text
stringlengths
108
302
char_count
int64
108
302
Amesiame ko kokoe, kple nyɔnuvi bubu aɖewo kpe ɖe eŋu. Ewɔ na nye abe ɖe woda asi ɖe edzi be aleae nuwo le ene. Aleae nuwo le ŋutɔŋutɔa? Mamanye gblɔ be ŋutsuwoe nye ta eye nyɔnuwo nazi ɖoɖoe. Enɔa veve na wo ŋutɔ.
214
Mesena le ɖokuinye me abe agba kpekpe aɖe lɔm mèle ene. Ðe míate ŋu aƒo nu tso, aleke nɔe nèyɔe, kadodo nyuiwo ƒe akpa la ŋu le ɣebubuɣia? Akpe na wò, Mama. Mesena le ɖokuinye me be nye dɔme fa esi menya be menye nyela ɖeka koe le nu siawo ŋu bum pɛpɛpɛ o.
256
Mele tsitsim kabakaba, nye gbe le gbegblẽm, eye ɣeaɖewoɣi la, nyemelea fafa me o ne meyì ɖe xɔ me. Ɣeaɖewoɣi la, ewɔna nam abe ɖe wole ŋunye kpɔm bubu ene. Alo ɖewohĩ nye kɔkɔmee wole kpɔkpɔm. Ewɔna nam ɣeaɖewoɣi be mabe. Pɛpɛpɛ!
229
Agbalẽ sue aɖe ko wònye ne nyemate ŋu ayi kɔdzi la vɔvɔ̃manɔmee o, nenemae nye? Ke ɖevi bubu siwo si ameke woaƒo nu na abe ale si nye si le wò ene mele o la ya ɖe? Medi be maƒo nu tso esia ŋu na nye xɔlɔ̃wo eye woagabu be melɔ̃ nu vɔ̃ wɔwɔ o.
242
Mele ekpɔm fifia be menye nye ŋutɔ ƒe bubu ƒe manyanyae o. Ele be amesiame nakpe asi ɖe eŋu. Ke SGBV ya ɖe? Ðe wòdo ƒome kple manyamanya sia? Abe ne ameadze agbagba be yeaɖu amebubu dzi le eƒe dɔwɔwɔ gome ene?
209
Medi ko be madzudzɔ fefea pɛpɛpɛ. Ɛ̃, ɣeaɖewoɣi le aƒeme. Medzea agbagba be mawɔ nye dɔwo nyuie eye makpe ɖe nɔnyea ŋu, gake nye xɔlɔ̃wo yɔnam be míado go le zã me, eye ne meyi la, mekpɔa nuxaxa, eye woɖoa se nam, eye ewɔna nam abe ɖe metrɔ yi gɔmedzedzea ene.
260
Mesusu be dɔlele aɖee alo be mewɔ nuvevi ɖokuinye le ememe. Nyemegblɔe na nɔnye o elabena ŋu kpem. Dzinuƒoƒo? Ðe wònye nu kpodzo si nyɔnuvi tsitsiwo yɔna be woƒe ɣeyiɣia? Gake nukata wòdzɔna? Ðe wònye dzesi be nane gblẽ le ememea?
230
Wosena le wo ɖokui me be yewole yewokpɔ eye wovɔ̃na be yewoava suku kura. Nuwɔna kawoe, Tante? "Ao" gbagblɔ manɔ bɔbɔe ɣesiaɣi o ne amesiame le nu vɔ̃ wɔm. Medi be manye nufiala gbeɖeka, eya ta medzea agbagba be maƒo asa na nuxaxawo. Madze agbagba anɔ ŋudzɔ.
258
Nukata nèsusu be ŋutsuviwo wɔna nenema? Mesusu be wosusu be ewɔna na wo be yewonyo alo yewosẽ. Wodi be yewoaɖee afia be yewoe le kpɔm ɖe edzi. Ðe nèsusu be mɔ nyuitɔ aɖe li si dzi woatɔ aɖe woƒe ŋusẽ afia? Ðewohĩ to nyɔnuviwo takpɔkpɔ me le woƒe fewuɖuɖu teƒea?
261
Ne menɔ anyi eye nɔnye kple nɔvinyenyɔnu le tsatsam le nuɖaɖa kple nutata ŋu la, ewɔna nam abe ɖe mele wo dzi ɖum ene, ne fofonye gblɔ be mɔ nyuitɔe nye ema hã. Adze edzi be dɔmedzoe adze eyama. Elɔ̃a nya biabia o, vevietɔ tso gbɔnye.
234
Mevɔ̃na be ne meƒo nu la, awɔ nu vɔ̃ɖi wu ema nam. Mesena le ɖokuinye me abe akɔntabubu ene, nyɔnuvi bubu le Ghana si le nu sia me tom. Nukata ŋutsuvi siwo nye nye xɔlɔ̃wo susuna be yewotɔe míenye? Medi be maɖe tamesusu sia ɖa. Medi be mawu suku nu eye manye ameti.
265
Tɔgãnye, mesusu nenema. Enya mɔ̃wo ŋuti nu ŋutɔ. Ke ne amewo le nya hem le Facebook dzi ya ɖe? Enɔa sesẽm ne ame aɖe le dziku dzem ɖe ŋuwò. Eya ta mabu wo ko? Eye matsi kɔmpiutara? Ewɔna nam abe ɖe nyemele ŋudzɔ le nye afisi-menɔ-dzesiwo ŋu o ene.
