dropped,sentences
करणे करण्यात,"जनहित याचिकेत या सर्वांना प्रतिवादी करणे शक्‍य नाही , असेही नमूद करण्यात आले आहे ."
झालेल्या घेण्यात नव्हते,संपात सहभागी झालेल्या बेस्टच्या कर्मचाऱ्यांना कामावर घेण्यात आले नव्हते .
देऊनही घेतले,कामगार न्यायालयाने त्यांच्या बाजूने निकाल देऊनही कर्मचारी संघटनेच्या १८०० कामगारांना आज कामावर घेतले नाही .
होणार होता बोलावून घेत असल्याचे केले,"त्यामुळे त्यांचे पुन्हा काय होणार , याबाबतीत संभ्रम कायम होता ; मात्र बेस्टचे महाव्यवस्थापक उत्तम खोब्रागडे यांनी संध्याकाळी पत्रकार परिषद बोलावून या कामगारांना उद्यापासून बिनशर्त कामावर घेत असल्याचे जाहीर केले ."
घेतलेले पाहून लढविण्यात,महाव्यवस्थापकांनी अचानक नरमाईचे धोरण घेतलेले पाहून अनेक तर्कवितर्क लढविण्यात येत आहेत .
पुकारल्यानंतर दिलेल्या घेण्यात,बेस्टमधील कर्मचाऱ्यांनी बुधवारी संप पुकारल्यानंतर शुक्रवारी समितीने दिलेल्या आश्‍वासनांवर संप मागे घेण्यात आला .
देण्यात होती होण्यासाठी गेलेल्या देण्यात,"त्यात कामगारांवर कारवाईची कुऱ्हाड कोसळणार नाही , याचीही शाश्‍वती देण्यात आली होती ; मात्र दुसऱ्या दिवशी कामावर रुजू होण्यासाठी गेलेल्या ३५०० विविध कर्मचारी संघटनेच्या प्रतिनिधींना कामच देण्यात आले नाही ."
घेतली होती,त्यामुळे कर्मचारी युनियनने न्यायालयात धाव घेतली होती .
घ्यावे दिल्यावरही करण्यासाठी सांगण्यात,"न्यायालयाने कामगारांना बिनशर्त कामावर घ्यावे , असा आदेश दिल्यावरही आज पुनर्नेमणुकीच्या अर्जावर सही करण्यासाठी १८०० कामगारांना प्रशासनाकडून सांगण्यात आले ."
करण्यास दिल्यामुळे देण्यात नव्हते,सही करण्यास नकार दिल्यामुळे या कामगारांना आजही काम देण्यात आले नव्हते .
झाली होती,त्यामुळे प्रशासनाच्या दुटप्पी भूमिकेबाबत कामगारांत प्रचंड चीड निर्माण झाली होती .
बोलावून घेत आहोत केले,"मात्र संध्याकाळी अचानक बेस्टच्या महाव्यवस्थापकांनी पत्रकार परिषद बोलावून आपण सर्व कामगारांना बिनशर्त कामावर घेत आहोत , असे जाहीर केले ."
घेतलेल्या मागितल्यामुळे करीत,कर्मचारी संघटनांच्या प्रतिनिधींबरोबर महाव्यवस्थापकांनी घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत कर्मचारी संघटनांनी माफी मागितल्यामुळे बेस्ट परिवाराचा कुटुंबप्रमुख या नात्याने मी त्यांना माफ करीत आहे .
घेतले जात असल्याचे सांगितले,तसेच सर्व कामगारांना उद्यापासून कामावर घेतले जात असल्याचे सांगितले .
विचारले करू नका दिले सांगितले,"याबाबत बेस्ट कामगार सेनेचे सुहास सामंत यांना विचारले असता , त्यांनी आम्ही समितीला कर्मचाऱ्यांवर अन्याय करू नका , असे निवेदन दिले होते , असे सांगितले ."
स्वीकारलेले पाहून वाटले,बेस्ट उपक्रमाच्या महाव्यवस्थापकांनी अचानक नरमाईचे धोरण स्वीकारलेले पाहून सर्वांनाच आश्‍चर्य वाटले .
घेतल्यानंतरच आहे विचारल्यावर घेतली नसल्याचे सांगितले,"मुख्यमंत्री आणि नारायण राणे यांची भेट घेतल्यानंतरच तुमचा हा निर्णय आहे का , असे पत्रकारांनी महाव्यवस्थापकांना विचारल्यावर त्यांनी मी कोणाचीही भेट घेतली नसल्याचे सांगितले ."
घेतला,कल्याण - ठाकुर्ली या स्थानकांदरम्यान पाचव्या आणि सहाव्या मार्गाच्या कामासाठी मध्य रेल्वेने शनिवारपासून पाच दिवस मेगाब्लॉक घेतला आहे .
उडाला,ब्लॉकच्या पहिल्याच दिवशी शनिवारी ( ता . २८ ) नियोजनाअभावी प्रशासनाचा चांगलाच फज्जा उडाला .
झाले,त्यामुळे प्रवाशांचे अतोनात हाल झाले .
असल्याने जाणवला असल्याने होणार असून लोटण्याची वर्तविली जात,"आज रविवार असल्याने फारसा परिणाम जाणवला नाही ; मात्र उद्या ( ता . ३० ) कार्यालयीन दिवस असल्याने नोकरदार मंडळींचे हाल होणार असून , रेल्वेस्थानक आणि गाड्यांमध्ये गर्दीचा महापूर लोटण्याची शक्‍यता वर्तविली जात आहे ."
घेता अवलंबण्याचा करीत,"शनिवारचा अनुभव लक्षात घेता , बरेच चाकरमानी रस्त्याचा मार्ग अवलंबण्याचा विचार करीत आहेत ."
टाकण्याचे होते,रविवारी पत्रीपुलाजवळ नवीन मार्ग टाकण्याचे काम सुरू होते .
सुटणाऱ्या करण्यात आल्या,"आज दिवसभरात टिटवाळा , अंबरनाथ , कल्याण येथून सुटणाऱ्या सुमारे ३४ लोकल रद्द करण्यात आल्या ."
घेऊन जाण्याचे टाळले,शनिवारचा अनुभव लक्षात घेऊन आज कुटुंबांनी बाहेर जाण्याचे टाळले .
नव्हती,"त्यामुळे कल्याण , डोंबिवली या स्थानकांवर फारशी गर्दी नव्हती ."
आहे लागत,ठाकुर्लीनंतर कल्याणपर्यंतचा प्रवास आठ ते दहा मिनिटांचा आहे ; मात्र कामामुळे चार ते पाच तास लागत आहेत .
नेल्या जात लागत,ठाकुर्ली स्थानकाच्या पुढे कल्याणच्या दिशेने एकाच मार्गावरून लोकल नेल्या जात असल्याने ठाकुर्ली - कल्याण स्थानकांदरम्यान लोकलच्या रांगा लागत आहेत .
जाणारे करण्याची आहे,सोमवारी मुंबईला जाणारे बहुतांशी प्रवासी एसटीने भिवंडी बायपासमार्गे प्रवास करण्याची शक्‍यता आहे .
जाणारे करण्याच्या होणार,"नवी मुंबईत जाणारे नवी मुंबई , कल्याण परिवहनच्या बसने प्रवास करण्याच्या शक्‍यतेमुळे या बसना प्रचंड गर्दी होणार आहे ."
होऊ घेतली,"दरम्यान , सोमवारी प्रवाशांकडून उद्रेक होऊ नये याची खबरदारी रेल्वे पोलिसांनी घेतली आहे ."
टाळण्यासाठी सोडण्यात येणार असल्याचे सांगितले,"मेगाब्लॉकमुळे प्रवाशांची गैरसोय टाळण्यासाठी सोमवारी एसटीच्या ठाणे ते कल्याण या मार्गावर २५ ते ३० गाड्या सोडण्यात येणार असल्याचे ठाणे विभागीय अधिकारी फाळके यांनी ""सकाळ'ला सांगितले ."
वाढल्यास सोडण्याचा घेण्यात म्हणाले,"प्रवाशांची गर्दी वाढल्यास जादा गाड्या सोडण्याचा निर्णय घेण्यात येईल , असेही ते म्हणाले ."
करण्याची सोपविलेली मानून उचलत राबविणाऱ्या आहे,"पक्षश्रेष्ठींनी उत्तर भारतीयांना संघटित करण्याची सोपविलेली जबाबदारी शिरसावंद्य मानून त्यादृष्टीने पावले उचलत विविध कार्यक्रम राबविणाऱ्या माजी खासदार संजय निरूपम यांच्याबद्दल दिल्लीतील पक्षश्रेष्ठींच्या मनात मात्र वेगळेच "" काही तरी ' आहे हे नक्की ."
आली उडवून सोडले,"कारण उत्तर प्रदेशात निवडणूक ऐन रंगात आली असताना श्रेष्ठींनी निरूपम यांना , गोव्यातील निवडणुकीसाठी प्रचाराची राळ उडवून देण्याचे फर्मान सोडले आहे ."
सोपविली,अखिल भारतीय कॉंग्रेस समितीने महाराष्ट्र प्रदेश कॉंग्रेसचे प्रवक्‍ते संजय निरूपम यांच्यावर उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीऐवजी गोवा विधानसभा निवडणुकीची जबाबदारी सोपविली आहे .
होत असणार,जूनमध्ये होत असलेल्या गोवा निवडणुकीसाठी सुमारे महिनाभर निरूपम यांचा गोव्यात मुक्‍काम असणार आहे .
पडले असून भासल्याच बोलावण्यास असल्याची मिळते,उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकीचे चार टप्पे पार पडले असून उर्वरित तीन टप्प्यांत आवश्‍यकता भासल्याच निरूपम यांना बोलावण्यास दिल्लीतील पक्षश्रेष्ठी अनुकूल असल्याची माहिती सूत्रांकडून मिळते .
पडणाऱ्या केली असून करण्यात,"जूनच्या पहिल्या आठवड्यात पार पडणाऱ्या गोवा विधानसभा निवडणुकीसाठी कॉंग्रेस समितीने सहा पथके स्थापन केली असून यात कॉंग्रेसचे केंद्रीय चिटणीस सिद्धार्थ पटेल , महसूल मंत्री नारायण राणे , खासदार गुरुदास कामत आणि आमदार भाई जगताप यांच्यासह निरूपम यांचा समावेश करण्यात आला आहे ."
