diff --git "a/data/commonlid/commonlid_20pct_by_lang/arg_train.txt" "b/data/commonlid/commonlid_20pct_by_lang/arg_train.txt" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/data/commonlid/commonlid_20pct_by_lang/arg_train.txt" @@ -0,0 +1,468 @@ +Marcelino marcha ta Madrid. Caleba charrar-ne. Pero poco en queda por decir. Ha estau o manso d'os mansos. O president que no se movió y salió en a foto. Ya me pareixeba a yo que tornar a fer clases de esquí, como que no... Nos deixa o marrón de que a venient presidenta será u Almunia u la Rudi. Villamala y Villapior. Ai mama! Madalena independient y autochestionaria ya! +A oficialidat no salvará a l’aragonés, como sabemos todas. Nomas cal viyer o caso d’o gaelico irlandés, que siempre meten d’eixemplo qui relativizan a importancia d’ista reivindicación. Pero no cal enganyar-se. Sin oficialidat, a comunidat de usuarias continaremos sin dreitos, y l’aragonés se’n irá t’a fuesa. +Quan o PP ganó as zaguers eleccions espanyolas, entre que nombraban a los ministros, plegué un diya t'o treballo. Una companyera mía ye votant declarada d'o PSOE y charrin charran me dició que heba sentiu que lo nuevo ministro de economía yera 'un tío muito bueno'. Lo mesmo que Mario Conde. Lo mesmo que Rodrigo Rato. ¿Cada vegada que un neoliberal s'ocupa de afers economicos bi ha bell encargau de repetir en totz os meyos de comunicación que 'ye un tío muito bueno'? ¿Porque lo repite tanta chent terne que terne sin tener ni puta ideya ni de economía ni de o pasau u la qüalificación tecnica d'o sucheto en qüestion? +Si quiers puetz consultar as primeras indicacions ta editar y modificar articlos d'a Wikipedia en aragonés. +Rato dimpués, muito rato dimpués, barrunto que, qui fuese, sabeba que escribo u mesmo m’ha leyiu y simplament quereba compartir-lo, como tantas vegadas demando por rez. ¿Y qué le voi a fer si soi lentico? ¡Bi ha habiu tantas vegadas que he entendiu las cosas cuan ya no valeba pa cosa entender-las! Me siento como Homer cuan se fa feriant y Wiggum preba de sobornar-lo. +Humberto se despidió agredeixendo a os meyos l’atención, y antes de no dentrar en l’auto que l’asperaba adhibió “muitas gracias” en aragonés, “moltes gràcies” en catalán y “qatlho” en Klingon, un cenyo ta muitos parau d’antes, que metió a fin a una cena que seguntes podió saber-se-ne dimpués, bosó o propio Vadillo en perder una apuesta. +I hai un debat arredol de Isabel Díaz Ayuso sobre si ye varrenada u ye una aguda politica con una achenda neoliberal y faixista que va aplicando. Como si fuesen cosas excluyents. No sé si ye una, l'atra u todas dos. Lo que sí que me pienso ye que s'ha creyau un personache. Rai si aproveita la suya propia personalidat, u ye un teatret feito a esprés pa conseguir lo que he quiesto clamar "efecto Negan". M'explico. +A historia empecipia con un Magneto recuperau d'o zancocho que l'heba feito Xavier, que dubda si enrestir contra la humanidat. Pa prener ixa decisión charrar con un treballador y, dimpués d'un charrazo que ya reconté, troba una enchaquia pa fer-lo. Erik se'n va t'o Polo Norte y dende astí prencipia a executar o suyo plan contra la humanidat. +O video prencipia con una anvista de toda la clase. Ye una clase moderna y multietnica, asinas que lo primer que truca lo ficacio ye que ye de dar que ye una escuela publica. En una clase de qualsiquier colechio privau, sosteniu u no pas con os nuestros diners, no bi habría tantisma policromía. ¡De qué! Ya s’ocupan bien de trigar a l’alumnalla ta que no i dentren pobres. Y, como sabemos, a más gran parti d’os migrants que viven aqui, son de clase baixa u meya-baixa como muito. +De viache por Cambrils y redolada +Durant tot lo primer tomo, Kvothe va dondiando buscando perras ta pagar-se la Universidat. Bella vegada, con a impresión de ir como una gallina escapezada. En o segundo s'embolica mientras cientos de pachinas con conceptos curiosos como lo protocolo d'a corte d'o Maer, u a luengas d'os Adem. Conceptos que, tot y que le dan muito suco a la obra, se podrían recontar en a metat d'espacio y sin tanta retolica, que plega a aburrir. Manimenos, fa unas elipsis absurdas en a historia d'o protagonista ventilando-se en tasament bella ringlera acontecimientos que darían perfectament ta bell par de capitols. +Dica que os medios prencipioron a dar-ne notorio, as botelladas no preocupaban guaire a la sociedat. Yeran, antimás, un fenomeno de qui no nos podebanos permitir empifolar-nos en un bar. As pixautas se i sumoron en popularizar-se. Todas as chovens, de todas as cheneracions, s'han feito lo pre pa drogar-se legalment u no. As botelladas estioron a forma mas cheneralizada en a mia cheneración, y no me pareixen la pior forma de fer-lo. +Hue en o suelo d'a plaza ye sinyalato lo punto exacto a on yera la torre y bi ha una estatua d'un nino posato en o suelo y mirando a la torre. +La mosica y la escritura, bien a sobén, son chirmanetas separadas nomás por las melodías que la primera anyade a la segunda, u que la segunda suchiere a la primera. Los viaches d'autors entre una y atra son cutianos, y todas dos troban inspiración entre ellas. En lo caso de Santi Balmes, conoixiu por estar lo cantaire de Love of lesbian, la linia que fa de buega entre los suyos libros y las suyas cancions ye a saber qué difusa. Fa cancions como libros y libros como cancions, y tot lo fa bien. +Con barzelonés se gosa fer referenzia a o charrar de Barzelona y l'areya metropolitana. Pero a begatas en bels libros he bisto que confunden barzelonés con catalán zentral. En o catalán zentral bi ha atras bariedaz, a parte de o barzelonés. +Chelo negro regalau. Cronicas pilaristas 2018 I +Antimás, en iste mes rebutient de novedatz mosicals, tos presiento dos nuevos discos. Lo primer, lo de Nuei, un nuevo grupo que fació la canción que trigó Nogara pa promocionar los suyos cursos, y que implió l'Arrebato en la presentación d'o suyo primer disco. Un conciertaz a on que contrimostroron tot lo futuro que tienen por debant. Lo segundo, los veteranos almugavars de Lurte, que trayen la suya rasmia guerrera en forma de un nuevo treballo. Lo suyo folk-metal estió bien protagonista en las Vodas d'Isabel d'estianyo, en haber-les esleixiu como pregoners y haber protagonizau parte d'a scena final. +L'atro afer que quiero charrar-ne, y que creigo que Martin tracta muito bien en a suya obra, ye as diferents envistas seguntes en qué bando d'a guerra sigas. A propia estructura de Canta de chelo y fuego ye muit util pa ixo. Imos viyendo l'acción a traviés d'os uellos de diferents personaches. Asinas imos conoixendo a historia dende envistas muit diferents y, a soben, contradictorias entre si. Isto provoca un feito que a yo me pareixe maravelloso en una obra literaria: cambiar d'opinión y dubdar terne que terne. Personaches que en un primer momento nos pareixen malvaus, carnuces u matutans, rematan esdevenindo herois, agudos u sumplement buenos. Y de revés con qui nos pensabanos que yeran tot virtut. Os grises que siempre debuixa Martin en os suyos personaches son d'agradeixer, más en un chenero tant maniqueo como ye a fantasía heroica. +Me fa pena a-saber-la por els, los compositors y compositoras que a fe que s'han fartau habe tiempo d'ixas cancions que han habiu de fer sonar milenta vegadas. Me'n fa tamién por tot ixe fandom que se ye perdendo una patacada de temas tan buenos y millors como los clasicos. Porque tot y que muitos nian en sigaz conscients, Reincidentes sigue fendo discos. Y tantos atros. +Ta dar notorio d'aquellas presonas que emplegan l'aragonés como idioma de cultura en diferens dembas d'o saper zentifico e umanistico. +-Desembolicar l'aizión soziocultural de a luenga y cultura popular aragonesa. +Etiquetas: 20 d'aviento, academia, aragonés, Arrebato, borina, charrando TB, concierto, Dechusban, libros, Los Draps, mosica, Nogara, Ulut, video +Calandario scientifico y la caza d'o lupo. Tierra de barrenaus 7x11 +Foto: Jesús Ángel Jiménez Herce +-Bueno, qué fas -le preguntaba a mesacha- ¿nos la dixas? +Aprestando o viache t’Asturias, demandemos información a la Oficina de Turismo suya. Prou amables, nos ninvioron bell cuadernet tematico sobre lo que querebanos viyer. Un d’os diyas, querebanos visitar bella ciudat, pero no sabebanos si Oviedo, Xixón u Avilés. En leyendo as guidas, pareixeban escritas por una de Xixón, pues cosa convidaba a visitar Oviedo. A la fin, nos deciciemos por a capital asturiana porque i querebanos viyer a un amigo, y nos trobemos con una ciudat bien pincha, con prous puestos que visitar y que nos quedemos con firmes ganas de tornar-ie. +Etiquetas: acampada, Andorra, Ansó, Artieda, Azero, BIC, Chobenalla, concierto, Echo, festival, folk, jah'sta, Lamatumbá, mosica, PIR, Tako, Teruel +-Muito bien, aspere-se aquí que agora viene l'albéitar. +Nos han deixau sin papereras, fendo dificil las buenas practicas de hichiene, salur y convivencia que suposa no deixar por tierra los repuis u los excrementos d’os cochos nuestros. Han sacau las fuents, obligando a las personas a consumir en establimientos d’hostelería u a fer servir augua en botella, con la consiguient cheneración de repuis. Antimás de que resulta paradochico que, en plena emerchencia climatica y a pocas d’aprebar un Plan d’adaptación a lo cambio climatico, no se facilite l’acceso d’as personas a un bien basico como ye l’augua. Y han dispareixiu las cadieras, las nuestras cadieras. Lo puesto que fan servir los zagals y zagalas d’o IES Pedro de Luna pa minchar-se l’entropan en lo recreu. Lo puesto a on que la chent gran se posa a charrutiar, a fuyir d’a soledat y solaniar-se. La parte a on que pais y mais se miran como chugan los fillos suyos. Y, en cheneral, l’espacio que fer servir pa estar-ie, pa trobar-nos, pa compartir, pa cudiar-nos, pa fer comunicat. Vivir la carrera ye un activo en salut que afavoreixe la calidat de vida y lo bienestar. ¿Ye que a iste Gubierno le fa miedo isto? +Siempre que he puesto he votau. Os dreitos que tiengamos u as condicions de vida que disfrutemos, no los conseguiremos nomás votando. Pero as personas, organizacions y ideyas que bi haiga en l'administración politica nos meterán más facil u dificil a nuestra faina y influyirán de traza decisiva en a nuestra vida cutiana. Asinas que considero una error muito grieu quedar-nos en casa ixe diya."Yo luito tot l'anyo" me pareixe una enchaquia feble y comodona. Yo tamién luito tot l'anyo. Y por un domingo que adedique 10 minutos d'a vida mia a prebar de que os politicos me faigan o menor estorbo posible, a luita no se quedará en baco, ni deixaré de luitas os 364 diyas, 23 horas y 50 minutos que queda. A sola cosa que cambea menos a realidat que o voto, ye no votar. +miércoles, 12 de noviembre de 2008 +lunes, 27 de noviembre de 2023 +- ¿Ein? - me quedo mirando entazaga un momentet por si tenebanos bel libro que se vendese y no me’n heba enterau - Lo siento, pero no t’entiendo. +De tardes, L. y J. marchoron con o paixarico ta Tramacastilla. L. me contó dimpués que Gurriona no parixeba mica estresada d'ir en auto, batiba as alas, piponiaba un poquet de prenso, y de cabo quan soltaba un "piu" de satisfacción (L. hese churau, dice, que yera de satisfacción). Plegoron en Tramacastilla con a hora chusta, dixoron a Gurriona en l'apartamento, y dimpués de que L. le dase a beber con a cheringa de l'albéitar, os dos marchoron ta Pirineos Sur. +martes, 13 de diciembre de 2016 +Beyendo Aragón TB, me dizen que bi ha dos nuebas notizias sobre a Expo 2008. “De seguras que ye buena cosa”, me pienso somardón. A primera diz que ban a trayer quemisió cuantos mil polizias nuebos ta beilar por a nuestra seguranza. U yera por a seguranza d’a Expo? Ixo no m’ha quedau guaire platero… Ye lochico que si, como se suposa que pasará, Zaragoza acubillará en ixos diyas a millons (u más) de personas, bi aiga más polizía ta os posibles, probables y cuasi seguros, problemas que tendremos de trafico y d’atras cosetas pero, se ferán serbir ta ixo u ta prebar que no bi aiga garra boz en contra d’a Expo y que si bi’n ha se silenzie antis con antis? Ya emos bisto qué pasó en Sebilla u Barzelona en ebentos parellanos y sabemos qué fan con os coleutibos sozials. De todas trazas a polizia ya ye “apatrullando” toz os bicos cusirando que dengún no se mueba guaire (u mica). +Etiquetas: Angela Davis, En leyendo, garchola, libros, Tigre de paper +-¿Y qué le pasa? +domingo, 14 de junio de 2009 +As esfensoras d'a influyencia lunar dicen que, en estar nusatras feitas un 70 % d'augua, igual como os ocianos, tamién influye d'a mesma traza. Si estasenos feitas en un 70% de qualsiquier atro liquido influyiría igual: mica. Como he dito antes, a fuerza gravitatoria ye dreitament proporcional a las masas d'os dos obchectos y inversament a la distancia. Asumindo que ocianos y personas somos a la mesma distancia d'a luna (que ta iste caso lo podemos asumir) y tenendo a masa lunar como constante, habremos de parar cuenta d'a masa d'as auguas y d'a masa nuestra. Os ocianos d'a Tierra tienen bell 1368 TRILLONS de litros d'augua. Lo que, con una densidat de 1kg/L (en realidat l'augua salada ye un poquet más densa, pero ta iste calculo, rai), daría 1368 TRILLONS de kilogramos. Asumindo que una persona pesa 100 kilos, ta fer o calculo facil, a influyencia sería decenas de trillons de vegadas menor. Ye decir, denguna. +viernes, 19 de abril de 2013 +Asinas, me trobo con que m'han mandau ta Catalunya, quan he charrau de dreitos lingüisticos, ta Venezuela u Cuba, quan charraba de qualsiquier dreito social, u de cambiar o sistema, ta Iran quan charro d'o laicismo u d'o feminismo y asinas asinas. +Obteniu de "https://an.wikipedia.org/w/index.php?title=Monofisismo&oldid=1976733" +O conzello de Zaragoza contina con o lingüizidio. Iste podría estar o titular... Dimpués de malfurriar os diners nuestros (pago los mios impuestos en A Inmortal) en abentar o cartel de Emanzipazión Choben y fer unatro nuebo nomás en castellano, dimpués de cambiar o nombre d'a Fuella d'o boluntariato y meter-lo nomás que en castellano, a una pregunta reyalizada por CHA en o conzello sobre a Feria Amostranza que se fazió l'año pasau, a conzellera de ¿Cultura? ha respondiu que "no contempla a continidat d’a Feria d’a Educazión y d’a Cultura Aragonesa Amostranza" y que "l'aragonés y a cultura aragonesa son parti d’a demba cheneral d’a cultura española, y como tals no han d'estar ocheto d’un tratamiento espezifico y esferenziau d’a resta d’as autibidaz culturals que se programan dende o Conzello de Zaragoza." +Programa #161 +Etiquetas: aragonés, En leyendo, libros +Obrint Pas fació la suya carrera mosical entre 1993 y 2013. Publicoron tres maquetas, seis discos d'estudio y un directo y fació conciertos por tot lo planeta. La suya mosica, que chuntaba elementos d'a historia y tradición mosical valenciana con ritmos como rock, ska, rap u reggae, nos fació bailar por muitos anyos y las suyas letras, siempre combativas y fendo servir lo valenciano pa expresar-se nos convidó a luitar por los nuestros ideals. +Dillá d´una luenga, ye una familia lingüistica, una realidat multipolar, dialeutizata e con una autiva partizipazión de neofablans, antimás d´os fablans patrimonials. +Más de 60 alumnos asistirán de traza presenzial e online a ras clases a ro largo d´o curso academico. +A manifestación d'o 29-S, y tot lo que se fació de maitins tamién, estió, ta yo, eixemplar de muitas cosas. Una d'ellas ixas. Que de goi que me fació viyer-ie toda ixa ripa de siglas, sinyals, chapas, chambretas... se esferents sensibilidatz, de conchunta por una mesma causa. Si todas estasen asinas, millor iríanos... Gracias a todas qui hetz feito posible ista compleganza d'organizacions, movimientos socials y chent de toda mena. +A l'atro'l diya, totz yeranos en candeletas aguardando a lo nuevo profe. Un sinyor viello, baixet, y con voz aguda apareixió por a puerta decindo que yera ell aquell impresionant eixemplar que esmachinabanos. No nos adubibanos d'a risa. As alufras que nos hebanos feito, tot pa trobar-nos con un sinyor que Raúl, o repetidor de clase, yera mas altero, y muito mas fuerte. Ya a los mosens "chungos" les costaba que les respetasenos, asinas que podetz contar que a iste le febanos de tot. En una pleitina con o debantdito Raúl, habiemos de meter-nos a separar-los porque quasi le fote un sobo, l'animal. +- ¿Cómo ye posible que tos continetz considerando un caballer, dimpués de haber violau totz os votos y churamentos? +Otro disco, Y he perdido la cuenta, Winona, Nirvana, Yo crecí en los 90 deciban Nega y Toni en salindo t’o scenario. Dezaga d’ells, un gran 13:12 en la mesa d’o DJ. La Oasis a rebutir. Sold out dende fa días. Y Los chikos del maíz empecipiaban un concierto pa petar-lo firme. +Isto ye una d’as cosas que prebó de fer o gubierno d’Aznar con Pilar del Castillo como ministra: fer que a relichión punctuase. Preixinatz qui conseguiría millors notas t’a selectividat, no? Wert lo ha tornau a planteyar tamién agora. +Mosaico d'imachens d'os escusaus +Etiquetas: Arale, concierto, Krevi, Las Almunias, mosica, Nogara, O zaguer chilo, Radio Topo, Tierra de barrenaus Radio, videofatera +Magnituz fisicas +L’atra ye lo que dica no fa guaire pensaba que yera simpla prudencia. Con a intención de no provocar pleitinas esterils an que dengún no ferá venir a plego a l’atro, gosaba d’esquivar habilidosament os temas punchudos en a mesa. Bella vegada, fendo verdaders malabarismos dialecticos ta pasar d’o “tema catalán” a “o zaguer programa de José Mota” con tasament bella paroleta acompanyada d’un “quiers más torrón?” a o polemizador que pertocase. Manimenos, en l’atro canto, pareixeba que bi heba un encerrinamiento en amargar-me a nueit. M’he maravillau d’as pingoletas argumentals que ha feito bell familiar ta conseguir vinclar o vin de Carinyena que yeranos bebendo con “a dictadura chavista que nos deixa sin mercar papel de cul y compresas”. Yo le deciba prudencia, pero una amiga y aguda politica le clama lenguache d’o poder a ixa seguridat y bamba con que enristen contra yo, u contra las mias ideyas. +Asinas que d´ista traza, o Ligallo zelebra iste curso ro suyo 40 aniversario en un rezién estrenato local que dispone d´una aula ta ras clases d´aragonés, charlas e reunions; antimás d´una ampla biblioteca sobre ra cultura e ra luenga aragonesa, que atresora l´asoziazión. +"Ni os chilos d'o ignorant, ni o silencio d'as lais afogarán la voz que charra aragonés". La Ronda de Boltaña +Podríanos considerar l’euskera la luenga mas important d’o nuestro entorno. No tien “familia” conoixida y ixo la fa unica. Pa yo ye tot un privilechio poder convivir con un idioma como ixe, de tot diferent y solo testimonio d’una manera de veyer lo mundo. Podríanos considerar la mas important a l’aragonés que, si no lo conseguimos evitar, será la siguient luenga europea en dispareixer. Lo cornico represienta pa muitas un eixemplo de que se puet fer reviscolar una luenga mesmo dimpués de que haiga muerto la suya zaguer fablant. Latín y griego han serviu de base pa lo luengache scientifico de buena parte d’o planeta. U, por qué no, muitas pueden considerar l’esperanto la mas important, ya que pa ellas sigue representando una asperanza pa tener una luenga universal no vinclada a garra nación. Todas podrían estar "la luenga mas important". +Dende Benás dica Ansó se charra la mesma luenga. Con a variación propia de qualsiquier atra luenga y con variedatz perfectament intercomprensibles. Que a norma culta u estandar replegue millor u pior, u con mayor u menor intensidat, as particularidatz de una u atra variedat ye qualcosa que, prou que sí, cal debatir. Pero ixo no puet fer qüestionar a unidat lingüistica de l’aragonés. +Quan os youtubers locals, os barrenaus d'o palo y o rosario, u os comentaristas de Heraldo te fan planteyar-te deixar la ciudat, ye buena cosa fer alcordanza d'ixa atra Zaragoza que vivo totz os diyas y que tanto amo. A Madalena ye, antimás, un lugarón adintro d'o monstruo zaragozano. Un puesto con a suya propia lochica, diferent d'a resta de vicos y con dinamicas socials que, pa bien y pa mal, remiten a soben a la ruralidat. +Subscrizions a ra revista en : https://cursoaragones.com/revista-orache/ o pasa-te por a nuestra siede : Ligallo de Fablans de L’aragonés. Pº Independenzia, 24-26, (El Caracol). Planta 1, Local 71. 