247
Wowɔna abe nu siawo nye nu tsi ene. Ðe wònye nu si dzɔna be amadzi naku alo nasena le ɖokuiwò me abe mèhiã o ene? Meɖia drɔ̃e ɣeaɖewoɣi be nyemele ewɔm nyuie o. Mesusu be fifia ko mele ekpɔm be amesiame toa esia me. Medi be míadzro nu sia me geɖe le suku.
255
Mesena le ɖokuinye me be ehiã be manya nu geɖe tso nye ŋutilã ŋu, gake esẽ ŋutɔ be makpɔ nyatakaka siwo ŋu kakaɖedzi le evɔ amewo magaɖo fɔm o. Pɛpɛpɛ. Ne mele nyatakaka dim hã la, ewɔna nam abe ɖe mele nu vɔ̃ wɔm ene le ale si amewo ƒoa nu tso eŋu tae.
253
Ame aɖe gblɔ be nyɔnuvi mate ŋu afɔ fu le zi gbãtɔ o, alo be ne èwɔe le tsitre la, naneke madzɔ o. Nyemenya nusi maxɔ ase o. Ewɔna nam abe xexeame yɔ kple mɔtetrewo ene. Ne medze agbagba be manya nu geɖe la, amewo kpɔnam abe ɖe mele nu vɔ̃ wɔm ene.
248
Menya be sewo li, gake ɣeaɖewoɣi la, ewɔna nam abe womewɔa dɔ le kɔƒea me o ene. Mese ŋkɔa, gake nyemede afima kpɔ o. Eme kɔ ne ègblɔe nenema. Ewɔna nam abe afɔɖeɖe gã aɖe ene. Oo, hadome-nyatakaka-mɔ̃woe nèyɔna?
212
Ne mate ŋu abe hã la, ga mele asinye na ʋuɖoɖo yi nuto gã la me kɔdzi o. Ewɔna nam abe woɖo nuwo katã ɖi be woagade mí dzi makpɔ kpekpeɖeŋu si míehiã o ene. Abe nya ɣaɣla si nye ametsitsiwo tɔ ko ene. Eye ne meɖo afima ya ɖe?
225
Meƒoa nu na tɔga-nɔnye elabena eɖea nuwo me nam tso nye dzinu-yiyi ŋu. Meƒoa bɔl be maɖe nye dɔmedzoe ɖa ne mexe ɖe nye nu. Miŋlɔa nuwo ɖe agbalẽ me ne menɔ nuxaxa me alo nane te nam. Nukae nye SGBV, Aɖaŋuɖola? Eya tae wogblɔna na mí be míagade amedzrowo yome o?
262
Ɣeaɖewoɣi la, wosena le wo ɖokui me be womegade yewo o elabena dɔ gbɔe wole. Míate ŋu amã nusi míesrɔ̃ le afisia kple wo ale be womagada le eŋu o. Ke nyɔnuvi siwo ŋu dɔlele le ya ɖe? Ɣeaɖewoɣi la, wometsɔa ɖeke le wo me o. Medi be manye xɔlɔ̃ nyui.
248
Wo dometɔ geɖe susuna be ŋutsunye-nye fia be nàɖu nyɔnuvi dzi. Ewɔna abe to gã aɖe si wòle be woalia ene. Medi be magblɔ na nye xɔlɔ̃wo be menye woƒe fɔɖeɖe ne woɖo nuxaxa me o. Ðe wònye nyateƒe be ɖevide-srɔ̃ɖeɖe tsia tre ɖe se ŋua? Eye ƒe si se ɖe mɔ na gbɔdɔdɔ ya ɖe?
270
Edzi vi ƒe si va yi, eye via metsitsi va ɖo dzinu gbãtɔ o. Nukata nu sia yia edzi ne amesiame nya be enye nu vɔ̃? Nyɔnuvi geɖe nye ema. Nyɔnuviwoe sɔ gbɔ wu alo ŋutsuviwoe le nɔnɔme sia me? Eya ta mí nyɔnuviwoe kpea fu le nɔnɔme sia me wu.
239
Ɣesiaɣi si mato eƒe nufexɔ ŋu alo matsɔ dɔ aɖe ana la, eƒoa nu tso ale si mekpɔ la ŋu. Egblɔa nu siwo wɔna nam abe dɔ̀drɔ̃ ene, abe egblɔ be mele tsitsim abe nyɔnu ene kabakaba eye be matsrɔ̃ nu tso eŋu wu nye agbalẽwo.
219
Egakpɔtɔ le suku yim. Egakpɔtɔ le bɔl ƒom abe ɖe naneke medzɔ o ene. Nukata wònye mí ɣesiaɣi? Nukata míehea fɔ na mí ame evea katã ƒe dɔwɔwɔ? Mesena le ɖokuinye me be woƒu gbe anyi xoxo, evɔ nyemegblɔe na wo kura o. Mesena le ɖokuinye me abe mɔzɔla ene.
253
Mesusu be elabena exɔe se be ŋutsuwo nanye mɔ̃ɖaŋudɔwɔlawo alo mechanic-wo, eye nyɔnuviwo nanye amesiwo wɔa nuwo abe awutata kple dɔ nyoameŋuwo ene. Ao, mewɔa nenema o. Gake amesiame gblɔna be aleae woawo wɔa nuwo le míaƒe nutoa me. Mesusu be wòanye ɖoɖo nyui?
260
Egblɔ be yemesia tiatia aɖeke o, eya ta nukata nye ya manɔ asinye? Esusu be esiae nye mɔ si dzi woatɔ akpɔ nye ta. Ewɔna nam abe ɣeyiɣia vɔ le asinye ene. Ɣesiaɣi si ʋu aɖe va aƒea me la, mebiia nye ɖokui kpɔ be ame aɖee va be yeaƒo nu na fofonye tso ŋunye hã. Nye nufiala, Mr.