जाण्याच्या असून असणार,या पथकांना महिनाभराआधीच गोव्यात जाण्याच्या सूचना असून मुख्यत्वे निवडणुकीतील प्रचार व अन्य कामाची जबाबदारी त्यांच्यावर असणार आहे .
करून घेतल्याची मिळते,निरूपम यांचा उत्तर प्रदेशातील निवडणुकीऐवजी गोव्यातील निवडणुकीसाठी अधिक प्रभावशील उपयोग करून घेण्याचा निर्णय पक्षश्रेष्ठींनी घेतल्याची माहिती सूत्रांकडून मिळते .
झाले असून मिळवून देण्यातही ठरले,मुंबईतूनही काही उत्तर भारतीय उत्तर प्रदेशातील निवडणुकीसाठी डेरेदाखल झाले असून आपापल्या समर्थकांना तिकिटे मिळवून देण्यातही ते यशस्वी ठरले आहेत .
दिली असून होत,मुंबई उत्तर पश्‍चिम जिल्हा युथ कॉंग्रेसचे अध्यक्ष सुभाष पासी यांना शादात मतदारसंघातून कॉंग्रेसने उमेदवारी दिली असून निवडणुकीच्या सहाव्या टप्प्यात तेथे मतदान होत आहे .
होण्याची वर्तविण्यात,"खासदार प्रिया दत्त , अभिनेते व खासदार गोविंदा आणि भोजपुरी फिल्म स्टार रवी किशन हे पासी यांच्या प्रचारात सहभागी होण्याची शक्‍यता वर्तविण्यात येत आहे ."
पडलेल्या राहिल्याने फिरविल्याची मिळते,"दरम्यान , कानपूरमध्ये केंद्रीय नेते राजीव शुक्‍ला यांच्या नुकत्याच पार पडलेल्या एका जाहीर सभेला फक्‍त १८ जण उपस्थित राहिल्याने त्यांनी भीतीपोटी प्रचाराकडे पाठ फिरविल्याची माहिती सूत्रांकडून मिळते ."
करण्याचा दिला,कल्याण - डोंबिवलीतील ६७ हजार ७२० अनधिकृत बांधकामांची उच्च न्यायालयाचे माजी न्यायमूर्ती ए. एस. अग्यार यांच्या अध्यक्षतेखालील समितीमार्फत चौकशी करण्याचा महत्त्वपूर्ण आदेश मुंबई उच्च न्यायालयाने आज राज्य सरकारला दिला .
केले जाणार असून करावे करावा केले,"या समितीचे काम एक जूनपासून सुरू केले जाणार असून सहा महिन्यांत ते पूर्ण करावे आणि दर महिन्याला न्यायालयास अहवाल सादर करावा , असेही उच्च न्यायालयाने आज स्पष्ट केले ."
करून द्याव्यात केले,"समितीसाठी जागा , कर्मचारी वर्ग व अन्य सुविधा कल्याण - डोंबिवली महापालिकेने उपलब्ध करून द्याव्यात , असे न्यायमूर्ती एफ . आय . रिबेल्लो व न्यायमूर्ती राजेंद्र सावंत यांच्या खंडपीठाने स्पष्ट केले ."
केलेली करून घेताना दिले,कौस्तुभ गोखले व श्रीनिवास घाणेकर यांनी या बांधकामांसंदर्भात सादर केलेली जनहित याचिका दाखल करून घेताना खंडपीठाने हे आदेश दिले .
केली,"या समितीत ठाण्याचे पोलिस आयुक्त , नगररचना विभागाचे माजी उपसंचालक व अन्य सदस्यांची नावे न्यायालयाने याआधीच निश्‍चित केली आहेत ."
सोपविली जाणार,समितीकडे १९८७ पासूनची अनधिकृत बांधकामे चौकशीसाठी सोपविली जाणार आहेत .
आहेत करता द्यायचा दिली असून केली जाणार,"त्यांना बिल्डर , अधिकारी कोण जबाबदार आहेत , त्यांच्यावर काय कारवाई करता येईल , याबाबत समितीने अहवाल द्यायचा आहे . समितीच्या कार्यकक्षेबाबतच्या प्रस्तावित अधिसूचनेला न्यायालयाने संमती दिली असून त्यानुसार अधिसूचना जारी केली जाणार आहे ."
आलेले होते,जिल्ह्यातून आलेले समाजबांधव परिषदेला उपस्थित होते .
केले,"रमेश सपकाळे , ज्योती शायर , खंडू नन्नवरे , संजय बी. सपकाळे , सुरेश सपकाळे , सुभाष सपकाळे , भगवान नन्नवरे , अतुल निकम , एस. के. शेजवळ , उमाकांत सोनवणे , राजेश पाटोळे , रवींद्र बाविस्कर , हिरालाल बाविस्कर , एस. के. लोखंडे , अशोक सोनवणे आदींनी कार्यक्रम यशस्वितेसाठी सहकार्य केले ."
दिला,"""सिद्धार्थ'ने दिला बुद्धाचा जीवनपरिचय"
,"जळगाव , ता . २२ -"
दिला,"तथागत भगवान गौतम बुद्ध यांच्या जीवनकार्यावर आधारित "" सिद्धार्थ ' या नाटकाला उपस्थित जळगावकरांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला ."
देणाऱ्या उलगडून दाखविणाऱ्या भारावून,जगाला शांतीचा संदेश देणाऱ्या भगवान बुद्धाचे जीवनपट उलगडून दाखविणाऱ्या या नाटकाच्या प्रभावी अशा सादरीकरणाने उपस्थित भारावून गेले .
केला,येथील अजिंठा हौसिंग सोसायटीमधील महिलांनी नुकताच हा प्रयोग केला .
झाला,येथील अजिंठा हौसिंग सोसायटीच्या प्रांगणावर हा प्रबोधनात्मक कार्यक्रम झाला .
केले,अशोक तिडके यांनी या नाटकाचे लेखन केले .
केले,जयसिंग वाघ यांनी मार्गदर्शन केले .
केले,"महेंद्र सोनवणे , प्रकाश बाविस्कर , महेंद्र खेडकर , प्रा . महेश जोशी यांनी दिग्दर्शन केले ."
केलेल्या आहेत,एकूण २२ महिला व चार पुरुषांनी सादर केलेल्या नाटकात एकूण ४५ लहान - मोठी पात्रे आहेत .
पाडल्या,"ज्योती भालेराव , इंदुमती तिडके , माया भालेराव , कविता सपकाळे , प्रज्ञा वाघ , मंदा सुरवाडे , सुजाता सुरवाडे , लीना सुरवाडे , पल्लवी बैंसाणे , अर्चना भालेराव , सोनल निकम , सपना सपकाळे , सरला भालेराव , सविता लोखंडे , आशा सपकाळे , द्वारका कोचुरे , विमल भालेराव , अन्नपूर्णा तिडके , धनाबाई वाघ , आशा आळंबे , प्रियांका सपकाळे , मधुरा सुरवाडे यांच्यासह बाबूराव वाघ , मयूर वाघ , दिलीप सपकाळे , शुभम तिडके यांनी भूमिका पार पाडल्या ."
झाले,"औद्योगिक वसाहत पोलिस ठाण्याचे सहायक निरीक्षक सी. टी. धाकराव , उद्योगपती संजय इंगळे यांच्या हस्ते उद्‌घाटन झाले ."
केले,दोघांनीही मनोगत व्यक्त केले .
केले,श्री वाघ यांनी सूत्रसंचालन केले .
केले,"सुमन बैसाणे , सुमीत सोनवणे , राहुल बैसाणे , जितेंद्र भालेराव , मंगेश भालेराव , दिलीप सपकाळे आदींनी कार्यक्रम यशस्वितेसाठी सहकार्य केले ."
होते,नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते .
,महापालिका वार्तापत्र उद्योगनगरीच्या स्थापनेमुळे पालिका संकटात
,( हर्षवर्धन पवार )
करण्याचा घेतल्यानंतर झाले,औद्योगिक वसाहतीत राज्य शासनाने स्वतंत्र उद्योगनगरी स्थापन करण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर उद्योजकांमध्ये उत्स्फूर्त स्वागत झाले .
करण्यात,सुरवातीला महापालिकेतर्फेही प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे निर्णयाची भलामण करण्यात आली .
होती,"मात्र , ती अगदीच उत्साहातील प्रतिक्रिया होती ."
आला म्हणतो कटवण्याचा करतो झाली,"कुणीतरी नको असलेला पाहुणा आला की माणूस सुरवातीला "" या - या ' म्हणतो आणि मग कटवण्याचा प्रयत्न करतो , तशी अवस्था आता पालिकेची झाली आहे ."
उमटू लागल्या,उद्योगनगरीच्या स्थापनेविषयी पालिकेच्या वर्तुळात निरनिराळ्या प्रतिक्रिया उमटू लागल्या आहेत .
थांबणार असल्याची झाल्यामुळे घसरली,करवसुलीचा हक्क थांबणार असल्याची तीव्र जाणीव झाल्यामुळे पालिकेच्या पायाखालील वाळू घसरली आहे .
घेण्याची धरु लागली,त्यामुळे या निर्णयाला हरकत घेण्याची मागणीही जोर धरु लागली आहे .
आहे,तिकडे उद्योजक संघटनांमध्येही या निर्णयाच्या श्रेयासाठी अहमहमिका सुरू आहे .
होतील आहेत,"मात्र , या निर्णयामुळे काय बदल होतील , याविषयी सगळ्यांच्याच मनात संभ्रम आहेत ."
,खुद्द जिल्हाधिकारी कार्यालयालाही याविषयी काहीच माहिती नाही .
झाले,जिल्हाधिकारी कार्यालयाला यासंबंधीचे केवळ एक पत्र प्राप्त झाले आहे .
होणार,पालिकेचे मात्र या निर्णयामुळे मोठे नुकसान होणार आहे .
आहे,औद्योगिक वसाहत ही महापालिकेसाठी दुभती म्हैसच आहे .
मिळते दिला,पंचवीस कोटी रुपयांहून अधिक उत्पन्नाचे आयते दूध पालिकेला मिळते पालिकेने या म्हशीला कधी सुविधांचा चाराही दिला नाही .
खायचे केला,"म्हैस चारायची ""एमआयडीसी'च्या शेतात आणि दुध मात्र आपण खायचे , असा छान व्यवहार पालिकेने बरीच वर्षे केला ."