50004 Zaragoza. +Cronica d'o cabo de semana +Como contribuzión a o estudeyo de l'aragonés destacan os estudeyos de campo en a Bal de Chistau u en A Fueba por parte de Fernando Romanos Hernando y Fernando Sánchez Pitarch, u la replega de literatura popular, u trascripzions de charratas en l'Alto Aragón por parte d'os Zerrigüeitaires. +Lo mesmo argumento lo fa servir t’a mosica. Primer de tot, que dubdo muito que o mozo de l’anuncio estase ascuitando a Bach. Segundo, que un buen mayestro l’hese feito sacar-se os cascos antis de prencipiar a clase. Tercer, que a mosica actual ye muito más alazetada en os ritmos negros, por eixemplo, venius Africa, que en o neoclasicismo europeu, por decir bella cosa. Quarto y finitivo: y qué, si s’inspiran en un libro? Igual como os pintors, a mas gran parti d’as obras yeran por encargo de qui teneba perras d’antismas (y agora): a ilesia y a nobleza. Alavez quasi tot charraba de cosas cristianas u de reis, duques y condes. Tamién se va a estudiar historia d’a mosica en relichión? Todas sabemos que no... +Penchada d'un filo en libro dichital +Tos recomiendo fer una besita ta iste espazio espezial y esferén. Un puesto que rebute de bribazions que no rezibirás en atros edifizios caros y mudernos. Solo que Eugenio Arnao podeba regalar-nos una casa como ista. +Tot lo que se fa en desfensa de l’aragonés ye important. Tota pedra fa paret, que dicen en catalán. Cuento que en aragonés tamién existirá ixa mazada u en tendremos de belatra parellana. Pero, centrando-nos en atras qüestions, importants, sin dubda, s’ha deixau, por impopular, por cansa, por fé en las institucions, por la imposibilidat de chuntar-nos en una cambra sin acabar a lapos u por lo que siga, toda luita y reivindicación politica. Entre ellas, la luita por la oficialidat. Asinas que sisquiá siga iste curso 22/23 lo que recuperemos ixa viella y vital demanda. Nomás con tener ixo claro, ya s’empecipiaría un nuevo camín. +"A ver, pregunta: Si ahora cuando acabe la desescalada y termine todo esto, te dan a elegir entre irte con tu parienta, tu novia, tu mujer, tu esposa a un lugar soñado durante una semana o irte con tus colegas a hartarte de vino y a comerte un buen chuletón, ¿qué escogerías? a) poco hecho, b) al punto, o c) muy hecho" +A pur de sentir charrar-ne, y de leyer criticas a la cinta por haber feito un zancocho d'o libro, teneba pendient dende feba muito leyer Guerra Mundial Z. Soi un fan d'o cine de zombis dende bien chiquet. D'os recontamientos apocalipticos en cheneral. Guerra Mundial Z ye una gran en o suyo chenero, y un libro con muita medolla. +Etiquetas: aragonés, CHA, Consello d'a Fabla, DGPL, LAPAO, LAPAPYP, lei de luengas, López Susín, Normativización de l'aragonés +Un comercial, quan nos daba la maldita enqüesta de satisfacción que imposan agora las interpresas, nos avisaba a escuchetes de que nomás valeba lo 9 y lo 10 como “bien” y que toda la resta de notas yeran “mal” y no cobraría no se qué plus. Describe perfectament la dichitalización social que en charro, en pasar d’ixa escala mas cercana a l’analochica - encara que no pas sensu stricto - a la binaria. +Y anda, que no emos reñiu por as cosas d’Aragón, cadagún con a suya envista. Que si as grafías, que si os matutans que no fan que malmeter, que si Aragón, que si Cataluña, que si España, que si Alemania, que si as troncas, os cursos, os sozios... Pero con os amigos, siempre se riñe de buen implaz. +La mosica tradicional ye la que da personalidat a las fiestas d'un lugar u ciudat. Sin ella nos quedamos con una ufierta mosical que podría tener-se igual en Alicante, Badajoz u Santander. De feito, a fe que en qualsequier d'as fiestas mayors d'ixas ciudatz sí que i hai bella representación d'a cultura mosical tradicional local. Azcón y lo suyo gubierno apuestan unatra vegada por enrestir contra lo patrimonio aragonés. Lo que quieren ye uniformidat cultural que no i haiga mica diversidat. Son cazurros que s'avergüenyan d'una d'as choyas que tenemos en Aragón, que ye la nuestra mosica, y que nomás conciben una d'as suyas expresions, la ixota como digna de tener espacio. Ixo sí, en la suya pior y mas elitista versión, aluenyada d'o canto popular que estió y encara ye pa muitas. +Una vegada mas me pareixe un problema derivau d’a velocidat que nos exiche iste sieglo XXI. Si tardamos en opinar d’una cosa, quan lo faigamos no i habrá dengún a qui le importe un sacre. No pasa - u no habría de pasar - cosa por reconoixer que no s’ha teniu tiempo pa formar-se una opinión. No se nos habría de demandar de camín un chuicio global sobre lo que tien virtutz y defectos. +O cabo de semana en aragonés prenzipaba con a presentazión de Ucronía, o libro de Dabi Lahiguera, con que Nogara prenzipia a suya faina publicadera. En a sala Ambito Cultural d’o Corte Inglés cuasi no se i culliba. Nos i chuntemos asabelo aragonesofablans, más que más de Zaragoza, pero tamién de a redolada de Tarazona y mesmo de Bielsa. Dabi, escoltau por Fernando Sánchez (secretario de l’Academia de l’aragonés) y Ruben Ramos, esplicó como eba pensau en escribir sobre Tomás Moro, qué quereba rezentar-ie y reibindicó a posibilidat d’escribir en aragonés sobre cualsiquier tema. Ye bien poliu beyer como a una presentazión d’un libro en aragonés i ba tanto chen que, antimás, de seguras leyerá o libro. +¿Quántas vegadas ha salvau lo mundo Superman? ¿Quánta chent de l'universo DC le debe la vida suya? ¿De quántas menazas nos habrá librau? A qualsiquier que gosase ir t'a Fortaleza d'a Soledat a trucar a la puerta y demandar-le que pague los trimestres se lo mincharía la sociedat. ¿Como s'atrive un burocrata, un funcionario, a exichir-le tributo a lo salvador d'a humanidat? No, Superman no paga impuestos si no quiere. Atra qüestión ye Clark Kent, que nomás ye un periodista, que va ta l'oficina d'o Daily Planet, fa las suyas 8 (u 9, u 10, u ....) horetas, que probablement siga como falso autonomo y, como ciudadan que ye, ha de pagar como todas y totz. Son la mesma persona. La sola diferencia entre ells ye lo trache y, sobre tot, la manera en que los percibe la sociedat. +ORACHE, A REVISTA D´O LIGALLO, DE NUEVAS EN A CARRERA +Y te decides. Y malas que t'ingresan a nomina,dentras en ixa web con nombre de chilo d'as Tortugas Ninja, y la mercas. No siga que, en que te pasen as facturas, se te quede en royo la cuenta, y a responsabilidat d'adulto te prive de fer ixe chirgo. Asinas, decides, concararás a crisi d'os quaranta. Con un concieto responsable. Con un malfurrie de tasament bella decena d'euros. +Bellas parolas sobre as eleczions +Se diz livel d'a mar a lo livel que se fa servir como referencia pa mesurar l'altitut d'as localidaz y accidents cheograficos, de fueras d'os releus submarins, que se mesuran por a suya fondura. +Etiquetas: Biscarrués, borina, concello, entibo, fiestas, friki, Lo millor d'a semana, Madalena, Magic, video, Zaragoza +Quan escribo sobre Canta de chelo y fuego, me fa goyo de fer-lo nomás sobre os libros, pero en iste caso creigo que a serie ha introduciu bell par de cosas intresants que van que ni esleixidas a garra pa iste post. +Zaguera edición d'ista pachina o 10 chi 2024 a las 09:03. +Aclarindo conceptos, o mainstream ye a corrient principal d'a cultura popular. Lo que viye tot lo mundo. Lo más popular, vendiu, piulau, anunciau,... ixo que tot lo mundo en charra. O "guayonismo" ye de pior definir. Ye ixa postura moderneta de "yo lo viyé antis", "yo lo leyeba / ascuitaba" quan no lo feba dengún" u, politicament "yo soi más radical que no tú" u "yo yera tal u qual cosa quan dengún no'n yera". +No tenió soniaderas, ni por lo suyo esmo pasoron imachens sinsentiu, como le pasaba cada nueit. Dormió placidament, relaxau, con lo cuerpo mas estiraciau por cada minuto que marcaba lo reloch. Una siesta larga, tranquila, como si le hesen cunau. En dispertar sentiba una caloreta que no se correspondeba con las temperaturas que marcaban los termometros d’a estación meteorolochica que s’heba montau a los dos costaus d’a finestra. +L’asoziazión cultural Ligallo de Fablans de Zaragoza inaugura os cursos d’aragonés con una besita guiada ta la Escuela Museu d’Origami en o Centro de Historias de Zaragoza o sabado 29 de nombiembre. +Entrenador d'o Girona: +Á l’atenzión de doña Luisa Fernanda Rudi. Presidenta d’a Deputazión Cheneral d’Aragón +A Iglesia Ortodoxa Malankara, a Iglesia ortodoxa etiope y a Iglesia Ortodoxa d'Eritrea tamién siguen doctrinas monofisitas. +A zaguer vegada que i dentré ya yera zarrau feba una semana. Os piquers heban feito una crepaza que traviesba tot lo local, y que dentraba bell poco más d'un metro tierra abaixo. Aquell diya aprofeité ta fer as zaguers fotos d'as pintadas d'os escusaus. Remeré os momentos que hebanos pasau de conchunta con Arale, as chobenallas, as enrestidas, as d'UCA, as nogareras y tantas y tantas personas que i conoixié. Remeré os charrazos eternos. Remeré como plegaba o sabado y quan demandaba la primer pichera de biera, le deciba a lo cambrer que me cobrase las que m'heba deixau de pagar o viernes. Remeré como mesmo as mias amigas de l'instituto, u a mia chirmana, mica aragonesistas, i heban pasau buenos ratos. Me costó a-saber-lo de fer ixa zaguer uellada, sabendo que nunca no tornaría a pisar ixe guariche que tant feliz m'heba feito. +En la segunda metat, torna Tamara t'o programa pa charrar-nos d'o lupo. Pero no, no ye iste lo famoso "Programa d'o lupo". La suya presencia como experta en iste animal ye menester por la noticia d'os cambios lechislativos que ha teniu la caza d'o lupo en l'Estau espanyol. Spoiler: no, no s'ha vedau cazar-ne. En iste afer, Aragón ye estau protagonista en haber estau lo suyo representant lo voto que posibilitó lo cambio legal, contra la opinión de Lambán qui, como nos tien aconstumbraus, corrió a tuitar cosas fachas malas que se'n enteró. ¿Qué cambea en la situación d'o lupo y d'os ganaders d'Aragón y d'a resta de l'estau? Tamara nos lo cuenta prou bien, fuyindo d'o sensacionalismo d'os mass media y con tot lo conoiximiento scientifico que tenemos d'un animal que contina en serio periglo en la peninsula. +O plazo d’admision de treballos rematara o 8 de mayo a las 23.59 horas (GMT + 1). +Unatra vegada Dabi, Ruben y yo, nos estamos bell poco mas de dos horas charrando de mosica, y redindo-nos una miqueta entre biera y biera. En ista edición, los temazos los trestallemos en tres categorías: cancion que nos fese odiar, cancion "monyas", y canción con bella relación con la TV u lo cine. Tres calaixos an que i culliban muitas cosas, y an que decidiemos de ficar lo que fiquemos. +Obteniu de "https://an.wikipedia.org/w/index.php?title=Longaria&oldid=2062125" +· Partiziporon en programas radiofonicos d'una radio libre (Radio Antena del Ebro). +No soi guaire amigo d'os tributos, ni d'os AC/DC, pero de Black Ice (tributo a AC/DC) m'heban charrau tanto y tant bien, que lo martes de Pilars va decidir d'ir a veyer-los t'a carpa d'os Food Trucks. Antiparte, ixe dia no i heba cosa mas que fer adintro d'a mia achenda pilarista, asinas que a priori, yera un buen plan. L'ambient entre lo publico yera variau. Heavies de todas las edatz, prou que sí, pero tamién muita chent "sin pintas". +Zoo empecipia suau. Un poquet de baile tranquilo pero contundent pa ir calentando clavillars. La López rebutindo. ¿Qui deciba que as collas en catalán no pueden trunfar difuera d'o suyo espacio lingüistico? China chana va bullindo lo local. Panxo, lo cantaire, con os pegallos d'Aragón en o peito. Un sinyal d'Aragón dezaga O concierto no ye un tramite. Nos adedica frases, charra d'o pais nuestro, interactuan con os capins d'a primer ringlera. As quatribarradas van acucutando de cabo ta quan. Alicates? Como si hesen ubierto una ferretería en la López. +Pero be-te-me que como que en Zaragoza no bi ha cosas que apañar, ban y pretan a obrar en o Parque Bruil. Bi ha milenta redoladas estricalladas de tot, plenas d'enronas, mal asfaltadas, casas en momentos d'esboldregar-se... de tot. Pero a bel agudo l'aganau de obrar en o Parque Bruil en o preto d'o berano. Y la rematadera, prenzipian as obras una semana antis d'as fiestas! +Etiquetas: alcohol, botellada, droga, Historias d'un IES, Medina Albaida +Os chunters se feban cruces istos diyas y feban por tuiter una campanya ploricona con o hashtag #HayTiempoHastaElMartes. Una d’as campanyas más furas que les he visto en zagueras. Y tot por dos razons: continar cremando a Podemos y os diners. Quan digo continar ye porque, sobre tot dende a suya militancia, bi ha habiu, quasi dende o naiximiento d’a formación, una quimera contra Podemos, quasi mayor que contra o PAR. Muito más que la que le pueda tener IU. Pero istos diyas, con a coda preta, baixoron o discurso ta emparar as negociacions y, en perder, tornoron con a rasmia de cutio y as debantditas barbaridatz d’a Lei Mordaza. +- ¡Oi, que curioso! Nunca no hebanos sentiu charrar de qualcosa asinas. +O principal efecto que tien a Luna sobre a Tierra, y practicament l'unico important, ye o d'a suya atracción gravitaroria. Ta qui no lo remere: dos cuerpos qualsiquiers s'atrayen mutuament con una fuerza dreitament proporcional a lo producto d'as suyas masas y inversament proporcional a lo cuadrau d'a distancia. Ye decir, quanto más masa tienen os dos obchectos más s'atrayerán y quanto más luen sigan l'un de l'atro menos. Ye por ixo que a Luna influye sobre as mareas. Digo influye porque no ye lo que las provoca. As mareas son provocadas y funcionan como funcionan por una combinación d'a fuerza gravitatoria d'o Sol (más luen que a Luna, pero muitismo más masivo), a propia rotación d'a Tierra y a fuerza gravitatoria d'a Luna. +L’asociación O Trango, que fa cursos d’aragonés en Zaragoza, organiza por primer anyada, un concurso prou orichinal, en estar, que yo sepa, o primer endrezau ta ninas y ninos, d’entre 6 y 12 anyadas. Cal ninviar un texto chiquet, de nomas 2 a 6 pachinas, en aragonés. Os premios son dentradas ta Parques d’Atraccions que a mainada se gronxiará a-saber-lo. Me pareix una traza sobrebuena d’acostumbrar a las zagalas dende chicotas a escribir y a fer-lo en aragonés. +En lo charrazo con las suyas diferents partes d'identidat gosa charrar mesmo con un hipotetico Santi Balmes aburguesau. Parlan de politica, de cómo perderá ixa capacidat esmachinativa en pro d'una vida comoda y aburrida, de l'herencio ideolochico familiar... Fa la parola con lo suyo choven yo poeta y con lo verriondo y mesmo con lo suyo nino, pa amostrar-nos todas las dubdas que ha teniu y encara tien, sin ufrir-nos respuestas chamanicas, marcar-nos camins, ni ufrir-nos un discurso que nos cambie la vida. Simplament reflexiona y, creigo, t'aduya a reflexionar sobre afers que no son los mas importants pa la nuestra sociedat, pero a fe que sí que pa muitas de nusatras en ixe camín perén que siempre femos enta l'autoconoiximiento. +Antimás, ista hipotetica "influyencia lunar" en os partos sisquiá ye la mesma en todas as culturas. Por istas tierras se gosa de decir que puyan en luna plena, pero en A India, por eixemplo, dicen lo mesmo d'a luna perdida. U siga que afirmar que en luna plena bi ha más partos, antimás de una fatera ye etnocentrico. +As botelladas no las inventó a cheneración que las popularizó en TV. Ni la mia. Una persona bien cercana, 13 anyos mayor que yo, me recontaba siempre como en feba ell, en os anyos 80, en a carrera Universidad. A botellada no ye atra cosa que chovens de pocas perras pasando un buen rato en a carrera. En lo que ixo esbarre pende d'o civismo d'as personas, no de l'alcohol. Un tocin ye un tocín, con una biera y con cinquanta. +- ¿Qué clase quiers que te faiga si en sabes muito mas…? +Cinqueno capitol de Jaime en Tronada d'Espadas. +Diya d'a luenga materna 2017. Tierra de barrenaus radio 3x06 +Y qué decir d'a envista de Cersei, qui soniaba dende chiqueta con ell: +Categoría: +Zaguera edición d'ista pachina o 30 may 2022 a las 05:58. +Ye una pena tener que cremar una segunda lei que ye pior que a primera. Tanto espanta un Aragón trilingüe? Tanto costaba reconoxer lo cultural sin dentrar en a politica? Quí nos considera menos españols por charrar más lenguas? +Asinas estió dica la Seisena Declaración d'a Selva Lacandona, la más peligarcera y la más zapatista d'as iniciativas que hemos feito dica agora. Con a seisena a la fin hemos trobau qui se nos mira de frent y nos saluda y abraza y asinas se saluda y abraza. Con a Seisena a la fin los trobemos a vustés. +Planning de berano +Zaguera edición d'ista pachina o 2 mar 2024 a las 11:48. +No ye chusto la mosica que goso de sentir agora, pero sí la que implió casetes, CDs y MP3s por muitos anyos y que de cabo ta quan revisito. La triga estió tot un relato de la banda sonora de l'aragonesismo durant decadas. De cómo la mosica popular teneba ixa sensibilidat por lo territorio que tanta falta le fa a lo nuestro país. Sin ixa tradición mosical, probablement no hesen existiu Mallacán, Prau u Dechusban. Y sin ells, cal que no tenesenos hue a Fongo Royo, Ni Zorra, Gaire u mesmo Krevi. Ixas cancions y ixas mosicas que tanto aprecisamos las que nos estimamos la tierra. +Zaragoza ye hostil bellas vegadas. Y t'agana d'exiliar-te ta bell cabo ideyalizau que, manimenos, tendrá as suyas propias miserias, que por agora ignoro. Atras, Zaragoza ye amable, polida, una amiga mas d'as que comparten la vida con tu. Un maitin pa disfrutar as suyas carreras, plazas y paisaches, un ratet con as amigas y companyeras de luita, ... ixo ye de mal sustituir. Zaragoza ye casa mia, y encara que tienga bella tubería embozada, y bella paret con crepazas, la amo con ixe "carinyo ancestral", que deciba Labordeta. +Etiquetas: amostranza, friki, Futurama, historia, matematicas, sciencia, Simpsons +Expo, PSOE, polis y l’aragonés +Iste