенско послужување.\nЗа солените сендвичи постојат разни полнетици како сланина, мисиркино месо,спанаќ, пастрами, говедско во саламура (од конзерва), туршии, јазик, пржени школки, пржена риба, шунка, маслинки, сирење и кашкавал, туна, марула, домат и кромид.\nСлатките сендвичи може да се на се направени од Путер од кикиритки, мед или џем.\n1 Рецепти за сендвичи\n*Булгер бургер\n*Сендвич со краставица и кел\n*О Жу-сендвич\n*Печен сендвич со кашкавал\n*Печен сендвич со путер од кикиритки\n*По Бој\n*Сендвич со кашкавал на тост\n*Сендвич со лук, домати и кашкавал\n*СМД-сендвич\n*Црвени ѓаволи\n*Хамбургер", "subject": ["Рецепти за сендвичи"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A1%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8", "word_count": 153, "cyrillic": 1.0}
{"id": "1606", "title": "Готвач:Супи и чорби", "text": "Готвач | Индекс на рецепти\n*Боршч\n*Геспачо (Шпанија)\n*Говедска супа\n*Гулаш (Австрија и Унгарија)\n*Зачинета супа со тиква (САД)\n*Зеленчукова чорба\n*Зупа Огоркова (Полска)\n*Кокошја супа (САД)\n*Лута и кисела супа (Кина)\n*Ле Турен (Франција)\n*Лесна свадбена супа\n*Минестроне од ориз и репки (Италија)\n*Росол (Полска)\n*Супа од печурки\n*Супа од кромид (Франција)\n*Супа од компир (Полска)\n*Супа од тиква\n*Супа од шипинки\n*Супа со ситнеж од живина (САД)\n*Супа со Супли\n*Украинска чорба од зелка (Капусњак)\n*Чорба од леќа\n*Чорба со ориз и говедско", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%A1%D1%83%D0%BF%D0%B8_%D0%B8_%D1%87%D0%BE%D1%80%D0%B1%D0%B8", "word_count": 84, "cyrillic": 1.0}
{"id": "1547", "title": "Латински/Лекција 8", "text": "Латински јазик\n<< Лекција 7 | Лекција 9 >>\n1 Граматички вовед во глаголите\nГлаголите се елементи на реченицата што означуваат дејство. Во латинскиот јазик постојат две главни форми на глаголи::\n• Начелни (обични) глаголи (глаголите кои се наоѓаат во секоја реченица)\n• Придавни глаголи (исто така познати како ,,партиципи\", ,,герунди\" и ,,герундиви\" - ја опишуваат состојбата на глаголот).\nСекоја реченица <B>мора</B> да има глагол. на некој начин, начелнииот глагол е реченицата, а сите други именки, прилози и герунди само го опишуваат сценариото на глаголот. Така кај латинскиот јазик реченицата се состои од:\nest.\nАко сакате да објасните ,,кој\" е или постои, додавате номинативна именка:\nCornеlius est.\nСега знаеме дека Cornelius ,,е\". Но што е/каков е? Затоа додаваме придавка.\nCornеlius est bonus.\nЗа понатамошна елаборација можеме да додадеме прилог:\nCornelius vix est bonus.\n2 Примери\nОвие два примера ја покажуваат разликата помеѓу придавниот и начелниот глагол.\nВоскреснатиот Исус им се појави на неговите следбеници.\n,,воскреснат(иот)\" е свршен партиципл (Придавен) кој го опишува Исус, додека ,,се појави\" е начелниот глагол во реченицата.\nВчудоневидените следбеници го гледаат Исус.\n,,вчудоневидени(те)\" е свршен партиципл (Придавен) кој ги опишува следбениците, додека ,,гледаат\" е начелниот глагол во оваа реченица.\n3 Вежби\n#Која е раликата помеѓу начелниот и придавниот глагол?\n#Што сочинува една реченица?\n#Напишете една реченица на македонски,па потоа на латински.\n#Коњугирајте го глаголот ,,да се биде\" во минато и сегашно време на македонски и на латински (Јас сум, Ти си, Тој е итн.)\n4 Лични наставки\nГлаголите во латинскиот јазик се менуваат за да го назначат лицето кое го врши дејствието.\nЛатинскиМакедонски\nsumЈас сум\nesТи си\nest(Тој) е\nsumusНие сме\nestisВие сте\nsuntТие се\n5 Вежба\n#Што означуваат личните заменки?\n6 Глаголски начини\nПостојат неколку глаголски начини. Секој има своја употреба. Најчести од нив се:\n• Исказен\n• Погодбен или коњунктивен (сврзнички)\n• Наредбен\nВо оваа лекција се зборува за <B>наредбениот</B> (наредби и порачки) и <B>исказниот</B> (декларативни искази и фактички прашања).\n23 Вежби\n#Кои се трите глаголски начини?\n#За кои два глаголски начина се зборува во оваа лекција и за што служат?\n8 Глаголски видови\nКога станува збор за глаголските видови, постојат два состава на реченици: глаголите можат да бидат во актив или пасив.\nExampli Gratia ,,Јас готвам ручек.\" ,,готвам\" е активен глаголски вид.\nПасивот се јавува кога глаголот дејствува врз номинативот.\nE.g. ,,Ручекот е готвен од мене.\" ,,е готвен\" е пасивен глаголски вид.\n23 Вежби\n#Што е ,,глаголски вид\".\n#Што е активен глагоски вид?\n#Што е пасивен глаголски вид?\n#Составете по една реченица на македонски користејќи го секој глаголски вид.\n10 Глаголско време\nГлаголското време во латинскиот јазик се состои од два дела: ВРЕМЕ и АСПЕКТ. Времето искажува кога дејствието се случува, се случило или треба да се случи: во минатото, сегашноста или иднината. Аспектот ја искажува природата на дејствието: просто, повторливо, или неповторливо.\nВо теорија, глаголот може да има девет граматички времиња (комбинации од време и аспект). Меѓутоа, во латинскиот јазик постојат само шест.\nЕве еден груб водич за времињата во латинскиот јазик.\n<B>Време</B><B>АСПEКT</B>СегашноИдноМинато\nПростоСегашно,,одам\"Идно,,ќе одам\"Свршено,,отидов\"\nПовторливоСегашно,,одам\"Идно,,ќе одам\"Несвршено,,одев\"\nНеповторливоСвршено,,имам отидено\"Идно свршено,,ќе имав отидено\"Одамна минато,,имав одено\"\n23 Вежби\n#Препишете ја табелава погоре.\n#Научете ја.\n#Преглед: Потполнете ја таблицава со деклинации на именките.\nЕднина\nНоминативpuellaservusrеxcornures\nВокатив\nАкузатив\nГенитив\nДатив\nАблатив\nМножинаНоминативpuellaeserviregescornuares\nВокатив\nАкузатив\nГенитив\nДатив\nАблатив\n#Препишете ја таблицата со деклинации на заменки од Лекција 7.\n#Запомнете ги сите таблици.\n12 Инфинитив\nИнфинитивот е (неперсонална) форма на глаголот која едноставно значи ,,да (глагол)\". На пр. ,,да се прави'', or ,,да се биде', or ,,да се сака'', or ,,да се мрази\" etc. Сите форми што не се во инфинитив се во финитивна (персонална) форма.\nВо инфинитивна форма, глаголите имаат наставка -re додадена на основата на зборот. Инфинитивот од ,,да се биде\" е исклучок - ,,esse\".\nDebeo curre<B>re</B> nunc = Треба да трчам сега.\nesse, aut nоn esse = Да се биде, или (да) не (се биде)? (''од Шекспир'')\n23 Вежби\n#Што е инфинитив? Дајте пример.\n#Што е финитив? Дајте пример.\n14 Неправилности\nГлаголите кои користат пасив во смисла на актив се нарекуваат ''депоненти''. Глаголите кои немаат форма за секое време или глаголски начин се нарекуваат ''дефектни'' глаголи. Наскоро ќе сретнете неколку вакви збора.\n#Што се дефективни глаголи?\n#Што се неправилни глаголи?\n#Што се дефектни глаголи?\n15 Личнни заменки\nВо случај кога користите лични заменки (доколку воопшто користите), тие се употребуваат за нагласување на ПОДМЕТОТ на глаголот, и треба да се запомни дека тие мораат да бидат во номинатив и мора да му соодветствуваат на подметот по лице и број. (Прегледајте ја Лекција 7 доколку не знаете што се лице и подмет).\n23 Вежби\n#Во кој падеж треба да биде подметот (вршителот) на глаголот (дејствието)?\n#Во кој број треба да биде начелниот глагол?\n#Во кое лице и број е ,,ego\"?\n#Во кое лице и број е ,,јас\"?\n#Во кое лице и број е ,,ние\"?\n#Во кое лице и број е ,,ти\"?\n#Во кое лице и број е ,,вие\"?\n#Во кое лице и број е ,,vos\"?\n#Во кое лице и број е ,,nоs\"?\n#Во кое лице и број е ,,tu\"?\n#Во кое лице и број е ,,момче\"?\n17 Начелни делови\nДоколку погледнеме некој глагол во речник, даден е начелниот дел. Од овие начелни делови можете да ја пронајдете точната форма на глаголот во секоја прилика.\nМинато несвршено, 1-во лицеНесвршен инфинитивСегашно свршено, 1-во лицеИндолент\namoamareamaviamatum\nОдредува дали самогласката се испушта во 1-во лице еднина, сегашно несвршено.Ја дава несвршената основа и инфинитивотЈа дава свршената основаЗа правење на придавни форми од глагол (Партиципи)\n23 Вежби\n#Што се прави со начелните делови?\n19 Употребување на речник\nСите именки се дадени во номинатив, како и деклинацијата и родот на именката. Глаголите стојат со 1-во лице, еднина (прв начелен дел), а даден е и инфинитивот. Додатни начелни делови се дадени доколку разните други начелни делови не ја следат стандардната шема од инфинитив и 1-во лице еднина.\n20 Глаголи: Коњугација и сегачно несвршено време\nСегашното несвршено време е наједноставното време. За правење на сегашно несвршено, само ставете лична наставка на крајот на основата од глаголот.\nТака, ако имате основа ,,ama\" (љубов), за да биде ,,љубам\", ставате о на крајот.\nљубам = amo (amao*)\nљубиме = amamus\n* ,,a\"-то се губи кога amao прави amo.\nВо латинскиот јазик би можело да се додадат лични замнеки, но се додаваат само за нагласување и тоа заедно со соодветната наставка за лице кај глаголот. Инаку реченицата не би имала смисла. ова е и случај во македонскиот јазик каде немораме да кажеме ,,Јас сакам\" бидејќи наставката -ам веќе ја спроведува смислата за лице.\nКако во македонскиот, така и во латинскиот јазик личната заменка (јас, ти итн.) се употребуваат само за нагласок на лицето кое го врши дејствието (на пр. ,,Jас сакам\" (а не ти). Во секој друг случај наставката ја врши работата за означување на лицето-вршител.\nЕве ги формите на глаголот ,,porta\", носи, во сегашно несвршено време:\nporto носам прво лице, еднина\nportas ти носиш второ лице, еднина\nportat тој, таа, тоа носи трето лице, еднина\nportamus ние носиме прво лице, множина\nportatis вие носите второ лице, множина\nportant тие носат трето лице, множина\nПостојат три други коњугации, и подолу има примери на некои глаголи за секоја од четирите коњугации (сегашно несвршено време):\nporta, носи (1-ва коњ.)mone, предупреди (2nd коњ.)rege, владее (3rd коњ.)audi, слуша (4th коњ.)\nporto, носамmoneo, предупредувамrego, владеамaudio, слушам\nportas, носишmonas, предупредувашregis, владеешaudis, слушаш\nportat, тој/таа/тоа носиmonet, тој/таа/тоа предупредуваregit, тој/таа/тоа владееaudit, тој/таа/тоа слуша\nportamus, носимеmonemus, предупредувамеregimus, владеемеaudimus, слушаме\nportatis, носитеmonetis, предупредуватеregitis, владеетеauditis, слушате\nportant, носатmonent, предупредуваатregunt, владеатaudiunt, слушаат\nПред последните букви, 1-вата кожугација има ,,a\" (иако кога ќе се стави ,,o\", ,,a\"-то често се испушта), 2-рата има ,,e\", а 3-тата и 4-тата обично имаат ,,i\". Формите од 3-то лице множина во 3-та и 4-та коњугација имаат ,,u\". Овие форми треба да се научат на памет.\nНајчест глагол е неправилниот (видете во следната лекција). Еве таблица на еден глагол на македонски, латински и два романски јазика.\nesto: биде\n<B>Латински</B><B>Македонски</B><B>Француски</B><B>Шпански</B>\nsumсумje suisyo soy\nesти сиtu estú eres\nestтој/таа/тоа еil/elle estél/ella es\nsumusние смеnous sommesnosotros/-as somos\nestisвие стеvous &ecirc;tesvosotros/-as soissuntтие сеils/elles sontellos/-as son\nЛичните наставки се исти како и во сите правилни коњугации.\n23 Вежби\nКоја форма на зборот ,,amo\" (помош: amo се коњугира како porto во таблицата погоре) би ја користеле следнице зборови за да станат наставки:\n#ego\n#tu\n#puer\n#nos\n#vos\n#ego\n#puella\n22 Наредбен начин\nНаредбениот начин, како што кажува самото име означува наредба (на пр. Оди!, Трчај!, Тргни се!). Наредбениот начин се прави со употреба на основата на зборот. Доколку наредбата важи за група луѓе, или доколку персирате, употребете ја наставката -te. (исто како во македонски)\namo eum = Го сакам.\nama eum = Сакај го!.\namate eum = Сакајте го! (персирање или множина)\ncurro casam = Трчам дома.\ncurra casam = Трчај дома!\ncurrate casam = Трчајте дома! (персирање или множина)!\nRego prudente = Владеам мудро.\nRegi prudente = Владеј мудро!\nRegite prudente = Владејте мудро! (персирање или множина)\n23 Вежби\nПреведете ги следниве глаголи:\n#portamus, regunt, mones, estis, auditis, monent, rego, portas, sunt.\nПреведете ги следниве заменки:\n2. Ille, Is, ea, id, Illum (с.), illa (ж.), ego, tu, nos, vos, tibi, mihi, nostrum.\n3. Истражете ја сличноста помеѓу шпанските, француските и италијанските коњугации и латинските коњугации. 200 збора.\nПреведете на латински:\n#Ја носам мојата книга.\n#Не убивајте.\n#Слушаат музика..*\n<< Лекција 7 | Лекција 9 >>", "subject": ["Латински јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_8", "word_count": 1544, "cyrillic": 0.912}
{"id": "2799", "title": "Паратироидна жлезда", "text": "Паратироидна жлезда се наоѓа близу до тироидните жлезди регулирајќи го метаболизмот на фосфатите и калциумот во организмот. Концентрацијата на паратхормонот во крвта и неговото создавање од оваа жлезда е регулирано од повратната врска (''feedback''). Инсуфициенцијата на оваа жлезда предизвикува зголемена нервно-мускулна раздразливост проследена со тетанички грчеви кои што можат да го доведат организмот во животна опасност ако ги зафатат мускулите на ларингсот (ларингоспазам).\nАко се намали количеството на паратхормон во организмот, во фазата на никнување на забите (хипопаратироидизам) тогаш истите ќе бидат неправилно минерализирани, при потешки форми и трајно. При туморозни форми на паратироидната жлезда настанува хиперпаратироидизам, а во крвта се забележува намалено количество на фосфор и калциум како последица од деминерализација. Коските на скелетот стануваат лесно кршливи и деформирани.\n1 Поврзано\n* Панкреас", "subject": ["Викикниги"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B8%D0%B4%D0%BD%D0%B0_%D0%B6%D0%BB%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B0", "word_count": 124, "cyrillic": 0.992}
{"id": "2800", "title": "Панкреас", "text": "Панкреас е жлезда со ендокрина и егзокрина функција. Учествува во дигестија на храната (излачува дигестивни сокови), а од неа се излачуваат и хормони. Хормоните се секретирани од Лангерхансовите островца на панкреасот во кои што има два вида на секреторни клетки кои меѓусебно се разликуваат бидејќи излачуваат различни хормони (инсулин, глукагон и соматостатин). Двата дела на панкреасот функционираат независно, при атрофија на Лангерхансовите островца од панкреасот не настанува атрофија или пореметување на функцијата на егзокриниот дел од панкреасот.\nИнсулинот настанува со претворање на проинсулинот во инсулин. Инсулинот од панкреасот се влива во vena porte, а своето дејство го манифестира во црниот дроб. Неговото дејство или полуживот во организмот е кратко, а го разложува ензимот инсулиназа. Дејствува главно врз јаглехидратите, потоа и на мастите и протеините. Овој хормон се смета за хипогликемичар бидејќи го овозможува поминувањето на глукозата од крвта во клетката , со што во истата се обезбедува енергетски материјал, а од друга страна го намалува нивото на шеќерот во крвта.\nГлукагонот по природа е протеин кој дејствува врз јагленохидратниот метаболизам. За разлика од инсулинот има дијабетогено дејство (хипергликемичар) така што, малку зголемена количина од овој хормон во организмот може да предизвика хипергликемија (зголемено количество на шеќер во крвта). Зголемена секреција на овој хормон може да биде предизвикана од изразен физички напор и гладување.\n1 Поврзано\n* Паратироидна жлезда", "subject": ["Викикниги"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%B0%D1%81", "word_count": 216, "cyrillic": 0.991}
{"id": "1607", "title": "Готвач:Предјадења", "text": "Готвач | Индекс на рецепти\nПредјадења,како што самото име кажува, се јадења кои се служат пред главното јадење или на коктел-забави и слични настани. Овие јадења се исто така познати како ''ужини'', ''закуски'' или ''ордеверии''.\n1 Листа на рецепти за предјадења\n*Баба гануш\n*Вонтони од крем сирење\n*Гвакамоле\n*Зачинет наут\n*Квесадиља\n*Квесадиљи од краби со салца од манго\n*Кевиш од фестон во санфранцискански стил\n*Макало со спанаќ и артичоки\n*Парени артичоки\n*Печени начоси со вкус на пилешко со сос од зелен чили-кашкавал сос\n*Готвач:Печени парчиња багети со пекански путер, бри и јаболка\n*Свежа брушета од моцарела\n*Срцев удар од артичоки", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%98%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%9A%D0%B0", "word_count": 103, "cyrillic": 1.0}