वाढवून घेतल्या होते,"जेव्हापासून पालिकेने हद्द वाढवून तयार औद्योगिक वसाहती ताब्यात घेतल्या , तेव्हापासून हे सुरू होते ."
असताना करणे होते,मात्र सुविधांचा ठणठणाट असताना हे सहन करणे उद्योजकांच्या आवाक्‍याबाहेरचे होते .
थांबविण्याची झाली,त्यामुळे मग हे थांबविण्याची उद्योजक संघटनांची धडपड सुरू झाली .
दिला,सहकारी औद्योगिक वसाहत लिमिटेड या संस्थेने तर कायदेशीर लढा दिला .
करण्याविषयी झाले,या संस्थेला शासनाकडून उद्योगनगरी स्थापन करण्याविषयी पत्र प्राप्त झाले होते .
पाठवला,त्यानुसार संस्थेने प्रस्ताव पाठवला .
लिहून करून,नगरपालिकेला पत्र लिहून त्यांच्याकडून विनाहरकत ठरावही मंजूर करून घेतला .
पाठवूनही केल्याने केली,उद्योगनगरीच्या व्यवस्थापनाच्या आराखड्यासह सगळी कागदपत्रे पाठवूनही शासनाने काहीच हालचाल न केल्याने संस्थेने मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठात याचिका दाखल केली .
दिला,त्यावर १४ ऑक्‍टोबर २००४ला न्यायालयाने उद्योगनगरी स्थापण्याचा आदेश शासनाला दिला .
केल्याने केली,त्यानंतरही शासनाने हालचाल न केल्याने या संस्थेने अवमान याचिका दाखल केली .
केले,त्यावर मतदारसंघांच्या पुनर्रचनेचे कारण शासनाने पुढे केले .
करण्याचा घ्यावाच,या पुनर्रचनेनंतर मात्र शासनाला उद्योगनगरी स्थापन करण्याचा निर्णय घ्यावाच लागला .
केला,इतरही उद्योजक संघटनांनी या मागणीचा पाठपुरावा केला .
लावून धरली,आमदार एकनाथ खडसे यांनी विधीमंडळात ही मागणी लावून धरली .
असावा आहे,"पालिकेचा उद्योगनगरीच्या उत्पन्नात निश्‍चित वाटा असावा , अशी नगरसेवकांची मागणी आहे ."
झाल्यानंतर असलेल्या मिळावा करण्यात आहे,"उद्योगनगरी स्थापन झाल्यानंतर सुरवातीची काही वर्षे करांचा पन्नास टक्के वाटा स्थानिक स्वराज्य संस्था असलेल्या महापालिकेला मिळावा , अशी तरतूद करण्यात आलेली असली , तरी उद्योजक संघटनांचा त्याला ठाम विरोध आहे ."
केलेली,औद्योगिक वसाहत ही पूर्णतः महाराष्ट्र राज्य औद्योगिक महामंडळाने विकसित केलेली आहे .
केली,पालिकेने येथून अनेक वर्षे करवसुली केली .
उभारलेली,"मात्र , कुठलीही सुविधा उभारलेली नाही ."
उरत म्हणणे,"त्यामुळे पालिकेला करांत वाटा मागण्याचा हक्कच उरत नाही , असे उद्योजक संघटनांचे म्हणणे आहे ."
जाण्याची दाखवली,या मुद्‌द्‌यावर न्यायालयात जाण्याची तयारीही काही संस्थांनी दाखवली आहे .
केला घेण्याचा म्हणणे,"पालिकेने ज्याअर्थी "" विनाहरकत ठराव ' केला , त्याअर्थी आता करांच्या वाट्याची हरकत घेण्याचा पालिकेला काहीएक अधिकार नाही , असे सहकारी औद्योगिक वसाहत या संस्थेचे म्हणणे आहे ."
सापडलेली वाचवायची मिळवण्याशिवाय,"मात्र , विविध चुकीच्या योजना राबविल्यामुळे कर्जाच्या बोझ्याखाली सापडलेली महापालिका वाचवायची असेल , तर शासनाचे अनुदान मिळवण्याशिवाय पर्याय नाही ."
मिळविण्यासाठी झाले पाहिजेत,विशेषतः केंद्रीय नागरी विकास मंत्रालयाकडून विविध प्रकारचे अनुदान मिळविण्यासाठी प्रयत्न झाले पाहिजेत .
,उद्योगनगरीचे स्वरूप
झाल्यानुसार असतील,महाराष्ट्र शासनाच्या राजपत्रात प्रसिद्ध झाल्यानुसार उद्योगनगरी प्राधिकरणाच्या कार्यकारी मंडळात सहा सदस्य असतील .
केलेला,अध्यक्ष हा महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळाने किंवा सहकारी संस्थेने नामनिर्देशित केलेला असेल .
केलेले,"दोन सदस्य ""एमआयडीसी'ने किंवा सहकारी संस्थेने नामनिर्देशित केलेले असतील ."
होण्याची असेल,त्यातील एकाला प्राधिकरणाचा मुख्य कार्यकारी अधिकारी होण्याची संधी असेल .
असतील,दोन सदस्य उद्योजक संघटनांचे प्रतिनिधी असतील .
केलेला,एक सदस्य जिल्हाधिकाऱ्यांनी नामनिर्देशित केलेला असेल .
असेल,या पदांसाठीची निवड पाच वर्षांसाठी असेल .
व्हावी,प्राधिकरणाच्या सदस्यांची दरमहा बैठक व्हावी .
असावेत,किमान तीन सदस्य बैठकीला उपस्थित असावेत .
घेण्यापूर्वी होईल आहे,"कुठलाही निर्णय घेण्यापूर्वी मतदान होईल , अशी तरतूद आहे ."
,"ज्याबाजूने जास्त मते , तो निर्णय पक्का NULL ."
मिळाल्यास करण्यात,"मात्र , समान मते मिळाल्यास अध्यक्षांना निर्णायक मताचा अधिकार प्रदान करण्यात आला आहे ."
बसविणे करणे बांधणे करणे पुरविणे,"रस्ते , चौक आदी ठिकाणी पथदिवे बसविणे , रस्ते , सार्वजनिक ठिकाणे स्वच्छ करणे , अग्निशमन , रस्ते बांधणे , गटारांची आखणी करणे , स्वच्छतागृहे बांधणे , आरोग्याच्या सोयी पुरविणे , पेयजलाचा पुरवठा आदी प्राधिकरण कर्तव्ये आहेत ."
देण्यात,या सेवांवरील खर्चासाठी प्राधिकरणाला करवसुलीचे अधिकार देण्यात आले आहेत .
,- हर्षवर्धन पवार
असावा,कामगार हक्काबद्दल जागरूक असावा - ऍड . मोहिते
,"चोपडा , ता . २२ -"
मिटविले केली,"कामगार व मालक यांच्यातील वाद तडजोडीने किंवा समझोत्याने मिटविले जावेत , या हेतूने औद्योगिक कलम कायद्यातील तरतुदीनुसार कन्सिलिएशन ऑफिसर म्हणून सहायक कामगार आयुक्त व सरकारी कामगार अधिकारी यांची नेमणूक प्रत्येक जिल्ह्यासाठी केली आहे ."
झाली,"या वेळी बाबा देसाई , के. एस. चौगुले , राजाराम टिपुगडे , संभाजीराव पाटील , सौ. नंदा पाटील , डॉ. सुभाष जाधव , के. बी. देसाई , दिलीप चौगले , अरुण जोशी , गामाजी पाटील , पोपट पुजारी , मुकुंद पुजारी , अर्जुन पाटील , सखाराम पाटील , अमर जत्राटे , अन्वर जमादार , देवाप्पा पुजारी , शंकरराव तोरस्कर यांची भाषणे झाली ."
देऊन झाला,सुंदरसा फुलांचा गुच्छ देऊन अभिनंदन केलेस त्याबद्दल मला खूपच आनंद झाला .
स्वीकारला कळावे पाठवीत,तो गुच्छ मी खरोखरीच मनापासून स्वीकारला हे तुला कळावे म्हणून मी हा सोबत त्या गुच्छासकट काढलेला माझा फोटो तुला पाठवीत आहे .
करण्यासाठी,तुझे प्रत्यक्ष अभिनंदन करण्यासाठी मी बहुतेक दि. ७ जूनला चारूबरोबर येईन .
येणार,कारण चारु त्या दिवशी पुण्याहून इकडे येणार आहे .
चोरून सांगितले,तू आजारी असे चोरून सांगितले .
वाचले होईना,मी ते पत्र कितीदा तरी वाचले पण समाधान होईना .
अडखळत आवडले मारायची ठरवून टाकले,एका शब्दावर मात्र मी परत परत अडखळत होते - ' डॉक्टरकाका ' हे संबोधन मात्र मला मुळीच आवडले नाही त्या नावाने त्यांना हाक मारायची नाही असे मी अगदी पक्के ठरवून टाकले .
म्हणायचं,मी त्यांना नुसतं ' डॉक्टर ' एवढंच म्हणायचं .
करणाऱ्या करण्याच्या केलेल्या आहे,मुंबईला वाहिन्यांद्वारे घरगुती वापराच्या गॅसचा पुरवठा करणाऱ्या महानगर गॅस लिमिटेड कंपनीने लवकरच नवी मुंबई आणि येथील औद्योगिक वसाहतीत वाहिन्यांद्वारे गॅसपुरवठा करण्याच्या केलेल्या घोषणेमुळे येथील नागरिकांत समाधानाचे वातावरण आहे .
असणाऱ्या सोडला होण्यासाठी पाहावी लागणार,एलपीजी गॅस सिलिंडर्सच्या सततच्या तुटवड्यामुळे त्रस्त असणाऱ्या नवी मुंबईकरांनी या प्रकल्पाच्या घोषणेनंतर सुटकेचा श्‍वास सोडला असला तरी हा प्रकल्प पूर्ण होण्यासाठी जून २००८ पर्यंत वाट पाहावी लागणार आहे .
होणार,विशेष म्हणजे हा गॅस स्वस्तात उपलब्ध होणार आहे .
घेता केला,"मुंबईतील नागरिकांची घरगुती गॅसची गरज लक्षात घेता , केंद्र सरकारच्या मदतीने महानगर गॅस लिमिटेड कंपनीने १९९५ पासून मुंबईत वाहिन्यांद्वारे घरगुती वापराचा एलपीजी गॅस पुरविण्याचा प्रकल्प सुरू केला ."