relato fa parte de l'Inktober literario en aragonés de 2019. +Zaguera edición d'ista pachina o 6 feb 2024 a las 10:28. +Me parix a yo que, con iste treballo m'han cambiau güellos por coda, en toz os sentius, pos mesmo me siento igual como un top. +En casar-se con Drogo y prencipiar a fer pacha con ell, china chana, Daenerys prencipia a viyer-se realment como una reina. A muerte d'o suyo chirmán Viserys ye lo que la libera de tot. A monico, Daenerys prene confianza en si mesma, que le'n falta buena cosa en prencipiar o relato. Plega a viyer-se como una gubernant, dando ordens a lo khalasar de Drogo, en cuentra de totz os costumbres masclistas dothraki. Pero, una d'as grans cosas que tien Martin, son os chiros argumentals y, de bote y boleyo, tot se'n va a cascar-la. Drogo ye amanau a morir y o suyo papel de Khaleesi moriría con ell. Con a muerte de Drogo, la d'o suyo fillo y l'albandono d'o khalasar, Daenerys se troba ama d'una clica de carrilanos. Ye a bruixa Mirri Maz Dur a encargada de fer-le tocar tierra y deixar-le viyer lo que realment ha veniu fendo Daenerys "a liberadora". +En lo suyo libro Walkaway, Cory Doctorow, (resenya aquí) entre atros muitos temas charra d’ixe individualismo como un d’os gran problemas d’a sociedat que los protagonistas quieren deixar dezaga. En la suya novela, un grupo de chent por cada día mas numbrosos, clamaus los caminants, construyen un sistema alternativo y diferent a “pordefecto” como le dicen a lo capitalismo extremo a on que viven. Doctorow fabla d’as personas que se fan la bamba d’estar unicas como los flocos de nieu especials. Lo fan en cuantas ocasions, como en ista: +sábado, 10 de mayo de 2008 +-Pues Gurriona se queda. ¿Fecha de naixencia? ¿La sabe? +Valurar lo que cadagún tien, en a suya mida, ye important. A soben te trobas con infra y sobrevaluracions. En Sigüenza, ya en fa bell anyo, nos yeran amostrando a catedral. Ye una d’as que más goyo m’han feito, y en he visto quantas. Puet estar que precisament por lo impresionant que ye, que infravaluren seguntes qué cosas. Nos chocó a-saber-lo quan, en una d’as salas, o guida, sin cambiar ni un sacre o tono de voz dició “... astí alto un cuadro de El Greco, y astí dezaga pueden viyer…”. Arale y yo nos miremos enarcaus. - “¿Ha dito El Greco, verdat?” - nos preguntemos telepaticament. Quan a visita continó nos quedemos meyo minutet pa poder viyer un poquet más a monico o cuadro, La Anunciación, que, como tantas atras cosas suyas, ye una maravilla. Por cómo lo dició o guía, ixe cuadro pintaba lo mesmo en a ilesia que Pichorras en Pastriz. Podeba haber habiu un poster de Pokemon, que lo hese dito con a mesma emoción. +Muito reportache. Pocas vendas. Con lo que gané por lo libro, dimpués de que cada ún d’a cadena comercial se levase la parte suya, tasament me daba pa pagar una asignatura d’a carrera de filolochía que acababa d’empecipiar. Una carrera impartida por yayos que leleaban incapables de recomendar un libro que no fuese una buenya con pretensions. De tardes prebaba de construyir la mía siguient obra, la que confirmaría que no yera un autor d’una sola novela. La que nunca no arribó. Tot lo que escribiba, cada frase, cada parola, seguiba sonando a repatán, a ixas historias sin suco que firmaban los míos companyers de clase y que no m’adubiba a fer-me-ne la mofla. +La tercer entrevista ye con Chuserra de Esfendemos as luengas. Una iniciativa que denuncia los malos tractos que sufre l'aragonés por cada diya en medios de comunicación, y en las politicas publicas. Situacions que a soben pasan d'amagatons por los medios, pero que Esfendemos as luengas i mete lo foco, ta analisar ixe nacionalismo lingüistico banal tant cutiano. Femos un repaso d'a suya faina y reflexionamos bell poquet sobre la situación de l'aragonés. +- No, no. Una biera y un libro - marcando la B. +Tamién i beyemos bels documentals. Uno d'els, sobre l'aragonés tensino. Iste ye un trango entabán d'a produzión audiobisual de imbestigazión sobre l'aragonés. Pasa d'o plano fixo y una persona charrando de cualcosa y fa serbir una steady mientres tot lo documental con as posibilidaz que ixo ufre. Atro d'os documentals estió sobre a construzión de presas d'esfensa de lurtes en a Galliguera Alta. Dende l'ambiesta d'a incheniería zibil ye asabelo curioso y intresán y dende atras muitas tamién. Esconoxeba de tot a esistenzia d'iste documental y cuento que cal prenzipar a prochectar-lo por tierra plana antis con antis. Ta rematar con os documentals, Eugenio Monesma nos charró d'a faina suya y beyemos un treballo suyo sobre as fainas d'a muller en o mundo rural. +Arriba un nuevo programa de Tierra de barrenaus pleno de propuestas mosicals, unas mas nuevas, atras no pas tanto, distribuyidas en dos bloques. En lo primer, repasamos bel evento que bi ha habiu en Zaragoza en zagueras. Empecipiamos con lo concierto presentación de O zaguer chilo VI que se fació adintro d'a Fiesta Gran de Zaragoza. Seguimos con unatra presentación, en iste caso, la d'o libro "Las ausencias, las ciudades y el mar" de Álex García Jaimerena, mosico de collas como Nuei y Casbas, a qui entrevisté fa bel par d'anyos. Lo bloque se completa con la mosica de Periferia, banda catalana que visitó la nuestra ciudat fa bella semana, fendo conoixer lo suyo primer disco en la Sala Z. +jueves, 19 de octubre de 2023 +viernes, 16 de julio de 2010 +O LIGALLO DE FABLANS DE L’ARAGONÉS CONVIDATO A RA PRESENTAZIÓN EN SOZIEDAT DE L’ACADEMIA ARAGONESA D’A LUENGA +Astí yera, con lo suyo vestiu royo con dibuixos blancos. Con las pelletas de cullebra forrando lo bordon y la bordoneta. La gaita de pai. Alodieta. No me lo podeba creyer, asinas que le’n pregunté, farfallando por los niervols +Como viyé... Guerra Mundial Z +Bellas cosas d'a Zincomarzada +Torna Tierra de barrenaus con un programa gravau en lo preto d'a Fiesta Gran de Zaragoza a on que NO charraremos de Pilars. Bueno, cuasi. Empecipiamos con un texto que sobre l'individualismo con banda sonora d'Extremoduro y Suu y referencia a lo libro Walkaway de Cory Doctorow, que resenyé fa poco en lo blog chirmán Entre cortesía y colofón. +Etiquetas: AC/DC, Black Ice, concierto, fiestas, masclismo, mosica, Pilar18, Pilars +Dorondón ye parola común en Aragón pa ixe fenomeno meteorolochico. Lo normal hese estau que la repetisen firme tot aquell maitín y que, si un caso, s'aclarise en bell momento que a ixo, en castellano, le dicen cencellada. Ixo ye lo ABC de cudiar lo nuestro patrimonio lingüistico que aquell maitin, dende Aragón Radio - y cuento que dende toda la resta - se contribuyó a fer desapareixer. En sentir la radio quedaba claro que la parola que caleba fer servir yera la castellana, que lo atro yera un localismo - no sabemos encara de qué luenga - y que antimás teneba un significau tant concreto que designaba qualcosa que garra ciudadana no experta en climatolochía podría determinar exactament. +- Alodieta ye tuya, ¿qué va a significar? Yo ya no puedo bufar-la. Ye decir, bufar-la sí, pero no fer-la sonar - l’artrosi de pai cada vegada le dificultaba mas fer los suyos didos gambadiar por lo clarín. - Quiero que sigas tu qui torne a rancar-le ixas melodías tant repinchas que tantas vegadas hemos bailau. +· Preparoron un dizionario d'aragonés Dizionario de pocha d'a fabla aragonesa, pa compensar a engulemada, seguntes els, d'emplegar o dizionario de Rafael Andolz y fer un material senzillo y asequible pa ixa chen que empezipiaba. +Siento a voz de Gale; os suyos barafundios sobre o Capitolio ya no me pareixen inutils, ya no puedo no fer-les caso. A muerte de Rue m’ha obligau a concarar a mia furia contra a crueleza, contra a sinchusticia que nos chusmeten. Manimenos, aquí me siento mesmo más impotenet que no en casa, pues no bi ha traza de vengar-me d’o Capitolio, ¿verdat? +- ¡Calla! – le interrumpié – M’has de fer bella clase. Y m’has de prometer que, si la medicación va funcionando, bell diya te’n puyas t’o scenario con la nuestra colla y fas de gaiter. +Tot seguindo Echegaray y Caballero, pasau l’azute de l’Ebro, la ciudat dispareixe de bote y voleyo baixo lo puent d’o tercer cinglo, dando paso a un paisache pleno de huertas a la dreita y con l’Ebro a la cucha. En un petén podemos veyer como lo Galligo, dimpués de traviesar tot lo norte d’o país, une las suyas auguas con las d’o gran ríu. Alto ye de facil veyer bell esparber mirando la minchanga d’o día. De verano, falcillas y codalbetz se’n fartan, por los campos d’alfalz y hordio, d’os bichetz que los pueblan. En l’augua, pescairetz, garras, gallos marinos, bernatz y toda mena de muixons aproveitan un entorno bien favorable pa la vida suya. +Una rialleta +Etiquetas: día d'Aragón, mosica, Tierra de barrenaus Radio +Zaguera edición d'ista pachina o 8 may 2023 a las 07:12. +"L'aragonés ye bien vivo" torna ta La Enredadera iste mesmo domingo. Se i charrará de muitas cosas y, como ye de dar, d'o empecipiallo d'os cursos d'aragonés. ¿Cómo? ¿Que encara no te i has apuntau? ¿A que yes asperando? Por ufierta no será... Nogara fa cursos de maitins, de tardis, os cabos de semana, on line.... Fablans tamién. Y de seguras que en a tuya redolada, si yes de difuera de Zaragoza, bi ha bella asociación que'n fa. Y si no, posa-te en contacto con qualsiquier d'as debanditas asociacions que bell apanyo podrán fer. Prou que millor presencials que no pas a distancia. Que o contacto humano ye muito important, moceta! +Administrativament yera dividita en Mesia Superior y Mesia Inferior. +martes, 27 de octubre de 2020 +Los puntos. Fuesen como fuesen, los puntos siempre emprenyaban a Licer quan yera chiquet. Acababa una oración y ¡pum! un punto yera astí pa fer estorbo. Quereba seguir charrando. Quereba que las diferents unidatz de sentiu venisen a l’arreu. Sin entrepuces que li fesen aturar, que trencasen lo ritmo que quereba conseguir. Mesmo a las comas, las suyas primas mas tolerants, les teneba una mica de quimera. “Si no existisen, talment los puntos no se creyerían con tantos dreitos”, pensaba a sobén. +A luz por a Luna +- Por asegurar-nos de que ye tot correcto, les voi a resumir un poquet. Hemos quedau en que quieren un nino d'ista color, altaria y complexión, con lo certificau de no tener malotías cheneticas. ¿No ixuplido garra extra, no? Bien. Les n'entregaremos con una edat equivalent a diez anyos. No habrán d'aguardar tanto tiempo, no se'n faigan. En las nuestras cambras de creiximiento lo tiempo pasa a unatra velocidat. Pa vustés será un mes y meyo, pero ell habrá viviu diez anyos d'educación y formación. Asinas que en menos de dos meses tendrán un fillo completament equipau, sano, listo y bien poliu. Veyerán cómo les encanta. Ya habrán visto las nuestras qualificacions en lo ret. Quatre con ueito sobre cinco. No ye mica mal. +Ta fer más fácil a comunicación interlingüistica entre os usuarios, puetz indicar quals son as luengas que conoixes -y dica qué nivel- encluyendo en a tuya pachina personal qualsiquiera d'as plantillas que trobarás en Wikipedia:Babel. +Pretó a redir, y Catelyn comprendió que o vin heba feito efecto; Jaime s'heba zorriau a mayor parte d'a pichera, y yera capin. +Somos a mitat de lechislatura. Bi ha tiempo ta correchir as errors y continar afundando en as politicas que somos todas d'alcuerdo y que son funcionando. +L'equipo de desembolicadors de Wikimedia ye fendo bells cambios en a funcionalidat d'as cuentas d'usuario, como parte d'o nuestro esfuerzo contino ta furnir nuevas y millors ferramientas, como por eixemplo as notificacions unificadas. Istos cambios significan que tendrá que tener o mesmo nombre d'usuario en totz os prochectos. Iste cambio nos permitirá d'ofrir-le nuevas funcionalidatz que li permitirán d'editar y conversar millor, y tamién permitirá un uso mas flexible d'os permisos ta las ferramientas. Uno d'os efectos secundarios d'iste cambio ye que as cuentas d'usuario serán unicas en as 900 wikis d'a fundación Wikimedia. Si quiere saber-ne mas, mire-se l'anuncio publico. +Me yera entrefilando la siguient historia +miércoles, 8 de febrero de 2023 +O amigo nuestro será en o velatorio 12 dende as 11 de o maitino de hue domingo 14 y o entierro lo zelebraremos en a capilla 3 á las 9:30 de o lunes 15 +Sé que qui lo ninvia no tien garra mala intención. Que, de feito, adora a la suya muller y le fa goyo de pasar tiempo con ella. Lo ninvia porque fa parte d'ixe imachinario colectivo imperant a on que los hombres somos uns menors d'edat que nomás queremos pasar-nos-lo bien con los nuestros amigotz y las mullers son unas bruixas que no nos deixan fer-lo, que nomás quieren que faigamos cosas "de tías", veyer pelis "de besos" u charrar de sentimientos, ¡qué catenazo! +Ya mirando ent'o futuro tos charramos de quantas citas pa lo cabo de semana d'o 1 d'octubre. En Fonz se celebra lo Ixufrina Rock, un festival por l'aragonés con presencia d'a-saber-los grupos que dende lo scenario farán sonar las suyas cancions en aragonés, catalán y occitano. En Zaragoza, Nogara celebrará la suya tradicional Devantadera que nos anuncia Edu, y La Ciclería fa 15 anyos con una chornada plena d'actividatz que nos recuenta Tamara. +Etiquetas: crisi d'os quaranta, friki, relato TdB, Wolverine, X-Men +Etiquetas: aragonesismo, etiqueta, identidat, masclismo, pulitica, queer, relichión, sexualidat, socialismo, zapatismo +A la fin, beluna pilla o megafono. Nos imos agafando d'as mans. Como lo contacto fisico no me fa guaire goyo, prebo de no aleixar-me d'as personas de mas confianza. Me miro de bislai, y con cansera intelectual, a una que demanda que a ilesia pase d'a superstición catolica a la superstición new age. As vecinas que fan tarde, s'han d'unir a l'abrazo sin o capazo previo. Ya se lo farán dimpués, en o vermut. Femos o fato bell ratet. Nos redimos. Enfortimos, unatro diya, o rete que nos enreliga a todas as madaleneras. A lectura d'o manifiesto reivindica que a ilesia catolica deixe d'arramplar con tot. Tot ixe patrimonio, feito a pur de furtar y explotar fisicament, intelectual y espiritual a tantas y tantas personas. Dito con mas elegancia y millors modos, que pa ixo tenemos buen cudiau. +-Impulsar un amplo mobimiento sozial en refirrne de a luenga y cultura en aragonés y a cultura popular aragonesa. +· Editoron o primer lumero d'a rebista Orache. +02/03/2007 JOSÉ LUIS Trasobares +A.P.: Lo problema fundamental ye que las obras sobre la Guerra de Independencia s’escriben en los anyos trenta. Son todas obras que s’escriben vinte, vinticinco u trenta anyos dimpués d’a guerra y alavez nos presienta una envista d’a guerra en función de quí ha ganau, y han de chustificar las suyas accions. En la Guerra d’a Independencia, quan charramos de accions militars, posiblement ye quasi tot cierto. Ye tot muit bien descrito. Pero quan charramos de motivacions la cosa cambea prou. Porque ixa división posterior que se fa entre patriotas y afrancesaus ye poco cierta. Afrancesaus yeran practicament totz. Bi’n heba muitos. A boticiegas. Viviban adintro d’a cultura francesa, toda la elite parlaba francés , leyeban libros en francés, yeran alto u baixo a lo dia d’o que yera ocurrindo… Lo nuestro problema ye que tenemos la envista de vinticinco anyos dimpués. En bella parte d’o libro cuento que una obra fundamental pa lo conoiximiento d’a epoca son los anyos politicos de Casamayor. Casamayor leva un diario entre 1782 y 1833, pero lo va reescribindo a lo largo d’o tiempo. Cal distinguir entre lo que son documentos d’a epoca - que se pueden falsificar pero ye bien dificil - y las elaboracions historicas, que son las que tienen una función muito mas mitolochica. +Somos cargadas de razons, ta qui quiera ascuitar-las. Ta qui no creiga en topicos y cunyadismos, ni tienga a identidat aragonesa como un complexo u una carga, o soberanismo. O soberanismo ye muito más que no postureo u imitación d'atros movimientos de liberación nacional. Pero ta entender ixo, cal fer orella con firme ficancia y espullar-se de prechuicios. +Sciencia: Ixa repolida parola que agora nos cal escribir con ixa rariza "s" inicial, nos da goyosas noticias de cabo ta quan. En Xaraba, lugar t'a on que soi vinclau por qüestions familiars, i han trobau unas importants pinturas rupestres. De bellas 7000 anyadas d'antigas, diz que son. Fa 7000 anyadas bell personache surtiu d'as novelas de Lorenzo Mediano le dio por fer ixos graffiti en bell puesto amagau d'a ribera d'o Mesa. Hue encara podemos viyer-las. ¡Que'n sería d'argüellosa si lo podese saber! Un poquet más luen (u no tanto, pendendo de do viva a lectora), en Burgos, han ubierto un nuevo museu adedicau a la evolución d'a humanidat. En istos intes historicos, quan mesmo ixo ye qüestionau por as relichions, isto ye un chiquet rayo de luz. Un museu que me fería a saber de goi de visitar. Aspero fer-lo antis con antis. +La fayena d’o Gubierno ye la de guarenciar la seguridat y la de controlar la calidat d’as actuacions d’os suyos funcionarios. La fayena d’o Gubierno, en iste caso la fayena d’o Ministerio d’Interior menau por Grande-Marlaska, no ye la d’aplaudir acriticament todas y cada una d’as actuacions d’os suyos policías subordinaus, ni la de mirar-se enta atro cabo quan se cometen abusos d’autoridat contra ciudadans que pagan los chornals de policías y ministros. Fer isto, no investigar posibles abusos y malas praxis, ye un atentau contra los dreitos civils. Esmachinen isto mesmo aplicau a atros ambitos. Esmachinen un chuez negando-se a investigar denuncias de torturas de detenius en comisarías. ¿Se lo esmachinan? +Podemos ha creixiu muito, ye verdat, en istos meses. Se i ha uniu muita chent con gran experiencia politica intra y extrainstitucional. Ixo, de conchunta con as nuevas ideyas, propuestas y trazas de treballar d’as “virchens politicas”, fa una barracha que da cosas d’o millor y d’o pior. Pero cuento que encara les cal un emparo externo si quieren ganar. Y no digamos ya si lo que quieren ye verdaderament “representar a las d’abaixo” u “levar a voz d’os movimientos socials”. Buena parte d’ixos movimientos socials y d’ixas “d’abaixo” no son adintro de Podemos, ni ganas. Por os motivos que sían. En bells territorios como Euskal Herria u Catalunya, lo que preba de fer Podemos, ya lo feba Bildu u as CUP fa lustros. Asinas que Podemos no puede deixar a un costau a toda ixa atra “cucha transformadera” u como le quieratz decir. +Ampraus 049 +Etiquetas: aragonés, charrando TB, concierto, Los Draps, Nogara, Ulut +Aviso de Spoiler. Negan acabó redotau. Y a l'arreu vinió unatra menaza pa las protas d'a serie. No sé si IDA acabará redotada. Aspero que sí por las amigas y compas que viven por ixas tierras. Veyeremos, si caye, si la dreita espanyola le da mas capitols u busca belatro personache nuevo que le dé audiencia. +A viyer si ya aprendemos a fer-los servir bien... +Etiquetas: botiga, comercio, librería, libros, literatura, Los portadores de sueños, Zaragoza +↑ (ca) Longitud Diccionari de l'Institut d'Estudis Catalansor +Prencipié con a pandereta, creyendo que sería de buen aprender. Ya empecipiaba bien abaixo, pero como qualsiquier atro