{"id": "1759", "title": "Македонски јазик", "text": "Македонскиот јазик е јужнословенски јазик и официјален јазик во Македонија.\n1 Содржина\n#/Правопис и правоговор/\n#/Фонетика и фонологија/\n##/Фонетика и фонологија/Гласовен систем/\n##/Фонетика и фонологија/Азбука/\n#/Морфологија/\n##/Морфологија/Именки/\n##/Морфологија/Глаголи/\n##/Морфологија/Придавки/\n##/Морфологија/Заменки/\n##/Морфологија/Прилози/\n##/Морфологија/Предлози/\n##/Морфологија/Сврзници/\n##/Морфологија/Честички/\n##/Морфологија/Модални зборови/\n##/Морфологија/Броеви/\n##/Морфологија/Извици/\n#/Синтакса/", "subject": ["Јазици"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA", "word_count": 52, "cyrillic": 1.0}
{"id": "3072", "title": "Шах", "text": "Шахот е древна стратешка игра, за која се верува дека потекнува од Индија. Играта се игра меѓу два спротивставени играчи на табла во форма на квадрат со 64 полиња (8х8). Целта е преку движење на фигурите, според одредени правила да се зароби противничкиот крал, односно да се „матира“.\n1 Содржина\n#/Правила/\n#/Нотација/\n#/Тактика/\n#/Тактика (задачи)/\n#/Стратегија/\n#/Отворања/\n#/Едноставна партија/\n#/Завршница/\n#/Варијанти/\n#/Турнири/\n#/Загатки/\n#/Задачи/", "subject": ["Игри", "Шах"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D1%85", "word_count": 64, "cyrillic": 1.0}
{"id": "3082", "title": "Шах/Загатки/Распоред/32 коњи/Решение", "text": "Коњот е фигура во шахот, која со секој потег ја менува бојата на полето на кое се наоѓа, односно полињата коишто ги контролира се со различна боја од бојата на полето на кое се наоѓа. Ова тврдење е клучно за решението на оваа загатка.\nСо оглед на тоа дека шаховската табла има 64 полиња, од кои 32 се црни и 32 се бели, распоредот на бараните 32 коњи ќе биде на сите црни, односно на сите бели полиња. Значи оваа загатка има две решенија.\nЕве едно од двете решенија:", "subject": ["Шах"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D1%85/%D0%97%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B8/%D0%A0%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B4/32_%D0%BA%D0%BE%D1%9A%D0%B8/%D0%A0%D0%B5%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5", "word_count": 89, "cyrillic": 1.0}
{"id": "4261", "title": "Германски јазик", "text": "1 Содржина\n1.1 Лекција I\n• Општи фрази и поздрави\n• Именки\n• Сегашно време\n• Номинатив\n1.2 Лекција II\n• Множина\n• Модални глаголи\n• Прашања\n• Акузатив\n1.3 Лекција III\n• Деливи глаголи\n• Минато време Перфект\n• Претеритум\n• Датив\n1.4 Лекција IV\n• Предлози за место\n• Заповеден начин\n• Прилози\n• Степенување на придавки\n1.5 Лекција V\n• Сложенки\n• Деклинација на придавките\n• Идно време Футур I\n• Генетив\n1.6 Лекција VI\n• Повратни глаголи\n• Можен начин\n• Сложени реченици\n1.7 Додатоци\n* Азбука\n* Броеви\n* Колку е часот?", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA", "word_count": 78, "cyrillic": 0.889}
{"id": "4267", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Животни", "text": "Die Tiere\n----\n+ Животни\nГермански, Македонски\nder Hund, куче\nder Elefant, слон\nder Fisch, риба\nder Frosch, жаба\nder Vogel, птица\ndie Katze, мачка\ndie Eule, був\ndie Schnecke, полжав\ndie Maus, глушец\ndas Pferd, коњ", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%96%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%B8", "word_count": 35, "cyrillic": 0.371}
{"id": "4268", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Семејство", "text": "+ Семејство\nГермански, Македонски\nder Vater, татко\ndie Mutter, мајка\ndie Eltern, родители\nder Opa, дедо\ndie Oma, баба\nder Onkel, тетин, вујко, чичко\ndie Tante, тетка, вујна, стрина\nder Sohn, син\ndie Tochter, ќерка\nder Bruder, брат\ndie Schwester, сестра\nder Enkel, внук", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%A1%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%98%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE", "word_count": 43, "cyrillic": 0.442}
{"id": "4271", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Професии", "text": "Die Berufe\n----* Was sind Sie / bist du von Beruf? - Што си по професија?\n* Was machen Sie / machst du beruflich? - Што работиш (професионално)?\n* das Jobinterview - интервју за работа\n+ Професии\nГермански, Македонски\nder Arzt, доктор\nder Lehrer, учител\nder Apotheker, аптекар\nder Anwalt, адвокат\nder Polizist, полицаец\nder Kellner, келнер\nder Künstler, уметник\nder Taxifahrer, таксист", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D1%84%D0%B5%D1%81%D0%B8%D0%B8", "word_count": 54, "cyrillic": 0.389}
{"id": "1604", "title": "Готвач:Вегетаријанска кујна", "text": "| Кујни | Специјални исхрани\nЛуѓето стануваат вегетаријанци од разни причини. Месојадците исто така јадат вегетаријанска храна. По дефиниција, вегетаријанци се оние што не јадат месо, живин, дивеч и продукти од животни како желатин. Во некои земји за вегетаријанци се сметаат и оние кои не јадат риба и морски плодови. Вегетаријанците, меѓутоа, јадат млечни производи и јајца. Они што не јадат млечни производи и јајца (како и риба и морска храна) се нарекуваат вегани; (видете веганска кујна). Сите вегански рецепти се и вегетаријански.\n1 Вегетаријанска исхрана\nСпоред , ,,соодветно осмислената вегетаријанска исхрана е здрава, соодветно хранлива и спречува некои видови на болести\". Главната потреба во вегетаријанската исхрана се состои од житни култури и зрна, зеленчук, и донекаде овошја, ореви и семки. Вегетаријанската храна содржи сосема задоволително количество на протеин, наспроти грешните ставиви на некои луѓе.\n2 Вегетаријански рецепти\nСледниве рецепти не содржат никакво месо, живина или морски плодови, но содржат млеко, јајца и мед. Рецептите без никакви производи од животинско потекло можат да се најдат во главата Веганска кујна.\n2.1 Главни јадења\n*Баинганска барта (јужноиндиска)\n*Бенгалски компири\n*Банана кари\n*Булгер Бургер\n*Доматни тестенини\n*Зелен грав со кафен ориз\n*Јајца со урда\n*Југоисточни тестенини\n*Киш\n*Лазањи со сос од грав\n*Ориз со кари\n*Печен сендич со кашкавал\n*Портобело печурки на грил\n*Ригатори-тестенини со рикота и доматен крем-сос\n*Сендвич со краставица и прокел\n*Сендвичи со путер од кикиритки на грил\n*Ризото\n2.2 Лебови\n*Протеински соен леб\n2.3 Супи и чорби\n*Ле Турен\n2.4 Сосови\n*Вегетаријански сос\n*Песто\n*Ру\n*Сос од кикиритки\n*Сос од црвена пиперка и козјо сирење\n2.5 Десерти\n*Бабина пита од лимонови целуфки\n*Колач 1-2-3-4\n*Тирамису за аткинсовци\n*Пита од колачиња со чоколадни парченца без печење\n*Пита со банана-крем\n*Пита со тиква\n*Кара понгал\n*Карамел од меласа\n*Кашмирски пулао\n*Коваим\n*Колачиња со чоколадни парченца\n*Крем Бруле\n*Лукоми\n*Миле Креп\n*Француски тост\n*Фунта-колач\n2.6 Разно\n*Компирови кнедли\n*Сок од житни треви", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B5%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B0", "word_count": 320, "cyrillic": 1.0}
{"id": "1588", "title": "Готвач:Веганска кујна", "text": "| Кујни | Специјални исхрани\nВеганската кујна не користи никакви продукти од животинско потекло како месо, млечни производи или јајца. Оваа е поограничена исхрана од вегетаријанската, која дозволува немесни производи од животинско потекло. Сите вегански рецепти се вегетаријански (но не и обратно).\n1 Веганска исхрана\nВеганите ги имаат истите прехрамбени потреби како сите други луѓе, но треба да внимаваат да земаат витамини Б и Д, калциум, јод, масни киселини. нудат поподробни информации на оваа тема.\n2 Замени за состојки кај веганската кујна\n:''Главна статија'': Вегански замени''\nВо веганската кујна месото, јајцата и млечните производи се заменуваат со алтернативни состојки. Овие состојки се обидуваат да го повторат истиот вкус, текстура и другите корисни својства на стандардните состојки. Самото заменување може да биде повеќе или помалку успешно, зависно од рецептот, додека пак некои состојки воопшто неможат да се заменат.\n3 Вегански рецепти\n3.1 Појадок\n*Житарици\n*Кјагана со тофу\n*Палачинки во рерна\n*Палачинки\n3.2 Пијалоци\n3.2.1 Млека (течности од житарици, зрна и ореви)\n*Бадемово млеко\n*Житно млеко\n*Лешниково млеко\n*Оризово млеко\n*Соино млеко\n*Хоршата, која се прави од ориз, бадем или шуфа.\n3.2.2 Сокови\n*Сок од житни треви\n*Сок од морков и портокал\n3.3 Намази\n*Житен намаз од грашест пиреј\n*Житно-оризов намаз\n*Намаз од млад кромид\n*Намаз од морков и црвен пипер\n3.4 Сирење и кашкавал\n*чедар (вегански)\n3.5 Сосови\n*Мједра\n*Путанеска (вегански)\n*Сос од кикиритки (вегански)\n3.6 Компоненти\nРецепти кои се користат како компоненти во други рецепти.\n*Зимница од лимон\n*Шејтан\n3.7 Предјадења и додатоци\n*Баба гануш\n*Гвакамоле\n*Салца\n*Табули\n3.8 Супи и чорби\n*Динстан зеленчук со кнедли\n*Кералан, се служи со Апам\n*Чорба од леќа\n*Чорба од бразилски црн грав\n3.9 Леб\n*Интегрален леб (вегански)\n*Кардамом\n*Морнарски двопек\n3.10 Вегански плескавици\n*Бургер од грав и гриз (со леб)\n*Бургер со гриз (со леб)\n*Бургер со пиреј\n*Бургер од жито, ориз и гриз\n*Булгер бургер\n*Шејтан-бургер (со леб)\n3.11 Салати\nСите салати без состојки од животинско потекло (сирење, јајца, месо и сл.)\n3.12 Главни јадења\n*Алу гоби\n*Англиска паштета од боб\n*Апам, се служи со Кералан\n*Зелен грав со кафен ориз\n*Зеленчукова пита\n*Индиски грав\n*Индиски компири\n*Индиски ориз\n*Кари од компир и наут\n*Кокосов намаз\n*Макарони со хранлив квасец\n*Масала Доса (Доса со Алу масала)\n*Ориз и грашок\n*Основен индиски доматен сос (со кари основа)\n*Пандорина гозба\n*Паста е Фаџиоли\n*Палента\n*Пулијодарај\n*Рататуил\n*Самоса\n*Тава од модар патлиџан и наут\n*Тадка дал\n*Тестенини со спанаќ\n*Тофу палачинка\n*Црнкаст грашок со кел\n*Чили (вегански)\n*Чили грашок\n3.13 Десерти\n*Анархистички житни колачиња\n*Колач од чоколадна пенеста крема\n*Пита од рамен\n*Пита од рамен и јагоди\n*Чоколадна пита бесз печење", "subject": ["Готвач"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%92%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%BA%D1%83%D1%98%D0%BD%D0%B0", "word_count": 443, "cyrillic": 1.0}
{"id": "4262", "title": "Германски јазик/Додатоци/Броеви", "text": "Die Zahlen - Броеви\n----\n1 Броеви од 1-12\n2|\n# еин\n# drei\n# vier\n# fünf\n# sechs\n# sieben\n# acht\n# neun\n# zehn\n# elf\n# zwölf\n2 Броеви од 13-19\nБроевите од 13-19 се изговараат така што на втората цифра се додава десет (''zehn'').\n2|\n*13. dreizehn\n*14. vierzehn\n*15. fünfzehn\n*16. sechzehn\n*17. siebzehn (\"en\" на крајот од \"sieben\" отпаѓа)\n*18. achtzehn\n*19. neunzehn\n3 Броеви од 20-99\nДесетките се изговараат така што на првата цифра се додава суфиксот -''zig''*20. zwanzig\n*30. dreißig\n*40. vierzig\n*50. fünfzig\n*60. sechzig\n*70. siebzig\n*80. achtzig\n*90. neunzig\nОстанатите броеви на германски се изговараат „наопаку“ - прво последната цифра, а потоа дестката. Така на пр. ''четириесет и шест'' се изговара како ''шест и четириесет'' (sechsundvierzig). Еве неколку примери:\n*32. zweiunddreißig\n*57. siebenundfünfzig\n*84. vierundachtzig\n*98. achtundneunzig\n4 Редни броеви\nРедните броеви се добиваат со додавање на суфиксот -te.\n2|\n# erste\n# zweite\n# dritte\n# vierte\n# fünfte\n# sechste\n# siebte\n# achte\n# neunte\n# zehnte\n5 Дропки\nДропките се изговараат со додафање на суфиксот -tel. Единствен исклучок е \"половина\" (\"halb\").\n*1/2. ein Halb\n*1/3. ein Drittel\n*1/4. ein Viertel\n*1/5. ein Fünftel\n*1/6. ein Sechstel\n*1/7. ein Siebtel\n*1/8. ein Achtel\n*1/9. ein Neuntel", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%94%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%86%D0%B8/%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B8", "word_count": 201, "cyrillic": 0.567}
{"id": "3228", "title": "Кинески јазик/Лекција 10", "text": "=Лекција 10: 打電話=\n0.1 Дијалог 10\n, Традиционални знаци, , , Македонски\n小美的媽媽:, 喂？, Мајка ѝ на Сјао3 Меи3:, Ало?\n阿明:, 你好。請問小美在家嗎？, А1 Минг2:, Ало! Дали е дома Сјао3 Меи3?\n小美的媽媽:, 她在。請稍等。, Мајка ѝ на Сјао3 Меи3:, Да, дома е. Почекај.\n小美:, 喂？, Сјао3 Меи3:, Ало?\n阿明:, 小美，我是阿明。星期日有空嗎？, А1 Минг2:, Сјао3 Меи3. Тука А1 Минг2. Слободна ли си во недела?\n小美:, 星期日？我有空。, Сјао3 Меи3:, Недела? Да, слободна сум.\n阿明:, 那要一起去看電影嗎？, А1 Минг2:, Сакаш да одиме на кино?\n小美:, 好啊!幾點的電影？, Xiao3 Mei3:, Да. Кое време е филмот?\n阿明:, 三點開演。, А1 Минг2:, Во три часот.\n小美:, 好，在哪裡集合？, Сјао3 Меи3:, Ок. Каде да се сретнеме?\n阿明:, 捷運站前見好嗎？, А1 Минг2:, Може пред метро-станицата?\n小美:, 好，到時候見。, Сјао3 Меи3:, Ок. Се гледаме.\nPin1yin1", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_10", "word_count": 124, "cyrillic": 0.7}
{"id": "4265", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Денови од неделата, месеци, годишни времиња", "text": "1 Денови\n+ Денови од неделата\nГермански, Македонски\nder Montag, понеделник\nder Dienstag, вторник\nder Mittwoch, среда\nder Donnerstag, четврток\nder Freitag, петок\nder Samstag, сабота\nder Sonntag, недела\n* der Tag - ден\n* das Wochenende - викенд\n2 Месеци\n+ Месеци\nГермански, Македонски\nder Januar, јануари\nder Februar, февруари\nder März, март\nder April, април\nder Mai, мај\nder Juni, јуни\nder Juli, јули\nder August, август\nder September, септември\nder Oktober, октомври\nder November, ноември\nder Dezember, декември\n* der Monat - месец\n3 Годишни времиња\n+ Годишни времиња\nder Frühling, der Sommer, der Herbst, der Winter\nпролет, лето, есен, зима\n* die Jahreszeit - годишно време\n* das Jahr - година", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8_%D0%BE%D0%B4_%D0%BD%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0%2C_%D0%BC%D0%B5%D1%81%D0%B5%D1%86%D0%B8%2C_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B8_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%9A%D0%B0", "word_count": 102, "cyrillic": 0.434}
{"id": "4274", "title": "Германски јазик/Општи фрази и поздрави", "text": "Hallo! | Das Genus der Nomen >>\n----\nHallo! / Здраво!\n1 Претставување\n* Hallo! - Здраво!\n* (Herzlich) Willkommen! - (Срдечно) Добредојде!\n* Wie heißt du? - Како се викаш?\n* Wie heißen Sie? - Како се викаш? (формално)\n* Ich heiße ... - Јас се викам ...\n* Herr - господин\n* Frau - госпоѓа\n* Ja - да\n* Nein - не\n* Woher kommst du? - Од каде доаѓаш?\n* Woher kommen Sie? - Од каде доаѓаш? (формално)\n* Ich komme aus ... - Јас доаѓам од ...\n2 Поздрави\n* Guten morgen! - Добро утро!\n* Guten tag! - Добар ден!\n* Guten abend! - Добра вечер!\n* Gute nacht! - Добра ноќ!\n* Wie geht es dir? - Како си?\n* Wie geht's? - Како си?\n* Wie geht es Ihnen? - Како си? (формално)\n** Sehr gut. - Многу добро.\n** Gut, danke. - Добро, благодарам.\n** Es geht. - ОК е.\n** Nicht so gut. - Не многу добро.\n* Und Ihnen? - А, ти? (формално)\n* Tschüss. - Чао.\n* Auf wiedersehen! - До гледање!\n* Bis später! - Се гледаме подоцна!\n3 Лични заменки\nЛичните заменки во германскиот јазик се:\n+ Personalpronomen\n, Еднина, Множина\n1 л., ich - јас, wir - ние\n2 л., du - ти, ihr - вие\n3 л., er/sie/es - тој/таа/тоа, sie/Sie - тие/Вие (формално)", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9E%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8_%D0%B8_%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%B8", "word_count": 167, "cyrillic": 0.534}
{"id": "3211", "title": "Кинески јазик", "text": "Добредојдовте на викикнигата за кинески јазик, слободен учебник по кинески јазик во облик на стандардниот мандарински (официјалниот кинески во Кина). Ова е содржина на лекции што користат упростени знаци (се употребуваат во Кина, Сингапур и Малезија).\n''Напомена'': За да можете да ја користите книгава, вашиот прелистувач мора да е наместен да прикажува кинески знаци. Ако знаците во сивата кутија подолу изгледаат како квадратчиња или глупости како �?�?􏿾, тогаш прелистувачот не ви е правилно прилагоден.\n我们需要您帮助！如果您谙悉中文，请協助编撰本教科书。我們需要您的幫助，如果您諳悉中文，請協助編撰本教課書。\n1 Прилози / 附录\n1.1 Поврзани книги\n*Пишан кинески јазик\n*Кантонски јазик (Јуе)广东话\n*Јужномински јазик (тајвански)闽南话 (台湾话)\n*Готварска книга:Кинеска кујна\n2 Учесници\n* Напатствија за учесници\n* Планирање на учебник 课文安排\n* Историја на развојот\n* Учесници 撰文者\nde:Chinesisch\nen:Chinese (Mandarin)\nes:Chino Mandarín\nfr:Enseignement du chinois\nko:중국어 입문\nit:Cinese\nnl:Algemeen Beschaafd Chinees\nja:中国語\npl:Chiński\nfi:Kiinan kieli\ntr:Mandarin\nuk:Китайська мова\nzh:汉语", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA", "word_count": 151, "cyrillic": 0.694}