आहेत करते,"""महानगर गॅस'चे सध्या मुंबईत तीन लाखांहून अधिक ग्राहक आहेत ; तर ८५०हून अधिक कंपन्यांना ही कंपनी एलपीजीचा पुरवठा करते ."
ठेवणाऱ्या असणाऱ्या होतो,"संपूर्ण मुंबईला गॅस पुरविण्याचे उद्दिष्ट ठेवणाऱ्या या कंपनीला उरणजवळ समुद्रात असणाऱ्या "" ओएनजीसी ' च्या "" बॉम्बे हाय ' मधून गॅस उपलब्ध होतो ."
राबविण्यासाठी केले,"मुंबईची गरज भागवीत असताना लगतच्या उपनगरांतही हा प्रकल्प राबविण्यासाठी ""महानगर गॅस लिमिटेड'ने तीन वर्षांपूर्वी इंडियन मार्केट रिसर्च ब्युरोच्या माध्यमातून सर्वेक्षण केले होते ."
करण्यास असल्याचे आले,"या सर्वेक्षणात नवी मुंबई , ठाणे , मिरा - भाईंदर , पनवेल तसेच येथील ठाणे - बेलापूर व तळोजा औद्योगिक वसाहतीत वाहिन्यांद्वारे गॅसपुरवठा करण्यास पोषक वातावरण असल्याचे निदर्शनास आले होते ."
समजल्या जाणाऱ्या करण्यासाठी आखण्यात,ठाणे - बेलापूर या आशिया खंडातील सर्वात मोठ्या औद्योगिक वसाहतींसोबत आजच्या घडीला माहिती तंत्रज्ञानाची राजधानी समजल्या जाणाऱ्या नवी मुंबईला गॅसपुरवठा करण्यासाठी २४२ कोटी रुपयांचा हा प्रकल्प आखण्यात आला आहे .
नेण्यात येणार,एकूण ४८० कोटी रुपयांच्या प्रकल्पांतर्गत २०१२ पर्यंत पुणे तसेच पिंपरी - चिंचवडपर्यंत एलपीजी गॅसच्या वाहिन्या नेण्यात येणार आहेत .
राबविण्यात,गेल आणि लंडन येथील बी. जी. ग्रुप यांच्यातर्फे हा प्रकल्प राबविण्यात येत आहे .
जोडण्याचे करीत,नवी मुंबईत उरण ते तुर्भेदरम्यान एलपीजी वाहिन्या जोडण्याचे काम पुंज लॉईड ही कंपनी करीत आहे .
असलेल्या होत,तेरा लाखांहून अधिक लोकसंख्या असलेल्या नवी मुंबईचा विकास झपाट्याने होत आहे .
वाढत करणाऱ्या करावी,"या शहराची लोकसंख्या सातत्याने वाढत असल्याने सिलिंडर्सद्वारे एलपीजी गॅसचा पुरवठा करणाऱ्या भारत पेट्रोलियम , हिंदुस्तान पेट्रोलियम , इंडियन ऑईल यासारख्या कंपन्यांना मोठी कसरत करावी लागते ."
करण्यासाठी जातात,तब्बल एक लाख घरांत एलपीजी गॅस पुरविणाऱ्या या कंपन्यांचे सिलिंडर्स अलिबाग आणि अंधेरीतील मरोळ येथे भरणा करण्यासाठी जातात .
भरलेले आणताना काढून घेण्याच्या असतात,"या दोन्ही ठिकाणांहून ट्रकमधून भरलेले सिलिंडर्स आणताना अनेकदा अपघात , वाहतुकीचा खोळंबा , तसेच सिलिंडर्समधील गॅस काढून घेण्याच्या प्रकारांनी येथील ग्राहक नेहमीच त्रस्त असतात ."
झाला होता,काही महिन्यांपूर्वी या शहरात तब्बल १५ दिवस घरगुती गॅसचा प्रचंड तुटवडा निर्माण झाला होता .
करणाऱ्या असतानाच घेतल्यानंतर आहे,एलपीजी गॅसचा पुरवठा करणाऱ्या कंपन्यांच्या मनमानी कारभाराने येथील नागरिक त्रस्त असतानाच केंद्र सरकारने महानगर गॅस लिमिटेडच्या माध्यमातून वाहिन्यांद्वारे गॅस पुरविण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर येथील नागरिकांत समाधानाचे वातावरण आहे .
समजला,"सिलिंडर्समधील गॅसपेक्षा वाहिन्यांमधील गॅस अधिक सुरक्षित , तसेच किफायतशीर समजला जातो ."
बिघडत होणारी आहे,""" मुले बिघडत आहेत , ही सर्वत्र होणारी ओरड खोटी आहे ."
बिघडत बिघडतात,मुले बिघडत नाहीत ; आई - वडील बिघडतात .
होते,पालकांची जबाबदारी जिथे संपते तिथे मुलांची जबाबदारी सुरू होते .
सुधारली पाहिजे,म्हणून मुलांच्या बाबतीत आई - वडिलांची वृत्ती सुधारली पाहिजे .
करू नका वाचवा केले,"एकवेळ मुलांवर चांगले संस्कार करू नका , पण त्यांना कुसंस्कारापासून तरी वाचवा , ' असे आवाहन माजी न्यायमूर्ती चंद्रशेखर धर्माधिकारी यांनी केले ."
गुंफताना बोलत,"वसईतील "" सुवार्ता व्याख्यानमाले ' चे रौप्यमहोत्सवी पुष्प गुंफताना "" माझी जीवननिष्ठा ' या विषयावर ते बोलत होते ."
होते,या वेळी नियोजन समितीचे सदस्य जयंतराव पाटील हेही उपस्थित होते .
केले,आपल्या मुक्त चिंतनात न्यायमूर्ती धर्माधिकारी यांनी समाजातील अनेक वाईट प्रथा व रूढींवर मार्मिक व सडेतोड मतप्रदर्शन केले .
ठेवून केली घेतला,आई - वडील व गांधीजी यांचा आदर्श समोर ठेवून आपण जीवनात कशी वाटचाल केली याचा त्यांनी धावता आढावा घेतला .
म्हणाले मिळालेच पाहिजे,"ते म्हणाले , "" श्रमिकाला त्याच्या उत्पादक परिश्रमाचे मोल मिळालेच पाहिजे ."
नसते वाढते,उत्पादक परिश्रमाला प्रतिष्ठा नसते त्या देशात बेशरमांची प्रतिष्ठा वाढते .
वाढावी दिली ठरली,श्रमाची प्रतिष्ठा वाढावी म्हणून गांधीजींनी जी प्रतीके जनतेला दिली तीच पुढे क्रांतीची प्रतीके ठरली .
वाढली,त्यांनीच माझी जीवनावरील निष्ठा वाढली .
शिकलो,चारित्र्याचे मोल आणि मूल्य गांधीजींकडून शिकलो .
वाढण्यासाठी दिली,गांधीजींनी श्रमाची प्रतिष्ठा वाढण्यासाठी चरखा आणि खादी दिली .
दिली करणे करणे शिकविला,समाज परिवर्तनाचे साधन म्हणून केरसुणी दिली आणि जमिनीवर प्रेम करणे व लोकांवर प्रेम करणे यांतील फरक गांधीजींनी सामुदायिक प्रार्थनेद्वारे शिकविला .
करण्याचा केला,या सामुदायिक प्रार्थनेद्वारेच त्यांनी राष्ट्रीयत्व जागृत करण्याचा प्रयत्न केला .
समजत कळत,"ज्याला "" राम की कमाई ' व "" हराम की कमाई ' यांतील फरक समजत नाही त्याला जीवनही कळत नाही ."
लागले,आज सर्व जण पैसा कमवायच्या मागे लागले आहेत .
वाटते असतो,ज्याला गरिबीची लाज वाटते तो खरे तर दरिद्री असतो .
आहे,"दुष्ट ग्रह मंगळ नाही , तर चंगळ आहे ."
राहा केले,"त्यापासून दूर राहा , असे आवाहनही त्यांनी केले ."
आहे करीत म्हणाले चालत करताना वाटत,"मुलींच्या घटत्या संख्येच्या प्रश्‍नाबाबत "" या अध्यात्मिक भारतात स्त्री सुरक्षित आहे का , असा प्रश्‍न उपस्थित करीत धर्माधिकारी म्हणाले , ज्या आईला देवी ( मुलगी ) घरात जन्मलेली चालत नाही त्या आईला नवरात्रीत देवीची पूजा करताना लाज का वाटत नाही ?"
पाहण्याची आहे,मुलींकडे पाहण्याची नजर आपली अद्यापही कोती आहे .
ठरत,म्हणूनच मुलीचे लग्न हा आता संस्कार नाही तर तो त्यांचा अंत्यसंस्कार ठरत आहे .
करण्याची झाली,त्यांचा विवाह ही आता काळा पैसा गोरा करण्याची सोय झाली आहे .
पोहोचलाच आहे पाळायचा,"जो धर्म माणसाच्या रक्तापर्यंत पोहोचलाच नाही तर केवळ त्वचेपर्यंत आहे , तो धर्म आपण पाळायचा का . '"
लिहिलेल्या केलेल्या ओलांडताना झाले,"या वेळी फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो यांनी लिहिलेल्या - संपादित केलेल्या "" पर्वतावरील प्रवचन ' , "" आशेचा उंबरठा ओलांडताना ' व "" शृंगार , मैत्री आणि प्रीती ' या पुस्तकांचे प्रकाशन न्यायमूर्ती धर्माधिकारी यांच्या हस्ते झाले ."
करण्यात,"फा. सॉलोमन रॉड्रीग्ज , सिस्टर सांतान नागो , सि. ब्लेसिना , फादर फ्रान्सिस डाबरे व पत्रकार मायकल घोन्सालवीस यांचा सत्कारही श्री. धर्माधिकारी यांच्या हस्ते करण्यात आला ."
साधून करीत असल्याचा होऊ,हे प्रकरण दडपण्यासाठी विद्यालय व्यवस्थापन महापालिकेतील शिवसेनेच्या बड्या नेत्यांशी संपर्क साधून दबावतंत्राचा वापर करीत असल्याचा आरोप होऊ लागला आहे .