277
Womekpɔa kayayo nyɔnuvi siwo mlɔa mɔdodo dzi alo ŋutsuvi siwo woléa le dɔ suewo ta o. Magblɔ nɛ be wòawɔ teƒe aɖe si míate ŋu aƒe le eye míade dume vɔvɔ̃manɔmee. Teƒe si míate ŋu asrɔ̃ dɔwo le, menye be míawɔ dɔ na ga sue aɖe ko o.
231
Aleke gɔ̃ nàdze dzeɖoɖo mawo gɔme? Ewɔna nam abe dekɔnu le afisia na be wòasẽ be woaƒo nu tso nu siawo ŋuti le gaglãgbe ene. Medi be manye xɔlɔ̃ nyui, gake nyemedikɔ be manye amesi le nufiame na wo o. Aleke mawɔ akpe ɖe wo ŋu evɔ nyemazu nufiala o?
248
Nyemele mɔ kpɔm be kɔƒea katã atrɔ le zã ɖeka me o, gake mate ŋu adze egɔme tso nye ŋutɔ nye ƒomea me. Medi ko be manya ne èsusu be mate ŋu awɔ tɔtrɔ aɖe vavã. Ɣeaɖewoɣi la, kuxiwo wɔna abe ɖe wololo wu ame ɖeka ene. Ema wɔna nam be nyemezu nyela ɖeka o.
254
Gake eko eye wògblɔ be nuɖaɖa nye nyɔnuwo tɔ, eye be ne metsɔ nye ɣeyiɣi zã le nuɖaxɔ me la, womagakpɔm abe ŋutsu sẽŋu alo ŋutete le asinye ene o. Menya be menye nenema o. Kpɔ nuɖala nyuitɔwo le Accra alo ŋutsuvi siwo kpɔa nuɖuɖu-ƒe gãwo dzi hã.
245
Nuwo tso kadodowo alo ale si ŋutsuviwo kple nyɔnuviwo nanya hã? Nye xɔlɔ̃wo gblɔ be ŋutsuviwo nanye ame sẽŋuwo eye woagaɖe woƒe seselemetuwo afia o. Medi be mafa avi ɣeaɖewoɣi ne nuwo sesẽ, gake ewɔna nam abe nyemate ŋu o ene. Ðe nèƒoa nu tso esia ŋu na nyɔnuviwo hã?
267
Ŋdɔ, Tante. Meli nyuie, ɖeko meɖe dzi ɖi vie le suku megbe. Ɛ̃, nɔnye gblɔ nane nam, gake le nyateƒe me la, ewɔna nam be ŋu kpem. Amewo le nye kɔƒea me gblɔna be dzesie wònye be nyɔnuvi le tsim zu nyɔnu, gake wogblɔna hã be ele be nàbe.
236
Nɔnye gblɔ be le Anyiehe nutowo me la, enye vɔ̃ɖi wu. Ewɔna abe tsatsraɖe si nu meyina o ene. Ne agbɔsɔsɔa le ɖiɖim la, nukata ewɔna abe ɖe wòle dzɔdzɔm le amesiame si menya ŋu ene? Nyemedi be manye akɔntabubu o, Tante. Medi be manye dɔnɔkplɔla.
245
Medi ko be mazu nye sukuatiwo ƒe akpa aɖe. Ne nyemenya ale si matrɔ ɖoɖo siawo o la, amekae wòle be mabia? Mesusu be madze egɔme to nye app-wo me tɔtrɔ me le zã sia me eye matsi afisi-menɔ-dzesi na amesiwo mehiã o. Mese nu si nègblɔ, Tante.
240
Amesiame le suku ƒoa nu tso ŋutilã aɖe ƒe nɔnɔme ŋu, alo kɔkɔ, alo ŋutigbalẽ aɖe nɔnɔ ŋu. Ewɔna nam abe ne mèkpɔ nenema o la, menye ŋutsu nyuitɔe nènye o. Nu siawo tovo kura tso nusiwo mekpɔna le dzesi gãwo dzi le du me.
220
Nɔnye ƒaa avi ɣeaɖewoɣi, gake egblɔna be yemate ŋu atsi tre ɖe fofonye ŋu o elabena eyamae nye aƒea ƒe ta. Amesiame le nye kɔƒea me gblɔna be ne nyemeɖe srɔ̃ kaba o la, mahe ŋukpe ava ƒomea dzi. Woƒoa nu tso tsitsime-kɔnuwo kple dekɔnuwo ŋuti.
243
Nyemedzra ɖo ɖe ema ŋu o, gake nyemedi be woasusu be mele gbɔdzɔgbɔdzɔm o. Ɣeaɖewoɣi la, ŋutsuvi tsitsiwo le modzakaɖegbe dzea agbagba be yewoaƒum alo woawɔ fefe tso ale si mekpɔ la ŋu. Ewɔna nam abe mezu ame sue ene. Ðe wòdzudzɔna gbeɖea? Ðe masena le ɖokuinye me ɣesiaɣi nenema tso ale si mekpɔ ŋuti?
302
Ðe míate ŋu aƒo nu tso nusi wole mɔ kpɔm na tso gbɔnye esi mele ƒe 16 gogo ŋua? Suku dɔ geɖe, agbanɔamedzi geɖe, eye amewo biam nusi medi be mawɔ kple nye agbe. Ewɔna abe agba kpekpe ene. Medi be manya be mele ewɔm na nye ɖokui, menye nye dzilawo ko o.