{"id": "4299", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Облека", "text": "+ Облека\nГермански, Македонски\ndas Hemd, кошула\ndie Hose, панталони\ndie Bluse, блуза\ndas Kleid, фустан\nder Rock, сукња\nder Pullover, пуловер\nder Schuh, чевел\ndie Jacke, јакна\ndas Sakko, сако\nder Mantel, мантил\ndie Strumpfhose, хулахопки", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%9E%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D0%B0", "word_count": 36, "cyrillic": 0.389}
{"id": "4278", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Бои", "text": "Die Farben\n----\n+ Бои\n, Германски, Македонски\nrot, црвена\ngrün, зелена\ngelb, жолта\nblau, сина\nweiß, бела\nschwarz, црна\nbraun, кафена\ngrau, сива\nlila, виолетова\n* Кога сакаме да прецизираме за нијансата на бојата можеме да се користиме со придавките dunkel - темен, или hell - светол:\n, Германски, Македонски\ndunkelbraun, темнокафена\nhellgrün, светлозелена", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%91%D0%BE%D0%B8", "word_count": 48, "cyrillic": 0.688}
{"id": "4305", "title": "Германски јазик/Прилози", "text": "Прилозите се неменливи зборови што ги дополнуваат првенствено глаголите по место, време, начин и количество.\n1 Прилози за начин\nGern - радо, со задоволство\n* Ich trinke gern Kaffee. - Сакам [радо, со задоволство] да пијам кафе.\nLeider - за жал\n* Ich muss leider arbeiten. - За жал, морам да работам.\nWieder - пак, повторно\n* Der Vulkan ist wieder aktiv. - Вулканот е повторно активен.\n2 Прилози за време\nZuerst - прво\nDann/Danach - потоа", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B7%D0%B8", "word_count": 67, "cyrillic": 0.708}
{"id": "4297", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Делови од телото", "text": "+ Делови од телото\nГермански, Македонски\nder Kopf, глава\ndas Auge, око\ndie Nase, нос\ndas Ohr, уво\nder Mund, уста\ndie Hand, рака\ndas Bein, нога\nder Bauch, стомак\nder Rücken, грб\n1 Органи\n+ Делови од телото\nГермански, Македонски\ndas Gehirn, мозок\ndas Herz, срце\ndie Lunge, бел дроб\nder Magen, желудник\ndie Leber, црн дроб\ndie Niere, бубрег\nder Zahn, заб\ndie Haut, кожа", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8_%D0%BE%D0%B4_%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%BE", "word_count": 65, "cyrillic": 0.469}
{"id": "4273", "title": "Германски јазик/Додатоци/Азбука", "text": "''Das Alphabet''----\nГерманската азбука се состои од 26 букви од латинската азбука, плус четири специјални букви.\n: A a, B b, C c, D d, E e, F f, G g, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, T t, U u, V v, W w, X x, Y y, Z z\nСпецијални букви се:\n: Ä ä, Ö ö, Ü ü, ẞ ß\n1 Изговор\n+\n, Изговор, Пример,\nsch, се изговара како ш, ''Tisch''\ntsch, се изговара како ч, ''Deutschland''\neu, се изговара како ој, ''Euro''\nei, се изговара како ај, ''leider''\nst, се изговара како шт кога се наоѓа на почетокот од зборот, ''Stadt''\nsp, се изговара како шп кога се наоѓа на почетокот од зборот, ''Sport''\nw, се изговара како в, ''Wasser''\n1.1 Самогласки\nСамогласките може да се изговорат на два начини, кратко или долго. Кога се наоѓаат пред ''две исти согласки, ck, ch или tz,'' се изговараат кратко. Самогласките се изговараат долго кога се наоѓаат пред ''h'' или ''ß''. ''I'' се изговара долго ако после него следува ''e''.\n+\n, Кратко, Пример, Долго, Пример\na, Tasse, Straße\ne, Dreck, nehmen\ni, bitte, sieben\no, Koffer, Sohn\nu, Wuppertal, Fuß", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%94%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%86%D0%B8/%D0%90%D0%B7%D0%B1%D1%83%D0%BA%D0%B0", "word_count": 206, "cyrillic": 0.515}
{"id": "4296", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Делови од куќата", "text": "+ Делови од куќата\nГермански, Македонски\ndas Zimmer, соба\ndas Wohnzimmer, дневна соба\ndas Schlafzimmer, спална соба\ndas Badezimmer, бања\ndie Küche, кујна\ndas Fenster, прозор\ndie Tür, врата\nder Schrank, шкаф\nder Spiegel, огледало\nder Aufzug, лифт\ndas Bett, кревет\ndas Kopfkissen, перница\ndie Treppe, скали\nder Kühlschrank, фрижидер\n1 Прибор за јадење\n''die Gabel'', ''der Löffel'', ''das Messer'', ''das Glas'', ''der Teller''", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8_%D0%BE%D0%B4_%D0%BA%D1%83%D1%9C%D0%B0%D1%82%D0%B0", "word_count": 63, "cyrillic": 0.387}
{"id": "4275", "title": "Германски јазик/Номинатив", "text": "<< Das Präsens | Der Nominativ | Plural der Nomen >>\n----\nDer Nominativ / Номинатив\n1 Што означува номинатив?\nВо германскиот јазик разликуваме четири падежи:\n* Номинатив - е основна форма на именката. Подметот во реченицата е во номинатив - тоа е лицето што го врши дејството.\n* Акузатив - се однесува на директниот предмет во реченицата - тоа е лицето или предметот врз кое дејството е извршено.\n* Датив - се однесува на индиректен предмет во реченицата.\n* Генетив - се користи да се покажи поседување.\nНоминатив е првиот падеж во германскиот падежен систем. Го опишува подметот во реченицата. Подметот на реченицата секогаш и на кој било јазик ја опишува личноста или работата што прави нешто.\nНа пр. Der Mann ist klug. - Мажот е паметен.\nКако што можете да видите, мажот е личноста која прави нешто - тој е паметен. За да го пронајдеме подметот во реченицате може да го поставиме прашањето кој? (wer?) или што (was?). ''Wer ist klug?'' - Der Man. Der Man е подметот во реченицата, поради тоа оваа именка ќе биде во номинатив.\n2 Членот\nНеопределениот член во номинатив гласи:\n+ Неопределен член\n, Член, Пример, Македонски\nмашки род, ein, ein Mann, (еден/некој) маж\nженски род, eine, eine Frau, (една/некоја) жена\nсреден род, ein, ein Brot, (еден/некој) леб\nмножина, ---, Kinder, (едни/некои) деца\nОпределениот член во номинатив гласи:\n+ Определен член\n, Член, Пример, Македонски\nмашки род, der, der Mann, мажот\nженски род, die, die Frau, жената\nсреден род, das, das Brot, лебот\nмножина, die, die Kinder, децата\n3 Присвојни заменки во номинатив\nУлогата на подмет во реченицата може да ја врши и присвојна заменка. Формите за присвојните заменки во германски се еднакви за машки и среден род. Формата за женски род е еднаква со онаа за множина. Тие се:\n, Mask./Neut., Fem./Pl., македонски*\nich, mein, meine, мој/моја/мое/мои\ndu, dein, deine, твој/твоја/твое/твои\ner, sein, seine, негов/негова/негово/негови\nsie, ihr, ihre, нејзин/нејзина/нејзино/нејзини\nes, sein, seine, негов/негова/негово/негови\nwir, unser, unsere, наш/наша/наше/наши\nihr, euer, eure, ваш/ваша/ваше/ваши\nsie, ihr, ihre, нивен/нивна/нивно/нивни\nSi, Ihr, Ihre, Ваш/Ваша/Ваше/Ваши (формално)\n*Преводот на македонски е даден само за компарација. Во предвид мора да се зема родот на именката на германски. На пр. das Auto (neut.) - Das ist mein Auto. - Тоа е мојата кола.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9D%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2", "word_count": 371, "cyrillic": 0.796}
{"id": "4311", "title": "Германски јазик/Идно време Футур I", "text": "Идно време е глаголска форма која генерално го означува настани кои сè уште не се случиле, но се очекува да се случат во иднина (''die Zukunft'').\n1 Образување\nСе образува со формите на помошниот глагол werden (ќе, ''букв. станува'') во сегашно време + инфинитив од глаголот.\nich, werde, основа на глаголот, -en\ndu, wirst\ner/sie/es, wird\nwir, werden\nihr, werdet\nsie/Sie, werden\nФормите од глаголот werden секогаш стојат на второ место во реченицата, додека вториот глагол стои на крајот од реченицата.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%98%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5_%D0%A4%D1%83%D1%82%D1%83%D1%80_I", "word_count": 83, "cyrillic": 0.756}
{"id": "4304", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Во град", "text": "1 Места во градот\n+ Во град\nГермански, Македонски\nder Park, парк\ndas Museum, музеј\ndie Schule, училиште\nder Markt, пазар\ndas Geschäft, продавница\ndie Brücke, мост\nder Supermarkt, супермаркет\ndas Krankenhaus, болница\ndas Kino, кино\nder Buchladen, книжарница\ndas Fitnesstudio, теретана\n2 Транспорт\nWann fährt der nächste Zug? - Кога е следниот воз?\n+ Транспорт\nГермански, Македонски\nder Bahnhof, железничка станица\ndie Abfahrt, поаѓање, тргнување\ndie Verspätung, задоцнување\nder Zug, воз\ndie Fahrkarte, билет\ndie Ampel, семафор\ndas Gleis, перон\ndie Bushaltestelle, автобуска постојка\nder Flughafen, аеродром\ndas Fahrrad, велосипед\ndas Motorrad, мотоцикл\ndie Kreuzung, раскрсница", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%92%D0%BE_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%B4", "word_count": 94, "cyrillic": 0.446}
{"id": "4301", "title": "Германски јазик/Претеритум", "text": "Präteritum\n----\nЗа разлика од времето ''Перфект'', кое најчесто се користи во говорниот германски и за неодамнешни настани, ''Претеритум'' најчесто се користи во пишана форма и означува настани што датираат во подалечно минато.\n1 Претеритум од глаголите sein и haben\nsein - сум, haben - има\nich war, ich hatte\ndu warst, du hattest\ner/sie/es war, er hatte\nwir waren, wir hatten\nihr wart, ihr hattet\nsie/Sie waren, sie hatten\n2 Претеритум од модалните глаголи\n, könnenможе, müssenмора, wollenсака, sollenтреба, dürfenсмее, mögen сака\nich, wollte\ndu, wolltest\ner/sie/es, wollte\nwir, wollten\nihr, wolltet\nsie/Sie, wollten", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82%D1%83%D0%BC", "word_count": 97, "cyrillic": 0.495}
{"id": "4277", "title": "Германски јазик/Модални глаголи", "text": "<< Plural der Nomen | Die Modalverben | Fragen >>\n----\nDie Modalverben / Модални глаголи\n1 Што се модални глаголи?\nВо германскиот јазик постојат шест модални глаголи (''Modalverben'') кои многу често се употребуваат за искажување на:\n# дозвола/возможност/способност\n# обврзност/неопходност\n# намера/предвидување\nМодалните глаголи се неправилни глаголи. Тие се:\n# können - може, умее - искажува умеење, способност.\n# müssen - мора - искажува неопходност, обврзаност, наредба, должност.\n# wollen - сака, намерава - искажува намера, желба, план.\n# sollen - треба - искажува инструкции, наредба, совет.\n# dürfen - смее, осмели - искажува дозвола, забрана.\n# mögen - сака - искажува наклонетост.\n2 Модалните глаголи во сегашно време\n, könnenможе, müssenмора, wollenсака, sollenтреба, dürfenсмее, mögen сака\nich, kann, muss, will, soll, darf, mag\ndu, kannst, musst, willst, sollst, darfst, magst\ner/sie/es, kann, muss, will, soll, darf, magt\nwir, können, müssen, wollen, sollen, dürfen, mögen\nihr, könnt, müsst, wollt, sollt, dürft, mögt\nsie/Sie, können, müssen, wollen, sollen, dürfen, mögen\n3 Примери\nСекогаш кога во реченицата користиме модален глагол, тој мора да биде конјугиран по лице, а вториот глагол останува во инфинитивна форма.\n* können\n** Ich kann sehr schnell schwimmen. - Јас можам (умеам/знам) многу брзо да пливам.\n** Ich kann nicht tanzen. - Јас не можам (умеам/знам) да танцувам.\n** Er kann Gitarre spielen. - Тој може (умее/знае) да свири на гитара.\n* müssen\n** Du muss Morgen arbeiten. - Ти мораш наутро да работиш.\n** Er muss heute zu Hause bleiben. - Тој мора да остане дома денеска.\n** Ich muss nach Hause (gehen). - Јас морам да одам дома.\n* wollen\n** Wollen sie zum Konzert gehen? - Сакаат ли тие на концерт да одат?\n** Will er Essen? - Сака ли тој да јаде?\n** Ich will reisen. - Јас сакам да патувам.\n* sollen\n** Der Doktor sagt, du sollst mehr schlafen. - Докторот вели дека ти треба повеќе да спиеш.\n** Wann sollen wir kommen? - Кога треба ние да дојдеме?\n** Morgen soll es regnen. - Утре треба да врне.\n* dürfen\n** Er darf nichts anfassen. - Не смее да пипне ништо.\n** Hier darf man nicht schwimmen. - Тука не смеете да пливате.\n* mögen\n** Ich mag bücher lesen. - Јас сакам да читам книги.\n** Sie mag ihn. - Таа го сака него.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8_%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B8", "word_count": 323, "cyrillic": 0.591}
{"id": "4294", "title": "Германски јазик/Прашања", "text": "<< Die Modalverben | Fragen | Der Akkusativ >>\n----\nFragen / Прашања\nПрашањата, или прашални реченици се користат за да се добие информација за нешто. Постојат два типа на прашања: затворени прашања, односно да/не прашања или ''Entscheidungsfragen'' ; и отворени, односно w-прашања или ''Ergänzungsfragen''.\n= Да/не прашања =\nОвие прашања можат да бидат одговорени со да или не. За една потврдна реченица да направиме прашална, потребно е прирокот и подметот да си ги заменат местата. Во прашалната реченица глаголот доаѓа на позиција 1, конјугиран по лице.\n* Du wohnst in Berlin.\n* Wohnst du in Berlin?\n1 W-прашања\nW-прашањата започнуваат со прашален збор на буквата W. Тие не можат да бидат одговорени со ''да'' или ''не''.\n+ Описен текст\nWoher, Wo, Wie, Wer, Was, Wohin, Wann\nWoher kommst du?, Wo wohnst du?Wo liegt das?, Wie heißt du?Wie alt bist du?Wie geht es dir?, Wer bist du?, Was ist das?Was machst du hier?, Wohin möchtest du fahren?, Wann kommt der Bus?Wann hast du Geburtstag?\n1.1 Колку? (Wie viel?/Wie viele?)\nКога поставуваме прашање за количина, односно ''колку ...?'', ги користиме прашалните зборови Wie viel (за небројни именки) и Wie viele (за бројни именки). На пр.:\nWie vielе?\n* Wie viele Äpfel hast du? - ''Колку јаболка имаш?''* Wie viele Menschen leben in dieser Stadt? - ''Колку луѓе живеат во овој град?''* Wie viele Fragen hast du beantwortet? - ''Колку прашања одговори?''* Wie viele Tage dauert der Urlaub? - ''Колку дена трае одморот?''* Wie viele Sprachen sprichst du? - ''Колку јазици зборуваш?''* Wie viele Bücher hast du gelesen? - ''Колку книги имаш прочитано?''* Wie viele Kilometer sind es bis zur nächstgelegenen Stadt? - ''Колку километри е до најблискиот град?''\nИменките како: јаболко, луѓе, прашања, јазици и др. се бројни. Тоа значи дека може да одговориме со: едно, две, три... јаболка, прашања, јазици. Можеме да забележиме дека во прашањето именката секогаш е во множина.\nWie viel?\n* Wie viel kostet diese Bluse? - ''Колку кошта оваа блуза?''* Wie viel Zeit haben wir, um den Aufsatz zu schreiben? - ''Колку време имаме да го напишеме есејот?''* Wie viel Geld habt ihr für den Urlaub gespart? - ''Колку пари заштедивте за вашиот одмор?''* Wie viel Milch brauchen wir für den Kuchen? - ''Колку млеко ни треба за колачот?''* Wie viel wiegt das Paket? - ''Колку тежи пакетот?''* Wie viel Platz benötigen wir für das Möbelstück? - ''Колку простор ни треба за парчето мебел?''* Wie viel Essen war in der Schüssel? - ''Колку храна имаше во чинијата?''* Wie viel Wasser trinkst du am Tag? - ''Колку вода пиеш на ден?''\nИменките како: време, пари, млеко, храна, вода се небројни. Не можеме да кажеме едно, две, три... времиња, храни, води.\n2 Дали има? (Gibt es?)\n''Gibt es ...?'' е фраза што на македонски значи „Дали има ...?“ или „Има ли ...?“. Се користи за поставување на прашања за постоењето на нешто или некого. На пр., “Gibt es einen Supermarkt in der Nähe?” значи “Дали има супермаркет во близина?”.\nВо германски, глаголот секогаш стои на второ место во реченицата. Така, фразата „gibt es“ може да биде дел од изјави како „Es gibt in Berlin gute Bäcker” (Има во Берлин добри пекари) или „In Berlin gibt es gute Bäcker“ (Во Берлин има добри пекари).", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9F%D1%80%D0%B0%D1%88%D0%B0%D1%9A%D0%B0", "word_count": 509, "cyrillic": 0.597}