साधला असल्याने घेऊ शकलो घेऊन घेणार असल्याचे सांगितले,"आरोग्य समितीचे नवनिर्वाचित अध्यक्ष परशुराम देसाई यांच्याशी याप्रकरणी संपर्क साधला असता , कार्यक्रमात व्यस्त असल्याने याप्रकरणी माहिती घेऊ शकलो नाही ; मात्र उद्या तातडीने माहिती घेऊन स्वत : विद्यार्थ्यांची भेट घेणार असल्याचे त्यांनी ""सकाळ'ला सांगितले ."
साधला म्हणाले झालेला,"कूपर रुग्णालयाचे व्यवस्थापकीय संचालक एस. एस. गावडे यांच्याशी संपर्क साधला असता ते म्हणाले , की या प्रकरणाचा वैद्यकीय अहवाल अद्याप तयार झालेला नाही ."
असण्याची नोंदविल्याचे सांगितले,प्राथमिक निष्कर्षानुसार या विद्यार्थ्यांनी एकाच प्रकारचा अन्नपदार्थ खाल्ल्यामुळे त्यांची प्रकृती खालावली असण्याची शक्‍यता पोलिसांकडे नोंदविल्याचे त्यांनी सांगितले .
असले घेतलेला खटकणारा आहे,"हे प्रकरण डेअरीच्या अखत्यारीत असले , तरी महापालिका सभागृह नेते सुनील प्रभू यांनी त्यात घेतलेला रस खटकणारा आहे ."
म्हणाले घेतली असून पाठविण्यात,"ते म्हणाले , की या संपूर्ण प्रकरणाची आपण माहिती घेतली असून महापालिकेच्या प्रयोगशाळेत मेसमधील अन्नाचे नमुने पाठविण्यात आले आहेत ."
असतानाच मानणाऱ्या घेतली,"विधान परिषदेचे उपसभापती वसंत डावखरे व कामगारनेते शरद राव यांच्यात संपावरून "" आरोप - प्रत्यारोपांचे युद्ध ' सुरू असतानाच , राव यांचे नेतृत्व मानणाऱ्या परिवहन कर्मचाऱ्यांच्या नेत्यांनी आज वसंत डावखरे यांच्याकडेच मदतीसाठी धाव घेतली ."
केलेले नसल्याचे केले,विशेष म्हणजे डावखरे यांच्यावर शरद राव यांनी केलेले आरोपही योग्य नसल्याचे रोखठोक मत या नेत्यांनी व्यक्त केले .
दिल्यास घेण्याचे दिले,या प्रश्‍नावर युनियनने विनंतीपत्र दिल्यास आठ दिवसांत संबंधित अधिकाऱ्यांची बैठक घेण्याचे आश्‍वासन डावखरे यांनी दिले आहे .
पुकारण्याचा दिला टाळण्यासाठी मोडून काढण्याचा केला,ठाण्यातील रिक्षा - परिवहन - महापालिका कर्मचाऱ्यांचा बेमुदत संप पुकारण्याचा इशारा शरद राव यांनी दिला आहे ; तर कोणत्याही परिस्थितीत ठाणेकरांचे हाल टाळण्यासाठी हा संप मोडून काढण्याचा निर्धार डावखरे यांनी केला आहे .
वगळता आले,या प्रयत्नात कॉंग्रेस वगळता सर्वपक्षीय नेते डावखरे यांच्या मदतीला आले आहेत .
घेतल्या,याबाबत डावखरे यांनी ठाणे व मुंबईत दोन बैठकाही घेतल्या होत्या .
झाल्यानंतर झाले,"वसंत डावखरे यांच्यावर आरोप झाल्यानंतर , राव यांच्याच संघटनेतील काही पदाधिकारी नाराज झाले होते ."
मागितली होती,या पदाधिकाऱ्यांनी डावखरे यांची भेट मागितली होती .
झाली,त्यानुसार ठाण्यातील विश्रामगृहात आज बैठक झाली .
होते,"त्याला "" टीएमटी ' एम्प्लॉईज युनियनचे कार्यकारी चिटणीस कैलास पवार , उपाध्यक्ष प्रभाकर त्रिभुवन , खजिनदार दीपक पोटवकर , सदस्य शेखर शिंपी यांच्यासह १५ सदस्य उपस्थित होते ."
होऊ नका घातले,"या सर्वच पदाधिकाऱ्यांनी कोणत्याही परिस्थितीत "" टीएमटी ' कर्मचाऱ्यांचे नुकसान होऊ देऊ नका , असे साकडे डावखरे यांना घातले ."
येऊ सांगण्यात,या बैठकीला कार्याध्यक्ष रवी राव हे प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे येऊ न शकल्याचे सांगण्यात आले .
म्हणाले घेऊन केल्यास राहील,"वसंत डावखरे म्हणाले , "" "" परिवहन कर्मचाऱ्यांनी जनतेच्या अडचणी लक्षात घेऊन काम केल्यास , त्यांना माझा पाठिंबा राहील ."
होता कामा नयेत,कोणत्याही परिस्थितीत जनतेचे हाल होता कामा नयेत .
केली होती,"""टीएमटी'मध्ये संघटनेच्या स्थापनेसाठी आपण मदत केली होती ."
होऊ आहे,"आता या संघटनेमुळे प्रवाशांची गैरसोय होऊ नये , हाच माझा उद्देश आहे . ' '"
सोडविण्याबाबत दिल्यास येत्या घेण्यात,"या मागण्या सोडविण्याबाबत संघटनेने विनंतीपत्र दिल्यास , येत्या आठ दिवसांत परिवहन समितीचे सभापती , महापालिका आयुक्त , प्रवासी संघटना आणि संबंधित अधिकाऱ्यांची बैठक घेण्यात येईल ."
देण्याचा केला दिली,"८७ बसच्या खरेदीसाठी ""एमएमआरडीए'कडून मदत देण्याचा प्रयत्न केला जाईल , अशी ग्वाही डावखरे यांनी दिली ."
म्हणाले गेल्या आहेत,"कैलास पवार म्हणाले , "" "" गेल्या आठ वर्षांपासून "" टीएमटी ' कर्मचाऱ्यांच्या मागण्या प्रलंबित आहेत ."
गेल्या आहे,गेल्या आठ महिन्यांपासून केवळ चर्चाच सुरू आहे .
घेतल्याने होत असून झाला,"कंत्राटी बस घेतल्याने परिवहनला तोटा होत असून , केवळ कंत्राटदाराचाच फायदा झाला आहे ."
असताना करता करण्यात,"रेल्वेस्थानक परिसरातून एसटी व रिक्षांची वाहतूक सुरू असताना , कोणतेही नियोजन न करता काही मार्गांवरील वाहतूक रद्द करण्यात आली ."
होत,त्यातून दररोज अडीच लाखांचे नुकसान होत आहे . ' '
काढेन,... तर लक्तरेही काढेन - डावखरे
करणार,आपण कोणावरही कधीही फालतू आरोप करणार नाही .
करणाऱ्यांची काढेन जायचे दिले,"मी आरोप करणाऱ्यांची लक्तरेही काढेन ; मात्र , या मार्गाने आपल्याला जायचे नाही , असे उत्तर वसंत डावखरे यांनी शरद राव यांना दिले ."
होणाऱ्या राहणे असले मानली जात,"एप्रिलच्या दुसऱ्या आठवड्यात इस्तंबूल टर्की येथे होणाऱ्या महापौरांच्या जागतिक शिखर परिषदेला डॉ. शुभा राऊळ उपस्थित राहणे अद्याप अनिश्‍चित असले , तरी त्यांची मे महिन्यात न्यूयॉर्कवारी मात्र निश्‍चित मानली जात आहे ."
केलेल्या राहण्याची केली,लार्जेस्ट सिटी क्‍लायमॅक्‍स इनिशिएटिव ग्रुप या संस्थेने १४ ते १७ मे दरम्यान न्यूयॉर्कमध्ये आयोजित केलेल्या महापौरांच्या परिषदेला उपस्थित राहण्याची तयारी डॉ. राऊळ यांनी सुरू केली आहे .
राहणार मिळविण्यासाठी उडाली,महापौरांसह उपमहापौर विद्या ठाकूर या कार्यक्रमाला उपस्थित राहणार आहेत ; मात्र त्यांच्याकरिता पासपोर्ट मिळविण्यासाठी महापालिका प्रशासनची घाई उडाली आहे .
होणाऱ्या राहणे असले होणार,"टर्की येथे होणाऱ्या महापौरांच्या जागतिक परिषदेला डॉ. राऊळ यांनी उपस्थित राहणे नियोजनाच्या अभावामुळे अद्याप अनिश्‍चित असले , तरी अखेरच्या क्षणापर्यंत त्यासाठी प्रयत्न होणार आहेत ."
राहण्याविषयी होणार,महापौरांसह उपमहापौर व महापालिका चिटणीस यांना या परिषदेला उपस्थित राहण्याविषयी राज्य व केंद्र सरकारकडून परवानगीबाबत पत्रव्यवहार होणार आहे .
होणाऱ्या राहणार,याखेरीज मे महिन्यात न्यूयॉर्क येथे होणाऱ्या आणखी एका परिसंवादात महापौर उपस्थित राहणार आहेत .
आहे,त्या दृष्टीने सर्व तयारी सुरू आहे .
असून भरविली होती,अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष बिल क्‍लिंटन हे लार्जेस्ट सीसीआयजी या संस्थचे संस्थापक सदस्य असून २००५ मध्ये लंडन येथे या संस्थेने पहिली जागतिक महापौर परिषद भरविली होती .
होणाऱ्या वाढत रोखणे असून होणार,"यंदा न्यूयॉर्क येथे होणाऱ्या परिषदेत जागतिक कीर्तीच्या शहरांमध्ये वाढत असलेल्या कार्बनडाय ऑक्‍साईडचे प्रमाण रोखणे हा विषय असून त्यात दिल्ली , ढाकासह बर्लीन , कैरो , शिकागो , इस्तंबूल , जकार्ता , मॉस्को , टोरांटो आदी शहरांचे महापौर सहभागी होणार आहेत ."
असलेल्या होत करण्यात होता दिली,"विनामूल्य सदस्यत्व असलेल्या या संस्थेत मुंबईचे महापौर का सदस्य होत नाहीत , असा मुद्दा आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून उपस्थित करण्यात आला होता , अशी माहिती डॉ. राऊळ यांनी दिली ."