252
Mezɔna anyi ko eye mebiia nye ɖokui ne adzudzɔ gbeɖe. Ɣeaɖewoɣi la, mesena le ɖokuinye me be maƒo ame aɖe ne nye nu te nam, abe le suku ene. Mevɔ̃na na nye ɖokui. Nukae nye ema pɛpɛpɛ? Eya ta, esi wòwɔe ta la, nye hã mawɔea? Medi be madzudzɔe.
243
Èyɔ nane tso dɔwɔwɔ ŋu kpɔkpɔ ŋuti, gake le nyateƒe me la, anyinɔnɔ kple agbalẽ didi aɖe kple dzesi dede xɔ me la sɔ kple aƒemedɔ. Fefe? Aleke míaƒe lãmesẽ kple dedienɔnɔ ŋuti nuŋlɔɖiwo ate ŋu anye fefe? Abe nutoa me nuwɔnawo ƒe tata ene?
238
Enyo wu be mànya nuwo katã le ememe eye nàva wɔ kpodzo elabena ètɔtɔ. Èyɔe abe ne ŋutsuvi tsitsi mawo dzea agbagba be yewoakplɔm madze nu vɔ̃ me kple wo ene? Menya be enye nuvɔ̃, gake ɣeaɖewoɣi la, ewɔna nam abe ele be madze wo yome ene hafi woabu nye.
252
Mesusu be mele egɔme sem fifia. Agbe menye mɔ dzɔdzɔe yi dzigbe ko o, nenemae nye? Eya ta, ne medze da aɖe dzi la, nyemadzudzɔ ko o? Nye dzi dze eme vie fifia. Mesusu be mate ŋu akpɔ nuxe mawo dzi nyuie ne metsɔ nufiame siawo de dɔ me.
235
Míesena tso wo ŋu, gake ewɔna abe nuxɔxlɔ̃ si mewɔa dɔ le amesiwo le mía tutum yi egbɔ ŋu o ene. Wogblɔna be srɔ̃ɖeɖe nye mɔ si dzi woatɔ anɔ dedie, gake nyememẽ kpɔm nenema o. Pɛpɛpɛ. Eye dzeɖoɖo tso gbɔdɔdɔ ŋutasẽnuwɔwɔ hã li.
228
Ðe HelpLine sia kpena ɖe amesi ŋu wole nu gbegblẽ wɔm le hã ŋua, alo na amesiwo kpɔe wòdzɔ ko? Nye dzi dze eme vie esi menya be xexlẽdzesi aɖe li si mate ŋu ayɔ. Gake ke nutoa ya ɖe? Amesiame susuna be aleae agbe le ko.
219
Aleke mawɔ ema ne amesiame ƒo xlãm le gbegblẽm nam be nyemenye naneke o? Medi be maxɔ wò ase, Tante, gake esẽ ne nu siwo le dzɔdzɔm le teƒea le xɔlɔ̃m nenema. Ðewohĩ nye Eŋlisigbe nufiala. Esẽ, gake ɣeaɖewoɣi la, egblɔna na mí be míadrɔ̃ drɔ̃e gãwo. Matɔtɔ ŋutɔ.
262
Mesena le ɖokuinye me be ele be mabe nye nuxaxawo elabena nyemedi be woakpɔm abe ame gbɔdzɔgbɔdzɔ ene o. Ewɔna na tɔtrɔ siwo le dzɔdzɔm le nye ŋutilã kple tamesusu me be wòatɔtɔ wu. Amewo le nutoa me gblɔna be míenye ame sesẽwo. Wogblɔna be sɔhɛwo lɔ̃a nyahehe alo nu gbegblẽ wɔm.
280
Tante gblɔ nam be madzudzɔ bɔlƒoƒo kple ŋutsuviwo le mɔdodoa dzi. Egblɔ be mesɔ na nyɔnuvi si tsi abe nye ene be wòanɔ fufum nenema o. Nye nu dzɔna ɖe ɖevime-nɔnɔ ŋu. Fifia la, ele be manyɔ kaba aɖu tsi eye maɖa nu hafi ayi suku.
229
Nuwo abe tɔtrɔwo le nye ŋutilã me, eye nusi mawɔ ne nyɔnuviwo va ŋunye, alo ne mesena le ɖokuinye me be wole funyẽ mèm be mawɔ nu siwo ŋu nyemedzra ɖo ɖo o. Gbeɖe, Tɔgã. Fofonye agblɔ ko be nyemele bubu ɖem fia o alo be metsi akpa be maƒo nu tso nyati mawo ŋu.
260
Mesusu ko be wole dzeɖom nyuie. Mesusu be meʋu nye dzi fũ akpa. Nye nu dzɔna ɖe amesiwo gbɔ maƒo nu na ŋu ko. Ke chain email-wo alo gbedasi siwo amewo ɖona be magade wo na xɔlɔ̃ ewo ya ɖe? Ɛ̃, ɣesiaɣi.
201
Ke ne wòdzɔ kple amesi míenya ya ɖe? Ɣeaɖewoɣi la, amewo ɖoa nuɖuɖuwo ƒe ŋugbe na mí ɖe kpekpeɖeŋu ta. Dɔlele siwo woɖoa tso gbɔdɔdɔ mee nye ema, nenemae nye? Gake amesiame le suku ƒoa nu tso eŋu abe nu dzɔdzɔe ene. Nɔnye gblɔ be maɖu amagbe geɖe.