{"id": "4295", "title": "Германски јазик/Деливи глаголи", "text": "<< Der Akkusativ | Trennbare Verben | Perfekt >>\n----\nTrennbare Verben / Деливи глаголи\nДеливите глаголи во германскиот јазик се глаголи кои имаат префикс, кој му дава на глаголот ново значење.\nЗа да добиеме претстава како префиксот може да го промени глаголот, можеме да разгледаме неколку примери:\n* gehen - оди\n* ausgehen - излегува\nВо овој пример можеме да видеме дека префиксот aus- го менува значењето на глаголот gehen. Бидејќи префиксот aus- може да се преведе како „надвор“, сосема е едноставно да се види како ausgehen значи „да се излезе“.\n1 Деливи префикси\nПрефикс, Примери\nab-, abheben - подигне, abholen - земе, подигне\nan-, ankommen - пристигна\nauf-, aufstehen - станува\nbei-, beitragen - придонесе\nein-, einladen - поканува\nher-, herstellen - изработи\nhin-, hinstellen - постави\nlos-, losgehen - тргнува, почнува\nmit-, mithaben - има со себе, mitspielen - учествува во игра\nnach-, nachfragen - распрашува\nvor-, vorhaben - има намера\nzu-, zumachen - затвора\nzurück-, zurückgeben - врати, даде (назад)\nweg-, wegnehmen - одземе\n2 Како се користи делив глагол во реченица\nДоколку во реченица се користи делив глагол, и тој е единствениот глагол во реченицата, тогаш тој се дели. Коренот од глаголот е конјугиран и се наоѓа на позиција 2. Префиксот се наоѓа на крајот од реченицата.\nПозиција 1 Подмет, Позиција 2Коренот од глаголот конјугиран по лице и број, Др. инфо, Крај на реченицатаПрефикс\nIch, stehe, um 8 Uhr, auf.\nДоколку во реченицата е искористен модален глагол, деливиот глагол не се дели и се наоѓа на крајот од реченицата во инфинитив.\nПозиција 1 Подмет, Позиција 2Модален глагол конјугиран по лице и број, Др. инфо, Крај на реченицатаДелив глагол во инфинитив\nIch, kann, den Kuchen, mitbringen.\n3 Дали сите глаголи со префикси се деливи?\nОдговорот е не. Глаголите кои ги имаат следниве префикси не се деливи:\nПрефикс, Пример\nbe-, beschreiben - опишува, besuchen - посетува, bekommen - добива\nemp-, empfinden - чувствува\nent-, entlaufen - побегнува\ner-, erarbeiten - одработи\nge-, gebrauchen - употреби, gefallen - допаѓа, gehören - припаѓа\nmiss-, missbrauchen - злоупотребува\nver-, verkaufen - продава\nzer-, zerstören - разурне", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%94%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%B2%D0%B8_%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B8", "word_count": 303, "cyrillic": 0.77}
{"id": "1596", "title": "Готвач:Овошје", "text": "Готвач | Basic foodstuffs\nГотвач\nОва е полна листа на сите овошја кои се сметаат за јадливи во сите култури и се користат за кулинарски цели. Некои од овие не се користат често и затоа тешко се наоѓаат, но нудат интересни замни за вообичаените градинарски сорти.\nЗабелешка: во листава зборот ,,овошје\" се подразбира во кулинарска смисла на зборот, а не ботаничка. Затоа оние кои се ботанички класифицирани како овошја, може во кулинарството да се сметаат за зеленчуци (како доматот) кој во готвачов стои под зеленчуци.\n1 Умерени овошја\nОвошјата од регионите со умерена клима растат на дрва, дрвести грмушки или лијани. Истите не би растеле како што треба во тропските региони бидејќи им треба и ладен период пред да зацветаат. Јаболкото, крушата, црешата и сливата се најшироко расппространетите овошја заради нивната адаптибилност. Многу видови на мали овошја сеуште се берат диви, исто како во Неолитот.\n* Аронија\n* Азиска круша\n* Глог\n* Дуња (''Cydonia oblonga'' и ''Chaenomeles'')\n* Ирга\n* Јаболко\n* Круша, (''Pyrus'')\n* Мушмула\n* Оскоруша (''Sorbus domestica'')\n* Оскоруша (дива) (''Sorbus aucuparia'')\n* Вишна\n* Кајсија\n* Праска и варијантата нектарина (''Prunus persica'')\n* Слива, разни градинарски и диви видови\n* Цреша,\n* Вкрстеници од гореспоменатите овошја како сливокајсијата.\nБобинки\n* Капина,\n* Лозови малини\n* Малина, (род ''Rubus'')\n* Џуџеста малина\n* Брусница\n* Боровница\n* Боровница (американска)\n* Маовица (''Vaccinium'')\n* Ува\n* Црвена боровница\n* Црна боровница\nДруги понесродни бобинки:\n* Дренка\n* Рибизла (црвена и црна)\n* Боз\n* Агрест\n* Слатка калина (''Viburnum'') - да не се помеша со калинка\n* Морска смрдливка\n* Ликиум (''Lycium barbarum'', ''Lycium'')\nИсклучиво азиски овошја:\n* Говми\n* Урма (кинеска)\n* Киви (Актинида)\n* Локват\n* Дудинка (некои видови)\n* Јапонско јаболко или (Рајско јаболко) ''Diospyros kaki''\nНекои помалку познати исклучително северноамерикански овошја:\n* Шеферда (''Shepherdia argenta''), расте дива во Канада.\n* Аронија (''Aronia'' spp.)\n* Американско грозје\n* боровница (американска) (''Amelanchier'')\n* Асимина (''Asimina triloba'')\n* Американско рајско јаоболко (''Diospyros virginiana'')\nНеколку врсти на кактуси даваат јадливи плодови кои се важна храна за индијанците:\n* Опунтија\n* Сагуаро\n* Диња (''Cucumis melo''): везената диња и други слични на неа, рускиот ананас\n* Црна сенка (''Solanum'')\n* Лубеница (''Citrullus vulgaris'')\nСледниве ботанички воопшто не спаѓаат во овошја, но сепак се користат во домаќинството:\n* Рамен\n* Јагода (''Frigaria spp.'')\n2 Медитерански у суптропски овошја\nFruits in this category are not hardy to extreme cold, as the preceding temperate fruits are, yet tolerate some frost and may have a modest chilling requirement. Notable among these are natives of the Mediterranean:\n* Fig (''Ficus spp.'')\n* Грозје наречено raisin одкога ќе се исуши (''Vitis'')\n* Калинка\n* Урма (''Phoenix dactylifera'')\n* Дудинка\nIn the important genus ''Citrus'' some members are tropical, tolerating no frost. All common species of commerce are somewhat hardy:\nАгруми:\n* Цинтронат\n* Грејпфрут\n* Кумкват\n* Лимон\n* Лимета (важен хибрид од обична лимета и цитронат)\n* Мандарина, клементина, тангело, тангерина и ним слични\n* Портокал\n* Агли, хибрид\nOther subtropical fruits:\n* Бразилска гујава (или феџоја) (''Feijoa sellowiana'' или ''Acca sellowiana'')\n* Гујава (''Psidium guajava'')\n* Лонгана (''Euphoria longan'')\n* Личи (''Litchi chinensis'')\n* Маракуја (''Passiflora edulis'' и др. ''Passiflora'')\n* Тамариљо (''Cyphomandra betacea'')\n3 Тропски овошја\nТропските овошја растат во најразлични услови и на најразлични начини. Заеднчко им е тоа што не трпат мраз.\n* Акерола - вид на цреша (''Malpighia glabra'')\n* Аки (''Blighia sapida'')\n* Банана и нејзината варијанта плантена (''Musacea'')\n* Лебно овошје (''Artocarpus altilis'')\n* Каму Каму (''Myrciaria dubia''))\n* Чемпедак (''Artocarpus champeden'')\n* Черимоја (''Annona cherimola'')\n* Кокосов орев (''Cocos'')\n* Дуријан (''Durio zibethinus'')\n* Гварана (''Paullinia cupana''))\n* Гујава\n* Нангка (''Artocarpus heterophyllus'')\n* Дуку (''Lansium domesticum'')\n* Личи\n* Генип (''Melicoccus bijugatus'')\n* Манго (''Mangifera indica'')\n* Мангостана (''Garcinia mangostana'')\n* Папаја (''Carica papaya'')\n* Маракуја\n* Асимина\n* Пепино (вид диња)\n* Ананас (''Ananas comosus'')\n* Калинка\n* Рамбутан (''Nephelium lappaceum'')\n* Јаболко (малајско) (''Syzygium aquem'')\n* Салака (''Salacca edulis''),\n* Саподиља (''Achras/Manilkara zapota'')\n* Сапота\n* Анона (''Annona muricata'')\n* Карамбола (''Averrhoa carambola'')\n* Тамаринд (''Tamarindus indica'')\n* Тарап\n* Јаванско јаболко\nВидете исто така\n* Зеленчук\nen:Fruit\nnl:Kookboek:Fruit", "subject": ["Овошје"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%87%3A%D0%9E%D0%B2%D0%BE%D1%88%D1%98%D0%B5", "word_count": 582, "cyrillic": 0.71}
{"id": "4338", "title": "Германски јазик/Можен начин", "text": "Можниот начин ''не е идно време'', но неговото образување е доста слично со идното време. Се образува со помошниот глагол würden, и глагол во инфинитив.\nich, würde, основа на глаголот, -en\ndu, würdest\ner/sie/es, würde\nwir, würden\nihr, würdet\nsie/Sie, würden", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9C%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD", "word_count": 44, "cyrillic": 0.614}
{"id": "4310", "title": "Германски јазик/Заповеден начин", "text": "Der Imperativ / Императив\nЗаповедниот начин или ''императив'' се користи за изразување наредби, барања, желби.\nГерманскиот јазик има различна структура за императив за секоја од трите форми за второ лице („Sie“, „ihr“, „du“).\n1 Образување на императив\nЗаменка, Императив, Пример, Македонски\nSie (учтиво - еднина и множина), ''основа на глаголот'' + en + Sie, Laufen Sie!, Трчајте [Вие]!\ndu (еднина), ''основа на глаголот'' + e*, Laufe!, Трчај!\nihr (множина), ''основа на глаголот'' + t, Lauft!, Трчајте!\n* 2 лице еднина може да има наставка -е, но и не мора, при што и двете форми се точни.\nКога се обраќаме формално, секогаш после глаголот во императив се пишува заменката (Sie).\nКога се обраќаме неформално после глаголот никогаш не се пишува заменка.\n2 Императив од помошните глаголи\nИмперативот од помошните глаголи се образува на следниот начин:\n* sein → sei\n** Sei still! - Биди тивок!\n* haben → hab\n** Hab geduld! - Имај трпение!\n* werden → werd\n** Werd erwachsen! - Порасни!\n3 „Ублажување“ на заповедноста\nЗаповедниот начин може да звучи многу неучтиво на германски. За да се направи наредбата да звучи поучтиво, може да се додаде честичката ''bitte'':\n* Komm bitte! - Те молам дојди!\n* Würden Sie bitte mitkommen! - Ќе ве молам да дојдете со мене!\nПрилогот ''mal'' (од \"einmal\") ја прави наредбата помалку формална:\n* Warte mal! - Почекај!\n* Schau mal! - Погледни!\n4 Негација\nНегација на заповеден начин се образува со додавање на честичката nicht после глаголот:\n* Iss nicht so viel! - Не јади толку многу!\n* Fahr nicht so schnell! - Не вози толку брзо!", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD_%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD", "word_count": 233, "cyrillic": 0.776}
{"id": "4315", "title": "Германски јазик/Генетив", "text": "Генетив е еден од четирите падежи во германскиот јазик, покрај номинатив, акузатив и датив. Се користи за изразување на поседување или сопственост.\nНа пример, ако сакаме да кажеме „колата од мојот татко“ можеме да го искористиме генетивот за да искажеме сопственост: „das Auto meines Vaters“.\n1 Членот\nНеопределениот член во датив гласи:\n+ Неопределен член\n, Номинатив, Акузатив, Датив, Генетив, Пример, Македонски\nмашки род, ein, einen, einem, eines, eines Vaters, (од еден/некој) маж\nженски род, eine, eine, einer, einer, einer Frau, (од една/некоја) жена\nсреден род, ein, ein, einem, eines, eines Autos, (од еден/некој) автомобил\nмножина, ---, ---, ---, ---, Kinder, (од едни/некои) деца", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%93%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B8%D0%B2", "word_count": 102, "cyrillic": 0.772}
{"id": "4336", "title": "Германски јазик/Повратни глаголи", "text": "Повратни глаголи се оние кај кои дејството преоѓа врз лицето што ја врши работата. За разлика од македонскиот јазик, каде се користи кратката заменска форма од повратната заменка себе ''се'' (се радува, се смее, се мие и др.) која е иста во секое лице, во германскиот јазик повратната заменка ''sich'' се менува по лице.\nclass=references-small\n:sich duschen\n:sich fühlen\n:sich verletzen\n:Ich ''dusche mich'' jeden Morgen.\n:''Fühlst'' du ''dich'' heute besser?\n:Ich habe ''mich'' beim Sport ''verletzt''.\n:''Се туширам'' секое утро.\n:Дали ''се чувствувате'' подобро денес?\n:''Се повредив'' додека спортував.\n1 Видови на повратни глаголи\nПостојат три вида на повратни глаголи во германскиот јазик:\n1.1 Глаголи кои секогаш се повратни\nОдредени глаголи се секогаш рефлексивни; тие не можат да се користат без рефлексивната заменка.\nНа пр. ''sich bedanken - се заблагодари, sich erkälten - настине, sich schämen - се срами, sich erinnern - се сеќава''\n1.2 Глаголи кои понекогаш се повратни\n* Глаголи кои го менуваат своето значење кога се повратни", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9F%D0%BE%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BD%D0%B8_%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B8", "word_count": 160, "cyrillic": 0.781}
{"id": "4276", "title": "Германски јазик/Вокабулар/Храна и пијалоци", "text": "Essen und Getränke\n* das Essen - јадење\n* das Getränk - пијалак\n* der Markt - пазар\n* der Supermarkt - супермаркет\n* die Vorspeise - предјадење\n* die Hauptspeise - главно јадење\n* die Nachspeise - десерт\n----''das Brot'', ''der Käse'', ''das Ei'', ''das Reis'', ''die Nudeln''''das Wasser'', ''die Milch'', ''der Wein'', ''der Kaffee'', ''der Tee''''die Schokolade'', ''das Bier'', ''der Saft'', ''die Suppe'', ''der Schinken''''das Eis'', ''die Pizza'', ''das Schnitzel'', ''der Kuchen'', ''die Torte''\n1 Овошје\n* das Obst - овошје\n''der Apfel'', ''die Banane'', ''die Orange'', ''die Birne'', ''die Traube''''die Zitrone'', ''die Kirshe'', ''die Erdbeere'', ''die Pflaume'', ''die Wassermelone''\n2 Зеленчук\n* das Gemüse - зеленчук\n''die Tomate'', ''der Kopfsalat'', ''die Gurke'', ''die Karotte'', ''die Kartoffel''\n3 Каков е вкусот на храната?\nВкусот на храната може да се опише се повеќе придавки:\n* lecker - вкусен\n* salzig - солен\n* süß - сладок\n* bitter - горчлив\n* heiß - жежок, врел\n* kalt - ладен", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80/%D0%A5%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%B8_%D0%BF%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%86%D0%B8", "word_count": 134, "cyrillic": 0.26}
{"id": "4337", "title": "Германски јазик/Сложени реченици", "text": "1 Независносложени реченици\nКоординативни сврзници\nКога се користи координативен сврзник, редоследот на зборовите во речениците не се менува.\n:Ich bin müde, aber ich kann nicht schlafen. - ''Уморен сум, но не можам да спијам.'':Ich gehe nicht ins Kino, denn ich habe keine Zeit. - ''Не одам во кино затоа што немам време.'':Ich habe ihn zu meiner Party eingeladen, doch er ist nicht gekommen. - ''Го поканив на мојата забава, но тој не дојде.'':Du kannst mir das Geld gleich geben, oder du kannst später bezahlen. - ''Можеш да ми ги дадеш парите сега или можеш да платиш подоцна.'':Sie isst nicht Fleisch, sondern Fisch. - ''Таа не јаде месо, туку риба.'':Ich habe meine Hausaufgaben gemacht, und ich habe auch mein Zimmer aufgeräumt. - ''Ја завршив домашната задача и си ја исчистив и собата.''\n2 Зависносложени реченици\nСубординативни сврзници\n* Ich habe Kopfschmerzen, weil ich zu viel Kaffee getrunken habe. - ''Имам главоболка затоа што испив премногу кафе.''", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D1%80%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8", "word_count": 152, "cyrillic": 0.533}
{"id": "4292", "title": "Германски јазик/Додатоци/Колку е часот?", "text": "Wie spät ist es?\n----* Wie spät ist es? - Колку е часот? (буквално: ''Колку е доцна?'')\n* Es ist ... Uhr. - Часот е ...\n* Um wie viel Uhr? - Во колку часот?\n1 Час \"без минути\"\n''Es ist zwei Uhr.'', ''Es ist sechs Uhr.'', ''Es ist elf Uhr.''\n2 Час и минути\n'' Es ist zwei Uhr sechzehn.'', '' Es ist fünf Uhr fünfundvierzig.'', ''Es ist sieben Uhr vierunddreißig.''\n3 Часот со предлогот nach\nКога имаат поминато само неколку минути од часот, можеме да го искористиме предлогот ''nach''. На пр. за 10:05 можеме да кажеме ''Es ist fünf nach zehn'', што буквално може да се преведе како ''Часот е пет (минути) после десет''.\n'' Es ist zwölf nach vier.'', '' Es ist sieben nach sieben.'', ''Es ist vierzehn nach elf.''\n4 Часот со предлогот vor\nКога од часот преостануваат само неколку минути, можеме да го искористиме предлогот ''vor'', што е слично како и на македонски. На пр. за 02:50 можеме да кажеме ''Es ist zehn vor drei'', односно ''Часот е десет до три''.\n'' Es ist fünf vor fünf.'', '' Es ist zehn vor neun.'', ''Es ist fünf vor drei.''\n5 Половина час\nКога има поминато половина час, на германски се изразува поразлично од македонски. На пр. за 08:30 на македонски би кажале ''Часот е осум и пол'', додека на германски ''Es ist halb neun'' што буквално би се превело ''Часот е пола девет'', слично како на српски.\n'' Es ist halb drei.'', '' Es ist halb sieben.'', ''Es ist halb acht.''\n6 Четвртина час\nКога имаат поминато или пак преостануваат 15 минути од часот се користи дропката ''Viertel'' (четвртина) заедно со предлогот ''nach'', односно ''vor''. На пр. за 6:15 можеме да кажеме ''Es ist Viertel nach sechs'', што буквално би се превело како ''Часот е четвртина после шест''.\n'' Es ist Viertel nach vier.'', '' Es ist Viertel nach acht.'', ''Es ist Viertel vor neun.''\n7 Tageszeiten\n* der Morgen - утро\n* der Vormittag - претпладне\n* der Mittag - пладне\n* der Nachmittag - попладне\n* der Abend - вечер", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%94%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%86%D0%B8/%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D1%83_%D0%B5_%D1%87%D0%B0%D1%81%D0%BE%D1%82%3F", "word_count": 322, "cyrillic": 0.556}