होणाऱ्या होण्यासाठी करणार असून पडणार नसल्याचे म्हणाल्या,न्यूयॉर्क येथे होणाऱ्या या परिषदेत सहभागी होण्यासाठी आवश्‍यक खर्च संस्था करणार असून महापालिकेवर या दौऱ्याच्या खर्चाचा भार पडणार नसल्याचे डॉ. राऊळ म्हणाल्या .
बदलला,महापौर दालनाचा नूर बदलला ...
झाल्यानंतर बदलून टाकला,महापौरपदी नियुक्‍त झाल्यानंतर डॉ. शुभा राऊळ यांनी महापौर दालनाचा नूरच बदलून टाकला आहे .
बदलली,आज त्यांनी त्यांच्या दालनातील आसनव्यवस्था बदलली .
असलेल्या हलविले,दालनात असलेल्या महापालिकेच्या बोधचिन्हाखाली त्यांनी आपले आसन हलविले .
होती,तत्कालीन महापौर विशाखा राऊत यांच्या कार्यकाळापर्यंत ( १९९७ / ९८ ) अशी आसन व्यवस्था होती .
केलेला होता,त्यानंतर मेयर इन कौंसिलच्या काळात महापौर नंदू साटम यांनी दालनातील आसनव्यवस्थेत केलेला बदल अद्यापपर्यंत तसाच होता .
बदलली नसून असावे झाल्यापासून वाटत सांगितले,"विशेष हेतूने दालनातील आसनव्यवस्था बदलली नसून महापालिकेच्या बोधचिन्हाखाली आसन असावे , असे महापौर झाल्यापासून वाटत होते , असे डॉ. राऊळ यांनी सांगितले ."
असलेला हाताळण्यास केली असून घेत,महापौरांसाठी असलेला लॅपटॉप हाताळण्यास डॉ. राऊळ यांनी सुरुवात केली असून त्यासाठी त्या आवश्‍यक प्रशिक्षण तज्ज्ञांकडून घेत आहेत .
घेऊन निघालेल्या नाकारल्यामुळे परतावे लागले,शांतीचा व मैत्रीचा संदेश घेऊन पनवेलहून पाकिस्तानला निघालेल्या पनवेलमधील नऊ युवक - युवतींच्या सायकल यात्रेला पाकिस्तानने व्हिसा नाकारल्यामुळे वाघा सीमेवरून परतावे लागले .
झाले,या शांतीदूत सायकल यात्रेकरूंचे आज सकाळी पनवेलमध्ये आगमन झाले .
मिळाला करण्याची बोलून दाखविली,अजूनही व्हिसा मिळाला तरी ही सायकल यात्रा पाकिस्तानपर्यंत पूर्ण करण्याची जिद्द या सायकलस्वारांनी बोलून दाखविली .
असलेल्या मिळावा होऊन व्हावी घेऊन केले,"भारत - पाकिस्तानमध्ये सुरू असलेल्या हिंसाचाराला पूर्णविराम मिळावा , दोन्ही देशांमध्ये शांतता प्रस्थापित होऊन लोकांमध्ये मैत्रीची भावना निर्माण व्हावी , या उद्देशाने "" सरहद्द के पार का पैगाम ' हा मैत्रीचा संदेश घेऊन पनवेलमधील "" निसर्ग मित्र ' या संस्थेने पनवेल ते पाकिस्तान या तीन हजार कि . मी. अंतराच्या सायकल यात्रेचे आयोजन केले होते ."
होण्यापूर्वीच वाहून टाकण्याचे वाढत,सज्ञान होण्यापूर्वीच मुलांना धर्माला वाहून टाकण्याचे प्रकार वाढत आहेत .
आहे,यामध्ये मुलींचे प्रमाण अधिक आहे .
करणाऱ्या घालण्यासाठी होणे असल्याचे केले,मानवी हक्कांची पायमल्ली करणाऱ्या अशा प्रकारांना आळा घालण्यासाठी कायद्यात तरतूद होणे गरजेचे असल्याचे मत प्रा. पुष्पा भावे यांनी आज येथे व्यक्त केले .
बोलत,शिवाजी विद्यापीठाच्या राज्यशास्त्र विभागाच्या वतीने स्त्री हक्क या विषयावर आयोजित कार्यशाळेच्या उद्‌घाटनप्रसंगी त्या बोलत होत्या .
होता,""" मानवी हक्क आणि स्त्री हक्क "" असा त्यांच्या व्याख्यानाचा विषय होता ."
होते,अध्यक्षस्थानी कुलगुरू डॉ. माणिकराव साळुंखे होते .
मिळून होत्या,""" मिळून साऱ्या जणी "" च्या संपादिका विद्या बाळ प्रमुख उपस्थित होत्या ."
झाला,विद्यापीठाच्या मानव्यशास्त्र सभागृहात कार्यक्रम झाला .
म्हणाल्या आहे,"प्रा. भावे म्हणाल्या , "" मानव या संकल्पनेत स्त्रीचा समावेश आहे ."
नाहीत होते,त्यामुळे मानवी हक्क आणि स्त्रियांचे हक्क वेगळे नाहीत ; पण पुरुषसत्ताक समाजव्यवस्थेमुळे स्त्रीच्या हक्कांची पायमल्ली होते .
हिरावले,विशिष्ट समुदायांच्या रूढी - परंपरांमुळे स्त्रियांचे हक्क हिरावले .
घालण्यात,त्याला तत्त्वज्ञान व संस्कृतीचे कुंपण घालण्यात आले .
अनुभवतात,हे कुंपण आजही स्त्रिया अनुभवतात .
दिसत,जातपंचायतींचा बडगा आजही अनेक समाजांमध्ये दिसत आहे .
होणारे देणे आहे,"नोकरीच्या ठिकाणी होणारे लैगिंक शोषण व मानसिक छळ , गरोदरपणात रजा न देणे अशा प्रकारांमुळे महानगरांतील स्त्री त्रस्त आहे ."
आहे,त्याचबरोबर काश्‍मीर व पूर्वेकडील राज्यांमधील स्त्रियांना अतिरेकी व लष्कर या दोघांपासून धोका आहे .
असणाऱ्या देत,एका वेगळ्या परिघावर असणाऱ्या त्या स्त्रिया वेगळ्याच समस्यांना तोंड देत आहेत .
वाहणाऱ्या असला असल्याने करावा लागणार असल्याचे सांगितले,"मुलांना धर्माला वाहणाऱ्या पालकांवर कारवाईसाठी कायदा गरजेचा असला , तरी शासनावर धार्मिक गटांचे वर्चस्व मोठ्या प्रमाणावर असल्याने त्यासाठी वेगळा संघर्ष करावा लागणार असल्याचे प्रा. भावे यांनी सांगितले ."
म्हणाल्या घेणाऱ्या जगण्याचा आहे,"त्या म्हणाल्या , "" जन्म घेणाऱ्या प्रत्येकाला शिक्षणाचा व स्वतंत्र विचाराने जगण्याचा हक्क आहे ."
घटत,देशात आज आठ वर्षांपर्यंतच्या मुलींची संख्या घटत आहे .
काढून जाणाऱ्या आहेत,भ्रूण हत्येच्या माध्यमातून जन्माचाच अधिकार काढून घेतल्या जाणाऱ्या स्त्रीला इतर हक्क दूरचेच आहेत .
लागले असून असल्याचे केले,' ' मागासलेल्यापेक्षा प्रगत आणि सधन प्रांतांमध्ये हे प्रमाण वाढीस लागले असून हे सर्वांत निंदनीय असल्याचे मत प्रा. भावे यांनी व्यक्त केले .
म्हणाले काढले,"कुलगुरू डॉ. साळुंखे म्हणाले , "" स्त्रीच्या अवस्थेवरून देशाच्या प्रगतीचे अनुमान काढले जाते ."
होणाऱ्या करण्याचे होणे आहे,त्यामुळे स्त्री हक्कांची पायमल्ली होणाऱ्या प्रांतात त्या विरोधात जागृती करण्याचे काम होणे गरजेचे आहे .
घडत असल्याचे केले,' ' बचत गटांच्या माध्यमातून स्त्रियांमध्ये क्रांती घडत असल्याचे मतही त्यांनी या वेळी व्यक्त केले .
केले,कार्यशाळेत दुपारच्या सत्रात डॉ. जया सागडे ( पुणे ) यांनी मार्गदर्शन केले .
झाले,"तसेच विद्या बाळ यांचे "" स्त्री आणि कुटुंब व्यवस्था "" या विषयावर व्याख्यान झाले ."
होणार असून केले,"उद्या ( ता. १४ ) सकाळी अकरा वाजता प्रा. पुष्पा भावे यांचे व्याख्यान होणार असून दुपारच्या सत्रात तनुजा शिपूरकर , राजश्री साकळे , प्राचार्य मंगला पाटील बडदारे यांनी मार्गदर्शन केले ."
करू देत होती,"आत्ती ही प्रत्येकीला "" वहिनी , काळजी करू नका "" असे आश्वासन देत होती ."
रडून झाल्या,चारूकाकांच्या पत्नी तर रडून रडून लालबुंद झाल्या होत्या .
होत्या,फक्त इरावतीबाई तटस्थ होत्या .
सांगितले,"त्यांनी एकाही शब्दाने आत्तीला किंवा मला , डॉक्टरांच्याबद्दल काहीही सांगितले नाही ."
राहून राहून वाटत जाणे नसावे,"मला राहून राहून सारखे वाटत होते की , डॉक्टरांचे जाणे इरावतीबाईंना पसंत नसावे ."
नसेलही,कदाचित ते तसे नसेलही .
बोलले नव्हते,डॉक्टरही त्यासंबंधी काही बोलले नव्हते .
राहणे करीत,पण इरावतीबाईंचे गप्प राहणे माझी शंका बळकट करीत होते .
जाण्याची होताच घेऊन गेलो,कस्टममध्ये जाण्याची घोषणा होताच आम्ही सर्वांना निरोप घेऊन आत गेलो .
रेंगाळली होती,काचेच्या पलीकडे आप्तेष्ट मंडळी अजून रेंगाळली होती .
पाहावे,पुन्हा एकदा सर्वांना पाहावे .
वळून पाहिले दिसली,म्हणून डॉक्टरांनी मागे वळून पाहिले तर त्यांना ती विवाहित ' सखी ' दिसली .
उचलून दाखवू शकले,डॉक्टर तिला स्वतंत्रपणे हातही उचलून दाखवू शकले नाहीत .