247
Ðe wole wo kpɔm tso esia mea? Ewɔna abe se geɖe li ene. Ðe míate ŋu aƒo nu tso ale si woakpɔ kuxi sia gbɔ ne wòdzɔ na xɔlɔ̃ aɖe? Manye xɔlɔ̃ si le nuxaxa me, eye Akosua anye amesi le aɖaŋu ɖom. Akosua, nyemenya nusi mawɔ o.
223
Menye tame sesẽe wònye be nàdi be nàkpɔ wò ŋutɔ wò etsɔme ta o. Ðe nèƒo nu na nɔwò tso esia ŋua? Nɔnye gblɔ be yemate ŋu atsi tre ɖe fofonye ŋu o. Evɔ̃na na nusi nutoa agblɔ ne nyemewɔe o. Esia nye nya sesẽ aɖe.
211
Ðe wònye nu vɔ̃ be woatsi tre ɖe ŋusẽnɔlawo ŋua? Nɔnye susuna be nyemele bubu ɖem fia o. Eya ta, menye sɔhɛ sesẽ ko mèle o? Mevena tso etsɔme ŋu geɖe wu. Abe, nusi medi mawɔ le suku megbe ene. Medi be manye mechanical engineer.
227
Menye nyɔnuviwo ko ŋuti nyae o, nenemae nye? Meɖo ŋku edzi be èyɔ DOVVSU le zi mamlɛtɔ me. Ke ne ame aɖe le veve sem xoxo ya ɖe? Nye dzi dze eme esi menya be dɔwɔla bibiwo li siwo ate ŋu akpe ɖe ame ŋu. Medi be manye nu nyuitɔ wɔm. Akpe na wò, Tante.
250
Ɣeaɖewoɣi la, mesusu be nye fɔɖeɖee. Ðewohĩ mewɔ nane si yɔe vɛ? Nye xɔlɔ̃wo le suku ƒoa nu tso ŋutsuviwo ŋu, gake womeƒoa nu tso tɔgãwo ƒe nuwɔna sia ŋu o. Mesena le ɖokuinye me abe nyela ɖeka koe le eme ene. Mevɔ̃na ŋutɔ na nusi awɔ ne eya va nya be megblɔe na wò.
266
Mesena le ɖokuinye me abe nyela ɖeka koe li ene. Ewɔna abe agba geɖe wòle be woatsɔ le zi ɖeka me ene. Esi menya fifia be mate ŋu aɖu tsi la, ɖe ema fia be ele be manye ŋudzɔ wua? Ema kpe. Megakpɔtɔ nye ŋutsuvi ko. Eya ta, ŋutsunye-nye menye ŋutilã ƒe tɔtrɔwo ko o?
265
Mesena le ɖokuinye me be ne megblɔe na nye dzilawo la, woaxɔ nye ka la le asinye pɛpɛpɛ. Anyo, mele to ɖom. Nukae wòle be matrɔ le ale si mezãa nye hadome-nyatakaka-kawo ŋu? Mesusu be mewɔ ema, gake ɣeaɖewoɣi la, amesiwo nyemenya o gakpɔtɔ le biabiawo ɖom ɖam.
260
Nyemedi be vinye natsi abe nye ene, anɔ agbagba dzem eye ŋu nanɔ ekee ene o. Ne mefɔ fu la, ɖe ema fia be mazu ame dahe ɖaa? Gake ŋukpea. Aleke mawɔ akpe nye xɔlɔ̃wo? Medi ko be manya nu nyuie wu. Medi ko be nyemena toe o.
222
Mate ŋu agblɔ nɛ be medi manye nyɔnu dzidzedzetɔ, amesi de suku eye wòhea bubu vaa ƒomea dzi to nye ŋutete me. Eye ɖewohĩ mate ŋu abiɛe ne míate ŋu aƒo nu na pastor la kpe? Nye dzi dze eme vie fifia, Tante. Akpe na wò be èɖo to nam.
232
Ɣeaɖewoɣi la, nyemeɖua ŋdɔnu o alo mezɔa mɔ didiwo be madze ʋuga la ade betting-agbalẽwo me. Nyemesusu eŋu nenema kpɔ o. Mesusu ko be mele aɖaŋu dzem. Gake mele nuwo bum wu esi mekpɔna le zi mamlɛtɔwo me.
204
Aleke ema ka nye hã abe ŋutsuvi ene? Mekpɔe. Eya ta, nèle nuxlɔ̃m be tsatitsati yi srɔ̃ɖeɖe me alo fofonye-nye menye ame ŋutɔ ƒe tiatia ko o, ke boŋ nane si hadome wòle be wòakpe ɖe mí ŋu míadzo le eŋua? Nyemesusu eŋu abe agbanɔamedzi ƒuƒoƒo ene kpɔ o.
252
Mamanye yɔe zi ɖeka, eye mevɔ̃ ŋutɔ. Ðe mate ŋu agblɔ "ao" na mamanye vavã? Mesena le ɖokuinye me abe gbe yeye srɔ̃m mèle egbe ene. Nuwo katã tovo kura tso nusi wofiam ŋu. Nukae mawɔ ne meyi aƒeme egbe? Akpe na wò, Tante.
221
Madze agbagba maƒo nu nɛ tso dɔsrɔ̃srowo ŋu le dzigbɔɖeanyi me. Ŋutinya aɖewo li siwo magblɔ nɛa? Ðewohĩ nyɔnu dzidzedzetɔwo ƒe ŋutinyawo le míaƒe nutoa mea? Menya nyɔnu aɖe si kpɔa carpentry-dɔ dzi. Wobunee ŋutɔ. Ðewohĩ mate ŋu ayɔ eƒe ŋkɔ.