{"id": "4343", "title": "Арапски јазик/Броеви", "text": "Броевите на арапски се:\n* 1 - واحد (''уахид'')\n* 2 - إثنان (''ит<sup>х</sup>нен'')\n* 3 - ثلاثة (''т<sup>х</sup>елет<sup>х</sup>а'')\n* 4 - أربع (''арбʻа'')\n* 5 - خمسة (''к<sup>х</sup>амса'')\n* 6 - ستة (''сита'')\n* 7 - سبعة (сабʻа)\n* 8 - ثمانية (''т<sup>х</sup>еменја'')\n* 9 - تسعة (тисʻа)\n* 10 - عشرة (ʻашра)", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B8", "word_count": 34, "cyrillic": 0.583}
{"id": "4307", "title": "Германски јазик/Предлози за место", "text": "Предлог за место е збор кој се употребува за да се објасни каде се наоѓа некој или нешто во однос на некој друг или нешто друго.\n1 Предлози за место\nDer Apfel liegt vor dem Buch. Das Buch liegt hinter dem Apfel., Der Apfel liegt auf dem Buch., Der Apfel liegt neben dem Buch.\nDer Apfel liegt unter dem Tisch., Der Apfel liegt zwischen den Würfeln., Die Äpfel sind im [in dem] Auto.\nПредлозите како што се ''in, an, auf, hinter, neben, unter and über'' се наречени наизменични предлози (''Wechselpräpositionen''). Тие бараат датив или акузатив.\nПредлогот се користи со датив кога опишува ''каде се наоѓа нешто''.\n* Die Blumen stehen auf dem Fensterbrett. - Цвеќињата се на прозорецот.\n* Das Papier liegt neben dem Drucker. - Хартијата е до печатачот.\nПредлогот се користи со акузатив кога опишува ''каде нешто е поставено'' или ''се движи''.\n* Ich stelle den Kopierer neben das Fenster. - ''Го ставив'' копирот до прозорецот.\n* Ich lege das Papier auf den Schreibtisch. - ''Ја ставив'' хартијата на бирото.\n2 Предлози за време\n+ ''Предлог + датив''invorseit, einem, Tag Monat\neiner, Woche Stunde Minute\neinem, Jahr\nvier, Monaten\n+ ''Предлог + акузатив''für, einen, Tag Monat\neine, Woche Stunde Minute\nein, Jahr\nvier, Monate\n2.1 in\n* Предлогот in кога објаснува временска точка во иднината, на македонски има значење ''за'' (за минута, за 3 дена, за 6 месеци...)\n2.2 für\n* Временскиот предлог für се користи кога се означува времетраење, слично на македонското ''на'' (на пр. на една недела, на пет дена...).\n** Ich habe für eine Woche in München gearbeitet. - Јас работев во Минхен на една недела.\n2.3 vor\n* Предлогот vor за дејства кои започнале и завршиле во минатото, и има значење ''пред'' (пред еден месец, пред две години...).\n** Lisa hatte vor drei Wochen Urlaub. - Лиза имаше одмор пред три недели.\n2.4 seit\n* Предлогот seit појаснува дејства кои започнале во минатото, но сè уште не се завршени, и значи ''од пред'' или ''веќе''.\n** Nico lernt seit einem Monat Deutsch. - Нико учи германски од пред (веќе) еден месец.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D0%B7%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%BE", "word_count": 331, "cyrillic": 0.592}
{"id": "4264", "title": "Германски јазик/Именки", "text": "<< Hallo! | Das Genus der Nomen | Das Präsens >>\n----\nDas Genus der Nomen / Родот на именките\n1 Граматички категории кај именките\nИменките се зборови што означуваат суштества, предмети, појави и поими. Именките во германскиот јазик имаат: род, број, член и падеж.\nРодот кај именките може да биде: машки, женски и среден.\nБројот може да биде еднина и множина. Членот може да биде неопределен и определен.\nВо германскиот јазик разликуваме и четири падежи: номинатив, акузатив, датив и генетив.\n2 Род\nИменките во германски, како и во македонски можат да бидат од: машки (m), женски (f) и среден род (n). Меѓутоа, една иста именка може да има различен род во македонски и во германски. На пример. ''јаболко'' во македонски е именка од среден род, а во германски е од машки род, ''der Apfel''. Тоа значи дека родот е чисто граматичка категорија и родот кај сите именки треба да се запамти. За полесно изучување, најчесто именките се групираат во групи според нивното значење или според нивниот завршеток. Во зависност од родот именката има и член: ''der'' за машки, ''die'' за женски и ''das'' за среден род.\n2.1 Машки род\nИменки од машки род се:\n# Именки кои се однесуваат на мажи, вклучително и професии: ''der Mann'' (маж), ''der Vater'' (татко), ''der Arzt'' (доктор), ''der Lehrer'' (учител)\n# Деновите од неделата, месеците, годишните времиња: ''der Montag'' (понеделни), ''der Juli'' (јули), ''der Herbst'' (есен)\n# Временски појави: ''der Regen'' (дожд), ''der Schnee'' (снег), ''der Nebel'' (магла)\n# Страните на светот: ''der Norden'' (север), ''der Süden'' (југ), ''der Osten'' (исток), ''der Westen'' (запад)\n# Валути: ''der Dollar'' (долар), ''der Euro'' (евро)\nОд машки род се и именките кои завршуваат на:\n#''-ent'': ''der Patient'' (пациент), ''der Student'' (студент), ''der Präsident'' (претседател)\n#''-ich'' и ''-ig'': ''der Teppich'' (тепих), ''der König'' (крал)\n#''-ing'': ''der Schmetterling'' (пеперутка), ''der Frühling'' (пролет)\n#''-ismus'': ''der Optimismus'' (оптимизам), ''der Kapitalismus'' (капитализам)\n2.2 Женски род\nИменки од женски род се:\n# Именки кои се однесуваат на жени, вклучително и професии: ''die Frau'' (жена), ''die Mutter'' (мајка), ''die Ärztin'' (докторка), ''die Lehrerin'' (учителка)\n# Повеќето германски реки: ''die Donau'' (Дунав), ''die Mosel'' (Мозел), ''die Elbe'' (Елба), ''die Weser'' (Везер), ''die Oder'' (Одра)\n# Имиња на дрвја, цветови и плодови: ''die Kiefer'' (бор), ''die Tomate'' (домат), ''die Gurke'' (краставица), ''die Olive'' (маслинка), ''die Rose'' (ружа)\nОд женски род се и именките кои завршуваат на:\n#''-ei'': ''die Bäckerei'' (пекарница), ''die Polizei'' (полиција), ''die Bücherei'' (библиотека)\n#''-anz'': ''die Toleranz'' (толеранција), ''die Arroganz'' (ароганција)\n#''-heit'' и ''-keit'': ''die Freiheit'' (слобода), ''die Krankheit'' (болест)\n#''-ik'': ''die Fabrik'' (фабрика), ''die Politik'' (политика)\n#''-in'': ''die Ärztin'' (докторка), ''die Amerikanerin'' (Американка)\n#''-ung'': ''die Wohnung'' (стан), ''die Rechnung'' (сметка)\n#''-ur'': ''die Natur'' (природа), ''die Tastatur'' (тастатура)\n# Поголемиот дел од именките кои завршуваат на ''-e'': ''die Tante'' (тетка), ''die Katze'' (мачка), ''die Lampe'' (ламба)\n2.3 Среден род\nИменки од среден род се:\n# Имиња на бои: ''das Rot'' (црвена), ''das Blau'' (сина), ''das Gelb'' (жолта)\n# Имиња на метали: ''das Gold'' (злато), ''das Kupfer'' (бакар), ''das Silber'' (сребро), ''das Nickel'' (никел), ''das Kadmium'' (кадмиум)\n# Глаголските именки: ''das Schwimmen'' (пливање), ''das Kaufen'' (купување)\n# Деминутиви на именките (т.е. зборови кои завршуваат на -''chen'' или на -''lein''): ''das Bäumchen'' (дрвце), ''das Mädchen'' (девојче), ''das Häuslein'' (куќичка)\nОсвен овие, именки од среден род се оние кои завршуваат на:\n# -''ment'': ''das Instrument'' (инструмент), ''das Dokument'' (документ), ''das Element'' (елемент), ''das Medikament'' (лек)''\n# -''um'': ''das Publikum'' (публика), ''das Datum'' (датум)", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%98%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B8", "word_count": 543, "cyrillic": 0.66}
{"id": "4330", "title": "Германски јазик/Сложенки", "text": "Германскиот јазик содржи многу сложени зборови, кои се составени од два или повеќе збора. Родот на сложенката е секогаш ист со последниот од составните зборови.\n* das Haus + die Nummer = die Hausnummer\n* der Apfel + die Pfanne + der Kuchen = der Apfelpfannkuchen\nза да се олесни изговорот, често се додава сврзувачки глас (''Fugenlaut''), кој најчесто е -(e)n или -(e)s.\n* die Orange + der Saft = der Orangensaft\n* der Liebling + das Essen = das Lieblingsessen\nСложенките можат да бидат составени од различни зборовни групи, како што се именки, глаголи или придавки.\n* fahren + die Karte = die Fahrkarte\n* groß + die Stadt = die Großstadt\n* hell + blau = hellblau\n1 Примери\n1.1 Без сврзувачки глас\n* der Apfelbaum: ''der Apfel (јаболко) + der Baum (дрво)'' - јаболкница\n* das Schlagzeug: ''der Schlag (удар) + das Zeug (ствар)'' - тапан\n* das Flugzeug: ''der Flug (лет) + das Zeug (ствар)'' - авион\n* das Spielzeug: ''das Spiel (игра) + das Zeug (ствар)'' - играчка\n* das Feuerzeug: ''das Feuer (оган) + das Zeug (ствар)'' - запалка\n* der Hand­schuh: ''die Hand (рака) + der Schuh (чевел)'' - ракавица\n* der Schlafanzug: ''der Schlaf (спиење) + der Anzug (костум)'' - пижама\n* die Zusammenarbeit: ''zusammen (заедно) + die Arbeit (работа)'' - соработка\n* der Schreibtisch: ''schreiben (пишува) + der Tisch (маса)'' - работна маса\n1.2 Со сврзувачки глас\n* die Sonnenblume: ''die Sonne (сонце) + die Blume (цвеќе)'' - сончоглед\n* der Sonnenuntergang: ''die Sonne (сонце) + der Untergang (заоѓање)'' - зајдисонце\n* das Lieblingsessen: ''der Liebling (мил) + das Essen (јадење)'' - омилено јадење\n* das Nummernschild: ''die Nummer (број) + das Schild (знак)'' - регистарска табличка\n* der Arbeitstag: ''die Arbeit (работа) + der Tag (ден)'' - работен ден", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B8", "word_count": 240, "cyrillic": 0.46}
{"id": "4312", "title": "Германски јазик/Степенување на придавки", "text": "Steigerung von Adjektiven / Степенување на придавки\nПридавките во германскиот јазик се степенуваат со додавање на наставката -er во компаратив и зборчето -am и наставката -sten во суперлатив.\n1 Правилни форми за степенување\n*Позитив: основна форма (на пр. klein)\n*Компаратив: придавка + -er (на пр. kleiner)\n*Суперлатив: am + придавка + -sten (на пр. am kleinsten)\nПозитив, Компаратив, Суперлатив\nklein, kleiner, am kleinsten\nintelligent, intelligenter, am intelligentesten\nbillig, billiger, am billigsten\nschön, schöner, am schönsten\nhell, heller, am hellsten\n* Придавки кои завршуваат на -''el'', -''en'', -''er'', во компаратив обично ја испуштаат буквата е.\nПозитив, Компаратив, Суперлатив\nteuer, teurer, am teuersten\nedel, edler, am edelsten\ndunkel, dunkler, am dunkelsten\n2 Едносложни придавки\nЕдносложните придавки кои содржат a, o или u, се степенуваат со истите наставки, со еден исклучок - самогласката во зборот добива умлаут.\nПозитив, Компаратив, Суперлатив\ngroß, größer, am größten\nalt, älter, am ältesten\njung, jünger, am jüngsten\n3 Неправилни форми\nНекои придавки имаат неправнилни форми за степенување и како такви треба да се запаметат.\nПозитив, Компаратив, Суперлатив\nviel, mehr, am meisten\ngern, lieber, am liebsten\ngut, besser, am besten\n4 Споредба\n4.1 Изразување на еднаквост\nРеченици во кои се споредува еднаквост се формираат со оваа конструкција: so + позитив + wie. Тоа може да се преведе: како и/колку и/исто толку и сл.\n* Essen ist so schön wie Bochum. - ''Есен e убав како и Бохум.''* Sie läuft so schnell wie er. - ''Таа трча брзо исто колку и тој''.\n* Wir müssen diese Sache so schnell wie möglich erledigen. - ''Мораме да ја завршиме оваа работа колку што е можно поскоро.''\n4.2 Изразување на нееднаквост или разлика\nРеченици во кои се споредува нееднаквост или разлика се формираат со следнава конструкција: компаратив + als.\n* Angela ist kleiner als Klara. - ''Ангела е помала од Клара.''* Ich bin schneller als du. - ''Јас сум побрз од тебе.''", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%A1%D1%82%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B8", "word_count": 296, "cyrillic": 0.618}
{"id": "4313", "title": "Германски јазик/Деклинација на придавките", "text": "Ако придавката во реченицата директно ѝ претходи на именката што ја опишува, крајот на придавката се менува според именката. Оваа промена на придавката се нарекува деклинација на придавката. Постојат три различни деклинации. Која деклинација ќе се користи зависи од членот пред именката: неопределен член, определен член или без член.\n1 Слаба деклинација\nСлаба деклинација се користи кога имаме определен член + придавка + именка.\n, м.р., ж.р., с.р., мно.\nНоминатив, der gute Mann, die gute Frau, das gute Kind, die guten Kinder\nАкузатив, den guten Mann, die gute Frau, das gute Kind, die guten Kinder\nДатив, dem guten Mann, der guten Frau, dem guten Kind, den guten Kindern\nПримери:\n*Das schwarze Handy ist sehr günstig. - Црниот мобилен телефон е многу ефтин.\n* Ich bin der neue Nachbar. - Јас сум новиот сосед.\n2 Јака деклинација\nЈака деклинација се користи кога именката не е членувана.\n, м.р., ж.р., с.р., мно.\nНоминатив, guter Hund, gute Katze, gutes Kind, gute Kinder\nАкузатив, guten Hund, gute Katze, gutes Kind, gute Kinder\nДатив, gutem Hund, guter Katze, gutem Kind, guten Kindern\n3 Мешана деклинација\nМешана деклинација се користи кога имаме неопределен член/негација/присвојна придавка + придавка + именка.\n, м.р., ж.р., с.р., мно.\nНоминатив, ein kleiner Mann, eine kleine Frau, ein kleines Kind, mein kleinen Kinder\nАкузатив, einen kleinen Mann, eine kleine Frau, ein kleines Kind, mein kleinen Kinder\nДатив, einem kleinen Hund, einer kleinen Frau, einem kleinen Kind, meinen kleinen Kindern\nПримери:\n* Ich habe ein großes Auto. - Имам голема кола.\n*Mein neuer Freund ist 5 Jahre jünger. - Мојот нов дечко е 5 години помлад.\n* Ich habe einen kleinen Hund.\n* Sie hat eine rote Tasche.\n* Er trinkt ein kaltes Bier.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%94%D0%B5%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5", "word_count": 276, "cyrillic": 0.509}
{"id": "4306", "title": "Германски јазик/Датив", "text": "Дативот го опишува индиректниот предмет во реченицата. За да го пронајдеме индиректниот предмет треба да одговориме на прашањето кому? (wem?)\nНа пр. Ich helfe dem Mann. - Му помагам на човекот.\nКога ќе одговориме на прашањето ''Wem helfe ich?'' - Dem Man. Dem Man е индиректен предмет во реченицата, поради тоа оваа именка ќе биде во датив.\n1 Глаголи\nОдредени глаголи секогаш „бараат да имаат“ индиректен предмет. Такви се на пр: sagen (кажува), helfen (помага), gehören (припаѓа), antworten (одговори), danken (благодари) и други.\n2 Предлози\nКога во реченица користиме одредени предлози знаеме дека именката што следува после нив е во датив. Такви се:\n* ab (од (''идно време''))\n** Ab morgen habe ich mehr Zeit. - Од утре имам повеќе време.\n** Ich bin ab Montag in Berlin. - Од понеделник сум во Берлин.\n3 Членот\nНеопределениот член во датив гласи:\n+ Неопределен член\n, Номинатив, Акузатив, Датив, Пример, Македонски\nмашки род, ein, einen, einem, einem Mann, (еден/некој) маж\nженски род, eine, eine, einer, einer Frau, (една/некоја) жена\nсреден род, ein, ein, einem, einem Brot, (еден/некој) леб\nмножина, ---, ---, ---, Kindern, (едни/некои) деца\nОпределениот член во датив гласи:\n+ Определен член\n, Номинатив, Акузатив, Датив, Пример, Македонски\nмашки род, der, den, dem, dem Mann, мажот\nженски род, die, die, der, der Frau, жената\nсреден род, das, das, dem, dem Brot, лебот\nмножина, die, die, den, den Kindern, децата\n4 Лични заменки\n+ Описен текст\nНоминатив, Акузатив, Датив, Македонски\nich, mich, mir, мене; ми\ndu, dich, dir, тебе; ти\ner, ihn, ihm, нему; му\nsie, es, ihr, нејзе; ѝ\nes, sie, ihm, нему; му\nwir, uns, uns, нам; ни\nihr, euch, euch, вам; ви\nsie, sie, ihnen, ним; им\nSie, Sie, Ihnen, Вам; Ви\n5 Контракции\nОпределени предлози по правило се спојуваат со членот во реченицата:\n* an + dem = am (''am Freitag, am 24. Januar, am Abend'')\n* an + das = ans\n* bei + dem = beim (''beim Arzt, beim Spielen'')\n* in + dem = im\n* in + das = ins\n* zu + dem = zum\n* zu + der = zur\n6 Редослед во реченицата\nСекогаш кога во една реченица имаме и директен и индиректен предмет, индиректниот предмет секогаш има позиција пред директниот, односно дативот секогаш има позиција пред акузативот.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%94%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2", "word_count": 346, "cyrillic": 0.634}