चुकचुकत म्हणाले आली होती,"पण माझ्याजवळ चुकचुकत म्हणाले मात्र , "" बिचारी ती आली होती "" ."
धरून करत म्हणाले चला,"डॉक्टरांच्या दंडाला धरून त्यांचे तोंड कस्टम ऑफिसरकडे करत मी म्हणाले - "" चला आता ."
राहा,"निदान परदेशात तरी थंड राहा "" ."
असली केले नव्हते,ही जरी माझी परिस्थिती असली तरी कधी एका शब्दाने अथवा कृतीनेही मी माझे डॉक्टरांविषयीचे प्रेम डॉक्टरांच्याजवळ व्यक्त केले नव्हते .
होऊ येऊ करायची,"नव्हे ते डॉक्टरांसमोर प्रकट होऊ नये , त्यांना कसली पुसट कल्पनाही येऊ नये याचा मी आटोकाट प्रयत्न करायची ."
व्हावी करू शकले,"कारण डॉक्टरांच्याकडून अपेक्षाभंग , हेटाळणी व्हावी हे मी सहन करू शकले नसते ."
होते,"त्यापेक्षा माझे प्रेम अबोध , अबोल राहणेच मला मान्य होते ."
वाटेल करीत,"आगाऊ , आगंतुकपण न वाटेल अशा पद्धतीने मी डॉक्टरांच्यावर प्रेम करीत राहिले ."
करता करत राहायचे राहिले,त्यांच्यासाठी आपल्याला काही करता आले तर करत राहायचे एवढेच माझ्या प्रेमाचे प्रकट स्वरूप राहिले .
ऐकू लागले,डॉक्टर काही बाबतीत माझे ऐकू लागले .
आहे झाली असावी,कांचन मुलीपेक्षा वेगळी आहे एवढीच जाणीव तरी नक्कीच त्यांना झाली असावी .
आटपले,तारूचे लग्न आटपले .
होती,त्याची आवराआवर आणि युरोप प्रवासाची तयारी अशी दोन्ही कामं सुरू होती .
,आत्ती आणि डॉक्टर नेहमीसारखे कामात NULL .
लागणाऱ्या उडाली,"त्यातच पासपोर्ट , रिझर्व्ह बॅकेची परवानगी , व्हिसा , इंजेक्शन्स अशा परदेश प्रवासाला लागणाऱ्या गोष्टींची लगीनघाई उडाली ."
होते होऊ शकले जायलाच मिळाले,"रिझर्व्ह बँकेचे काम तर निव्वळ डॉक्टर होते , म्हणूनच होऊ शकले , नाही तर जायलाच मिळाले नसते ."
होते,"पहिला परदेशीचा प्रवास आणि तोही डॉक्टारांच्याबरोबर , मी भलतीच खुशीत होते ."
देणारी दिली,त्यातच डॉक्टरांनी मला मनस्ताप देणारी बातमी दिली .
केलेल्या गेले,मागे एकदा उल्लेख केलेल्या डॉक्टरांच्या ' सखीला ' दिवस गेले होते .
घालू इच्छित होती,ती ते मूल जन्माला घालू इच्छित होती .
,तेही स्वतःच्या जबाबदारीवर NULL .
हवे,डॉक्टरांची आठवण म्हणून तिला ते मूल हवे होते .
ऐकून वैतागलेच,हे ऐकून प्रथम तर मी वैतागलेच .
यायचा,त्या विवाहित स्त्रीचा तर मला संतापच यायचा .
करतो करू म्हणण्याची आहे,पुरूष जर बाहेरख्यालीपणा करतो तर स्त्रीने का करू नये या बाबतीत स्त्री - स्वातंत्र्य पुरस्कर्ते म्हणण्याची शक्यता आहे .
पडायचे,मला वादात पडायचे नाही .
आहेत,पण माझी स्वतःची मते ( या बाबतीत ) अगदी सत्यवान - सावित्रीच्या काळातील आहेत .
असणारी देणारी आहे,विवाहित स्त्रीची पतीशी असणारी एकनिष्ठता माझ्या दृष्टीने अग्रक्रम देणारी गोष्ट आहे .
पटतच नसेल होणे आहे,पटतच नसेल तर विभक्त होणे योग्य आहे .
ठेवू शकते आहे,"पण एकाच वेळी एखादी स्त्री दुहेरी निष्ठा ठेवू शकते , हे आजही माझ्या दृष्टीने कोडेच आहे ."
झाली,ह्या पार्श्वभूमीवर मला तीव्रतेने आठवण झाली .
येऊन,ती डॉक्टरांच्या जीवनात येऊन गेलेल्या दुसऱ्या एका विवाहित सखीची NULL .
वागून,आकर्षणाच्या पहिल्या आवेगात ती ती डॉक्टरांशी वागून गेली .
असलेला आले होणारी आले वाहवण्याचा घेतला,"पण ज्या वेळेला तिला आपला पती , संसार , विवाहिता म्हणून आपला समाजात असलेला दर्जा आणि हे प्रकरण चव्हाट्यावर आले तर होणारी मानहानी या सर्वांचे भान आले तेव्हा पुढे अधिक न वाहवण्याचा तिने खंबीर निर्णय घेतला ."
गुंतलेले,डॉक्टरही तिच्यामध्ये गुंतलेले होते .
तोडून टाकूनच सोडविला,पण त्या स्त्रीने हा खेळ गुंता पूर्णपणे तोडून टाकूनच व्यवस्थितपणे सोडविला .
करणारे लिहून समजावले झाली,"तिने आपले विचार व्यक्त करणारे एकच सुरेख पत्र डॉक्टरांना लिहून समजावले , आणि ती कायमची दूर झाली ."
आहे,आजही त्या स्त्रीबद्दल मला मनस्वी आदर आहे .
वाटणारी सारली,डॉक्टरांच्या ह्याही विवाहित सखीबद्दल वाटणारी चीड मी मनातून दूर सारली .
करून घेण्याचे नव्हते,शिवाय मी मनस्ताप करून घेण्याचे काहीच कारण नव्हते .
उलटलेली होती,ती विवाहित स्त्री चांगली तिशी उलटलेली होती .
गेल्या असलेला झाला,गेल्या महिनाभरापासून बंद असलेला तालुक्‍यातील इंदापूर येथील नृसिंह सहकारी साखर कारखाना रविवारपासून ( ता . २२ ) सुरू झाला .
झाल्यामुळे मिळाला असून भरलेल्या झाली,"कारखाना सुरू झाल्यामुळे ऊसउत्पादक शेतकऱ्यांना दिलासा मिळाला असून , कारखान्याच्या आवारात उसाने भरलेल्या वाहनांची गर्दी झाली आहे ."
करण्यात होता,नृसिंह कारखाना १४ मार्चपासून बंद करण्यात आला होता .
करण्यात आल्याचे सांगण्यात चालवण्यासाठी नसल्यामुळे झाल्यामुळे ठेवण्यात होता,स्वच्छतेसाठी कारखाना बंद करण्यात आल्याचे त्या वेळी सांगण्यात आले असले तरी कारखाना चालवण्यासाठी आर्थिक तरतूद नसल्यामुळे व देणेकऱ्यांचे तगादे सुरू झाल्यामुळे कारखाना बंद ठेवण्यात आला होता .
असतानाच झाल्यामुळे धास्तावले,गाळपाचा हंगाम ऐन जोमात असतानाच सक्षम कारखाना बंद झाल्यामुळे ऊसउत्पादक शेतकरी धास्तावले होते .
बांधण्यास केली होती,काही शेतकऱ्यांनी पश्‍चिम महाराष्ट्रातील कारखान्यांशी स्थानिक पुढाऱ्यांमार्फत संधान बांधण्यास सुरवात केली होती .
झाले,काहीजण यामध्ये यशस्वी झाले .
होणार होती,"नृसिंह कारखाना कधी सुरू होणार , याची प्रतीक्षा शेतकऱ्यांना होती ."
नसल्यामुळे करण्याविषयी होते,आर्थिक तरतूद नसल्यामुळे कारखाना सुरू करण्याविषयी प्रशासकीय संचालक मंडळही उदासीन होते .
करण्याची दाखविल्यामुळे करण्यासाठी झाल्या,सरकारने कारखान्याला आर्थिक मदत करण्याची तयारी दाखविल्यामुळे कारखाना सुरू करण्यासाठी शुक्रवारपासून ( ता . २० ) हालचाली सुरू झाल्या होत्या .
झाले,शुक्रवारी सायंकाळी कारखान्याचे यंदाच्या हंगामात तिसऱ्यांदा बॉयलर अग्निप्रदीपन झाले .
झाले,रविवारी सायंकाळपासून गाळप सुरू झाले आहे .
झाल्याचे बोलताना सांगितले,"कारखान्यासमोरील सर्व आर्थिक अडचणी दूर झाल्याचे कारखान्याचे मुख्य प्रशासक विनोद गपाट यांनी ""सकाळ'शी बोलताना सांगितले ."
विकण्याची मिळाली,कारखान्याला साखर विकण्याची परवानगी मिळाली आहे .
मिळाली,""" एमएससी ' बॅंकेकडूनही एक कोटी रुपयांची मदत मिळाली आहे ."
करण्याची दर्शविली,आणखी तीन बॅंकांनी कारखान्याला आर्थिक मदत करण्याची तयारी दर्शविली आहे .
केल्याचे सांगितले,"यासाठी स्वत : मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख , सहकारमंत्री पंतगराव कदम , महसूलमंत्री नारायण राणे यांनी प्रयत्न केल्याचे श्री . गपाट यांनी सांगितले ."
ठेवून करण्यात येणार सांगितले,"जूनच्या शेवटच्या आठवड्यापर्यंत कारखाना सुरू ठेवून तालुक्‍यातील जास्तीत जास्त उसाचे गाळप करण्यात येणार आहे , असेही त्यांनी सांगितले ."
वाढवित,अमेरिका आपले उत्पादन वाढवित आहे .
खपविण्यासाठी आहे,ते खपविण्यासाठी भारत व चीनच्या बाजारपेठेवर त्यांचा डोळा आहे .
झाले,"त्यामुळे भारतीय लघुउद्योजक , कामगार , व्यापारी , शेतकरी यांच्यासमोर बेरोजगारीचे संकट निर्माण झाले आहे ."