inutil mosical que haiga prebau de tanyer-la habrá comprebau, ye más dificil que no pareixe. Asinas que a escape baixé t'o siguient libel: o triangulo. Guarda que ye dificil d'entivocar-se con ixo, que nomas has d'asperar a lo momento chusto. Pues vete-me que tamién la cagaba. Asinas que continé baixando. As voces. Nomás heba d'aprender-me a letra y ta part d'alavez teneba millor memoria. Pa forro de bota, yeranos como ueito u diez zagals cantando. Asinas que en o coro, me i estié dica plegar a obra. +Y si dimpués de tot isto bi ha belún que quiera prebar de ganar-me a friki, que prebe d'escribir cualcosa pior que isto en o blog suyo. Jua,jua.jua.... +- Yeranos en un bar, en Ansó. Nos hebanos chuntau los quatre varrenaus que t’a part d’alavez estudiabanos gaita. Bueno estudiabanos…. la febanos sonar, si a un caso, d’aquellas trazas. ¡Qué chandríos! - movió lo tozuel como si censurase la mosica d’o suyo “yo” pasau - Nos hebanos chuntau, te deciba, en un bar. I yera tamién Chuan, ixe que nos trobemos l’atro diya en lo concierto. ¿Te’n alcuerdas? Yo bufaba “Aqueras montanyas”, que yera una d’as quatre que nos sabebanos, quan tu mai entró. Difuera pleveba, y levaba un chapero de fieltro que se sacó en entrar t’o bar. Lo espolsó, deixando cayer l’augua ta tierra, y se apanyó los pels. Ixos pels negros y largos que teneba de chovena. ¡Ai! - sospiró - ¡En yera de polida! - siempre se feba la riseta quan charraba de mai - A la esquena, una funda de donzaina. Yo m’entivoqué con la nota. Bueno, me torné a entivocar. Ya te digo que no yera guaire bueno alavez. Yera empecipiando.... Mai conoixeba a un d’os mosicos que nos hebanos chuntau. Abel. A ixe no lo conoixes. Se demandó un pacharán y se’n vinió a tocar con nusatros. Bella hora dimpués yeranos los zaguers en lo bar. Abel, tu mai y yo. Estió una gran nueit. Tu mai m’amostró mas sobre mosica en ixe rato que pasemos chuntos, que tot lo que heba aprendiu yo por la mia cuenta dica alavez. Paré cuenta d’a importancia de tener una mayestra, y de las mugas de autoaprendizache. Y, prou que sí, aprofité ixa enchaquia pa decir-le de quedar bell diya a ensayar. Yera de Uesca, pero estudiaba en Zaragoza, asinas que los diyas de cada diya vivibanos en la mesma ciudat. Yo creigo que me dició que sí por la gaita. L’encantó lo soniu y las faldetas. Ixe diya encara no teneba la pelleta de cullebra. “Ya te’n conseguiré beluna” me dició. “No puet estar que la tiengas asinas d’espulladeta, te pillará fredor”. Ibanos una mica pifoletz ya, he de confesar-te. +Chito #Inktober 20 +(1) Copio a traducción un texto d'as zapatistas que charra sobre isto y que me pasó Arale d'aqui. +Amés os ninviatos armenios, que plegoron tarde a lo Concilio, tampoco no lo aceptoron amaneixendo a Iglesia Apostolica Armenia. +Cuan caye a nueit, as almetas y os totons, almetas que han deixau o mundo d’os vivos pero no han conseguiu debtrar en o mundo d’os muertos, acucutan de nueit vechilans, arredol d’os fosals, con belons en as manas (dos as almetas, uno los totons), mai azeutes si te los ofreixen o pasarás a ocupar o suyo puesto. A vegatas, deciden fer una gambadeta, por os lugars ta comprobar si os vivos los remeran e respetan, o si les quieren fer compañía de nueit. En realidat, no se tiene medrana a la muerte, se tiene medrana a las almetas. Asinas, cuan bella presona moriba en casa, a tradición yera ubrir as finestras pataleras o tamién, tapar una rodilla negra d’a cambra, ta que a suya almeta no quedase embolicata e podiese ir-se-ne. Avegatas, anque se les vestiba con as suyas millors ropas, no les meteban t’o defunto o suyo calzero, ta que no podiesen tornar t’a suya casa. Atra cosa que yera común, consistiba en zarrar firme a boca e uellos d’o defunto con una rodilla ligata, amás de tappar os foratos d’a nariz, asinas l’almeta no podeba tornar t’o cuerpo. +Me pienso que lo folk nuestro no pasa hue por lo suyo millor momento, con claras excepcions como puedan estar Bosnerau u Vegetal Jam. Atros estilos sí que sobreviven de millors maneras. En tot caso, la mosica aragonesa y la cultura mosical aragonesista, ha viviu millors tiempos, tot y que siempre ha estau en una situación de febleza. Me fa miedo que ixe relato, constriyiu a traviés de decadas, bell diya se trenque. Por ixo no hemos de baixar la guardia y recordar que, igual como l'aragonés u qualsiquier atro patrimonio, si nusatras no lo protechemos dengún no lo fará. Asinas que continemos y milloremos la difusión d'as nuestras mosicas en las nuestras punchadas, en los nuestros conciertos y en la nuestra programación radiofonica. Asinas faremos chusticia a toda la nuestra chent que treballa por cada diya en que disfrutemos de cultura feita en lo país, y conseguiremos que en lo futuro, nuevas mosicas se barrachen y se chupeixcan d'o legau mosical aragonés. +l´aragonés. Estiaño, ras clases son en a rezién estrenata siede, en o Zentro Comerzial, El Caracol, (Independencia 24-26- planta -1, local 71). +9.- As obras distinguitas con premio u aczésit se publicarán en un libret por a Editorial Publicazions d’o Consello d’a Fabla Aragonesa. Como ye de dar, a imprentazión d’os testos se ferá d’alcuerdo con as normas graficas de l’aragonés (de 1987). +Etiquetas: Eduardo Laga, lupo, sciencia, Tamara Marzo, Tierra de barrenaus Radio, twitter +O LIGALLO DE FABLANS EN A III FERIA AGORA X L’ARAGONÉS +martes, 28 de julio de 2015 +U lo menos deixar-te sin luenga u didos: +Etiquetas: Alto Galligo, aragonés, chornadas, Nogara, Normativización de l'aragonés, oficialidat, pulitica +Tamién en isto os mosens teneban criterios absurdos. Y ixo que qui nos feba clase yera "civil". Quan ya hebanos creixiu bell poquet, os más agudos de mosica prencipioron a tanyer atros trastes. China chana se fue formando un chiquet coro pa tanyer en misa y pa fer funcions d'ixas a lo yankee ta Nadal. O criterio pa estar-ie estioron as notas que se teneba en l'asignatura de mosica asinas que, como en ixo yo iba bien, me tocó fer-me d'o coro. Astí conoixié os diferents libels d'a inutilidat mosical. +Nota: Ista opinión ye mia y nomas que mia. No represento a garra asociación. No teneba pensau d'escribir guaire sobre o tema, pero visto que qualsiquier s'apunta a opinar (y me pareixe bien) y mesmo que belun m'ha demandau a mia opinión sobre o tema, pues he creyiu convenient fer istas pocas reflexions. +Asinas que lo sintié tot. - Recordaba como brilaban os uellos de Rossart quan desplegaba os mapas pa sinyalar a on caleba meter a sustancia. Garigus y Belis yeran iguals -. Rhaegar se concaró con Robert en a Forca, y ya sabetz que pasó. Quan a noticia plegó en a Corte, Aerys ninvió a la Reina ta Rocadragón con o principe Viserys. A princesa Elia habría de haber ixopau tamién, pero ell lo vedó. Se l'heba ficau en o tozuelo que o principe Lewyn heba traicionau a Rhaegar en a Forca, pero creyeba que nomás conservaría a leyaltat de Dorne entre que tenese a o suyo costau a Elia y Aegon. +Efectivament, s'heba trencau lo bucle. +Tiengo un ratico libre lo maitín y pocas ideyas pa escribir, asinas que cometo la error de fer-le una uellada a la prensa local. No m’agrada de dar-le visitas pero, como fa tiempo que no lo feba, cuasi heba ixuplidau lo que yera leyer Heraldo. +Sin zero +Y nusatros creyendo que no tañeban porque encara no eban montau! Prou que ya yeran prestos pero no podeban tañer porque UGT & co no quereban! Fuemos a charrar con os d'a barra (por desgrazia son biellos conoxius) y nos dizión - con as malas trazas que fan serbir de cutio - que les bufaba la pocha que toda la chen que yeranos asperando a que prenzipiase o conzierto, que yera en o programa ofizial, queresenos beyer-lo. Que ellos iban a continar con o suyo "show" dica que queresen. (Isto ya yera cuasi a las 14:00). A la fin, no sé si porque rematón u porque a chen se prenzipiaba a carrañar, o conzierto prenzipió y podiemos sentir una bez más a Biella Nuei con o suyo nuebo disco, Sol d'ibierno. +Cinqueno capitol de Cersei en Lifara de cuervos +- Manyana mesmo te puetz incorporar a lo cuerpo d'exploración, como nos demandés. Si aprecisas tiempo pa zarrar cosas en lo planeta, te podemos deixar bells días y t'anyadiremos en belatro viache. Igual tiene. Ya sabes que en salen todas las semanas. +Sagas X-Men: A guerra de Magneto +Bels sanchaks no estioron adhibitos en garra provincia como los sanchaks de Bengasi y Çatalca, a on los dirichents dependeban dreitament de la Sublime Puerta. +Os fineses si que saben +Por segunda vegada, as errors de Daenerys son evidenciadas y ella mesma prencipia a dubdas si ye buena gubernant. Personalment creigo que puet plegar a estar-ne, siempre que siga bien aconsellada como agora. Ixa opinión la tiengo, sobre tot, por istas cosas. Por todas as dubdas que va tenendo con as conseqüencias d'os suyos actos. Daenerys ha feito un exercito dos vegadas y dos vegadas le'n han vulcau. S'ha creyiu perfecta dos vegadas y dos vegadas s'ha trobau con a realidat d'o pueblo que mira de gubernar. Aspero que ixo faiga honra pa lo suyo aprendizache, y que os Targaryen no trepucen tres vegadas en o mesmo zaborro. +Agora nomás cal asperar t’as manifestazions (faxistas y antifas) d’o 20-N y beyer como las fan por a TB. Será curioso, más que más, porque ye bien probable que ta ixas calendatas dengún no remere ya a o boque iste d’o metro. +Traducción de parte d'o X-Men #95 USA +“Ye una asignatura facil”. Tan facil ye que no punctua. Ye decir, puetz estar apuntau en relichión y dormir mientres as clases, contestar os examens (si bi’n ha) escribindo charradas entre pokemons y enreligar-te canutos con fuellas d’o libro de relichión, que a tuya nota d’a selectividat será la mesma. No cuenta ta repetir y, de feito, no cuenta ta cosa. Isto ye una avantalla ta toda l’alumnalla que ye estada obligada por os pais suyos a matricular-se-ie, ya que, a lo menos, no le perchudicará masiau ista perda de tiempo. +País de cazurricos... +Ficas en a mochila a chaqueta que hebas traito. Encara que fa calor, vas a tornar-te-ne ta casa con a chaqueta de Wolverine. Prou que sí. Puyas t'a bici y prencipias a pedaliar. A chent se te mira, sí.... Son pensando: "Cómo puet prebar-le tant bien una chaqueta a belun?". Síiiii. Totz reconoixen l'uniforme de Wolverine d'os comics. L'uniforme que feba goyo, no ixe marrón mierda que le metioron tantos anyos. L'uniforme mitico de Wolverine. S'eslucernan en viyer a imachen d'un trasunto de l'heroi canadiense, circulando en una BH, por o carril bici d'a marguin cucha. Sabes que lo vas a petar. No puet haber-ie una chaqueta más molona en toda la ciudat. +miércoles, 7 de septiembre de 2022 +Ista pachina ha menester d'una revisión por un corrector ta amillorar a suya ortografía, a suya gramatica u o suyo vocabulario. +De manifestacions y sinyals +Pleguemos en L'Alfranca pero, antes d'ingresar, L. decidió que tornaría a gritar por telefono; charró con o mesmo zagal que l'heba atendiu o día d'antes. Ascape l'identificó, "ah, sí, yes o de Monzón". Le contó as suyas dubdas, y le tranquilizó. Y solo dimpués, le dició que yera en as puertas de o Centro, y o zagal de L'Alfranca le dició que o millor yera que ingresase a o mixonet y que l'albéitar lo visitase. No dixaba de tener gracia estar charrando de "visita" charrando d'un paixariquet, pero L. parixeba convenciu y dentremos. O zagal de o telefono fue o primero en mirar-le a pateta a Gurriona. La palpió un ratet, y nos dició: "huy, no veigo que lleve garra trencadura... me pienso que o que lleva ye una luxación, y ixo ye pior... porque no tiene apanyo... s'habrá de quedar asinas". L. debió de pensar que a noticia yera mala soque parcialment, porque ixo podeba significar que se quedaba a Gurriona. Pero dimpués, Gurriona protestó piulando y a o zagal le cambió a cara: "no, no... aspera... sí que lleva una trencadura... en o fémur. O millor será que asperetz a l'albéitar y a mirar qué tos dice...", y marchó, porque chusto en ixe momento yeran ingresando a un pollo de cigüenya. No gosé confersar-le-ne a L., pero yo no hese dau nunca en pensar que os gurrions tenesen fémur... +Me faría goyo de tener mas tiempo y recursos, de conoixer millor todas las posibilidaz tecnicas que da la radio y los medios informaticos que i hai y que, dimpués, en la edición, quedase lo soniu mas limpio, y poder desarrollar todas las ideyas que he iu anotando en archivos y libretas por tantos anyos. +Iste microrrelato ye protagonizau por Licer, un d'os personaches d'o mio libro Parola de follet. Si quiers saber-ne mas clica aquí. +Escribindo en aragonés. Tierra de barrenaus radio 3x07 +- Anunciatz-lo. Veyeretz como lo vendetz de camín. +Dende iste chueves Zaragoza ye un poquet pior. La librería Los portadores de sueños baixaba por zaguer vegada la suya persiana. Adintro quedaba a-saber-los libros sin vender y una ripa de buen treballo que, a lo menos en ixe local, ya no continará. Toda una pena que fa d'a nuestra ciudat un puesto con un poquet menos de cultura. +A riseta somarda. A soben no quieren que endizcar-te ta que blinques. Mas que más con os temas que sabes que yes más sensible. En o caso mio, Catalunya. Deixa-les charrar entre que fas un cenyo como de “no te voi a responder. Soi por dencima d’ixo”. Si te’n preguntan, un “ye muito más embolicau que no ixo que dices, y creigo que no bi ha prou tiempo ta charra-lo”, te salvará de horas de retolica sin sentiu que rematarán con argumentos d’a mena “pero ye que isto ye Espanya” y cosas parellanas. +Etiquetas: 20 d'aviento, aragonés, charrando TB, chornadas, concierto, Dechusban, Los Draps, Nogara, Radio Charrando, Ulut +Muitas felizitazions t'a chen de l'Alta Galliguera que, como he dito alto, fez una faina sobrebuena. +- Cuento que tiene una pateta trencada. +L’atra nuei veyeba un conzierto en a plaza o Pilar con as “viellas glorias” de a mosica folk en Aragón. Recordemos cantas de autors vivos os mas y belún ya muerto. +Lo comic no i yera. Ni Chuan, ni Lucía, ni lo suyo fillo Quim nunca no lo tornoron a veyer. Les contó lo que heba viviu. Prometendo, churando y rechurando que yera verdat. Que no heba estau un suenio, ni un mirache u bella esbaruquiada. Que ni s’heba acercau a la marihuana que teneban pa las fiestas grans, ni a l’almario d’as merecinas. Nunca no tornó a amaneixer lo tebeo, por muito que rechiroron la casa de barra a barra. Ni sisquiera acucutó quan facioron casa muda. +Quanto vale? Ye una d'as frases que más sentié decir en Pilars. Por treballar en un bar y porque en salir-ne, un par de nueitz m'amané t'o cabaret que organizaba Dada en a Plaza San Pedro Nolasco. En no estar subvencionau por o concello, ni por garra atra institución, terne que terne pasaban o chaper ta replegar as perras d'a chent que i yera a lo chilo de "¿Quanto vale?" " Vale menos un concierto que una chambreta de Zara?" Quantisma razón. O show que i facioron mientres os Pilars estió tot un eixemplo de cómo fer as cosas autochestionadas. Humor, mosica, más humor, contorsionismo, poesía... ta tot lo mundo. De baldes, u no, seguntes lo que cadagún querese y podese dar. A saber-lo de momentos ta no ixublidar como a versión reggae de "Soy el novio de la muerte", os sobrebuens conciertos de Dada y Los teloneros u o monologo sobre a perda d'a virchinidat de Juako Malavirgen. Asperemos que en os Pilars venients torne a haber-ie bella cosa parellana... ¿Quanto vale? +I fue con Arale, con qui he compartiu a-saber-los conciertos suyos, y con unatro amigo que nunca no lo heba visto. Que nian le sonaba. Como Daniel ha feito parte d'a mia vida por tantos anyos, se me fa raro quan bella persona no lo conoixe. Quan nos preguntó por bella canción famoseta d'ell, no sabiemos ni responder-le. Le'n pasemos bell par d'as que mas goyo nos feban. No sé si le pasará como a tantos atros artistas que acaban fartos y odiando la canta que les levó a la fama, pero con ixa, que yo nian me'n alcordaba d'ella, remató lo concierto: Lo bar de moda. +De polemicas, en vivimos terne que terne en ista tierra. De grans y chicotas, de serias y d’absurdas, como a zaguera d’a fresquera municipal. Heraldo gosa d’estar o patrocinador d’istas segundas. Una, que se queda en un punto medio, ye la alcurrida fa bell diya arredol d’a formación d’as collas parlamentarias y de que CHA y IU s’haigan quedau sin colla parlamentaria propia. +Atro exemplo d'esto mesmo ye xamán, que en as luengas asiaticas d'orichen ye con x u simpla s y ha arribato en o castellán a traviés d'o francés, pa dimpués ser adaptato con una ch +Lo soto de Cantalobos. Zaratober 26 +Beluna debió pensar ixo de que si no puetz con l’enemigo, une-te-ie y pocos días dimpués la morfuga que Carni y Fumi heban creyau se trasmitió a unas margaritas, y a unas chicorias dimpués. Qui no entraba en ixa dinamica, se quedaba pansideta, caricacha, buscando tornar-se-ne ta tierra sin prebar de pillar la parte de sol que le tocaba. Lo chardín mío, antes mas envidiau por tot follet d’a ribera, yera agora un espanto de faltadas, de plantas farutes chilando sanseladas que, por cada día, las deciban mas bordes y mas altas. +Ni yes heroi por portar un uniforme ni yes heroi por quedar-te en casa tuya durant la pandemia como preba de decir-te un anuncio d'a tele. "Heroi" habría de reservar-se pa qui de verdat fan un sacrificio por la resta porque si totz somos herois, alavaez dengún no en ye. Pero mesmo millor sería que no calese herois, millor sería fer una inversión historica en sanidat publica pa que los sanitarios no haigan de fer heroicidatz y puedan atender-nos con prous medios. +Ya que te seigan buens os tiempos entre nusaltros! +En frent, ya salindo d'a placha, bi ha agora un restaurant. No be d'estar guaire bueno lo puesto ixe porque a cada anyo que bi imos le han cambiau lo nombre y la mena de cocina. Por qualques anyos lo debeba levar bell aragonés, porque yera decorau con a-saber-la simbolochía d'o Reyal Zaragoza. A lo canto i hai una replaceta. Quan yera chiquet, ixe espacio yera muito mas amplo que no agora y no teneba gudrón ni recholas. Yera suelo de tierra y se i meteba una churrería: La Caspolina. Como podetz endevinar por lo nombre suyo, la menaba una familia de Caspe, con qui a escape faciemos pacha. Lo fillo que teneban ye lo mas pareixiu que tenié a un amigo “fixo” en Cambrils y gosabanos d'ir chunto t'os recreativos que en aquellas envueltas tanto abundaban. En la churrería, amás de churros, porras y tot lo tipico, i vendeban tamién ixas crostas de trigo, que las heban feitas ells mesmos, en la suya freyidora chigant, y que mica tienen a veyer con los Boca Bits. Yeran bien grans, y te caleba fer qualques muesos a cada una pa acabar-te-la. En una bolseta puet estar que no n'i cullisen que cinco u seis. Teneban aceite a embute y a cada bocau que le febas, en surtiba bell poquet, deixando-te los didos prestos pa laminar-te-los dimpués. Ixas crostas no yeran de mal trobar antes mas, pero china-chana fueron deixando paso a las industrials que cuento que serán mas baratas y a fe que mas comodas pa las churreras. Con tot y con ixo, siempre que puyo t'a Feria d'o Libro