{"id": "4381", "title": "Словачки јазик/Заменки", "text": "1 Показни заменки\nЗа посочување на предмети и лица се користат заменките: ten (м.р.), tá (ж.р.) и to (с.р.). На пр.:\n* Ten dom je krásny. - ''Таа куќа е убава.''* Tá kniha je zaujímavá. - ''Таа книга е занимлива.''* To auto je veľké. - ''Таа кола е голема.''\nЗа посочување на предмети и лица кои се наоѓаат во непосредна близина на говорникот се користат заменките: tento (м.р.), táto (ж.р.) и toto (с.р.). На пр.:\n* Tento muž je môj brat. - ''Овој маж е мој брат.''* Táto žena je moja sestra. - ''Оваа жена е моја сестра.''* Toto dieťa je môj synovec. - ''Ова дете е мој внук.''", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%97%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B8", "word_count": 107, "cyrillic": 0.689}
{"id": "4300", "title": "Германски јазик/Минато време Перфект", "text": "<< Trennbare Verben | Perfekt | Perfekt >>\n----\nPerfekt / Минато време Перфект\nЕдна можност кога се зборува за минатото во германскиот јазик е времето Перфект. Ова време најчесто се употребува кога се зборува за неодамнешни настани, особено ако тие се уште живи во сеќавање.\n1 Партицип II\nПред да го разгледаме минатото време Перфект, потребно е да разгледаме една форма на глаголите која во германскиот јазик е позната како ''Partizip II'' (или ''Partizip Perfekt''). Партицип II е глаголска форма која се користи за формирање на сложени глаголски форми, меѓу кои и минато време Перфект.\nОсновните правила за образување на Партицип II од глаголите се сумирани во следнава табела:\nПравилни глаголи, Неправилни глаголи, Помошни глаголи, Глаголи со -''ieren''''ge- + основа на глаголот + -t'', ''ge- + основа на глаголот + -en'', /, ''ieren'' → ''iert''\n1.1 Деливи глаголи\nКај деливите глаголи префиксот од глаголот секогаш останува прв.\nПравилни деливи глаголи, Неправилни деливи глаголи\n''префикс + ge- + основа на глаголот + -t'', ''префикс + ge- + основа на глаголот + -en''\n1.2 Неделиви глаголи со префикс\nКај глаголите кои имаат префикс, а се неделиви, никогаш не се става префикс ''ge-'' во Партицип II.\nПравилни глаголи, Неправилни глаголи\n''основа на глаголот + -t'', ''основа на глаголот + -en''\n2 Образување на Перфект\nМинатото време во германскиот јазик со образува со помошните глаголи haben, а поретко со sein + Partizip II формата на глаголoт\nich, habe/bin\ndu, hast/bist\nwir, haben/sind\ner/sie/es, hat/ist\nihr, habt/seid\nsie/Sie, haben/sind\n3 Кој помошен глагол да се искористи?\n* Во најголем дел од случаите за формирање на перфект се користи глаголот ''haben''.\n* Глаголот ''sein'' се користи кај глаголи кои опишуваат промена на положбата од едно до друго место (fahren, schwimmen, fliegen, gehen, laufen).\nНекои од најчесто користените глаголи во секојдневниот говор кои одат со ''sein'' се: konnen,,\nинфинитив, перфект, македонски\naufstehen, ist aufgestanden, стана\naufwachen, ist aufgewacht, се разбуди\nbleiben, ist gebleiben, остана\neinschlafen, ist eingeschlafen, заспа\nfahren, ist gefahren, возеше\nfallen, ist gefallen, падна\nfliegen, ist geflogen, леташе\ngehen, ist gegangen, одеше\nkommen, ist gekommen, дојде\nlaufen, ist gelaufen, трчаше\nreisen, ist gereist, патуваше\nschwimmen, ist geschwommen, пливаше\nsein, ist gewesen, беше\nwachsen, ist gewachsen, растеше\nwerden, ist geworden, стануваше", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5_%D0%9F%D0%B5%D1%80%D1%84%D0%B5%D0%BA%D1%82", "word_count": 351, "cyrillic": 0.703}
{"id": "4272", "title": "Германски јазик/Сегашно време", "text": "<< Das Genus der Nomen | Das Präsens | Der Nominativ >>\n----\nDas Präsens / Сегашно време\n1 Употреба на сегашно време\nСегашно време во германскиот јазик може да употребите:\n# Кога зборувате за нешто што се случува во моментов. На пр. ''Clara schläft. - Клара спие.''# Факти и дејства што се повторливи. На пр. ''Ich arbeite jeden Tag. - Јас работам секој ден.''# Дејства што започнале во минатото, и сè уште се одвиваат. На пр. ''Er lernt seit zwei Jahren Deutsch. - Тој учи германски веќе две години.''# Идно дејство. На пр. ''Morgen habe ich frei. - Утре сум слободен.''\n2 Правилни глаголи\nЗа да се конјугираат глаголите во сегашно време потребно е од инфинитивот на глаголот да се отстрани -''en''. На вака добиениот корен од глаголот се додаваат наставките за сегашно време:\nich, -e\ndu, -st\ner/sie/es, -t\nwir, -en\nihr, -t\nsie/Sie, -en\nЕве неколку примери:\n, spielenигра, suchenбара, arbeitenработи, lernenучи, kaufenкупува, brauchenтреба<sup>1</sup>\nich, spiele, suche, arbeite, lerne, kaufe, brauche\ndu, spielst, suchst, arbeitest, lernst, kaufst, brauchst\ner/sie/es, spielt, sucht, arbeitet, lernt, kauft, braucht\nwir, spielen, suchen, arbeiten, lernen, kaufen, brauchen\nihr, spielt, sucht, arbeitet, lernt, kauft, braucht\nsie/Sie, spielen, suchen, arbeiten, lernen, kaufen, brauchen\n1. Има потреба од нешто.\n3 Неправилни глаголи\nНекои глаголи неправилно се изменуваат во 2 и 3 лице еднина:\nclass=references-small\n* a ⇒ ä\n, fahrenвози, laufenтрча, tragenноси\nich, fahre, laufe, trage\ndu, fährst, läufst, trägest\ner/sie/es, fährt, läuft, träget\nwir, fahren, laufen, tragen\nihr, fahrt, lauft, tragt\nsie/Sie, fahren, laufen, tragen\n* e ⇒ ie\n, lesenчита, sehenгледа\nich, lese, sehe\ndu, liest, siehst\ner/sie/es, liest, sieht\nwir, lesen, sehen\nihr, lest, seht\nsie/Sie, lesen, sehen\n* e ⇒ i\n, essenјаде, sprechenзборува, gebenдава, nehmenзема\nich, esse, spreche, gebe, nehme\ndu, isst, sprichst, gibst, nimmst\ner/sie/es, isst, spricht, gibt, nimmt\nwir, essen, sprechen, geben, nehmen\nihr, esst, sprecht, gebt, nimmt\nsie/Sie, essen, sprechen, geben, nehmen\n4 Помошни глаголи\nПомошните глаголи ''сум'', ''има'' и ''станува'' се користат за образување на сложени глаголски форми, како што се минато време Перфект, идно време Футур I и др. Овие глаголи се исто така неправилни, и нивните форми треба да се запамтат:\nsein - сум, haben - има, werden - станува\nich bin, ich habe, ich werde\ndu bist, du hast, du wirst\ner/sie/es ist, er/sie/es hat, er/sie/es wird\nwir sind, wir haben, wir werden\nihr seid, iht habt, ihr werdet\nsie/Sie sind, sie/Sie haben, sie/Sie werden", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D1%88%D0%BD%D0%BE_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5", "word_count": 396, "cyrillic": 0.44}
{"id": "4353", "title": "Словачки јазик/Броеви", "text": "1 Цифри\n* Секоја цифра има засебен збор. Цифрите еден и два се менуваат по род: jeden/jedna/jedno (машки/женски/среден род) и dva/dve/dve (машки/женски/среден род).\n:0 – nula\n:1 – jeden\n:2 – dva\n:3 – tri\n:4 – štyri\n:5 – päť\n:6 – šesť\n:7 – sedem\n:8 – osem\n:9 – deväť\n:10 – desať\n2 Броеви од 11-19\n* На броевите од 11-19 им се додава суфиксот -''násť'' (слично како -''наесет'' на македонски).\n:11 – jedenásť\n:12 – dvanásť\n:13 – trinásť\n:14 – štrnásť\n:15 – pätnásť\n:16 – šestnásť\n:17 – sedemnásť\n:18 – osemnásť\n:19 – devätnásť\n3 Броеви од 21-99\n* За броевите од 22 до 99, единицата се пишува веднаш после десетката без празно место.\n:20 – dvadsať\n:21 – dvadsaťjeden\n:22 – dvadsaťdva\n:23 – dvadsaťtri\n:24 – dvadsaťštyri\n:25 – dvadsaťpäť\n:26 – dvadsaťšesť\n:27 – dvadsaťsedem\n:28 – dvadsaťosem\n:29 – dvadsaťdeväť\n4 Десетки\n* Десетките се формираат со додавање на -''dsať/desiat''.\n:30 – tridsať\n:40 – štyridsať\n:50 – päťdesiat\n:60 – šesťdesiat\n:70 – sedemdesiat\n:80 – osemdesiat\n:90 – deväťdesiat\n:100 – sto", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%91%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D0%B8", "word_count": 156, "cyrillic": 0.557}
{"id": "4385", "title": "Чешки јазик/Азбука", "text": "Чешката азбука е составена од 42 букви.\nГолеми букви:\n* A Á B C Č D Ď E É Ě F G H Ch I Í J K L M N Ň O Ó P Q R Ř S Š T Ť U Ú Ů V W X Y Ý Z Ž\nМали букви:\n* a á b c č d ď e é ě f g h ch i í j k l m n ň o ó p q r ř s š t ť u ú ů v w x y ý z ž\n1 Дијакритички знаци\nПокрај стандардните латинични букви, можеме да забележиме букви со дијакритички знаци.\nЗнак за издолжување (''čárka'') се пишува како коса црта над буквата, која се изговара подолго. Сите самогласки (''a, e, i, o, u, y'') може да имаат знак за издолжување.\nПрстен (''kroužek'') се пишува како крукче и тоа единствено кај буквата ů. Се изговара исто како ú. Се користи само во средината и на крајот од зборот.\nЗнак за омекнување (''háček'') се пишува како квака или како апостроф (кај малите букви ď и ť). Буквата Ř е карактеристична за чешкиот јазик и е голем предизвик за учениците на чешкиот јазик. Таа е комбинација на R и Ž кажани заедно многу брзо.\n2 Изговор\nЕве како се изговараат некои букви од чешката азбука, кои во македонската азбука немаат слични еквиваленти:\n+, Ď, ''се изговара како дј''\nŇ, ''се изговара како нј''\nŤ, ''се изговара како тј''\nĚ, ''се изговара како је''\nŘ, ''се изговара како рж, рш''\nÝ, ''се изговара како долго и''", "subject": ["Чешки јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%90%D0%B7%D0%B1%D1%83%D0%BA%D0%B0", "word_count": 259, "cyrillic": 0.586}
{"id": "4354", "title": "Словачки јазик/Корисни фрази", "text": "Словачкиот јазик содржи низа секојдневни изрази и фрази што можат да ви помогнат при основна комуникација.\n1 Корисни фрази\n1.1 Поздрави\n* Ahoj! = Здраво! (неформално; кога разговарате со едно лице)\n* Ahojte! = Здраво! (неформално; кога разговарате со двајца или повеќе луѓе)\n* Dobré ráno! = Добро утро!\n* Dobrý deň! = Добар ден!\n* Dobrý večer! = Добра вечер!\n1.2 Претставување\n* Ako sa voláš? = Како се викаш? (неформално)\n* Ako sa voláte? = Како се Викате? (формално)\n* Volám sa Zuzana. = Се викам Зузана.\n1.3 Колку чини?\n* Koľko to stojí? = Колку чини?\n* Koľko stojí ...? = Колку чини ...?\n* lacný = евтин\n* drahý = скап\n1.4 Прашални зборови\n* Ako ...? = Како ...?\n* Čo ...? = Што ...?\n* Kde ...? = Каде ...?\n* Kedy ...? = Кога ...?\n* Prečo ...? = Зошто ...?\n1.5 Кратки изрази\n* Áno = Да\n* Nie = Не\n1.6 Лични заменки\n, Еднина, Множина\n1 л., ja - јас, my - ние\n2 л., ty - ти, vy - вие Vy - Вие (формално)\n3 л., on - тој ona - таа ono - тоа, oni - тие ony - тие (женски род)", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B8", "word_count": 149, "cyrillic": 0.692}
{"id": "4298", "title": "Германски јазик/Акузатив", "text": "<< Fragen | Der Akkusativ | Trennbare Verben >>\n----\nDer Akkusativ / Акузатив\nАкузативот го опишува директниот предмет во реченицата. Тоа е лицето или предметот врз кое се извршува дејството. За да го пронајдеме директниот предмет треба да одговориме на прашањето кого? (wen?) или што? (was?)\nНа пр. Ich sehe den Mann. - Го гледам мажот.\nКога ќе одговориме на прашањето ''Wen sehe ich?'' - Den Man. Den Man е директен предмет во реченицата, поради тоа оваа именка ќе биде во акузатив.\n1 Глаголи\nПостојат начини за полесно да одредиме дали именката (или заменката) треба да ја ставиме во акузатив. Одредени глаголи секогаш „бараат да имаат“ директен предмет. Такви се на пр: lieben (сака), fragen (прашува), essen (јаде), kaufen (купува), lernen (учи) и многу други.\n2 Предлози\nКога во реченица користиме одредени предлози знаеме дека именката што следува после нив е во акузатив. Такви се:\n* für (за)\n** Das ist für dich. - Ова е за тебе.\n** Er arbeitet für meinen Vater. - Тој работи за татко ми.\n* durch (низ)\n** Der Bus fährt durch den Tunnel. - Автобусот вози низ тунелот.\n** Die Touristen gehen durch die Stadt. - Туристите одат низ градот.\n* gegen (против)\n** Ich nehme Aspirin gegen Kopfschmerzen. - Земам Аспирин против главоболки.\n* ohne (без)\n** Ich kann ohne dich nicht leben. - Не можам без тебе да живеам.\n* um (околу, во)\n** Wir laufen um das Haus. - Трчаме околу куќата.\n**Die Schule beginnt um acht Uhr. - Училиштето започнува во осум часот.\n3 Членот\nЧленот во акузатив се разликува од оној во номинатив само за именките во машки род.\nНеопределениот член во акузатив гласи:\n+ Неопределен член\n, Номинатив, Акузатив, Пример, Македонски\nмашки род, ein, einen, einen Mann, (еден/некој) маж\nженски род, eine, eine, eine Frau, (една/некоја) жена\nсреден род, ein, ein, ein Brot, (еден/некој) леб\nмножина, ---, ---, Kinder, (едни/некои) деца\nОпределениот член во акузатив гласи:\n+ Определен член\n, Номинатив, Акузатив, Пример, Македонски\nмашки род, der, den, den Mann, мажот\nженски род, die, die, die Frau, жената\nсреден род, das, das, das Brot, лебот\nмножина, die, die, die Kinder, децата\n4 Лични заменки\n+ Описен текст\nНоминатив, Акузатив, Македонски\nich, mich, мене; ме\ndu, dich, тебе; те\ner, ihn, него; го\nsie, es, неа; ја\nes, sie, него; го\nwir, uns, нас; нè\nihr, euch, вас; ве\nsie, sie, нив; ги\nSie, Sie, Вас; Ве\n5 Присвојни заменки во акузатив\n, Mask., Neut., Fem./Pl., македонски\nich, meinen, mein, meine, мој/моја/мое/мои\ndu, deinen, dein, deine, твој/твоја/твое/твои\ner, seinen, sein, seine, негов/негова/негово/негови\nsie, ihren, ihr, ihre, нејзин/нејзина/нејзино/нејзини\nes, seinen, sein, seine, негов/негова/негово/негови\nwir, unseren, unser, unsere, наш/наша/наше/наши\nihr, eueren, euer, eure, ваш/ваша/ваше/ваши\nsie, ihren, ihr, ihre, нивен/нивна/нивно/нивни\nSi, Ihren, Ihr, Ihre, Ваш/Ваша/Ваше/Ваши (формално)", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%90%D0%BA%D1%83%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%B2", "word_count": 447, "cyrillic": 0.649}
{"id": "4379", "title": "Словачки јазик/Именки", "text": "1 Род\nИменките во словачкиот како и во македонскиот може да бидат од машки, женски и среден род. Родот најчесто може да се одреди според последната буква на која завршува именката:\n* машки род - именките завршуваат на ''согласка'': vlk, dom, otec, vankúš, pohár\n* женски род - именките завршуваат на ''-а'': kniha, hruška или ''-ost'': radosť\n* среден род - именките завршуваат на ''-о'': auto, okno, kreslo, slnko или ''-(ni)e'': srdce, behanie\nСепак, постојат и исклучоци:\n* именки од машки род кои завршуваат на самогласка: hrdina, futbalista, cyklista\n* именки од женски кои завршуваат на согласка: dlaň, posteľ, kosť\n2 Број\nВо зависност од родот на именката, постојат различни наставки за формирање на множина:\n2.1 Именки од машки род\nИменките од машки род: имаат различни наставки во зависност дали се однесуваат на живи суштества или неживи предмети.\nclass=references-small\nЖиви суштества\n-i, -(ov)ia\nvlk - vlci, otec - otcovia\nštudent - študenti, brat - bratia\npán - pani, kolega - kolegovia\nнеживи предмети\n-y, -е\ndom - domy\nvankúš - vankúše\npohár - poháre\n2.2 Именки од женски род\n-y\nkniha - knihy\nhruška - hrušky\n2.3 Именки од среден род\n-á\nauto - autá\nokno - okná\nslnko - slnká", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%98%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BA%D0%B8", "word_count": 186, "cyrillic": 0.663}
{"id": "4391", "title": "Кинески јазик/Пишување на кинески", "text": "Кинеските знаци се логографски карактери кои се користат во кинеското писмо. Тие се најстариот систем на пишување во светот кој е сè уште во употреба, и се користат во традиционалниот и поедноставениот кинески јазик.\n1 Колку знаци постојат?\nОдговорот е илјадници! Веројатно ќе треба да знаете нешто околу две илјади за да можете да читате кинески весници и книги, но не ви треба ништо слично на тој број за да читате мени, да одите на шопинг или да читате едноставни улични знаци и упатства. Како што можете да поминете во повеќето земји знаејќи околу сто зборови од локалниот јазик, така и во Кина можете да поминете многу добро знаејќи стотина вообичаени кинески знаци. Исто така тоа е одлична основа за учење да читате и пишувате кинески.\n2 Дали еден знак одговара не еден збор?\nИако секој знак има свое значење, не е целосно точно дека секој знак е еквивалентен на еден „збор“. Секој знак всушност е само еден ''слог''. На кинески, како и на македонски, некои зборови се составени само од еден слог, но повеќето зборови се составени од два или повеќе слога. Повеќето зборови на кинески всушност се состојат од два засебни знакови.\n3 Линии\n3.1 Хоризонтална линија\nХоризонталната линија е една од осумте основни линии. Се пишува одлево надесно.\nЕве неколку примери за знаци кои се пишуваат со хоризонтална линија:\nеден\nдва\nтри\n3.2 Вертикална линија\nСекогаш прво се пишува хоризонталната линија, а потоа вертикалната.\nдесет\nработа\nкрал", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9F%D0%B8%D1%88%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8", "word_count": 242, "cyrillic": 1.0}