241
Eku ɖe ahedada, ŋutsu kple nyɔnu ƒe sɔsɔmasɔ, kple nutoa me ƒe fofunyẽme ŋu. Menye nane si wòle be nàdze ŋgɔe le ɖokuiwò o. Amekae gɔ̃ maƒo nu na? Ne megblɔe na ameadze la, woagblɔ ko be ele be maɖo to nye dzilawo. Míesi nuwo kple amesiwo ate ŋu akpe ɖe ŋuwò li.
262
Wosusu be ne nyɔnuviwo nɔ wo ɖokui si fũ akpa la, nutoa agblẽ. Mesusu be enye xɔse la be ele be nuwo nanɔ alea elabena aleae wònɔ ɣesiaɣi. Dekɔnu nye akpoxɔnu si wotsɔna zi amewo ɖoɖoe. Míedzea egɔme to ŋku lolo ɖe nuwo ŋu me.
226
Ɣemaɣi la, mesusu be takpɔkpɔ fia be woanɔ aƒe me ko. Fifia mekpɔe be takpɔkpɔ fia hã be nanya amesi nàayɔ eye xɔlɔ̃wo nanɔ asiwò amesiwo kpɔa wo nɔewo ta. Ewɔna nyuie wu be woabe ko. Mesena le ɖokuinye me abe gbe le asinye fifia ene.
234
Ndi na wò, Kofi. Aleke nèkpɔ yame ƒe nɔnɔme egbe? Eƒu dzo ŋutɔ, nenemae nye? Ndi, Tɔgã. Ɛ̃, ɣea le dzo ƒum ŋutɔ egbe, vevietɔ esi wòle be mazɔ tso kɔƒea ƒe akpa kemɛ. Meda akpe na wò be nèwɔ mɔzɔzɔ ma.
201
Nye kɔ xɔlɔ̃wo míeda modzakaɖeɖe ɣeaɖewoɣi ne míele ewɔm elabena míevɔ̃na na afɔkuwo. Gake ŋutsuviwo, woɖua fewu le míu ne wosusu nane. Ne wonya la, woanye ame nyuiwoa? Nɔvinyenutsu ƒoa nu kple gbe gã. Maɖu ŋukpe eye maku ne enya.
230
Egakpɔtɔ ƒaa avi ne dzinu-yiyi ɣeyiɣia ɖo. Egblɔ be vevea sɔ gbɔ akpa. Eye ne medi be manye ƒome aɖe gbeɖeka ya ɖe? Ðe wòasẽ nenema vavã? Ewɔna abe afɔku ene. Nukata woadi ema na nye? Mesena le ɖokuinye me be wole funyẽ mèm ŋutɔ.
229
Ne míaƒe ŋutilãwo ko ŋuti nyae wònye la, ekema dekɔnu katã awɔ nu pɛpɛpɛ. Gake womewɔa nenema o. Gake Tante, ne megblɔ na fofonye be eƒe sewo nye hadome-ɖoɖowo ko la, asusu be nyemele bubu ɖem fia o. Ewɔna abe ɖe dzi dze eme ene be manya ema.
242
Ga agaxɛ eŋu godoo. Eya ta, sɔsɔmasɔ-ɖeɖeɖa ku ɖe emetsonu ŋu, menye nuwɔnaa ko o? Gake ɖe ema fia be míele nyɔnuviwo ƒe nya wɔm tɔxɛa? Nye xɔlɔ̃ aɖewo gblɔ be ema mesɔ na mí ŋutsuviwo o. Ɛ̃, mese mamanye wòƒo nu tso ema ŋuti.
226
Mevɔ̃na ɣesiaɣi be ame aɖe akpɔ wo le kpoa me. Afikae matsee ɖo? Ɣeaɖewoɣi la, mekpɔa wo le anyigba le suku kɔdziwo. Mewu wo ƒua gbegblẽƒe si le gota ko. Maɖo ŋu madi kpo nyuitɔ tso fifia.
188
Mevɔ̃na be woagblɔ nam be matsɔ nye dzi ade nusi wole mɔ kpɔm na tso nyɔnuvi gbɔ, abe kontomire-ɖetsi nyuitɔ ɖaɖa alo kpekpeɖeŋu le lãwo ŋu ene. Ðe nèkpɔna vavã be woaɖo toa? Ɣeaɖewoɣi la, ewɔna abe kɔnu siwo le afisia la li sesĩe ene.
235
Mesusu be nyela ɖeka koe sena le ɖokuinye me nenema. Gake ewɔna abe agbanɔamedzi gã aɖe ene. Ne meto kpo ya ɖe? Ne amewo ƒe nya le eme eye nyemesɔ ɖe eŋu ya ɖe? Eme kɔ. Mesusu be mafa nye dzi ɖe sidzedze kple hehe ƒe gbãtɔ ŋu.
226
Ɛ̃, ŋutsuvi aɖewo ƒe gbe le didim eye wole sesẽm, evɔ nyɔnuviwo ya zi ɖoɖoe eye ewɔna abe se geɖe li na wo ene. Nɔnye gblɔna na nɔvinyenyɔnu ɣesiaɣi be nyɔnuvi nyui nɔa aƒeme, kpena ɖe nuɖaɖa ŋu, eye meɖoa nya ŋu o.
215
Míle dze ɖom ko tso agbe le kɔƒea me, suku, kple ale si nuwo le tɔtrɔm na sɔhɛwo abe wò ene. Agbe la nyo, mesusu nenema. Gake ɣeaɖewoɣi la, ewɔna abe ametsitsiwo mesea nusi míele gblɔm o ene. Gblɔ nu geɖe nam tso eŋu.