Aragonés de Monzón, chunto a la nau a on que se fa, se gosa d'instalar una churrería que encara en fa. Prou que sí, no puedo deixar de permitir-me ixe concieto que me transporta de camín a ixa churrería y a la mia nineza. Con la reforma d'o paseyo, la Caspolina habió d'espipar-ne. S'estió bell anyo en atro emplazamiento y arribó un verano que simplament heba dispareixiu de Cambrils. +Una estrena d'Arale va trayer t'as mias mans El hambre invisible, lo suyo zaguer libro, que teneba firmes ganas d'empecipiar. Fan confeso d'a suya mosica, heba preso bell anyo antes “La doble vida de les fades” con delera y miedo de vez. Siempre que un mosico trescruza la debantdita buega d'a literatura me trobo con ixa inquietut por si lo que leigo me fará burro falso, emporquiando de bella manera la suya obra anterior u, de revés, complementará la suya chenialidat contrimostrando que literatura y mosica no son que diferents soportes pa l'arte de contar historias. +En as escuelas talment nos habrían de tener un rato totz os diyas debant d'o espiello repetindo "no lo sabeba", "yera entivocada", "m'has convenciu", y cosas asinas. Talment nos calga entrenamiento. +Zaguera edición d'ista pachina o 22 oct 2023 a las 17:33. +Etiquetas: inktober, Zaragoza, Zaratober +La cultura faunistica que las urbanitas tenemos en istas latitutz fan que, por un regular, conoixcamos muito millor os comportamientos de animals exoticos y aluenyaus que no pas os propios. Todas hemos visto, u sondormiu, os crocodilos d'o Serengueti asperando a la molta a que pasase lo buei, u a los monetz de Madagascar, u a los cancros ferradura. Totz animals que sabemos distinguir perfectament y que forman parte d'a cultura popular. +-Ah... ye que... no en tiene... nos lo trobemos ahier medio esclafau en una carretera. +Aragón ye un país bien mosical. La cultura politica aragonesa y aragonesista va acompanyada d'una cultura mosical tamién. Tot ixo fa que tiengamos un contino, un relato completo, con tramas enreligadas, a on que podemos cambiar radicalment d'estilos mosicals con bells pocos pasos intermeyos, vinclando grupos. Las letras y mosicas de todas las collas aquí nombradas, y de tantas atras regular que ixuplido - ya lo siento -, recuentan la historia recient d'un país y d'as que luitan por cada diya por que la suya cultura contine viva. +M: Qué? Acabo de decir-le que puet haber-ie un mutant cerca de vusté y... +martes, 21 de febrero de 2023 +I pasamos ueito horas, u mas, cada día. I pensamos terne que terne. Si no en tenemos, nos anguniamos, y si en tenemos, lo patimos. Diz que dignifica y que no querer-ne ye de galvans. Ye una d'as partes mas importants d'as nuestras vidas y manimenos, qué poco pensamos en la naturaleza d'o treballo. +Obteniu de "https://an.wikipedia.org/w/index.php?title=Luengas_aborichens_australianas&oldid=2044584" +Reconoixer que no se sabe bella cosa, u que somos entivocadas, ye vital pa l'abance d'a humanidat. Encerrinar-se en que una tien la razón, quan todas as evidencias, prebas y experiencia, indican lo contrario, ye o camin ent'o dogmatismo, a irracionalidat y, a la fin, a barbarie. +martes, 10 de octubre de 2023 +Manimenos, por cada diya ye menos la chent que conoixe la parola picaraza, que sabe distinguir cinco aus d'as que viven en a ciudat, u dos peixes que no sigan lo sirulo. No digamos ya lo comportamiento mientras vive d'o tocin que nos minchamos con una biereta en o vermu d'o domingo. Precisament o comportamiento d'as picarazas ye una cosa que soi descubrindo en zagueras y que, a un megaurbanita como yo, me deixa bien enarcau. +Cada viache que he feito d'adulto ta Cambrils m'ha traito a-saber-los recuerdos de nineza. Son anyos arrienda pasando-ie ixos estius de ninón que duraban dos meses y, encara que fa no tanto lo ignoraba, me deixoron mas bayo que no pensaba. Muitos d'ixos recuerdos m'arriban, lochicament, quan paso por seguntes que puestos. Por tot lo lugar trobo qualque historieta pa dar-le ferrete a la pacient Arale que gosa d'acompanyar-me. Pero i hai un puesto a on que se chunta en muit pocos metros un puntal d'ixas acordanzas. Ye lo cruce d'a Rambla Jaume I con l'Avinguda de la Diputació. +Lo comic (Relato TdB) +Lo recordaba muit bien +Dispierta Fierro fació casamuda. De local, de nombre y, un poquet, d'esprito. A qui organizoron aquell local les caleba atra cosa, atra morfuga. Ya teneban crías y yeran, y son, en atra etapa vital. Asinas que, en a carrera Heroismo, naixió Casa Lambrote. Unatro puesto bien pincho, a on que, con bell cambio, continan muitos d'os sinyals d'o Dispierta Fierro. A gastronomía, o folk, a mosica en vivo, La Ronda, l'aragonés, ... tot ixo contina tamién en o nuevo local que tos convido a visitar en Pilars, por eixemplo. +Northstar, d’atra man, sí que consiguió declarar a suya homosexualidat antis mas, en 1992. Con tot y con ixo John Byrne, primer y Scott Lobdell dimpués habioron de pleitiar con os mainates d’a factoría d’ideyas ta fer-les venir a plego cuanto a fer publica a homosexualidat d’o superheroe canadiense. Agora se nos casa. Bella repunyetera, deciba de traza somarda que, encara que Marvel feba una boda gay, a parella yera formada por un canadiense y un chaponés, no pas por garra estadounidense. +Etiquetas: borina, China Chana, Comando Cucaracha, concierto, fiestas, O Rabal, Tako +Gosabanos de quedar bien luego. No mas tarde d'as cinco. Y a soben a las siet u poco mas, ya marchabanos de bars. A botellada s'esmicazaba en colletas d'una decena de personas como muito, que nos trestallabanos por un regular por gustos mosicals. En os bars ya no nos caleba beber que pa mantener a zorrera, asinas que pocos diners nos i deixabanos. Ixo, quan nos deixaban dentrar-ie. Si no, a seguir la borina en a carrera y prou. +(Puetz descargar-te lo relato en PDF aqui) +Queremos una ciudat con diversidat d’espacios. Ye sano tener puesto con filosofías comunitarias y autochestionadas, mesmo mas quan contribuyen a millorar lo bienestar social d’a comunidat. Espacios libres a on que lo propio barrio chenera vida, con las suyas iniciativas, creya la suya realidat artistica y cultural. No siempre ye menester lo control institucional mientras se respete y beneficie a la sociedat. ¡Queremos lo nuestro Buñuel! +Dimpués d’una tardi aqueferada, dentrabanos en a nueba Arrebato an que ibanos a conoxer o nuevo disco d’Ulut y a tornar a sentir a os matarranyencos “Los Draps”. Cal agradixer os apaños que han feito en l’Arrebato encara que contina estando un chiquet guariche con muita carisma. D’Ulut cal dezir que, china chana, ban amillorando y que ye una d’as collas que promete plegar a estar una d’ixas collas miticas de l’aragonesismo. De Los Draps no cal dezir cosa. Tan grans como siempre. Asperemos que enduren muitos años y que ascape publiquen un nuebo disco. +Antimás d'a historia por sí mesma, toda la cinta ye plena de topicos d'ixe romanticismo rancio. Ell, un inchenier de clase baixa que suenia con fer-le una casa a la mesacha. Ella, una periodista romantica, de familia de perras, pero de vez, moderna, aventurera y esportista. Con o toque chusto d'independencia pa que siga atractiva, pero no "indomable" pa un masto como ell. +-Arundo Donax. La caña en Aragón. Pues no, Arundo no ye un siñor saputo espezializato en cañas. Ye o nombre zientifico de as cañas que beyemos alcanto de os ríos nuestros. Iste decumento escrito contiene tot que s'amenista saper sobre ista planta alazetal en o mundo no pas industrializato, tamién en Aragón. Se i completa con un DBD con as charradas, gambadetas y conziertos d'aquellas chornatas en o Baxo Martín con Nacho de Tremol, Javier Pasariño u Eliseo Parra. Alazetal ta lutiers, mosicos de pita, antropologos y chen en cheneral intresata en os costumbres nuestros. +Quan empecipié a fer iste programa de radio teneba bien clara la tematica de bells quantos programas. La mayoría los consiguié grabar en las primers temporadas. Iste que tos presiento hue, manimenos, ha tardau siet temporadas. Probablement por dos razons. La primer, lo gran respeto que le tiengo a la banda, que me privaba de fer qualsequier zaborrería. La segunda, y mas important, la cantidat de cosas que creigo que se puet contar sobre Obrint Pas, un d'os grupos mosicals valencianos mas importants d'as zaguers decadas. +martes, 16 de febrero de 2021 +¿Por qué hemos de leyer libros? Iste interrogant sería bien alto en un hipotetico ranking de preguntas presuntament retoricas. De cutio, por inercia, s'argumenta que leyer nos fa mas sabios y libres, millor personas. Y etc. Los argumentos de manual, manimenos, s'erosionan con lo paso d'o tiempo, pierden valura persuasiva. +En lo segundo bloque de canción viachamos t'o País Valenciano, que ya sabez que i hai bel grupo por astí que suena de cabo ta cuan en lo programa. La primer novedat arriba de man de Pupil·les que nos charran sobre las suyas yayas -y todas - en un nuevo tema bien bonico y emotivo. Seguimos con un nuevo single d'o futuro disco de Valira, que tenebanos pendient charrar-ne dende lo verano. Zarra lo bloque la voz singular d'Alexandre Seguí, qui tantas alegrías nos daba en La Gossa Sorda y que torna agora con un prochecto propio que marca de pistón. +Etiquetas: censura, ctxt, Gerardo Tecé, Pablo Hasel, rap, traducción +Acto de Ahora en Común (Foto: Arainfo) +Me fa muito duelo viyer como, dende muitas personas de l’asociacionismo, se contina contemplando a lei actual como un marco an que treballar lechislativament. No ye acceptable que bi haiga una autoridat lingüistica unica ta catalán y aragonés, por meter un eixemplo, ni a zonificación, ni atros aspectos d’ixa lei. Aprofitar os suyos foraus, interpretar-la a la nuestra favor, nomas ha d’estar qualcosa circumstancial que no nos faiga aturar ni un momento en a nuestra reivindicación d’un marco lechislativo digno pa las nuestras luengas. Bi ha una mayoria parlamentaria en as Cortz más que suficient pa negociar una nueva lei, que faiga honra a la supervivencia d’as nuestras luengas, y que prencipie a reconoixer os nuestros dreitos. ¿Por qué sisquiera se ye treballando en ixe cambio lechislativo? ¿Por qué ha pasau quasi meya lechislatura, y continamos sin saber mica d’a intencions de l’executivo quanto a iste afer? +Etiquetas: educación, Entre cortesía y colofón, Extremoduro, relato, Suu +martes, 16 de octubre de 2018 +B: Sr. Magnus, ¿ye vusté menazando a la mia familia? +Entre as paradetas, merchan d'as collas y lo tipico d'un festival, pero tamién un puesto de la campanya "Me tacho de macho" que se ye fendo en contra d'o concepto hechemonico de masto. Personaches como El Drogas u Kutxi Romero son estaus caras visibles d'ista campanya que me pareixe importantisma y que me'n declaro fan. Entre concierto y concierto, tamién sonaba por megafonía o spot d'a campanya. Asperemos que iniciativas como ista continen ixemenando-se por tot. +Hombres que queretz estar-tos tot lo tiempo con los vuestros amigotz fendo bieras y veyendo lo futbol sin que denguna tos faiga estorbo: he trobau la solución. Deixatz a las vuestras novias, parientas, contrarias, mullers, esposas, chorbas, chochos... Deixatz-las ya y no habretz de patir todas ixas incomodidatz que fican en la vuestra vida cutiana. Podretz estar-tos tot lo día minchando chuletons y chugando a la Play u veyendo lo futbol en coritatis. Talment sisquiá haigatz de seguir todas ixas indicacions absurdas sobre la vuestra hichiene. Ye tant facil como ixo: deixatz a las vuestras novias. En istos tiempos y en istas latitutz, a dengún se le obliga a casar-se u a convivir con dengún. Lo fetz voluntariament. No bi ha habiu suegro con escopeta apuntando-tos entre que pronunciabatz los vuestros votos. Sotz amos d'o vuestro destín. Podetz deixar a las vuestras mullers y, si no adubitz a pagar lo loguer, siempre podetz compartir casa con bell amigo. U mesmo con bells quantos. ¡Qué palacio de borinas y chuegos tos podríatz montar! +Etiquetas: amnistía, Carles Puigdemont, Catalunya, Espanya, Perro Sanxe +As zapatistas lo tienen bien platero y levan con argüello a indefinición (1). U millor dito ixa propia definición. Dillá d’as etiquetas que les hesen levau ta una ortodoxia de mal aplicar en un territorio como lo chiapanenco, habioron de fer-se a suya propia teoria politica, alazetada en ideyas “de cuchas”, prou que sí, pero fendo un camin propio y,encara que pareixca imposible, pragmatico de vez que utopico. +viernes, 19 de octubre de 2018 +Queda por valurar adecuadament o impacto d’o voto rural. Cuento que Podemos no i tien guaire implantación, pero tampoco no sé si un “Ahora en común” pillaría guaire voto, u a movilización que pueden fer en ixe entorno. Pero, como de cutio, os lugars son ixublidaus de tot en as estratechias electorals. +La suya primer lectura le embaciló de camín. Posau en la tovalla que le protecheba d’a rusient arena d’ixe agosto infernal, acompanyó a los protagonistas en la suya luita por salvar a la ciudat d’a villanía d’ixe scientifico varrenau que quereba veyer-la estricallada. Dende alavez, heba releyiu lo comic quantas vegadas. Muitas en los primers anyos. T’a part d’alavez la suya biblioteca i culliba en un repalmar. A monico, se fue ixamplando y con ella lo tiempo entre relectura y relectura. Con tot y con ixo, raro yera l’anyo que no tornaba a trobar-se con ixa aventura. +- astí: adverbio locativo típico del aragonés y del catalán noroccidental fronterizo con el aragonés: (…) astí an que ye la casa es forestals “ahí donde está la casa de los forestales”, ¿qué t’han feto astí difuera? “¿qué te han hecho ahí afuera?”, (….), bas a fer cuatro pins per astí “vas a cortar cuatro pinos por ahí”, astí fa brempa de camín “ahí da la sombra rápidamente”, (…) +En ixos dos conciertos me lo pasé de pistón. Teneban un directo brutal que no te deixaba descansar-te ni un segundo. Me sabeba de corazón quasi totz los suyos temas y, como en ixos anyos me foteba tot lo concierto escacilando-los, rematé con la voz en las tres pedretas. Yo, que no la perdeba quasi ni pa Pilars. Teneban bella cosa de gran. De fer-te sentir como si fueses veyendo a beluna d'ixas bandas anglesas u estadounidenses que trunfaban t'a part d'alavez. Porque de feito yeras veyendo, sentindo y vivindo qualcosa bien parellana. +Tot lo mundo charraba d’os flocos de nieu especials y yera la mena de comentario que suposaba una faltada cuan veniba d’un desconoixiu, pero no pas si lo deciba un amigo. S’entendeba que no amenistabas estar un floco de nieu especial porque la realidat obchetiva yera que, por muit important que fueses pa tu mesma y pa las personas mas cercanas yera poco prebable que cosa d’o que feses fuese insustituyible. En que te considerabas un floco de nieu especial t’enfilabas enta l’autoenganyo de que habrías de tener mas que no garra atra persona pues la tuya condición de floco de nieu lo exichiba. Si bi heba cosa que yera de tot difuera de onda entre los caminants, yera l’autoenganyo. +O salón d'actos yera plen de pais y mais, en una d'ixas inexplicables torturas que lis feban. No lo recuerdo como qualcosa traumatica y sisquiera m'alcuerdo de si mai y pai bi yeran. A yo tot aquello me la bufaba prou, si tos soi sincero. Cosas d'a memoria, recuerdo perfectament que chustó antes de puyar-se o telón me prencipió una picazón o tozuelo y me graté firme y a tot meter chusto antes que puyase. O caso ye que un ratet antes de que salisenos t'o scenario, o mainate d'o coro nos suchirió a atro zagal, inutil como yo, y a yo mesmo que, en cuenta de cantar, simplament movesenos a boca. Me pareixió bien, porque yera seguro de fer un estricallo en caso de cantar. +En lo nuestro universo, ixe a on que dengún no vuela, ni fa rayos con los uellos, ni controla l'orache, lo magnetismo u garra atra fuerza d'a naturaleza, no tenemos superherois. No i hai dengún que repeleixca las enrestidas alienichenas ni las invasions infernals. Asinas que pa que seguntes que personas no paguen impuestos cal fer-les lo trache de superheroi, cal dar-les lo superpoder d'o capitalismo, que consiste en creyar d'a no-cosa un elemento machico que se diz "puestos de treballo" y que, tamién por artes arcanas, produz diners. Con ixe poder SuperAmancioOrtega u JeffBezosMan consiguen la mesma licencia que tien Superman en lo suyo universo: no estar sucheto a las leis humanas ni haber de pagar impuestos ni costodias si no quieren. Las suyas capas y armaduras no las fa Reed Richards con traches de moleculas inestables, ni son teixius con tecnolochía d'atros planetas. Las fan los suyos medios de comunicación que financian, por eixemplo, con los diners que s'escusan de no pagar ixos impuestos. +A vida de qualsiquier de nusatras tien intes importants t'a tuya formación ideyolochica. Cosas que pasan arredol de tu que te fan parar cuenta de que yeras entibocada en bella cosa u que reafirman as tuyas razons ta pensar qualcosa. Intes que te dan a rasmia y los motivos ta luitar. Puet estar que no'n tiengas que uno u que'n tiengas milenta. Con más u con menos intensidat. Soi seguro que todas as lectoras, en pensando dos segundetz, en trobarán beluno. Katniss, a protagonista de "Los chuegos d'a fambre" (TIEN SPOILERS, SI QUIERS LEYER O LIBRO NO CONTINES LEYENDO) en tien uno, a lo menos en o troz que he leyiu dica agora. Y como lo narra l'autora me pareix tot un encierto. Ye muito chiquet pero reflexa de tot ixa chicota rebelión, ixa rabia que todas hemos entiu bella vegada.... Ah, y gracias a qui deixa en bookcrossing libros tan pinchos!!! +6.- A dezisión d’o premio e a composizión d’o Churato se ferán publicos o día 17 d’abiento de 2013. +TdB: Una d’as cosas que claman la atención ye la convocatoria de Cortz d’Aragón mas d’un sieglo dimpués de que se disolvesen. ¿Por qué y pa qué se convocan? +Por exemplo, un ababol no siente a nesezidá de reduzir o gasto de calefazión, u luz en ibierno ni de ropas en berano; asina, prefiere clabar a estufa bien fuerte y estar-se en chichetas en chinero ta poder espleitar o suyo chándal de rebaxas en chulio con l'aire acondizionau a tope. Si os ababols no esbiellan o papel ni o beire, ni escusan gasolina ni ta crompar o periodico, no ye porque ixo no siga bueno ta la soziedá, ye que ellos no pueden malfurriar o suyo tiempo en ixas cosas tan simplas. +La oficialidat, como poco +- Atros: M’enfuelgo d’os botos que ha conseguiu PACMA. Encara que no creigo guaire en os partius monotematicos (nomás feministas u nomas animalistas, por eixemplo) siempre ye millor, en a mía opinión que no botar. Ixos más de mil botos podesen aber iu t’atros partius que refirman a tortura. +A rebelión aragonesa de 1591. Tierra de barrenaus 2x03 +Yo no se muito d'os dialeutos d'o catalán :-( simplamén os eba preso d'o mesmo articlo d'o idioma catalán, pero como beyeba muitos sozdialeutos e no sapeba mui bien como meter-los. Talmén estarba millor fer bella cosa parexita á la Plantilla:Dialeutos de l'oczitán que son más clasificatos, pero millor que lo faiga qui sepa una mica más que yo :-) E tamién de paso aberbanos de clasificar millor a Plantilla:Dialeutos de l'aragonés porque se mezclan dialeutos e sozdialeutos á lo mesmo ran... --Willtron (?) 