{"id": "4380", "title": "Словачки јазик/Придавки", "text": "1 Род\nРодот на придавката мора да одговара со оној на именката што ја опишува. Како и именките, така и придавките можат да бидат од машки, женски и среден род. Со некои исклучоци, придавките од машки род завршуваат на -ý, од женски род на -á и од среден род на -é.\nмашки род женски род среден род\nубав (а, о), pekný, pekná, pekné\nдобар (а, о), dobrý, dobrá, dobré\nбрз (а, о), rýchlý, rýchlá, rýchlé\nмрзлив (а, о), lenivý, lenivá, lenivé\nнов (а, о), nový, nová, nové\nДоколку последната согласка е мека (ď, ť, ň, ľ, c, j, dz, č, dž, š, ž), тогаш се додаваат следниве наставки:\nмашки род женски род среден род\nтуѓ (а, о), cudzí, cudzia, cudzie\n2 Степенување на придавките\nПозитив, Компаратив, Суперлатив\n-, - (ej) ši/šia/šie, naj - ... - (ej) ši/šia/šie\nnový, novši, novšia, novšie, najnovši, najnovšia, najnovšie\nšťastný, šťastnejši, šťastnejšia, šťastnejšie, najšťastnejši, najšťastnejšia, najšťastnejšie", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9F%D1%80%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B8", "word_count": 150, "cyrillic": 0.628}
{"id": "4355", "title": "Словачки јазик/Глаголи", "text": "1 Сегашно време\nГлаголите во словачки јазик во нивната инфинитивна форма завршуваат на буквата ť.\nСегашното време (''prítomný čas'') во словачкиот јазик се образува со додавање на следниве наставки:\nеднина множина\n1., − m, − me\n2., − š, − te\n3., ∅, − jú / − ú / − ia\nčítať robiť cestovať\nja, čítam, robím, cestujem\nty, čítaš, robíš, cestuješ\non / ona / ono, číta ∅, robí∅, cestuje ∅\nmy, čítame, robíme, cestujeme\nvy / Vy, čítate, robíte, cestujete\noni / ony, čítajú, robia, cestujú\n1.1 Негација\nГлаголите во сегашно време може да се негираат со помош на префиксот ''ne−'', на пр. ''nerozumiem'', ''necestuje'', ''nemajú''.\n''\n2 Минато време\nМинатото време во словачкиот јазик (''minulý čas'') е составено од два елементи:\n* глаголската л-форма од глаголот - изменувана по род и број\n* конјугираната форма од глаголот ''byť'' во сегашно време во 1 и 2 лице еднина и множина, но се изостава во 3 лице.\nčítať\nčítal som\nčítal si\nčítal\nčítali sme\nčítali ste\nčítali\nКонјугираната форма од глаголот ''byť'' како дел од минато време секогаш се наоѓа на второ место во реченицата, на пр. čítal si или ty si čítal.\n3 Идно време\nИдното време (''budúci čas'') се формира различно кај несвршените и свршените глаголи.\n3.1 Несвршени глаголи\nИдното време од несвршени глаголи се образува од:\n* конјугираната форма од глаголот ''byť'' во идно време\n* инфинитивот од глаголот.\nčítať\nja, budem čítať\nty, budeš čítať\non / ona / ono, bude čítať\nmy, budeme čítať\nvy / Vy, budete čítať\noni / ony, budú čítať\n3.2 Свршени глаголи\nСловачките глаголи како и македонските доаѓаат во парови ''несвршен-свршен'', при што значењето е исто, а се разликуваат во тоа дали дејството е завршени или не. На пример, од несвршениот глагол ''písať (пишува)'', со додавање на префикс na- се добива свршен глагол ''napísať (напиша)'':\n* Chcem písať list. - Сакам да пишувам писмо. (''незавршено дејство'')\n* Chcem napísať list. - Сакам да напишам писмо. (''целосно извршено дејство'')\nСвршените глаголи немаат сегашно значење. Нивните форми за сегашно време искажуваат идно дејство.\nСвшрените глаголи може да се формираат со префикс, кој е различен од глагол до глагол, и мора да биде научен. Најчестите префикси се po-, u-, z-/s-, za-, pri-, od-.\n* u-: ''robiť>urobiť, variť>uvariť''\n* z-/s-: ''čítať>sčítať, variť>svariť, jesť>zjesť''\n* za-: ''hriať>zahriať, platiť>zaplatiť, volať>zavolať''\n* pri-: ''niesť>priniesť''\n* od-: ''ísť>odísť, strániť>odstrániť''", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B8", "word_count": 376, "cyrillic": 0.626}
{"id": "4293", "title": "Германски јазик/Множина", "text": "<< Der Nominativ | Plural der Nomen | Die Modalverben >>\n----\nPlural der Nomen / Множина на именките\nПостојат повеќе начини за формирање множина во германскиот јазик.\n1 Множина со -e\n* Ова е најчест начин на формирање множина во германскиот јазик. Кај најголемиот дел од именките од машки род за множина се додава -''е'':\nSingular, Plural\nder Hund, die Hunde\nder Teppich, die Teppiche\nder König, die Könige\nder Stuhl, die Stühle\nder Regenschirm, die Regenschirme\ndie Maus, die Mäuse\ndie Kuh, die Kühe\ndas Angebot, die Angebote\nder Kopf, die Köpfe\ndie Wurst, die Würste\n* Повеќето именки од машки род, при што повеќето добиваат и умлаут. * Повеќето именки од среден род.\n2 Множина со -(e)n\n* Најголемиот дел од именките кои завршуваат со -''е'', за множина се додава -''n''. Сите именки од женски род кои во еднина завршуваат на -''in'', во множина им се додава -''nen''.\nSingular, Plural, Singular, Plural\ndie Tomate, die Tomaten, die Emotion, die Emotionen\ndie Vase, die Vasen, die Kindheit, die Kindheiten\ndie Katze, die Katzen, der Fleck, die Flecken\ndas Auge, die Augen, die Freundin, die Freundinnen\nder Junge, die Jungen, die Kellnerin, die Kellnerinnen\nder Affe, die Affen, die Übung, die Übungen\ndie Bluse, die Blusen, die Wohnung, die Wohnungen\ndie Tasche, die Taschen, die Fabrik, die Fabriken\ndie Zwiebel, die Zwiebeln, die Chefin, die Chefinnen\ndie Blume, die Blumen, die Rechnung, die Rechnungen\n* 90% од именките од женски род. * Именки од машки и среден род кои завршуваат на -e.\n3 Множина со -er\n* Дел од именките од среден род формираат множина со додавање на -''er'':\nSingular, Plural\ndas Bild, die Bilder\ndas Ei, die Eier\ndas Kind, die Kinder\ndas Haus, die Häuser\ndas Buch, die Bücher\nder Mann, die Männer\nder Reichtum, die Reichtümer\nder Irrtum, die Irrtümer\ndas Wort, die Wörter\ndas Bad, die Bäder\n* Повеќето едносложни именки од среден род.* Зборови кои завршуваат на -tum.\n4 Множина со -s\n* Именките позајмени од странски јазици формираат множина со -''s'':\nSingular, Plural\nder Kuli, die Kulis\ndas Auto, die Autos\ndas Handy, die Handys\nder Chat, die Chats\nder Opa, die Opas\ndie Oma, die Omas\ndas Shirt, die Shirts\ndas Baby, die Babys\ndas Sofa, die Sofas\ndas Zebra, die Zebras\n* Зборови позајмени од странски јазици. * Зборови кои завршуваат на -a, -i, -o, -u или -y.\n5 Исти форми за еднина и множина\n* Некои именки имаат исти форми за еднина и множина:\nSingular, Plural\nder Löffel, die Löffel\ndas Mädchen, die Mädchen\ndas Messer, die Messer\ndas Möbel, die Möbel\nder Koffer, die Koffer\nder Lehrer, die Lehrer\nder Apotheker , die Apotheker\nder Computer, die Computer\nder Künstler, die Künstler\ndas Fenster, die Fenster\n* Повеќето именки од машки род кои завршуваат на -en, -el или -er. * Повеќето именки од среден род кои завршуваат на -en, -el, -er или -chen.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9C%D0%BD%D0%BE%D0%B6%D0%B8%D0%BD%D0%B0", "word_count": 457, "cyrillic": 0.381}
{"id": "4386", "title": "Чешки јазик/Сегашно време", "text": "Инфинитивната форма на глаголите во чешкиот јазик завршува на -''t''. За да можеме да ги изменуваме тие се поделени во 5 групи во зависност од нивниот завршеток во 3то лице еднина.\n1 1 група: -e\n''Наставки''\nГлаголи: nést (''носи''), brát (''зема''), číst (''чита''), plavat (''плива'')\nИнфинитив, nést, brát\nМакедонски, носи, зема\njátyon/ona/ono, nesunesešnese, beruberešbere\n2 2 група: -ne\n''Наставки''\nГлаголи: minout (''пропушта''), tisknout (''печати''), zapomenout (''заборава'')\nИнфинитив, minout, tisknout\nМакедонски, пропушта, печати\njátyon/ona/ono, minuminešmine, tisknutiskneštiskne\n3 3 група: -je\n''Наставки''\nГлаголи: kupovat (''купува''), potřebovat (''треба''), děkovat (''благодари''), cestovat (''патува''), pracovat (''работи''), tancovat (''танцува'')\nИнфинитив, kupovat, potřebovat\nМакедонски, купува, има потреба\njátyon/ona/ono, kupujukupuješkupuje, potřebujupotřebuješpotřebuje\n4 4 група: -í\n''Наставки''\nГлаголи: prosit (''моли''), čistit (''чисти''), trpět (''трпи''), sázet (''сади''), muset (''мора''), mluvit (''зборува''),\nИнфинитив, prosit, čistit\nМакедонски, моли, чисти\njátyon/ona/ono, prosímprosíšprosí, čistímčistíščistí\n5 5 група: -á\n''Наставки''\nНаставките во оваа група се најслични со наставките во македонскиот јазик, освен за 3 лице множина.\nГлаголи: hledat (''бара''), mít (''има''), dělat (''прави''), čekat (''чека''), dát (''дава''), znát (''знае''), dívat se (''гледа''), zeptat se (''прашува'')\nИнфинитив, hledat, mít\nМакедонски, бара, има\njátyon/ona/ono, hledámhledášhledá, mámmášmá", "subject": ["Чешки јазик"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A7%D0%B5%D1%88%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%A1%D0%B5%D0%B3%D0%B0%D1%88%D0%BD%D0%BE_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5", "word_count": 189, "cyrillic": 0.605}
{"id": "4352", "title": "Словачки јазик/Азбука", "text": "1 Азбука\nСловачката азбука (''abeceda'') има 46 букви, што ја прави најдолга азбука во словенските јазици. Азбуката е латинична. Карактеристично е што над некои букви се пишуваат дијакритични знаци, кои го менуваат изговорот на буквата. Една буква обично означува еден глас.\nЗа полесно изучување ќе ги поделиме буквите во три групи:\n*„едноставни букви“ кои имаат еквивалентна буква во македонската азбука\n*букви кои се составени од две букви\n*букви кои содржат дијакритички знаци.\n1.1 „Едноставни букви“\nОвие букви имаат еквивалент во македонската азбука. Такви се:\nБуква, Македонски еквивалент, Пример, Превод\na, а, ''ahoj'', здраво\nb, б, ''babka'', баба\nc, ц, ''cena'', цена\nd, д, ''dom'', куќа\ne, е, ''euro'', евро\nf, ф, ''fontána'', фонтана\ng, г, ''gitara'', гитара\nh, х, ''hrdina'', херој\ni, и, ''ihla'', игла\nj, ј, ''jablko'', јаболко\nk, к, ''kniha'', книга\nl, л, ''les'', шума\nm, м, ''mesto'', град\nn, н, ''noha'', нога\no, о, ''oko'', око\np, п, ''pomoc'', помош\nr, р, ''rodina'', семејство\ns, с, ''stolička'', столица\nt, т, ''telo'', тело\nu, у, ''ruka'', рака\nv, в, ''voda'', вода\ny, и, ''ryba'', риба\nz, з, ''zelenina'', зеленчук\nБуквите w, x и q се јавуваат само кај мал број на зборови од странско потекло:\nБуква, Македонски еквивалент, Пример, Превод\nw, в, ''watt'', ват\nx, кс, ''taxi'', такси\nq, кв, ''squash'', сквош\n1.2 Букви составени од две букви\nОвие букви иако се составени од две букви, во словачката азбука се сметаат како единечни букви. Такви се:\nБуква, Македонски еквивалент, Пример, Превод\ndz, ѕ, ''mosadz'', месинг\ndž, џ, ''džem'', џем\nch, х, ''chlieb'', леб\n1.3 Букви со дијакритични знаци\nПостојат четири знаци кои може да се најдат над некои букви.\n1.3.1 Знак за издолжување\nЗнакот за издолжување (''dĺžeň'') се пишува како коса црта над буквата, која се изговара подолго.\nБуква, Македонски еквивалент, Пример, Превод\ná, долго а, ''ráno'', утро\né, долго е, ''pekné'', убаво\ní, долго и, ''číslo'', број\nó, долго о, ''móda'', мода\nú, долго у, ''útok'', напад\ný, долго и, ''bývať'', живее\nŕ, долго р, ''vŕba'', врба\nĺ, долго л, ''stĺp'', столб\n1.3.2 Знак за омекнување\nЗнакот за омекнување (''mäkčeň'') се пишува како квака или апостроф кај некои букви.\nБуква, Македонски еквивалент, Пример, Превод\nč, ч, ''čokoláda'', чоколадо\nň, њ, ''skriňa'', плакар\nš, ш, ''šport'', спорт\nž, ж, ''život'', живот\nď, ѓ, ''ďakujem'', благодарам\nť, ќ, ''ťava'', камила\nľ, љ, ''ľad'', мраз\n1.3.3 Двојбодка\nДве точки (''dvojbodka'') може да се најде само над буквата а, и се изговара како кратко е.\nБуква, Македонски еквивалент, Пример, Превод\nä, кратко е, ''mäso'', месо\n1.3.4 Вокањ\nСе пишува само над буквата о, и се изговара како уо.\nБуква, Македонски еквивалент, Пример, Превод\nô, уо, ''stôl'', маса\n2 Изговор\nВо принцип во словачкиот јазик важи правилото: ''Читај како што пишуваш, и обратно''. Еден главен исклучок од ова правило е тоа што групите de, te, ne и di, ti, ni се читаат како да имаат знак за омекнување: ďe, ťe, ňe, ďi, ťi, ňi (иако никогаш не би ги напишале вака). Така, на пр. се пишува nedeľa, а се изговара ''ňeďeľa''.\nИсто така, буквата v се чита како 'у кога се наѓа на крајот на зборот (krv, domov) и кога се наоѓа помеѓу самогласка и согласка (pravda, polievka).\nАкцентот се паѓа на првиот слог од зборот.", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%90%D0%B7%D0%B1%D1%83%D0%BA%D0%B0", "word_count": 545, "cyrillic": 0.775}
{"id": "4340", "title": "Арапски јазик/Азбука и изговор", "text": "Арапската азбука содржи 28 букви и нивните варијации. Правописот во голема мера е фонетски, што значи зборовите се изговараат како што се напишани.\nАрапскиот јазик се пишува и чита од десно кон лево.\nПишувањето е исклучиво ''ракописно''. Затоа, од секоја една буква во зависност од нејзиното место во зборот постојат четири варијанти:\n* изолирана — кога се пишува сама\n* иницијална — на почетокот на зборот\n* средна — кога се наоѓа во средина на зборот\n* крајна — на крајот на зборот\nНе се разликуваат големи и мали букви.\n1 Азбука\nПоради сличностите во пишувањето арапските букви може да се групираат во неколку групи, со цел полесно изучување:\n1.1 1\nclass=references-small\nا\nАлиф\nа\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـا, ا\n• Алиф е првата буква во арапската азбука.\n• Се изговара како долго а.\n• Се пишува како вертикална црта, при што долниот крај ја допира линијата на која се пишува.\n• Оваа буква е ''несврзувачка'', т.е не се поврзува со следните букви во зборот.\n1.2 2\nclass=references-small\nب, ت, ث\nБа, Та, Т<sup>х</sup>а\nб, т, т<sup>х</sup>\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـب, ـبـ, بـ, ب\nـت, ـتـ, تـ, ت\nـث, ـثـ, ثـ, ث\n• Буквата ث се изговара како ''забно т''.\n• Следните три букви имаат форма на \"бротче“, а се разликуваат по бројот и местоположбата на точките.\n• Овие букви се ''сврзувачки''.\n1.3 3\nclass=references-small\nج, ح, خ\nЏим, Ха, К<sup>х</sup>а\nџ, х, к<sup>х</sup>\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـج, ـجـ, جـ, ج\nـح, ـحـ, حـ, ح\nـخ, ـخـ, خـ, خ\n• Наредните три букви се пишуваат како брановидна линија, на чиј крај се пишува буквата „С“, а потоа се додаваат точките каде што е потребно.\n• Буквата ج се изговара како македонската џ, ح се изговара слично со звукот кој го испуштаме кога бришеме очила ''ххх'', а буквата خ се изговара ''грлено''.\n• Овие букви се ''сврзувачки''.\n1.4 4\nclass=references-small\nد, ذ, ر, ز\nДал, Д<sup>х</sup>ал, Ра, Зај\nд, д<sup>х</sup>, р, з\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـد, د\nـذ, ذ\nـر, ر\nـز, ز\n• Буквата د се изговара како македонската буква д, буквата ذ се изговара како ''забно д'', а ر и ز се изговараат како р, односно з.\n• Овие четири букви се ''несврзувачки'', т.е кога се пишуваат никогаш не се поврзуваат со буквата што следи после нив.\n1.5 5\nclass=references-small\nس, ش\nСиин, Шиин\nс, ш\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـس, ـسـ, سـ, س\nـش, ـشـ, شـ, ش\n• Се изговараат како македонските букви с и ш.\n• Кога се пишуваат овие две букви наликуваат ракописната буква ''ш''.\n• Овие букви се ''сврзувачки''.\n1.6 6\nclass=references-small\nص, ض, ط, ظ\nСод, Дод, То, Дхо\nс<sup>о</sup>, д<sup>о</sup>, т<sup>о</sup>, д<sup>хо</sup>\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـص, ـصـ, صـ, ص\nـض, ـضـ, ضـ, ض\nـط, ـطـ, طـ, ط\nـظ, ـظـ, ظـ, ظ\n• Овие букви се ''сврзувачки''.\n1.7 7\nclass=references-small\nع, غ\nАин, <sup>гх</sup>Аин\nʻа, <sup>гх</sup>\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـع, ـعـ, عـ, ع\nـغ, ـغـ, غـ, غ\n• Буквата ع се изговара слично на извикот кога каснуваме ''ааам'', но запомнете дека не е самогласка и не се изговара како а. Буквата غ има глас сличен на ''гаргарење''.