217
Fifia, gblɔ nam, ɖe nèsusu be bubu si sɔ li le ŋutsuviwo kple nyɔnuviwo dome le wò sukua? Agbɔsɔsɔ gã me la, ɛ̃. Gake ɣeaɖewoɣi la, ŋutsuviwo susuna be yewoakpɔ mɔ agblɔ nusi yewodi na nyɔnuviwo, eye ele be nyɔnuviwo nalɔ̃ ko.
226
Ðe woaɖo to aɖaŋuɖola? Wosusu be yewonya nusi nyo wu na yewoƒe agbenɔnɔ. Ne metrɔ yi la, medi be manya be nufialawo mawɔm abe kluvi ene o alo ŋutsuviwo maɖum o. Akpe na wò, Maame. Nye dzi dze eme vie fifia.
206
Na mí la, eku ɖe ŋusẽ nɔnɔ ŋu, ɖewohĩ naɖee afia be mate ŋu awɔ ga, alo ɣeaɖewoɣi la, madze haa yome ko be nyemagadzɔ abe ame gbɔdzɔgbɔdzɔ ene o. Esẽ ŋutɔ. Ne ègblɔ be ao la, woyɔa wò ŋkɔ vɔ̃wo. Wogblɔna be èle ewɔm abe ɖe nènanyo wu amesiame ene.
247
Ɣeaɖewoɣi la, meɖea dzi ɖi, eye mekpɔna be nyemeƒo nu na nɔnye fiẽ bliboa o elabena mezã ɣeyiɣi geɖe le ka dzi. Egblɔ be "Magaɖo wò afisi-nènɔ alo aƒeme dzesi gbeɖe o." Mesusu be mesrɔ̃ nufiame ma le mɔ sesẽ dzi tso amedzro ma gbɔ. Anyo, na makpɔe.
248
Edzɔna be maɖu kɔkɔe le ŋdi me, eye ɖewohĩ banku alo mɔlu le ŋdɔ me ne ga li. Menye nenema pɛpɛpɛ o. Nɔnye wɔa dɔ sesẽ, gake míeɖua nusi ƒe asi bɔ ko, si zi geɖe nye carbohydrate-wo. Ʋumanyamanya?
196
Eye le aƒeme la, ewɔna nam abe wotsɔm sɔna kple nye tɔgãyiviwo ɣesiaɣi ene. Aleke nàtu dzidodo ɖo ne èsena le ɖokuiwò me abe ègbã xoxo ene? Esẽ be woaxɔe ase ne nuwo katã ƒo xlãm le nane bubu gblɔm. Nyemeka ɣeyiɣi na nye ɖokui o.
229
Edi be yeayi SHS, gake nɔnya gblɔ be etsi xoxo be yeadi srɔ̃ si ate ŋu akpɔ egbɔ. Pɛpɛpɛ. Nɔvinyenutsu mevena tso srɔ̃ɖeɖe ŋu o. Woɖea mɔ nɛ be wòado go le zã me, wòanye ame dziɖuɖula, eye wòagaɖe seselemetu aɖeke afia o.
221
Eya ta mekpɔ ŋgɔ pɛpɛpɛ yi ati si nède dzesii abe seƒe ene. Nye xɔlɔ̃ aɖewo siwo medi be woasrɔ̃ nu o. Wobiam be miva míade modzaka le video-ƒe alo madze nyɔnuviwo yome ne ele be manye nye aƒemedɔwo wɔm. Woyɔa nye ŋkɔ vɔ̃wo.
224
Menya be woli, gake amewo wɔa nu ɖe wo ŋu abe ɖe wogblẽa nuwɔnaa ene. HIV sena abe nyati gã eye wòvɔ̃na ene. Ðe wòkpɔtɔ nye kuxi gã na amesiwo sɔ kple míaƒe ƒea? Eya ta, taɖodzinuae nye be woaɖo bɔbɔe me le ƒe 2030 me, nenemae nye? Mesusu be mese ema le nyadzɔdzɔwo me.
269
Kojo, ɖo ŋku edzi be internet la nye teƒe si amesiame zãna, eye mɔ li na wò be nàzãe vɔvɔ̃manɔmee. Mesusu be madze kpekpeɖeŋu-ɖeɖe-ɖa gɔme egbe ne meɖo aƒeme. Ema nye gɔmedzedze nyui aɖe. Ðo ŋku edzi ko be nàdzudzɔ, nàbu tame, eye nàva do kple amewo.
250
Mesusu be ame geɖe le afisia menya ema o. Ðe nàte ŋu ava ƒo nu na sɔhɛwo ƒe ha le sɔlemea? Woaɖo to wò. Medi ko be nye xɔlɔ̃wo nakpɔ etsɔme nyui. Ðe míate ŋu aƒo nu tso STIs hã ŋua? Nyɔnuvi aɖewo vɔ̃na be yewoabia nya.
218
Nye dzi dze eme xoxo. Ðewohĩ míate ŋu aƒo nu tso ale si woakpɔ kuxi siwo tsoa xɔlɔ̃wo gbɔ gbɔ. Medi be manye ŋutsu nyui, gake ɣeaɖewoɣi la, ewɔna abe mɔa me mekɔ o ene. Ðe míado go le ɣeyiɣi sia pɛpɛpɛa? Enyo, elabena nɔnye vena ne medo go le zã me.