20:18, 21 chunio 2007 (UTC) +Puestar que siga por l’asperanza creyada por l’academia, porque cada diya somos más u qui sabe, pero en zagueras bi ha ambute de combocatorias ta qui aimamos ista polida luenga. Ta prenzipiar, iste cabo de semana, Nogara organiza unatra mesa informatiba en a Plaza Espa?a o Sabado dende as 11:30. Y cuan digo unatra ye porque ya se’n fazió una. Podez leyer información sobre ixa mesa informatiba y lo que i pasó en cuasi toz os blogs que bi ha en aragonés (u fablogs como les dizen agora). Tamién bi ha un bideo penchau en Charrando TB que creigo que ya lo ha bisto más chen que l'arribada de l’ombre en a Luna (u lo bideo de Luis Aguilé). +Tos recomiendo que leigaz l'articlo punchando aqui y, si podez, miraz-tos a edizión de paper que i sale un documento d'a pulitica gubernamental (en a edizión eleutronica no se i beye guaire bien) que ye buenismo. +Cal remerar que ixos entrepuces son, como poco, “poco legals” en lo que agora la dreita clama “escuelas sostenidas con fundos publicos”, eufemismo a on que son as escuelas publicas y as escuelas privadas (relichiosas en más d’un 90%) que pagamos todas y totz. En ixas escuelas no pueden viedar a dentrada ta dengún en teoría, y han d’estar de baldes. A solución ta trigar por o ran economico a l’alumnalla la han trobada en carismos uniformes, condutas obligatorias ta asociacions de mais y pais u atras cosas parellanas, que fan que ta muita chent, t’a más pobra, siga imposible dentrar en una escuela privada concertada. Ye de dar que por muito que Wert y Serrat preben de vender-nos a moto, en as “escuelas sostenidas con fundos publicos” no bi ha la mesma mena d’alumnalla y no son lo mesmo. D’atra man, ye una clase mixta. Cal remerar que contina habendo-ie colechios que no deixan dentrar-ie a la metat d’a población pendendo d’os chenitals que tienga y que ixos centros, con a reforma educativa que quieren fer podrán pasar a estar parti d’as “escuelas sostenidas con fundos publicos”. +"Ixo se sabe" ye como no decir cosa. Toda la chent "sabeba" antesmas que a Tierra yera plana, que totz os sers vivos heban estau creyaus talqual por Dios, u que as mullers no podeban fer mayonesa con o cacharro porque se malmeteba u que os chinos no pagan impuestos en l'estau espanyol. A sabiduría popular encierta menos que una escopeta de feria. Quan siento que bella cosa "se sabe" y no ye coderent con os conoiximientos basicos de sciencia, cal preguntar-se porqué ixo ye asinas. Bellas vegadas a "sabiduría popular" tien razón y muitas atras no pas. +A resta de o cabo de semana pasó placidament, me cuenta. A sola cosa que le trestucaba de Gurriona ye que la heba vista minchar sola, pero no pas beber... asinas que miraba de dar-le augua con a cheringueta t'asegurar-se de que en bebeba prou. De maitins, antes de marchar a fer un poquet de montanya, la sacaban t'a solera de a finestra, dende on podeba sentir cómo piulaban os gurrions de o lugar y disfrutar, presumiblement, de a impresionant anvista que teneba de a Sierra de a Partaqua. O domingo de tardes tocaba de tornar ta Monzón. +Con ista nueva temporada de cursos d´aragonés, antimás d´a difusión d´a luenga, ro obchetivo ye “fer rolde”, e disfrutar-ne, porque l´aragonés ye una luenga ta sentir, vivir e fer partache”.tal como nos recuerda Guillén Forcada ,presidén de Fablans. +"Apunta a os fillos tuyos ta +Qué millor ta prencipiar l’anyo que un Ampraus. Y qué millor que fer-lo con as cristianas que tantas y tantas noticias absurdas cheneran... +viernes, 3 de julio de 2015 +- ¿Mercar u vender? - preguntó Greta si nian saludar, como teneba de costumbre dende feba tiempo. +M: No, prou que no! Nomas feba una pregunta hipotetica. +Aspero que tos faigan goyo todas istas cancions y que m'escribaz pa decir que tos pareixe y proposar-me-ne atros pa los siguients programas. +En iste mundo de imachens a informazión no ye cosa sino leba de compañía unas sucosas imachens que toda a chen en charre a o diya benién. Os rufierters, ixas personas tan saputazes, carrañan a o mozet que se quedó chelau sin fer cosa ta esfender a la pobre zagala. Me fería asabelo goyo beyer a toz ixos en ixa situazión a beyer que feban tan baliens que se troban en os platós de TB. +- Hemos analisau la tuya solicitut, Greta. Ya nos sincusarás por haber tardau tantismo a fer-lo, pero en zagueras hemos estau bien aqueferaus, ya lo sabes. Lo contracto pa limpiar la orbita de Gradote nos ha levau a-saber-la fayena. +Quan en 2013 lo gubierno PP-PAR aprebó a conoixida como lei de no-luengas u lei d'o LAPAO y o LAPAPYP, pocas podebanos sisquiera esmachinar que bell diya, organizacions como CHA, REA, u Consello d'a Fabla la dasen por buena y se planteyasen desarrollar-la. Pero lo tiempo y as circunstancias sociopoliticas te fan viyer de tot y agora nos trobamos con que o decreto de creyación de la "Academia Aragonesa de la Lengua" (sic) lechitima t'a posteridat ixa lei que tanto y tantas critiquemos y que nos avergonyó debant d'o mundo. +En buscando a l'otri, una y atra vegada fracasemos. A qui trobabanos u nos quereba menar u quereba que le menasenos. Bi heba qui se acercaban y lo feban con a intención de emplegar-nos, u ta mirar-se enta dezaga, siga con o recosiro antropolochico, siga con o recosiro militant. +O caso d'os partos y a luna ye etnocentrico, como dimpués comento. O caso d'a luna y a menstruación, antropocentrico, pues os periodos menstruals d'a resta de primates no coinciden con o d'as fembras humanas. Ni os periodos estrals d'a resta d'animals, prou que no. Asinas pues, de nuevas, adaptamos l'universo a ixa ideya tant relichiosa de que as humanas somos lo centro de tot. +-Organizazión d'archibos, bibliotecas y zentros de decumentazión espezializatos en Aragón, cultura aragonesa, y luengas minorizatas, entre atras, que premitan a imbestigazión y millor conoxliniento de a luenga aragonesa y de a suya istoria, a nuestra cultura popular y d'Aragón en cheneral. +Quan existe toda una presión social y institucional pa que no se faiga servir una luenga, ¿en qué momento podemos charrar de voluntariedat? Quan en Zaragoza no existiba carrils bici, y fer servir ixe vehiclo yera visto como un concieto, ¿quanta chent iba en bici? En que s’han meso os medios, a ciudat se han plenau de ciclistas. Quan se charra d’o control d’a natalidat, a soben se diz que bi ha paises que tienen muitos fillos “por a suya cultura”. Manimenos en que baixas a presión relichiosa, fomentas a cultura arredol d’a sexualidat y permites a entrada de metodos anticonceptivos, baixa la natalidat. En a mia familia, y en quasi tot lo mio entorno, logar un piso yera d’ababols. Ixa ideya nian se contemplaba. Asinas que, igual como mis pais, chirmanas, primas, amigas, etc.. nos emboliquemos con una hipoteca de trenta anyos. +A besita estió endrezata por o mosico (amás d’atras muitas cosas) Chan Baos, que esplanicó en aragonés arredol de toz os estrumentos que bi ha por as esferens cambras á l’alunnalla, sozios y amigos. Alcompañaba os charrazos con preguntas á las que “aforzó” á contestar en a luenga que i esfendemos. Y ta rematar a besita, y como no podeba ser d’atra traza en Casa o Gaitero, la rematemos con un chicot conzierto de gaita de Lizer Baos. +O soberanismo (1/2) Tierra de barrenaus radio 2x07 +“... mas que prebar d’esmachinar-nos una sola alternativa a lo sistema existent d’engarcholamiento, habríanos d’esmachinar una serie d’alternativas que exichirían tranformacions radicals en muitos aspectos d’a nuestra sociedat. Las alternativas que no abordan lo racismo, lo dominio masculino, la homofobia, los prechuicios de clase y atras estructuras de dominio en lo zaguer analís no levarán t’a descarceración y no abanzarán en l’obchectivo de l’abolición” +As luengas aborichens australianas comprenden diversas familias de luengas y luengas aislatas nativas d'Australia y atras islas, anque exceptuando Tasmania. ++info: tierradebarrenaus@gmail.com +Locals aragonesistas. Tierra de barrenaus radio 1x04 +Chornadas arredol de l’aragonés +Por si belun no lo sabe, antimás d'a carpa principal a on que se fa lo concierto "gran", en Interpenyas bi ha dos carpas más. La una d'orquestas, y l'atra de mosicas aragonesas, an que nomás actuan collas d'o país. Ixa nueit tocaba un tributo a Luz y unatro a Leño. No yera o millor plan d'o mundo, pero as alternativas yeran marchar ta casa u aguantar o ferrete makinero. +Lo que definiba a un heroi en l'antigüedat yera fer fetas quasi imposibles pa un ser humán corrient y dende Chesucristo, l'heroi ye qui sacrifica la suya vida por la resta. Veigo isto en los sanitarios que se deixan mesmo la salut pa curar u acompanyar a los nuestro malaudos. Y he visto isto en la policía quan s'ha chugau la vida pa aturar a belún d'ixos yihadistas que asesinaban civils por la carrera. Manimenos, no veigo mica heroicidat en meter pinyoras a qui se blinca lo confinamiento, cusirar que no se cometan delitos y, a la finitiva, fer lo treballo policial cutiano d'antes d'a pandemia. Menos heroico encara ye ir con l'himno nacional a tot estrús por los altavoces de l'auto patrulla u fer comedia entre que suena l'Ave María de Hendel mirando l'aplauso d'o vecindau. No nomas no ye heroico sino que banaliza la situación y fa pensar en qué mena de personalidat infantil tien la chent a qui hemos concediu lo monopolio d'a violencia y portar armas. D'os que levan uniforme y pistola, n'asperamos mas seriedat y mas respecto a la pluralidat politica consagrada en la Constitución. Ye cabolioso que no aporta mica tranquilidat conoixer a qué sindicatos policials ultras han dau refirme mayoritario en las suyas eleccions sindicals, tanto policía nacional como local. +Greta no remeraba haber feito la solicitut. U talment sí. Talment en bell día d'ixos aburrius, mirando-se lo boletín interno d'a interpresa, heba empliu bell formulario. ¿Qué importaba? ¡Iba a fer-se exploradora! Saldría d'o sistema, veyería galaxia, trobaría nuevas civilizacions y cataticos. S'acabó “Te agachas, lo abres, lo pones y pom!”. +JAIME LANNISTER Y A FIN D'A GUERRA +Como buena teoría new age, a influyencia d'a luna se miró de trobar argumentos pseudo-scientificos ta refirmar as suyas creyencias. Asinas que tiran basicament de dos: a gravedat y a iluminación. Encara que o segundo sí que influye en a humanidat y, de feito, en muitas especies animals, no lo fa d'as trazas que esfienden. Cuanto a la primera, un conoiximiento d'a fisica basica, d'a que se viye en Primaria y Secundaria, habría d'estar prou ta descartar qualsiquier influyencia sobre as humanas. +O zaguer diya, Arale me convenció pa ir t’a parte viella de Cambrils. Tasament i yera iu bella vez de nino a viyer l’azoque que montaban de cabo ta quan, u ta mercar a bici que i teneba. Ye bien sinyaler d’a concepción que a familia mia, y cuento que muitas atras, tenemos de Cambrils. Un puesto an que a dengún no l’intresa ni brenca ni meya lo que fa a chent d’o lugar. Nomás nos servimos, en o pior sentiu, d’o lugar. Enter que febanos una gambada, una parella nos preguntó si sabebanos a on se feban os castellers. Ni sabebanos que se’n feban, asinas que prencipiemos tamién a mirar de trobar a plaza an que nos heban dito que sería l’acto. +En atro puesto no guaire luen, en a carrera Alfonso, me trobé con una colla de mosicos de Bordeus, Los Teoporos, que me facioron firme goyo. M'aturé un inte ta viyer-los una miqueta y rematé viyendo dos tongadas d'a sesión que feban. O video lo penché a l'atro diya en Youtube, y aspero que as organizadoras de Tamborilé en prengan nota ta si quieren achustar-los. Pasemos un ratico buenismo! +A población se romanizó predominantment en luenga latina (zona a lo norte d'a linia Jirecek), representando os antipasaus de part d'os actuals vlacos y rumanos. Encara que as primeras invasions barbaras despobloron a zona y en as segundas invasions se produció un proceso d'eslavización, encara viven pueblos d'orichen vlaco en a val de Timoc, (Serbia), en Dobrucha (Rumanía), y en as riberas rumana y bulgara d'o Danubio, en a suya mayoría se consideran rumanos. +TdB: En lo libro se insiste prou en que Palafox tasament fabla de Fernando VII y s’introduz la dubda de si quereba mantener-lo en lo trono u simplament arramplar con lo poder pa ell mesmo. ¿Quals yeran las intencions de Palafox? +Somos en lo mundo occidental y burocratizau y pa que la luenga nuestra tienga futuro ha de tener las mesmas ferramientas que toda la resta. Mas que mas que las luengas que tenemos arredol. Será triste y inchusto, y toda una pena que la resta d’a humanidat y d’a chent con qui convivimos no entienda la importancia d’o patrimonio lingüistico, pero ye asinas. Tot y podendo fer servir todas ixas ferramientas (autoridat lingüistica, amostranza de y en la luenga, norma culta, medios de comunicación….) l’aragonés lo tien prou dificil pa arribar en lo sieglo XXII como qualcosa que no siga propia de museu etnolochico. Cada una que nos ne falte será un entrepuz mas pa ixe obchectivo. Asinas que no, no podemos renunciar a denguna d’ellas. +Va marchar ta casa sin que hese rematau lo concierto, comentando con las mias amigas la pena que yera que un grupo tant potent mosicalment, deixase que se malmetese un show prou bueno, por tener un cantaire tant cazurro y bocatoba. Prou que la colla tien dreito a decir lo que quiera aproveitando lo suyo microfono. Y yo a criticar los suyos mensaches baturristas y de tot gratuitos en un homenache a AC/DC. +Zoo en Zaragoza +A Penya Borina de Nogara y o Dispierta Fierro estioron os scenarios d'as mias nueitz de cutio por muitas anyadas. En Borina, yera increyible de viyer a cantidat de chent que podeba chuntar-se-ie en una nueit de Pilars charrando aragonés. D'o Fierro, que dimpués esdevendría Casa Lambrote ya en charré fa poco. Tenió un papel central entre una parte muito important d'os movimientos por a soberanía politica y cultural en Zaragoza, como punto de trobada y, prou que sí, de borina. +Atro programa que siempre que quita una rialleta ye Sé lo que hicisteis la última semana (Sé qué faziez a semana pasada) en La Sexta (A seisena) os miercols de nueis. Ayer i aparexió un bideo, bosau por a deputazión de Castellón ta promozionar a probinzia turisticamén an que o protagonista ye... (redoble de tabals) Luis Aguilé. Cal que lo beigaz: http://www.youtube.com/watch?v=3de26Ch-hxA. Dimpués i metiónn unatro bideo de Borja Thyssen - a qui yo no conoxeba dica ayer - cuan teneba quinze años. Encara no ye en YouTube pero estoi que ascape lo i puyarán porque ye impresionan. Si no beyez o programa en YouTube tenez ambute de bideos. Nomás cal que escribaz se lo que hicisteis la ultima semana y tos i aparixerán un buen fascal. +Quedo a l'aspera d'o linchamiento de man d'as fans de Rothfuss, que sé que en sotz muitas y que no sotz mica d'alcuerdo con tot lo que he dito. +5.- Os treballos se nimbiarán por correu u se ferán plegar de cualsiquier traza ta o Conzello de Sietemo, Plaza Mayor, 10, 22125 SIETEMO (Uesca), antis d’o día 10 d’abiento de 2013. +Dencima d’a suya mochila, un chicorrón humanoide se le miraba fito-fito. “M’has deixau aquí, adintro d’iste fosco almario, entre que tu te lo pasabas de pistón con las maquinetas. Yes un boque y un carnuz” le dició sinylando-le con lo dido de vez que se devantaba. “¿Cómo se te ocurre deixar lo tuyo jnana en la taquilla pa ir a fer esporte? No veyes que sin yo no yes completo?” Se miró ta cucha y dreita. Dengún en lo vestuario pareixeba haber ascuitau a ixe nano que le carranyaba. “Ye la zaguer que me fas. Farto me tiens” Y con un blinco, salió de l’almario pa posar-se en lo suyo huembro. +Lo programa se completa, como de cutio, con bella convocatoria, informacions y cancions, acabando con un tema adedicau a Palestina, como no podría estar d'atra manera. +La edición en catalán d’iste libro cuenta con lo prologo d’o president d’Omnium Cultural, Jordi Cuixart, preso dende 2017 por desfender lo dreito a decidir d’o suyo pueblo, baixo l’acusación de sedición. Un eixemplo bien vistero d’o funcionamiento d’a chusticia espanyola. L’epilogo ye de man de David Fernández, periodista, activista y ex-diputau d’as CUP. Totz dos complementan de muit buena traza lo libro anyadindo-le una envista mas cercana y aplicando lo discurso a problemas de firme actualidat. +Vecinas y vecins d'a Madalena +Obteniu de "https://an.wikipedia.org/w/index.php?title=Descusión_usuario:Konstantinos_(usurped)~anwiki&oldid=1558272" +Pero o suyo chirmán l'heba recontau tantas vegadas aquellas historias que, bellas vegadas, Dany plegaba a esmachinar como heba estau tot. A fuyida de meyanueitz enta Rocadragón, con a luz reflexada en as velas negras d'o barco. O suyo chirmán Rhaegar luitando contra l'Usurpador en as auguas ensangrentadas d'a Forca y morindo por a muller que amaba. +En resumen: NO a los rujiaders! Que pasen de moda luego, por fabor! +As dos collas tanyon cantas nuevas, que ya’n teneba de ganas yo. En a parti final d’o concierto quedó esclatero que, encara que no yera anunciau bi heba una tercer colla en o cartel: Ixo Rai!. Primer Juanito y dimpués Jota i puyoron a cantar con os cucarachers y a la fin remató lo concierto con intes prou especials, con todas as mosicas en o scenario y buena cosa d’emoción. No faltoron os chilos contra o recreiximiento de Yesa en cantas como Isla Aneto, as versions de Labordeta, as gaitas y chuflainas, a pancarta d'a Marea Verda ni o sinyal (d’os oficials, ixo sí) d’Aragón ondiando. +¿Por qué nos movilizamos? Lo Gubierno d’a ciudat de Zaragoza pretende desaloixar a l’Asociación CSC Luis Buñuel lo venient 23 de chinero. Con la mida, iste puesto deixará d’estar un espacio verdaderament social y comunitario autochestionau, con tot lo que ixo suposa. +No querría que fuese un programa de recosiro. Prou que trobo a faltar a Obrint Pas y que contino ascuitando los suyos discos bien a ormino. Pero lo suyo esprito, afortunadament, sigue bien vivo en muitas atras mosicas que suenan adintro y difuera d'o País Valenciano asinas que "Sempre anirem Obrint Pas!" +Si a todas as luengas les cal qui las escriba y las desfienda, a una tant malauda como l'aragonés, le fa muita mas falta. Y si en todas as luengas, lo d'escribir ye mal negocio, pues poca chent gasta diners en leyer, en l'aragonés, con no perder guaires perras, ya nos femos contentas. Asinas que sirva tamién iste programa pa animar a que leigatz mas en aragonés y a que tos deixetz os chanfles de cabo ta quan en refirmar totz ixos prochectos que tanta honra le fan a la supervivencia d'a luenga. +Politica d'Espanya +Podemos emparando a Santisteve +A canta en aragonés +Totz os datos dicen lo contrario. Y ixo que mesmo un esbarre chicot d'os datos de criminalidat en ixa fase lunar tamién se podría atribuyir a l'autosuchestión de muitos individuos. Pero sisquiá ye asinas. Qui fa crimens, los fa en todas as fases d'a luna. Quan quiere u quan puede, no quan le'n ordena una masa de rocas orbitando a Tierra. +Por isto, dende Ligallo de Fablans queremos empentar o papel d’a muller en o movimiento de reivindicazión d’a luenga aragonesa. En a nuestra Asoziazión como en belunas más, chugamos un papel bien importán en as organizazions, como presidentas, secretarias, empentadoras d’autividaz, mayestras, asoziatas, investigadoras…. +O monarca ocupa a posizión de chefe d'Estau, simbolizando a unidat y continuidat d'o mesmo. Amás, desempeña o papel d'árbitro y moderador en o funzionamiento reglar d'as instituzions. Asume a representazión más alta d'o Estau espanyol en l'ambito internacional, espezialmén en relazión con as nazions d'a suya comunidat istorica. O rei exerze funzions espezificas establidas tanto por a Constitución como por as leis (Art. 56 CE). Ye importán destacar que as suyas azions son suchetas a normativas espezificas y a suya validez depende d'o refrendo de l'autoridat competén, que puede estar o presidén d'o Gubierno, o presidén d'o Congreso d'os Deputaus u un ministro, seguntes corresponda (Art. 64). +Deixando analisi sociolochicos a un costau, si ye que ixo ye posible, como pura sciencia ficción ye pesima tamién. Nomas o disenyo d'a nau y bell momento, como quan s'esmarchina o simulador de gravedat, pueden contar-se como puntos a favor. A menaza pa la supervivencia d'a tripulación no ye que un mal funcionamiento, que no s'explica en garra momento, y a solución ye un deus ex machina, feito pa que Jennifer Lawrence (que antimas vien de fer os papels de Katniss Everdeen, y Mystique) pare cuenta de que a suya vida no vale cosa sin o masto a o canto. +Trucó a la puerta, tot y que yera nomas estrinyida. Siempre lo feba. Pai siempre respetó a-saber-lo la mia intimidat. Pausé la reproducción que teneba en pantalla y me chiré. “Pasa, pasa!”