\n• Овие две букви наликуваат на големата ракописна буква ''Е''.\n• Овие букви се ''сврзувачки''.\n1.8 8\nclass=references-small\nف, ق\nФа, К<sup>о</sup>ф\nф, к<sup>о</sup>\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـف, ـفـ, فـ, ف\nـق, ـقـ, قـ, ق\n• Овие букви се ''сврзувачки''.\n1.9 9\nclass=references-small\nك, ل, م, ن\nКаф, Лам, Мим, Нун\nк, л, м, н\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـك, ـكـ, كـ, ك\nـل, ـلـ, لـ, ل\nـم, ـمـ, مـ, م\nـن, ـنـ, نـ, ن\n• Се изговараат како македонските букви к, л, м, н.\n• Овие букви се ''сврзувачки''.\n1.10 10\nclass=references-small\nه‎‎, و, ي\nХа, Уау, Ја\nх, у, ј\nКрајна, Средна, Иницијална, Изолирана\nـه, ـهـ, هـ, ه\nـو, و\nـي, ـيـ, يـ, ي\n• Буквите ه и ي се ''сврзувачки'', а буквата و е ''несврзувачка''.\n2 Без самогласки\nВо арапскиот јазик самогласките не се пишуваат. Сигурно ќе помислите дека тоа не може да функционира, меѓутоа пробајте да го прочитате ова:\n''Кнгт бш мнг нтрсн.''\nСигурно прочитавте: ''Книгата беше многу интерсна''. Говорниците чиј мајчин јазик е арапскиот немаат проблем со тоа, иако еден збор може да се прочита со различни самогласки. Контекстот го прави читањето јасно. Во некои учебници се обележуваат кратките самогласки, со цел полесно изучување на јазикот, но тоа не е секојдневна практика и на други места не се обележуваат.\n2.1 Кратки самогласки\nВо арапскиот јазик постојат три самогласки кои се изговараат кратко, и тоа: ''фетха'', ''кесра'' и ''дамма''. Кога буквата нема самогласка, се пишува ''сукун''.\nФетха, Кесра, Дамма, Сукун\n3 Та марбута и Алиф максура\nة‎‎, ﺔ\nТа марбута\nа\n* Буквата ''та марбута'' се јавува само како последна буква кај зборови кои скоро секогаш се од женски род.\n* Се изговара како а.\n* Се пишува слично како ه, но се две точки над неа (ة).\n* Има две форми: ﺔ - кога е поврзана со претходната буква и ة - кога пред неа се наоѓа ''несврзувачка буква''.\nى, ـى‎\nАлиф максура\nа\n* Буквата ''алиф максура'' се јавува само како последна буква во зборовите.\n* Се изговара како а.\n* Се пишува слично како ي, но без точки (ى).\n* Има две форми: ـى‎ - кога е поврзана со претходната буква и ى - кога пред неа се наоѓа ''несврзувачка буква''.\n4 Читање\nКога почетник започнува да чита арапски, може да започне со идентификување на буквите во зборот.\n# Буквата ''алиф'' најчесто е првата буква која може лесно да се забележи во зборот.\n# Останатите ''несврзувачките букви'' исто така лесно може да се забележат, бидејќи нив не се поврзани со следната буква после нив.\n# Потоа се идентификуваат следните букви, најпрво се помнат по некоја карактеристика додека не се научат.\nАрапски, Изговор, Македонски\nشكرا, Шукран, Благодарам\nجمل, Џамал, Камила\nكتاب, Китаб, Книга\nحمام, Хамам, Бања\nشهر, Шахр, Месец\nحلوى, Халуа, Десерт\nكلب, Калб, Куче\nليمون, Лејмун, Лимон\nشمس, Шамс, Сонце\nمدرسة, Мадраса, Училиште\n5 Повторување на самогласките\nВо многу арапски зборови една иста самогласка често се повторува едноподруго. Во овој случај самогласката се пишува еднаш, а не два пати, а над неа се обележува знак наречен ''шадда'' или ''ташдид''.\nАрапски, Изговор, Македонски\nرمَّان, Румман, Калинка", "subject": [], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%90%D0%B7%D0%B1%D1%83%D0%BA%D0%B0_%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80", "word_count": 1020, "cyrillic": 0.801}
{"id": "3224", "title": "Кинески јазик/Лекција 1", "text": "=Лекција 1: 你好！=\nНајсоодветно е да ја започнеме првата воведна лекција по кинески јазик со вообичаениот поздрав: 你好。 Еве дијалог помеѓу две личности што се запознаваат за прв пат.\n1 Дијалози\n1.1 Дијалог 1\n* (OggVorbis, 91кб)\n, Упростени знаци, , , Традиционални знаци\n金妮:, 你好。, 金妮:, 你好。\n欧文:, 你好。, 歐文:, 你好。\n金妮:, 我叫金妮。你叫什么名字？, 金妮:, 我叫金妮。你叫什麽名字？\n欧文:, 我叫欧文。, 歐文:, 我叫歐文。\n, Пинјин, , , Македонски\nJīnní:, Nǐ hǎo., Џини:, Здраво.\nŌuwén:, Nǐ hǎo., Овен:, Здраво.\nJīnní:, Wǒ jiào Jīnní. Nǐ jiào shénme míngzi?, Џини:, Јас сум Џини. А ти како се викаш?\nŌuwén:, Wǒ jiào Ōuwén., Овен:, Јас сум Овен.\n1.2 Дијалог 2\n* (OggVorbis, 191кб)\n, Упростени знаци, , , Традиционални знаци\n金妮:, 他们是谁？, 金妮:, 他們是誰？\n欧文:, 她是艾美，她是中国人。他是东尼，他是美国人。, 歐文:, 她是艾美，她是中國人。他是東尼，他是美國人。\n金妮:, 你也是美国人吗？, 金妮:, 你也是美國人嗎？\n欧文:, 不是，我是英国人。你呢？你是哪国人？, 歐文:, 不是，我是英國人。你呢？你是哪國人？\n金妮:, 我是法国人。, 金妮:, 我是法國人。\n, Пинјин, , , Македонски\nJīnní:, Tāmen shì shéi?, Џини:, Кои се тие?\nŌuwén:, Tā shì Àiměi, tā shì Zhōngguórén. Tā shì Dōngní, tā shì Měiguórén., Овен:, Таа е Ејми. Таа е Кинеска. Тој е Тони, Американец.\nJīnní:, Nĭ yě shì Měiguórén ma?, Џини:, И вие сте Американец?\nŌuwén:, Bú shì. Wǒ shì Yīngguórén. Nǐ ne? Nǐ shì nǎ guó rén?, Овен:, Не, јас сум Британец. А вие? Од која националност сте?\nJīnní:, Wǒ shì Fǎguórén., Џини:, Јас сум Французинка.\n2 Лексикон\n''Белешка'': Посетете ја потстраницата за потезниот редослед за првата лекција за да видите слики и анимации кои објаснуваат како се пишуваат следните знаци. Пинјинот има врски до аудиоснимки, каде што се достапни. Имате потешкотии со пуштање на снимката? Видете помош со снимките.\n, Упростено, Традиционално (ако е разл.), Пинјин, Вид на збор, Македонски [&zwj;м.&zwj;]\n1а., 你, (зам), ти (еднина, машки)\n1б., 你, 妳, (зам), ти (еднина, женски)\n2., 好, (прид), добро\n3., 们, 們, (чест), (именски множител)\n4а., 你们, 你們, (зам), вие (множина, машки)\n4б., 你们, 妳們, (зам), вие (множина, женски)\n5., 我, (зам), јас\n6., 我们, 我們, (зам), ние\n7., 他, (зам), тој\n8., 她, (зам), таа\n9., 他们, 他們, (зам), тие (маш.)\n10., 她们, 她們, (зам), тие (жен.)\n11., 叫, (гл), се вика\n12., 什么, 什麽, (зам), што\n13., 名字, (им), име\n14., 是, (гл), е (сум/си/сме/сте/се)\n15., 谁, 誰, (зам), кој\n16., 国, 國, (им), земја\n17., 人, (им), човек, лице [个 (個) gè]\n18., 也, (прил), исто така\n19., 吗, 嗎, (чест), (прашална чест.)\n20., 呢, (чест), (прашална чест. за познат контекст)\n21., 哪, (зам), кој\n22., 不, (прил), (негира глаголи)\n2.1 Лични именки\n, Упростено, Традиционално (ако е разл.), Пинјин, , Македонски\n1., 金妮, Џини\n2., 欧文, 歐文, Овен\n3., 艾美, Ејми\n4., 东尼, 東尼, Тони\n5., 中国, 中國, Кина\n6., 美国, 美國, Америка\n7., 英国, 英國, Британија\n8., 法国, 法國, Франција\nНајчесто националноста се изразува многу едноставно: на името на земјата му се додава 人. 中国 (Кина) станува 中国人 (Кинез), и така натаму.\n3 Граматика\n3.1 Основни реченици\nРеченичната структура на кинескиот е мошне слична со македонската бидејќи обата јазика ја следат шемата Подмет-Глагол-Прирок (ПоГлПр). За разлика од многу јазици, глаголите, именките и придавките во кинеските реченици не се менуваат, и немаат наставки. Во ниеден случај на нив нема влијание времето или лицето на дејството.\nПо + Гл + Пр\n1. 我叫艾美。\n:Wǒ jiào Àiměi.\n:''Се викам Ејми.''----\n3.2 Реченици со shì [是]\nShì, едначенскиот глагол ''е'', може да се користи како македонското ''е'' или ''е рамно на''. Shì понекогаш се користи за едначење на комбинации од именки, именски фрази и заменки. Овој збор не се користи со придавки, како во македонското „Таа е убава“.\nПо + 是 + Пр\n1. 我是中国人。\n:Wǒ shì Zhōngguórén.\n:''Јас сум Кинез(ска).''\n2. 她是金妮。\n:Tā shì Jīnní.\n:''Таа е Џини.''\n3. 她们是英国人。\n:Tāmen shì Yīngguórén.\n:''Тие се Англичани.''\nShì се негира ако пред него стои bù [不]. Bù е во IV тон, но се менува во II тон ако стои пред друг IV тон.\nПо + 不 + 是 + Пр\n1. 他不是东尼。\n:Tā bú shì Dōngní.\n:''Тој не е Тони.''\n2. 我不是美国人。\n:Wǒ bú shì Měiguórén.\n:''Јас не сум Американец(ка).''----\n3.3 Членови\nКинескиот јазик нема членови.\n----\n3.4 Прашалната честичка ma [吗]\nИсказната реченица станува прашална со додавање на начинската (модалната) честичка ma [吗] на крајот. Ова игра иста улога како македонската честичка „ли“, но за разлика од македонскиот, се употребува во секоја ситуација.\nИсказната реченица под 1. се претвора во прашална под 2.\n1. 她是金妮。\n:Tā shì Jīnní.\n:''Таа е Џини.''\n2. 她是金妮吗？\n:Tā shì Jīnní ma?\n:''Дали таа е Џини?''----\n3.5 Прашалната честичка ne [呢]\nНачинска (модална) честичка ne [呢] прави прашање кога контекстот е веќе познат, аналогно на македонското „А...?“. Честопати се употребува кога сакаме прашањето да го повториме за друг подмет. Просто додајте ne на крајот од именката или заменката за да прашате „А ''ова''“.\n1. 我叫东尼, 你呢？\n:Wǒ jiào Dōngní, nǐ ne?\n:''Јас се викам Тони. А ти?''\n2. 艾美是中国人, 他呢？\n:Àiměi shì Zhōngguórén, tā ne?\n:''Ејми е Кинеска. А тој?''----\n3.6 Прашални зборови\nКако и честичките, прашалните зборови образуваат прашање од исказ, без да го сменат зборовниот ред. Прашалниот збор се става на местото кадешто би бил подметот во одговорот.\n1. 他们是哪国人？\n:Tāmen shì nǎ guó rén?\n:''Од која земја се?''\n2. 谁是美国人？\n:Shéi shì Měiguórén?\n:''Кој е Американец?''\n3. 她是谁？\n: Tā shì shéi?\n:''Која е таа?''----\nde:Chinesisch: 第一課\nen:Chinese (Mandarin)/Lesson 1\nes:Chino/Lección 1\nfr:Chinois/Leçon 1\nit:Cinese/Lezione 1\npl:Chiński/Podstawy/Lekcja 1", "subject": ["{{FULLBOOKNAME}}"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D1%98%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BA/%D0%9B%D0%B5%D0%BA%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0_1", "word_count": 894, "cyrillic": 0.665}
{"id": "3735", "title": "ВК:КДУС", "text": "Викикниги е мрежно место, што значи дека секој може лесно да промени било која незаштитена статија и тие промени да ги прати веднаш до страницата.\nУредувањето на Вики страница е многу лесно. Едноставно кликнете на „Уреди“ јазичето најгоре (или кликнете на уреди линкот десно или долу) на Вики страница. Тоа ќе ве донесе до страница со поле за текст во кој се наоѓа постоечкиот текст на страницата кој може да го менувате. Ако само сакате да експериментирате, тоа правете го во песокот; а не овде. Треба да напишете кратко резиме во малото поле под полето за текст. Откако ќе завршите, кликнете на копчето „Прегледај“ да видите како изгледаат вашите промени. Можете да ги видите и разликите меѓу вашите промени и веќе постоечката страница со кликнување на копчето \"Прикажи промени’. Ако сте задоволни со промените, кликнете на \"Зачувај\" и вашите промени веднаш ќе се појават во статијата. Не се потпишувајте во статиите, софтверот автоматски ги памти сите промени (како и тоа кој ги направил).\nМожете да кликнете и на „Разговор“ јазичето за да ја видите соодветната страница за разговор, која содржи коментари околу статијата од други Викикниги корисници. Кликнете на „нова секција“ јазичето за да додадете нова секција, или да ја уредите страницата исто како и статиите. Кога уредувате страници за разговор, потпишете ги вашите промени (видете Викикниги:Потписи).\n1 Совети за уредување на Викикниги статии\nСекогаш пишувајте од неутрална гледна точка, бидејќи Викикниги не е место за промовирање на различни погледи. Исто така, видете и некои начела и насоки кои би требало да ве водат во уредувањето на статиите.\nНаведете ги вашите извори за други да можат да ја проверат и прошират вашата статија. Повеќето Викикниги статии немаат добри наводи, и ова допринесува до најголемата критика - Викикниги не е сигурен извор. Помогнете со истражување на интернет и користење на разни печатени ресурси за статиите на кои работите, а потоа наведете ги во соодветна форма. Нив можете да ги вметнете на два начина, како академска форма, т.е. коментар во текстот напишан во заграда (Пример, 2004, стр. 22-23) или како фуснота<sup>1</sup> на која се сместува на крајот на статијата.\nПо креирањето на нова статија, препорачливо е да:\n*користете Што води овде? (со вашата прикажана статија) да ги проверите статиите кои веќе содржат врски кон вашата, и да се осигурате дека сите тие очекуваат исто значење; и да го\n*користете го Пребарај копчето за пребарување на Викикниги за вашиот наслов и потенцијални варијанти - со цел да најдете статии во кои се споменува насловот и да направите врски кон вашата статија.\n2 Ситни промени\n''Видете Викикниги:Ситна промена''\nКога уредувате статија, најавен корисник може да означи промена како „ситна“. Ситни промени главно значат правописни исправки, форматирање и ситно преуредување на текстот. Можно е да се ''сокријат'' ситните промени кога се гледаат скорешните промени. Означување на голема промена како ситна се смета за лошо однесување, уште повеќе ако се избрише текст. Ако случајно се обележи некоја измена како ситна, корисникот треба да ја уреди статијата повторно, ја означи како крупна (т.е. да се осигура дека копчето „Ова е ситна промена“ не е штиклирано), и во делот за коментар да напише дека претходната промена е голема.\n3 Вики јазик\nВики јазик е синтаксен систем кој се користи кога уредувате Викикниги страница.\nВо левата колона во долната табела можете да ги видите можните ефекти. Во десната колона се наоѓаат како добиените ефекти се постигнати. Со други зборови, текстот во сорсот на десната страна се прикажува како оној на левата во статијата.\nКако изгледа, Што внесувате\n==); не користете наслов за прво ниво (=).\n*Не прескокнувајте нивоа.\n*Содржината автоматски се додава на статијата кога има четири или повеќе секции.\n*Доколку можете, вметнете ги подсекциите по азбучен редослед. Доколку листате држави, наведете ги по азбучен редослед.\n|\n== Нова секција ==\n=== Подсекција ===\n==== Под-подсекција ====\n3.1 Врски и адреси\nКако изгледа, Што внесувате\n3.2 Слики\nСамо слики што се подигнати на Викикниги може да се користат. За да подигнете слики, корситете ја страната за подигање. Листата на веќе подигнати слики се наоѓа овде.\nКако изгледа, Што внесувате\nСлика:, Слика:\nСо алтернативен текст:, Со алтернативен текст:\nЛебдечки на десната страна од страницата со наслов:, Лебдечки на десната страна од страницата со наслов:\nЛебдечки на десната страна од страницата ''без'' рамка:, Лебдечки на десната страна од страницата ''без'' рамка:\nВрска кон страницата за опис на сликата:, Врска кон страницата за опис на сликата:\nДиректна врска кон слика без да се прикаже сликата:, Директна врска кон слика без да се прикаже сликата:\nВидете ја image use policy како упатство за користење на слики на Викикниги.\nЗа понатамошна помош околу сликите, вклучувајќи и понапредни можности видете ја англиската страна за напредна синтакса за слики.\n3.3 Форматирање текст\nКако изгледа, Што внесувате\n3.4 Содржина\nСпоред сегашната состојба на вики јазикот, при постоење на барем четири наслови содржината автоматски се прикажува на почетокот на првиот наслов (или по воведната секција). Додавање на било каде во текстот приморува содржината да се покаже токму таму (наместо пред првиот наслов). Додавање на билокаде приморува содржината да не се прикажува. Видете компактна содржина за азбучни или годишни наслови.\n3.5 Табели\nПостојат два начина за креирање на табели\n*специјалниот Вики јазик (видете Помош:Користење_табели)\n*со обичните HTML елементи: &lt;table&gt;, &lt;tr&gt;, &lt;td&gt; или &lt;th&gt;.\nЗа повеќе информации погледнете Како да користам табели.\n3.6 Променливи\n''(Видете и Помош:Променливи)''\nКод, Приказ\nNUMBEROFARTICLES е бројот на страници во главниот namespace кои содржат врски и не се пренасочувања, т.е. број на статии, никулци и страни за појаснување.\n3.7 Шаблони\nМедијаВики софтверот има подршка за шаблони. Според тоа, стандардизирани текстови може да се внесуваат во статиите. На пример, со внесување на ќе се испише текстот \"''Оваа статија е никулец. Кликни на [ \"уреди\"] да ја прошириш статијата.''\" кога ќе ја зачувате статијата. Видете Помош:Шаблони за комплетна листа. Други често користени шаблони се: за страници за појаснување, за предупредување spoiler и за никулец за секција. Постојат многу специфични никулци за одредени теми, како: , , и . За комплетна листа видете WP:WSS/ST.\n3.8 Криење на врската „уреди“\nВметнете во документот за да спречите појавување на уреди врската до секој наслов на секција.\n4 Повеќе информации за уредување на вики страници\n* Како да почнам нова статија\n* Совети за придонесување кон Викикниги\n* Викикниги ЧПП\n* Помош:Формули\n* Помош:Табели\n* Помош:Содржина", "subject": ["Викикниги:Помош", "Викикниги"], "url": "https://mk.wikibooks.org/wiki/%D0%92%D0%9A%3A%D0%9A%D0%94%D0%A3%D0%A1", "word_count": 1045, "cyrillic": 0.978}