249
Mekpɔa xexeame fifia eye mekpɔa nu geɖe siwo mesɔ o, abe ahedada le míaƒe nutoa me ene, eye medi be maɖɔ wo ɖo. Gake ne medze agbagba be maƒo nu na fofonye tso nu siawo ŋu la, egblɔna nam ko be matsɔ nye dzi ade nye agbalẽwo ŋu eye madzudzɔ nya manyomanyowo gbagblɔ.
266
Medi be mawu nye suku nu. Medi be manye dɔnɔkplɔla. Amewo gblɔna be ƒe wuienyi, gake le nye kɔƒea me la, nyɔnuvi geɖe ɖea srɔ̃ le ƒe si le anyime wu ema me. Gake nɔnye gblɔ be menye srɔ̃ɖeɖe pɛpɛpɛe o, ɖeko wònye ɖoɖo aɖe be woakpɔ nye dzi.
240
Nye xɔlɔ̃wo gblɔna be ne nyɔnu-xɔlɔ̃ mele asiwò o alo mèdɔ kple nyɔnu o la, menye ŋutsu vavãe nènye o. Gake mevena tso fu-fɔfɔ manyamanya alo STIs ŋu. Ɣeaɖewoɣi la, ewɔna nam abe ameke maƒo nu na si ase nu gɔme mabu fɔm o la mele anyi o ene.
241
Nyɔnuvi geɖe le nye sukua zãa avɔ tsitsiwo, eye aɖewo zãa pad-wo ne woate ŋu aƒlee. Gake aɖewo hã zãa toilet rolls. Magblɔe na wo. Ɣeaɖewoɣi la, ga mele wo si na pad-wo o, eya ta wosusu be agbalẽe nye mɔ ɖeka kolia. Ke nutatatsrɔ̃ ya ɖe?
237
Ne mazu dɔnɔkplɔla la, mate ŋu akpe ɖe nye nutoa ŋu le mɔ si hiã nam ŋutɔ dzi. Ðe nèsusu be fofonye ase nu gɔme gbeɖea? Elɔ̃a dekɔnuwo ŋutɔ. Mate ŋu adze agbagba aɖe nusi tae medi be makpe ɖe amewo ŋu la me nɛ. Nye dzi dze eme vie esi meƒo nu tso esia ŋu.
255
Eya ta, mate ŋu adzɔ ɣebibiɣi kolia fifia? Matsi dzi ne edzɔ esi mele suku xɔ me. Ðe ema fia be mele tsim mazu nyɔnua? Ðe wòfia be mate ŋu adzi vi fifia? Ema nye tamesusu vɔvɔ̃na. Nyemesusu be medzra ɖo ɖe agbanɔamedzi ma ŋu o.
227
Ɣeaɖewoɣi la, ŋutsuviwo le sukua wɔa fefe tso nu siawo ŋu, eye wòwɔna nam be nyemevo o. Nɔnye le dɔ geɖe wɔm, gake egblɔ nam be mate ŋu ava gbɔwò ne biabiawo le asinye. Nu bubuwo li siwo magakpɔ mɔ na esi mele tsitsima?
219
Ɣeaɖewoɣi la, esẽna be woagblɔ "ao" ne èvɔ̃na be ame la adzo le gbɔwò. Nukae nye SGBV? Ðe ema fia be amefoƒo hã le eme? Nyemesusu be funyẽmèm nye ŋutasẽnuwɔwɔ ƒe nɔnɔme aɖe o. Ke ne ame aɖe ɖe srɔ̃ xoxo, abe nyɔnuvi sɔhɛ ene ya ɖe?
231
Ema nye nyatakaka vevi aɖe tso ŋutsu kple nyɔnu ƒe sɔsɔmasɔ ŋu. Aleke nèsena le ɖokuiwò me ne èkpɔ nɔvinyenutsu wòle dzi ɖem ɖi evɔ wò nèle dɔ wɔma? Edɔa dɔmedzoe nam. Mesena le ɖokuinye me be nye suku-dede nye nu evelia le aƒemedɔwo megbe. Mese wò nuxaxa gɔme.
261
Anyo, na míakpɔ ale si wòayi. Ele be manya be nyemele nu ƒom mabu bubu o. Ne mate ŋu atrɔ fofonye ƒe tamesusu la, ɖewohĩ mate ŋu atrɔ aƒea katã. Makpe ɖe nutata ŋu gbã, emegbe maƒo nu nɛ. Nɔvinyenyɔnu, ɖe míate ŋu aƒo nu emegbea? Tso nukae ŋu?
243
Ɣeaɖewoɣi la, ewɔna abe mesɔ o ene, gake aleae nuwo nɔ ɣesiaɣi. Mesusu be eɖea ɖeɖi eŋu, gake megblɔa nya geɖe o elabena enya be woaka nuxɔxlɔ̃ nɛ. Ðewohĩ mí katã míamã aƒemedɔwo le ale si amesiame nye ŋutsuvi alo nyɔnuvi megbe.
228
Nɔnye gblɔ nam be fifia manye nyɔnu, eya ta ele be manye ŋudzɔ, gake meɖea nuwo me tsitotsito o. Mese ema, gake amewo melɔ̃a eŋuti nya gbagblɔ le gaglãgbe o. Ewɔna abe agba kpekpe wònye be woatsɔ ene, Tante. Aleke wòate ŋu anye bubu?
233
Meƒoa nu tso ŋutilã ƒe tɔtrɔwo alo seselemetuwo ŋu pɛpɛpɛ o. Malɔ̃ ema. Mese nyɔnuvi aɖewo le suku wole nu ƒom tso dzinu-yiyi kple ŋutifafa ŋuti, eye ŋu kpem elabena nyemenya nu geɖe tso eŋu be made dzeɖoɖoa me gɔ̃ o.
217