. Con una riseta, empentó la puerta d’a mia cambra. Carriaba una caixa gran, con papel de regalo d’ixe que vendeban en la papelería d’abaixo de casa nuestra. Feba decisiet anyos y, como cada 20 d’aviento, me trayeba la suya estrena. Siempre se i feba muito. Bellas vegadas acertaba y belatras no, como l’anyo que me trayó ixe vistiu rarizo que heba mercau en una botiga de Paseo Las Damas. En ista ocasión, iba a acertar de tot, pero yo encara no lo sabeba. +En a parte mala, ye basicament lo que comentaba alto: sobra pachinas a embute. No tiengo garra problema en leyer tot lo que calga si lo que me i cuentan "m'engancha" y me tien en candeletas. Soi d'os que s'ha fotiu nueitz de veilada en o sofa con una luceta dica acabar-se un libro porque no se'n podeba adubir. Pero no ye precisament ixo lo que me pasó con a Cronica de l'asesino de reis. +Tierra de barrenaus 5x05. Especial comics +Colaboran: Academia de l’aragonés; Ambista; Ara Cultural; Aragoneame.com; A.C. Parola; Consellería de Cultura, Educación y Esporte d’a Diputación Cheneral d’Aragón; Distribuidera Uembras Foscas; Gara d’edizions; Libreria Asociativa La Pantera Rossa; MagoFermin Produzions; Óscar Latas Alegre; Revista O Espiello; Xordica Editorial. +- Vender – respondió con una voz grau y agradable. +Antimás, l'actitut d'una organización en una manifestación ye sinyalera d'a organización en si mesma. Si son disciplinadas u no pas, horizontals u verticals, combativas u sozmesas, ubiertas a las resta d'ideyas u zarradas a toda influyencia exterior y prou que si a luita les importa más u menos que a organización, tot ixo se vei platero en as manifestacions. Y cal que se veiga. +Etiquetau +Quan pai pilló la malotía nos habiemos de baixar ta tierra plana. Plana pa nusatros, porque los d'allí lo consideraban montanya. ¡Qué iban a saber ixos de montanya por cerca que la tenesen! Charraban igual como los de mas abaixo. Meteban, de cabo ta quan, bella paroleta que sonaba como las nuestras, u deciban bella frase d'as que se sentiba por lo lugar. Poco mas. Astí vide lo futuro nuestro. Ir perdendo china-chana la luenga como la heban perdida en ixe puesto, dica deixar de fablar-la como pasaba mas a lo sud. Yeranos en minoría de tot. Ya nomás podebanos charrar entre nusatros y con uns vecins d'o lugar que tamién se'n heban baixau por qüestions de treballo. “Bien se vale que aprendiés en la escuela a charrar bien. Lo mayestro nuevo sí que yera bueno. Agora si no, farías lo ridiculo charrutiando como nusatros por astí”. Todas las nueitz, en chitar-me, rezaba a los dioses, a lo mont u a qui me fuese ascuitando pa que pai millorase. Por ell, prou que sí, pero tamién he de decir, y d'isto no en soi argüelloso, que por poder deixar ixe lugar y tornar-nos-ne t'o nuestro. +Politicos, economistas, interpresarios que evitarán a crisi d’agora. Torno a repetir: ¿Van a amostrar politica, economía u interpresarials? No. Ye más: totz os politicos, economistas y interpresarios de más de trenta y tantas anyadas han dau obligatoriament relichión. A más gran parti d’os más chovens tamién. ¿Ha conseguiu ixo aturar a crisi? No. De feito la han provocada. +- Pues no, no podemos estar en tot, pero a fe que lo tiengo en lo catalogo, asinas que no te creigas que me puetz trapaciar – mintió – Cuenta-me, ¿pa qué vale y por quanto lo quiers vender? +4º Que només cuan seiga creyada l'Academia seguntes a normativa d'a Lei de Luengas podremos parlar de que esiste una autoridat lingüista de l'aragonés, per agora dengua d'as asociacions que treballan per a nuestra luenga tiene capacidat legal per dictar normas. De modo que ixa Academia legal será qui decida o modelo ortografico. +Es orichens d'o día d'os santos inocents s'asolan sobre una tradición relichiosa d'o cristianismo y retaculan t'a mortalera de toz es ninons menors de 2 anyos que, seguntes a Biblia, mandó fer Herodes en Betlem con razón d'o naiximiento de Chesús de Nazaret. +Tiengo antimás o barrunto, más que fundau, de que si a situación hese estau de revés, si de CHA hese pendiu de dar-le colla propia a Podemos, hesen feito exactament lo mesmo, con os mesmos argumentos. +TimOrange +- Un trencabucles. Se me fa raro que en un puesto tant prestichioso como Spathings no lo conoixcatz – respondió somarda lo client. +Dimpués pasa a recontar como Aerys heba asesinau a Rickard y Brandon Stark, pai y chirmán mayor de Ned. A la fin, Jaime fació lo que creyó chusto. Evidencia as contradiccions entre os votos en as situacions limite, igual como pasa en o mundo nuestro con as leis y a moral. +Muerte d'un follet (Microrrelato de Rocher) +Ni cal decir que lo de as audioguidas me pareixe un mal sustituto de una guida humana. Si no bi ha atra cosa, fa honra, prou que sí, pero no fa que sacar puestos de treballo y fer que una visita se quede baqueando. A cantidat de preguntas que se me quedoron en a boca en a debantdita catedral! Y en muitas atras, prou que sí. As guidas electronicas habrían de fer-se servir nomás t’as visitas en luengas que no controle garra guida humana y poco más. A excepción, no pas a norma. +(Traducción de l'articlo de Gerardo Tecé publicau lo 22/02/2021 en ctxt) +Yo le entiendo, sinyora facha esverrecadera. Ye vusté un d’os mios memes favoritos de tot lo que s’ha visto en istos días de orchía espanyolista. Pobrona. Astí, en lo preto de Barcelona, con lo suyo bolso de sinyora gran y la estanquera mercada en lo bazar la vispra d’a suya gambadeta manifestadera. Entiendo de tot ixa frustración, ixe sentimiento de que tiens toda la razón d’o mundo y lo gubierno fa tot lo contrario, de que los tuyos argumentos no se sienten. Yo la he sentida a-saber-las vegadas. Dende que tiengo memoria politica. Me facié a perder batallas de bien choven, asinas que ya aprendié a chestionar ixa rabia y ixa carranya. Si no, hese escrabutau, m’hese petau la trunfa. U sería engarcholau, que me sé yo. Ya deciban los Zoo ixo de que no serà per ganes de ficar les bombes, que serà per la por a perdre el que tenim. +A edizión d´a revista -agora con a portalada de Buen Orache ta sucherir nuevos tiempos, una nueva época a ra finitiva-, recupera, con un formato más moderno, o esprito d´a primer publicazión, fendo-se cargo por igual a ros temas e contenitos d´autualidat sobre ro aragonés e ra cultura aragonesa. Una perspeutiva plural d´a reyalidat autual d´a nuestra luenga que deixa espazio a ras diferens trazas de vivir e entender l´aragonés. +O chueves pasau, o mío amigo L., a suya parella, J., y yo saliemos a dar una gambadeta, como gosamos fer muitas tardes. Querébanos continar o camino que hébanos trobau o día d'antes, un camino que puya dende a zona de Os Sotos enta o norte seguindo o curso de a Cinca. Ixe camino, un poquet más adebant, se chunta con una pista forestal paralela a la N240, pero ascape cal dixar a pista y ficar-se por medio d'un pinar de repoblación, dica arribar, bells pocos metros más adebant, ta unos cillos que cayen sobre o soto de a Cinca, con unas anvistas notables: enta o sur, Monzón y o suyo castiello templario, enta o norte, Cotiella, Penya Montanyesa y Treserols. Por medio, as poco fotochenicas instalacions industrials d'Hidro-Nitro y demás. Seguindo por ixe camino, o mierques hébanos arribau dica l'Airon Club (un "complexo deportivo" un poquet decadent situau chunto a la zona industrial de l'Armentera). Asinas que o chueves pretendébanos seguir por ixe camino, imachinando que nos fería arribar ta Castillón de o Puent u cerca. O caso ye que ixe chueves nos trobemos con que a pista moriba en una carretera que comunica a N240 con una empresa d'aridos a o canto d'an que debió d'estar o unico puent romano que cruzaba o río por toda ixa zona. Nos en acerquemos quasi dica Castillón, pero nos en tornemos antes d'arribar-ie porque yera tarde y caleba tornar ta casa. Fue alavez, á meitat de camino de tornada, dimpués de superar ixafegando una puyada que fa a carretera, quan L. lo veyó: un mixonet en o gudrón. No se moveba guaire, pero se veyeba que yera vivo porque alentaba y ubriba y zarraba os uellos. No parixeba feriu, asinas que L. lo pilló (l'animalet ni an fizo remango de querer escapar) y con ell en a man, nos metiemos a decidir qué yera millor, si dixar-lo astí u llevar-nos-lo ta casa. Yo heba leyiu en bella ocasión que, quan te trobas un natón u fillesno que parixe abandonau, ye millor dixar-lo estar, porque probablement no siga abandonau (os pais son a l'atisba entre que a cría aprende a volar). Fa anyos, L. ya se'n heba trobau uno, más chovenet, que le duró vivo un par d'horas, con o consiguient disgusto. Y L. no teneba ganas de tornar a disgustar-se atra vegada por un puto gurrión. Pero d'atra man, deciba, dixar-lo astí, a o canto de a carretera, sin poder mover-se brenca, yera una condena a muerte ta l'animalet. Tot isto le'n iba explicando a J., qui por sola respuesta le repetiba que fese o que querese (encara que yo sabeba que J. quereba que fuese L. qui prenese a decisión de llevar-se-lo). Lo dixemos en una uebra a o canto de a carretera, por do esvolastriaban atros gurrions, por si veyébanos bell gurrión acercando-se-le. Pero pasaba o tiempo y no se le'n acercaba garra, y ell no teneba alma ni ta piular una mica, o pobret. +En Zaragoza, aviento ye lo mes d'o comic. Se i celebra lo Salón d'o Comic de Zaragoza, y s'organizan actividatz a brozuecos por toda la ciudat. Isto uniu a que ya teneba a-saber-las ganas de parlar sobre ista forma d'arte en lo programa, ha dau como resultau iste nuevo Tierra de barrenaus radio. +Os Obrint Pas me deixoron popiello como fanboy. Bi heba collas arrienda que me feban firme goyo, pero dica aquell ya mitico “Estiu”, no iba yo tot barrenau por denguna. Zoo barrachaba tot lo que me feba goyo en una colla. Grans mosicos, buenas letras y actitut. “No me fara o morro clo que viengan ta Zaragoza". Viñarock, Mataró, Esperanzah, Aplec, … me las apanyé pa viyer-los bellas quantas vegadas, pero t'a ciudat mia no pareixeba que tenesen prisa por venir. A la fin, se confirmó. Zoo veniban. Entradas pilladas por internet a los pocos diyas. Fendo-me firmes alufras, plegó lo diya. Miedo a la decepción. Concierto difuera d'os Països.... Y lo petoron. Sin dubda o millor concierto de Zoo que haiga visto nunca y d'os millors de lo que levamos d'anyo. +A noticia en Aragón Digital +10.- Os treballos que no se reclamen en o plazo de 30 días naturals, á contar dende a calendata en que se faiga publica la dezisión d’o Churato, quedarán en propiedá d’o Consello d’a Fabla Aragonesa e d’o Conzello de Sietemo, que podrán publicar-los si lo chuzgan d’intrés. +No puedo deixar de mirar-me a Rue. Pareix más chicorrona que no nunca, un cadiello acochau en un niedo de retes. Me ye imposible albandonar-la asinas; encara que ya no vaiga a sufrir más mal, ¿da a impresión? d’estar de raso indefensa. O chico d’o Distrito 1 tamién pareix vulnerable, agora que ye muerto, asinas que me niego a odiar-lo; a qui odio ye a o Capitolio por fer-nos tot isto. +La zaguer nueit d’ixe nuevo festival, le tornó a pasar lo mesmo. D’un pogo viachó t’atro. D’un festival a lo siguient. Por toda la peninsula, por conciertos de toda mena. Conoixió las modas mosicals de decadas en bell mes. Vido cambiar la ropa de totz entre que ell seguiba con las mesmas quatre cosas con que heba empecipiau lo festival aquell de 1997. Conoixió chent a boticiegas y sintió parlar de drogas que nian existiban quan yera chiquet. +Programa #141 +Oficialidat +Con tot y con ixo, y como deciba bell editor por astí, la feria estió infinitament millor que en la edición de 2020, quan yeranos todas encadadas y sin poder trobar-nos. De ferias, ferietas y mercaus, en vendrán a trompicuesco con la flexibilización d'as midas sanitarias gracias a la vacunación, asinas que aspero que nos podamos trobar-ie y compartir libros y charradetas. +Post disponible tamién en formato PDF +También llamados demostrativos, son en ansotano aquí, astí y allí / allá. +En as añadas 70, con ixo que enzetaba la democrazia, muitas y muitos echón á sentir a libertat en os cuerpos suyos. Á unos lis dio por os dreitos sozials, á otris por a cultura y á otris no lis dio por cosa. D’istos zagueros, unos no teneban intinzión de cambe ar brenca pero otris encara no sabeban cómo. +Manimenos, muitas cosas se perderían con iste cambio. Por eixemplo, en un centro civico no son las vecinas qui deciden qué actividatz aprecisan ni puet esdevenir de rapiconté en un espacio de refirme mutuo y autocudiau pa las mas vulnerables, como ocurrió entre lo encadamiento. Tampoco no podría deixar-se como espacio pa las necesidatz que no lo mercau ni l’estau cubreixen como lo Rastro d’a Plataforma Social u la Olla comunitaria. I hai quantos atros eixemplos como istos. Lo modelo d’o Buñuel constituye un proceso d’experimentación social, refirme mutuo y integración radical, imposible de remedar en espacios de chestión municipal. +Virals y presentacions. Tierra de barrenaus 10x10 +- Matarreis – prenunció ell gronxiando-se-. ¡Y bueno yera o rei que maté! - Puyó a copa -. Por Aerys Targaryen, o segundo d'o suyo nombre, sinyor d'os Siet Reinos y "protector d'o Reino". Y por a espada que le ubrió a gorga. Una espada dorada, por cierto, dica que a sangre suya tintó de royo a fuella. Ixas son as colors d'os Lannister: o royo y l'oro. +Millor dizir bariedaz que dialeuto[modificar o codigo] +- ¡No, no, ababol! Yera editando l’audio d’a grabación d’ahiere. Aspera que voi a guardar los cambios y soi toda tuya. +Torre Nueva[editar | modificar o codigo] +De como plegué a tener a ideyolochía que agora tiengo y a intresar-me por a cultura y a luenga aragonesa, d'a mia identidat politica, cultural lingüistica y nacional, bi ha muitas cosas que han influyiu. Una d'ellas, y bien important, ye estada os locals y bars que i soi estau. A la fin, i he pasau horas a trompicuesco, asinas que bella cosas siempre s'apega. +Lo de Chobenalla ye como a piratería. No estió un problema, estió un sintoma. Diz que o tiempo mete a cadagún en o suyo puesto. No creigo que iste que agora tien siga lo puesto de CHA. Creigo que s’amenista un partiu nazionalista de cuchas en Aragón. Creigo que cal que Aragón siga gubernau por un partiu nazionalista de cuchas y que, bel diya, o nazionalismo de cuchas aragonés ocupará o suyo puesto en a soziedat y en as instituzions. Agora CHA s’ha quedau en o puesto an que l’han dixau os eleutors. Caldrá beyer que pasa maitín y a l’atro y más dimpués. Aintro y difuera de CHA, en tot lo nazionalismo aragonés, que prou que esiste dillá de CHA. +Iste primer auto publico de l'AAL estió presidito por a Vicerreutora de Cultura e Proyezión Sozial d'a Universidat de Zaragoza, Yolanda Polo; o Direutor Cheneral de Politica Lingüistica d'o Gubierno d'Aragón, José Ignacio López Susín; o Presidén de l'AAL, Javier Giralt; e o Secretario de l'AAL, Juan Pablo Martínez. A l'auto bi asistioron más d'un zentenar de personas, entre as cualas, se trobaban os academicos d'o Pleno de l'AAL, diferens autoridaz instituzionals e representans d'asoziazions que, como ro Ligallo de Fablans de l’Aragonés, lievan dezenios treballando por a empenta e normalizazión d'as luengas d'Aragón. L'auto, traszendental e emotivo, remató con una autuazión d'o grupo A Chaminera. +Pero lo pior de tot no ye ixo, sino que no cumple o gran obchectivo: que nos i veigamos reflectadas as usuarias. Si a G87 no consiguió trunfar entre qui tienen l'aragonés como luenga materna, ¿qué nos fa pensar que ista grafia (G.DGPL entadebant), que ye lo mesmo pero con "v" lo conseguiría? Cosa. Entre a resta d'usuarias tamién nos trobamos con que un numer importatn, y m'atrevería a decir que mayoritario, la refusa, asinas que continamos con o mesmo problema, pero con una grafia mas. +Pero la sola cosa que conseguimos ye aturar o proceso de perdua d’a luenga. Os datos de transmisión intercheneracional y mesmo de numer de fablants activos, igual como lo grau de conservación d’os rasgos aragoneses en a luenga charrada, debuixan un panorama prou negativo. Garra luenga occidental sobrevive a pur de voluntariau. Y muito menos en una sociedat con tant poquisma conciencia lingüistica como en ye l’aragonesa. Pa que l’aragonés contine vivo le cal prestichio social y emparo institucional. Pa conseguir as dos cosas cal personal treballando nomas en ixo y diners pa fer-lo posible. +Acaba l'acto y a mitat d'as presents nos enfilamos ent'a Plaza d'o Pilar. T'a nuestra Plaza d'o Pilar tamién. De todas as zaragozanas. En a Plaza Sant Bruno, l'azoque anima lo maitin d'o domingo. Entre zarrios y quincallas, siempre se i troba bella choya. Ya tiengo un puesto que siempre tien bell libro intresant sobre Aragón. En a pocha, pocas perras. O sabado no estió furo, pero me deixó lasa la cartera. En una d'as caixas d'o puesto, un libro sobre a obra de Asso, escrito por Antonio Peiró. "Qué vale?" pregunto a lo botiguer. Se me mira. Cuento que analizando quanto sería disposau a pagar por ixe libro, y sumando-le bell par d'euros. Siet. Yo no sé recatiar. Dubdo. Una amiga quier mercar-le-ne unatro. "Diez por os dos" - l'ufre la mia parella. Antimás de no saber recatiar, ye qualcosa que me mete niervudo y me fa a saber que vergüenya. O botiguer accepta a escape. L'amiga me deixa chanfles pa pagar o libro. "- Ya te los tornaré". Un "Tira!" me fa pensar que será mas facil convidar-le a una biera. +Cabo de semana en aragonés +Alavez remero as parolas de Peeta en o tellau: “Pero deseyaría de poder trobar una traza de.. de contrimostrar-le a o Capitolio que no le pereteneixco, que soi qualcosa más que no una pieza d’os chuegos suyos” +As fins d'o Ligallo son més que més difusión, promozión, esfensa y estudeyo de l'idioma aragonés. Entre as suyas autibidaz destacables en 1982 yeran: +Dende aquel programa an que o can Ricky le minchaba la totera a una moza, y que un trapacil de chent heba visto, o tema d'os bulos m'ha fascinau. ¿Cómo podeba plegar a chent a decir que heba visto qualcosa que no heba visto? Mesmo a creyer de verdat que lo heba visto!!!! +Cuento que a persona que nos informó no gosa de puyar guaire por astí, ni conoixe en qué estau ye ixa segunda parte d’o camín, ni recordaba si bi heba fuents ni do yeran. Pero quasi m’estimo más de que no me informen a confiar en una información erronia. +Las relacions laborals condicionan la manera en qué vivimos y todas querríanos millorar-las. Pero los debatz publicos, las rufiertas en los medios y en los bars, las polemicas en los retz socials son atras. D'o treballo, se'n charra bien poco y en termins poco fundos. Se prenen como naturals u inevitables qüestions que no'n son u no habrían d'estar-ne. Y quan queremos charrar-ne nos trobamos con toda una literatura de manuals economicos y socials de mal leyer con los uellos de qui no ye docto en la materia. Asinas que un libro como La mano invisible de Isaac Rosa, me pareixe esencial. +O pasachero, interpretau por Chriss Pratt, precipia a baruquiar con una zagala que ye hibernada. Se la mira terne que terne adintro d'a suya capsula, investiga la suya vida y motivacions, y asinas asinas. A la fin, decide, "porque ell lo vale", quitar-la d'o suenio hibernant y que tienga a mesma "suerte" que ell. Ye decir, decide unilateralment que ella tamien va a morir acompanyada nomas por ell, en ixa nau que ye una garchola "de luxo". +Se'n fue ta l'almagacén. Un d'ixos espacios paradoxicos que yeran mas grans por adintro que no por difuera. Yera lo cutiano en todas la botigas Spathings, una tecnolochía no guaire conoixida que les feba firme honra pa poder amuntonar tanto catatico. +En una Facultat como ye Economicas ye asabelo importán que os alunnos partizipen en iniziatibas como ista si de berdat queremos que o mundo pueda cambiar bel diya. Asperemos que a chornadas plenen as salas y que qui bi baiga quite buenas ideyas cara ta la suya futura autibidat en o mundo d'o treballo. As dos charradas serán en o salón d'actos d'a Facultat a las 19:30. +Un d'os sinyals de que una banda trasciende la suya propia trachectoria ye que te versionen y Obrint Pas ha trascendiu y muito, ixos discos d'estudio. Han inspirau, y muito, a atras collas d'o suyo tiempo y d'as que vinioron dimpués. +Emos dezidiu (los ziudadans, no yo) que contine o gubieno PSOE – PAR (encara que fa cuatro años se suposaba que ebanos dezidiu un gubierno PSOE – CHA). Que continen estricallando as montañas, pribatizando serbizios publicos, afogando lugars y bals, malfurriando diners, chusmesos a Madrit, xublidando a qui charramos atras luengas que no sigan o castellano… +Pos parixe que soplan buenos aires ta l’aragonés. Asperemos que ista autibidat contine… +"Si su pai no miente. Talment mienta. - Nomás ell heba visto a lo dragón. Presentaba como preba uns uesos cremaus, pero aquello no contrimostraba cosa. Talment hese muerto ell a la nina y la hese cremau dimpués. O Tozuelo chollau l'heba dito que no sería o primer pai que se desfeba d'una filla no deseyada-. U talment fuesen os fillos de l'Arpía, y lo facioron pasar por obra d'un dragón pa que a ciudat me odie" Habría quiesto creyer-lo... Pero alavez, ¿por qué heba aguardau o pai de Hazzea dica que a cambra d'audiencias estió quasi vueda antes de exponer o suyo caso? Si hese quiesto inflamar os animos d'os meereenos contra ella, habría charrau entre que en a cambra bi heba chent a trompicuesco. O Tozuelo Chollau l'heba consellau que ordenase executar a aquell hombre. +A longaria ye una mesura d'una dimensión, mientres l'aria ye una mesura de dos dimensions (longaria cuadrata) y o volumen ye una mesura de tres dimensions (longaria cubica). En muitos sistemas de mesura la longaria ye una unidat fundamental, d'a que en derivan atras.[3] +As mias amigas, que tampoco no yeran tant garrispas de primeras, tamién tardoron bell poquet. As más gosadas, u aquellas que les importaba bien poco lo de suspender, prencipioron a fer-ne. A la fin, mesmo yeran de mal viyer por clase. Belun, nian sabebanos si continaba matriculau. Ixe 3º d'ESO estió un segundo naiximiento ta yo. Muitas cosas cambioron aquell curso en o mio interior. Entre atras, que perdié lo miedo a muitas cosas. +Levaba varrenaus a los suyos profesors con tanto refús a los puntos dica un nonidi de Floreal, quan li’n dioron un de diferent. Que no yera por tierra. Que flotaba y se calaba entre las letras, sin fer-les estorbo, nomás cambiando bella miquirrina lo suyo soniu, y ubrindo-li nuevas posibilidatz foneticas. De mas gran acceptó, como totz los folletz, lo sistema de puntuación. Pero nunca no ixuplidó aquell suyo primer punto volau. +Del embudo +- Ye mala cosa tallar-le o tozuelo a un septón - sinyaló Dunk quan habioron deixau dezaga la ciudat - . A unica culpa estió charrar, y as parolas son aire. +-Alavez... qué i meto de fecha? ¿Desconoixida? +Ascuita-lo en la barra d'abaixo u descarga-te-lo dende aqui. +Ominoso #Inktober 30 +- Una biera y un libro +Estos adverbios pueden ir precedidos de preposición y combinarse con otros adverbios. Ejemplos: aquí baxo “aquí debajo”, t’allá “para allá” +Podría continar mientres horas, pero creigo que a ideya ye esclatera y quedo a disposición de qui quiera debatir. A relichión, t’as ilesias. A sciencia y a cultura, t’as escuelas +Asinas encara s’estió firme rato mas. Recontando-me una y atra aventura con Alodieta. Y con mai, prou que sí, la suya companyera de chestas y batallas. Y con la suya colla d’amigos. Las suyas parolas feban que qualsiquier nueit de gamberradas pareixese una epopeya epica, protagonizada por herois que consiguen lo tresoro amagau por los malvaus bruixos de tierras de fantasía. D’ixas historias, beluna ya las heba viviu con yo, y le correchiba: +Zaguera edición d'ista pachina o 24 nov 2006 a las 18:25. +Zaguera edición d'ista pachina o 23 abr 2010 a las 17:53. +Labordeta en L'homenache a Chuan de Lanuza de 2003. +Somos feitas a cursas más furas que no ixa. A puyar piors costeras y ir por piors camins. Pero no nos lo asperabanos. L’augua se nos acotoló muito antes d’a fin d’o camin ya que no la racionabanos. O camín lo hebanos prencipiau tarde, confiando en que durase as 4 u 5 horas que hebanos demandau. No sabebanos que se podeba acceder en auto a l’ibon. A zaguer parte d’o camín no yera bien indicau. Si hesenos prencipiau más tarde, si no hesenos trobau a fuent, si no estasenos feitas a andar por o mont, …. podesenos haber teniu bell problema bien gran. No lo teniemos y disfrutemos d’o paisache y d’o camín, pero ixe yera o prencipio d’as tipicas historias que rematan con un rescate en montanya y tú pensando “putos dominguers, que no tienen ni ideya de cosa!”. +Estié un crio bien moviu. Malas que viyeba quatre arbols y una costera, pretaba a puyar-los u a tirar-me costera t'abaixo. Con a bici, feba cada cosa, que si m'hese visto mi mai por un foradet, le hese dau un mal. Chugaba a futbol, a baloncesto, a balón prisioner, a la WWF, a pillar, a "polis y cacos",... a lo que calese. No me feba galvana lo de mover-me. Pero mesmo una cosa de tant facil querer pa un crio como yo, facioron que me fese fastio. Os mosens son asinas. +Ya yes amanau a los quaranta. Pero no tiens ni perras pa un auto gran y rapedo, de color roya, y sin teito, con que fer estrapalucio por os cinturons de circumvalación. Lo que de verdat te va, lo que un diya te truca, ye una chaqueta inspirada en l'uniforme de Wolverine. La has vista quantas vegadas ya, anunciada en o Facebook. Cada vegada que i dentras, a alparciar u a compartir beluna d'as tuyas fateras, un banner te chila que la merques. O carnuz d'a foto ye un crianzon que le preba de bitibomba. Con as zarpas de Wolverine. En una scena con nieu cayendo en o fundo. Un poquet achenullau, y como pillando vencida, pa blincar dencima d'un hipotetico enemigo difuera de plano. +¡Ah, aquí! Bien se vale que la tuya escanyutadera se siente por toda la val. ¿Qué veyes? ¿Lo bar? ¿Te fa goyo iste puesto, verdat? +En la nuestra ciudat HdS dispertaba amor y odio con pocos matices intermeyos. N'i heba qui yeran fans de tot y qui lo refusabanos dende lo que me pienso que a sobén yera lo que hue le decimos postureo. Yo yera d'os segundos. Alex, lo mío millor amigo de preescolar y buena parte d'a EGB, manimenos, yera d'os primers. En casa mía, los míos chirmans tamién compartiban con ell ixa pasión. Asinas que creixié ronyando cada vegada que sonaba Héroes de vez que conoixendo punto por agulla toda la suya discografía. Lo mío chirmán heba compartiu colechio con totz los miembros d'a banda y mesmo mili con un. Cardiel saliba por lo parque que teneba a lo canto de casa mía a pasiar un can que teneba, un bicho immenso, mas gran que la mayoría d'os críos que i chugaban y Bunbury yera socio d'un videoclub d'o barrio, asinas que gosaba de veyer-los a ormino, sin fer-les nunca guaire caso. Pero yera imposible ignorar la suya existencia. Talment estió por ixo de que el roce hace el cariño. Talment, como dicen las Ginebras en La típica canción, a la fin sintié placer por cosas que odiaba pero reconoixié que yeran bien. U talment se me pasó la edat d'o postureo y empecipié a deixar-me levar por mosicas que simplament me feban goyo, fuesen u no populars u acordes con la identidat mosical que heba preso como propia. +Barrenaus de chelo y fuego, Canta de chelo y fuego, Chuego de tronos, Daenerys, George Martin, Jaime Lannister, Lyanna, Mundo de chelo y fuego, Propaganda belica, Rhaegar +Pero como bien remera de cabo quan Txemaurri, lo redotismo se castiga con gulag, asinas que quiero dar ixa chisla d'asperanza, u optimismo, u como le queratz decir. La mia cheneración politica creixió en un momento muit dulz pa l'aragonesismo. La menaza d'o trasvase fació que, de rapiconté, apareixese aragonesistas como fongos. De vez, l'aragonesismo mas oficial rebaixaba a moniquet lo suyo discurso entre que nusatras afundabanos por cada diya en lo soberanismo como parte d'a solución a los problemas nuestros. Lo resultau, una perdua de bases y votos y, lo que ye pior, una perdua de referent politico institucional soberanista. +Una d'as campanyas más penibles que +Pasadas las dotze, ya yeranos una mica cansas y as garras nuestras no s’adubiban a bailar beluna d’as coplas u productos mosicals d’os 40 que sonaban. Decidiemos de marchar a dormir. Asinas podríanos amaitinar y continar enta Asturias, o nuestro destino. +Cada vegada que siento que, en os afers economicos 'un tio ye muito bueno' preto a tremolar.... +Cinco convidadas, Elena, Fer C., Armando, Tamara y Fer E., antimás de yo mesmo, triguemos un comic sin garra motivo común. La sola indicación yera que nos fese goyo. Asinas que las obras esleixidas estioron Bitch Planet, V de Vendetta, Maus, Fairy Quest, I hate fairy land, Nausicaä del Valle del Viento y Las Guerras Asgardianas. Unas con mensache, atras puro entretenimiento nomás. Todas ellas bien intresants, en la mia opinión. Antimás, charré con Fernando Estaben sobre lo suyo comic Illyana mirando problemas, que estió ganador d'o I Premio Braulio Foz de comic en aragonés, que s'entregó en iste zaguer Salón d'o comic. +Zaguera edición d'ista pachina o 27 avi 2013 a las 01:08. +En leyendo... Aqui, asti, alli (3 de 3) +Amprau de El aragonés ansontano: Estudio lingüístico de Ansó y Fago. Miguel Ángel Barcos. Gara d’edizions. Zaragoza, 2007. +En lo suyo recorriu mosical repasoron muitos temas emblematicos, pero estió quan empecipioron con Ixo Rai quan los recuerdos y la emoción me plegoron en lo corazonet. Con Carta d'amor, ixe himno a los insumisos que estioron engarcholaus por tantos anyos, Ixo Rai me fació revivir los anyos de luita contra la mili y toda la ripa de conciertos que facioron parte d'a nuestra banda sonora d'aquellas envueltas. Lo 15 d'agosto no podeba faltar, y menos pa fiestas. Dimpués i arribó Roberto, de La Orquestina pa fer lo Pasodoble Maziello, y siguioron sonando temas como Ver para creer de La Bullonera, Mermelada de moras de La Ronda de Boltaña u bell par d'himnos de Labordeta: Quien te cerrará los ojos y, prou que sí, lo Canto a la Libertad, que zarró lo concierto a falta d'un zaguer bis. +Le consello, sinyora facha esverrecadera, que deixe de veyer la telefacha ixa, por muito western que i metan. Que astí sale chent verenosa. Y no ubra los videos ixos que le ninvia lo nieto, que estudia ADE en la Rey Juan Carlos, que allí la fan en castellano. Que antimás a Vito ya le han empecipiau a deixar de responder y ni la policía le permite fer lo que le pete. Ay, si Meritxell en hese parau cuenta antes, lo que nos hesenos puesto escusar. Que no será que no le’n avisase dengún. +Lo d’a pasa remató, afortunadament, y totz nusatros hebanos sobreviviu. Lo día que salioron las entradas pa lo primer festival ibanos varrenaus. No nos creyebanos que a la fin podesenos tornar a sentir tot aquello. Yeranos bien niervudos. Bell mes dimpués calabanos la tienda de campanya y brindabanos con latas de biera de marca blanca por los conciertos que ibanos a veyer. Bella hora dimpués ubriban puertas. La primer banda empecipiaba a sonar. Olga en paró cuenta. “Miratz-tos, ¿no ye ixe Chaime Borinas?”. En primer ringlera, con un pozal de tinticola, escacilando los temas que sonaban y vestindo la suya ropa de finals d’os novanta. Sí que yera ell. Nos miremos entre nusatros, contentos de tornar a veyer-lo. Barruntabanos que no sería lo zaguer festival a on que nos trobaríanos. +Nombrar en femenino +Diya de l’argüello diaple +- Yes muito millor mosica que no yo – me dició mas serio quan creyió que m’heba cansau d’as suyas historias – Lo que yes fendo con las tuyas amigas ye bien important. Ixas primers cancions suenan de bitibomba. Si bell diya quiers introducir-ie la gaita, m’encantaría que fuese ista la que sonase en la vuestra mosica. – Prou que heba pensau de calar-ie la gaita en bella canción, pero nian heba pensau en Alodieta – Será una honor pa yo y pa Alodieta de pasar t’a siguient cheneración. +Pai morió y mai, como si le'n hese deixau d'herencio maldau, pilló unatra malotía. Ista duró menos. Millor pa ella, que no habió d'anguniar tantismo como pai. Hue la apedecamos chunto a lo suyo foscal, aquí en lo lugar, d'a on que yeran naixius y a on que heban d'haber muerto y no pas alla abaixo. La suya luenga ye extinta. Como lo lugar, quasi deshabitau ya. Lo que parlo yo, a pur de tochazos, carranyazos y vivir abaixo s'ha esbafau, ni un sacre d'a polideza que teneba la que feban servir ells. Diz que i hai qui la ye aprendendo y sé que encara vive en atros lugars, mas ent'o norte. Talment pa ells sigamos nusatros agora la tierra plana. +L’origami u papiroflesia ye un arte prou espezial que amanixe en Chapón y se traye ta Europa an se desembolica d’esferén traza, pero á la par. +Si quiers fer-nos una mano, nomás has de contautar con nusatros y seremos encantaus de contar con tú. +Os oxetibos de o Ligallo de Fablans de Z.aragoza son: +ye plasma sanguíneo? u plasma sanguinio? me pienso que ye lo zaguer manimenos no soi d'o tot seguro +- Gracias pai – l’acarracé firme, con un d’ixos abrazos que no son por compromís, sino por ixa relación especial entre dos personas que se respetan y admiran mutuament. – Faré que suene como cal. Pero, a truca, te voi a meter una condición: m’has de fer bella clase… +Manimenos, tiengo decenas de conoixidas y amigas que han visto y/u leyiu Chuego de tronos y Canta de Chelo y fuego. A soben en charramos, pleitiamos sobre qui ye o millor, sobre qui morirá, cómo rematará, qui sobrevivirá, como adaptan la serie, lo boque que ye iste u ixe personache, .... Ye un placer poder debatir sobre "O muro" a las quatre d'o maitin en o Crapula. Sisquiá podese fer-lo sobre quan resucitará NightCrawler u sobre como nos tima Marvel con cinco series de X-Men. +- Eduquen-lo en la que quieran. Si dimpués nos entiende igual, poco nos importa, la verdat. ¿U habría de fer-lo? +- Ixos traidors quieren a mia ciudat – le sentié decir-le a Rossart -, pero nomás trobarán cenisas. Que Robert reine sobre un fascal de uesos sucarraus y carne calcinada. +Pero claro, ¿de qué iba a vivir yo aquí? Podría pillar-me lo bar, que diz que fa meses que zarró y dengún no lo quiere prener. No lo faría mal. D'experiencia en hostelería, no me'n falta. ¿Y deixar lo treballo de Zaragoza? A pai le da un mal. Siempre que me'n queixo me diz que aguante, que bell día empecipiaré a puyar en la interpresa y plegaré a directiva y todas ixas falorias que se fa ell en lo suyo tozuel. Sigue con lo cuento ixe de Fuleno que prencipió en un banco de botons y acabó de president. ¿Cómo se lo puet creyer? ¡I hai vegadas que ye tant belulo! Mira-te, Tina, qué balconada tant rebonica tien la casa ista que logan. ¡Las plantetas que podría tener-ie yo! No como en Zaragoza, que se me muere tot en no tener brenca luz la carrerota. +Y de rematadera, prebablemen por o cambio de gubierno en o conzello a Ofizina d’Emanzipazión Choben a tornau a clamar-se Oficina de Emancipación Joven y han cambiau lo cartel que se beyeba dende difuera d’a Casa d’os Morlanes. Y con ixe cartel tamién ha disaparexiu o doble nombre d’a Fuella d’o Boluntariato que torna a estar nomás que en castellano. D’o Zentro d’Amprens encara no sé cosa, porque no i soi iu, pero cuento que poquez diyas le quedarán con ixe nombre si encara i remane. Chiquez conquistas que s’eban conseguiu sin garra problema dende a soziedat ni a chobentut t’a que iban endrezadas, abentadas por bella pocoesmo d’o PSOE. L’aragonés continará estando imbisible, encletau en o Pirineu, en as asoziazions y en bels puestos d’a Madalena. Caldrá fer bella reflesión, u qué? +Ixo sí, os escusaus muit bien +“No quiero tornar t’a mía vida. No quiero lo mío treballo de mierda, ni la casa a on que no fan que fer-me la tana. Aquí soi feliz, de concierto en concierto, de borina en borina, sin preocupar-me de res”, ploramiquiaba entre trago y trago de biera. +B: Bueno... como... no sé. Ista ye muit viella. Si podese recular en o tiempo y matar a Hitler quan yera un borche, ¿lo faría? ¿viye? no ye tant facil quan a respuesta no ye en blanco y negro. +En qualsiquier colectivo humano, dende una asociación cultural, dica un estau, ha d'haber y ye sano que bi haiga, disidencia, diversidat d'opinions y heterocheneidat. Que ixo siga entendiu como un entrepuz ye sinyal d'una gran ignorancia y d'una medrana quasi patolochica a lo debat. Ye lo contrario d'aquello que deciban de "no queremos vencer, queremos convencer". +Mazo ta Estandar