मिळवतील सांगितले,"""मॉल'च्या माध्यमातून बहुराष्ट्रीय कंपन्या शेतकऱ्यांच्या जमिनीवर ताबा मिळवतील , असे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक के. सुदर्शन यांनी आज येथे सांगितले ."
बोलत,ग्राहक पंचायतीच्या राष्ट्रीय अधिवेशनाच्या समारोप सोहळ्यात ते बोलत होते .
होते,"ग्राहक पंचायतीचे नेते बिंदुमाधव जोशी , अध्यक्ष राजाभाऊ पोफळी , श्रीकांत जोशी , राष्ट्रीय सरचिटणीस प्रभुलाल जैस्वाल , स्वागताध्यक्ष दिलीप सारडा , अरुण देशपांडे आदी व्यासपीठावर उपस्थित होते ."
करण्यात,जागतिकीकरणाच्या विरोधात अधिवेशनात ठराव मंजूर करण्यात आला .
टेकवत असल्याचे म्हटले,"जागतिक बॅंक व बहुराष्ट्रीय कंपन्यांसमोर सरकार गुडघे टेकवत आहे , ही चिंतेची बाब असल्याचे ठरावात म्हटले आहे ."
सांगितले अनुसरल्यामुळे झाली,"श्री . सुदर्शन यांनी सांगितले , की स्वातंत्र्यानंतर आपल्या देशाने विकासाचा पाश्‍चिमात्य मार्ग अनुसरल्यामुळे पर्यावरणाची मोठी हानी झाली ."
करून केल्या,"जल , अग्नी , वायू , भूमी , आकाश या पंचमहाभूतांचे शोषण करून आपण अनेक समस्या निर्माण केल्या ."
निवडण्यासाठी आहे,विकासाचा योग्य मार्ग निवडण्यासाठी अखिल भारतीय ग्राहक पंचायतीचे कार्य मार्गदर्शक आहे .
बनता आहे म्हणाले,"व्यवस्थेचा भाग न बनता ती सुधारण्याचे ग्राहक पंचायतीचे उद्दिष्ट्य आहे , असे ते म्हणाले ."
होते,पाश्‍चिमात्य व भारतीय असे दोन विकासाचे मार्ग आपल्यासमोर होते .
धरला होता,महात्मा गांधी यांनीही ग्रामकेंद्रित विकासाचा आग्रह धरला होता .
होती,इंग्रजांच्या आगमनापूर्वी खेडी स्वयंपूर्ण होती .
होत असत,"संरक्षण , न्याय , करवसुली , विकास अशी कामे गावातच होत असत ."
मोडीत काढली केले,"इंग्रजांनी ही व्यवस्था मोडीत काढली , असे सुदर्शन यांनी स्पष्ट केले ."
करताना म्हणाले घेतील,"मॉल संस्कृतीवर टीका करताना ते म्हणाले , की मॉलच्या माध्यमातून बड्या कंपन्या शेतकऱ्यांच्या जमिनी ताब्यात घेतील ."
केलेला विकला,अत्यल्प किमतीला खरेदी केलेला माल मॉलमध्ये अत्युच्च किमतीला विकला जाईल .
झाली,"या वेळी ग्राहक पंचायतीचे अध्यक्ष राजाभाऊ पोफळी , स्वागताध्यक्ष दिलीप सारडा यांची भाषणे झाली ."
मानले,अरुण देशपांडे यांनी आभार मानले .
द्यायला सांभाळणाऱ्या होती,"डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठातील नाट्यगृह उद्‌घाटनाची बातमी कधी द्यायला मिळते , याची प्रतीक्षा विद्यापीठाचे "" बीट ' सांभाळणाऱ्या औरंगाबादेतील पत्रकारांना अनेक दिवासांपासून होती ."
पडल्याची द्यावी असल्याबद्दल हळहळत होता,रविवारच्या दुर्घटनेवेळी उद्‌घाटनाच्या बातमीऐवजी वास्तू आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडल्याची बातमी द्यावी लागत असल्याबद्दल प्रत्येक जण हळहळत होता !
देण्याची येणारे झालेल्या झालेली पाहून हळहळत,अपघातांच्या आणि अशा बातम्या देण्याची नेहमी वेळ येणारे पत्रकारदेखील अतिशय सुंदर उभारणी झालेल्या या वास्तूची झालेली दुरवस्था पाहून हळहळत होते .
ठरलेल्या झाली होती,त्या अग्निप्रलयाचे साक्षीदार ठरलेल्या प्रत्येकाची अवस्था अशीच झाली होती .
लागल्याचे आले,नाट्यगृहाचे एकमेव सुरक्षारक्षक श्री . वैष्णव यांना सर्वप्रथम आग लागल्याचे लक्षात आले .
म्हणाले येत असल्याचे दिसले,"ते म्हणाले , "" "" नाट्यगृहाच्या वरच्या खिडक्‍यांतून धूर येत असल्याचे मला दिसले ."
दिली,मी तातडीने अन्य सहकाऱ्यांना याची माहिती दिली . ' '
वाजण्याच्या दिली होती,दुपारी बारा वाजण्याच्या सुमारास विद्यापीठाच्या मालमत्ता विभागाचे कनिष्ठ अभियंता व्ही . एल . कवळे यांनी नाट्यगृहास भेट दिली होती .
करणारे टाकणारे दिल्या गेले,"सुतारकाम करणारे , पाणी टाकणारे यांना सूचना दिल्या आणि ते प्रशासकीय इमारतीत गेले ."
लागल्याचा आला बसला,सव्वाबाराच्या सुमारास त्यांना आग लागल्याचा निरोप आला तेव्हा त्यांचा विश्वास बसला नाही .
करणारे समजताच दिली,"विद्यापीठात भौतिकशास्त्रात पीएच . डी . करणारे , विद्यार्थी सेनेचे कार्यकर्ते तुकाराम सराफ यांनी वृत्त समजताच त्याची माहिती अग्निशमन अधिकारी , पोलिसांना दिली ."
करणारे समजल्यावर असलेली काढण्याचा केला,"नाट्यशास्त्रात पीएच . डी . करणारे अशोक बंडगर आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी आगीचे वृत्त समजल्यावर नाट्यगृहात असलेली "" प्रॉपर्टी ' शक्‍य तितकी बाहेर काढण्याचा प्रयत्न केला ."
घेणाऱ्यांत होता,"कुलसचिव डॉ. गजानन सुरासे यांच्यासह सर्वप्रथम घटनास्थळी धाव घेणाऱ्यांत नाट्यशास्त्र विभागप्रमुख डॉ. शशिकांत बऱ्हाणपूरकर , डॉ. शिवाजी सांगळे , डॉ. सुधीर गव्हाणे , प्रा . सुरेश पुरी , व्यवस्थापन परिषद सदस्य डॉ. रामराव माने , प्रा . दिलीप बडे तसेच डॉ. दिलीप पोकळे , डॉ. के. बी. शेजुळे आदींचा समावेश होता ."
घेऊन केली,"व्यवस्थापन परिषदेचे सदस्य डॉ. अविनाश येळीकर , डी. बी. धायगुडे , डॉ. धनंजय माने , प्राचार्य संतोष लोमटे यांनी भेट घेऊन हानीची पाहणी केली ."
,नाट्यगृहाचा विमा
उतरविला होता,विद्यापीठाने नाट्यगृहाच्या वास्तूचा विमा उतरविला होता .
भरलेला दिली,"चार कोटी ७७ लाख रुपयांच्या या विम्याचा हप्ताही विद्यापीठाने भरलेला आहे , अशी माहिती विद्यापीठाच्या मालमत्ता विभागातर्फे कनिष्ठ अधिकारी व्ही . एल . कावळे यांनी दिली ."
करण्यासाठी योजण्याचे दिले,जालना जिल्ह्यातील रॉकेल वितरणात सुधारणा करण्यासाठी ठोस उपाय योजण्याचे आदेश राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचे नेते व पालकमंत्री राजेश टोपे यांनी दिले आहेत .
झाली,जालना जिल्हा दक्षता समितीची बैठक पालकमंत्री राजेश टोपे यांच्या अध्यक्षतेखाली नुकतीच येथे झाली .
दिले,या बैठकीत श्री . टोपे यांनी हे आदेश दिले आहेत .
होती,"बैठकीत आमदार अरविंदराव चव्हाण , आमदार चंद्रकांत दानवे , दक्षता समितीचे सदस्य इनायत पठाण , नूरजहॉं बेगम , मथुराबाई साळुंके , शहा अलमखान मियाखान , शेख निसार शेख इसाख , रमेशचंद्र तवरावाला , तात्यासाहेब चिमणे , जिल्हाधिकारी रणजितसिंह देओल , अतिरिक्त जिल्हाधिकारी बी. बी. चव्हाण , निवासी उपजिल्हाधिकारी वर्षा ठाकूर , जिल्हा पुरवठा अधिकारी डॉ. एन. आर. शेळके आदींची उपस्थिती होती ."
म्हणाले आहेत,"श्री . टोपे म्हणाले , की जिल्ह्यातील जनतेच्या रॉकेल वितरणाबाबत तक्रारी आहेत ."
आहे,ही वस्तुस्थिती आहे .
करतात,आपल्याकडे आणि जिल्ह्यातील अन्य लोकप्रतिनिधींकडे याबाबतीत लोक वारंवार तक्रारी करतात .
मिळावे देते,गोरगरिबांना वाजवी दरात रॉकेल मिळावे म्हणून सरकार अनुदान ( सबसिडी ) देते .
करून दिला,दरम्यानच्या काळात पोलिसांनी जमावबंदी आदेश लागू करून दोन्ही पक्षाच्या नेत्यांना निर्वाणीचा इशारा दिला .
मिळताच पांगले,पोलिसांचा इशारा मिळताच दोन्ही पक्षांचे कार्यकर्ते पांगले .
आल्याचा दिला,"जागतिक तापमानवाढ , प्रदूषण , धरणे , अतिरिक्त पाणीउपसा , अतिरिक्त वाहतूक अशा कारणांमुळे जगातील दहा प्रमुख व मोठ्या नद्यांचे अस्तित्व धोक्‍यात आल्याचा इशारा "" वर्ल्ड वाईड फंड ' ( डब्ल्यूडब्ल्यूएफ ) या संस्थेने ताज्या अहवालात दिला आहे ."
असून आहे,"यांपैकी पाच नद्या आशियातील असून , गंगा व सिंधूचाही यात समावेश आहे ."
येत्या असून केला,"येत्या गुरुवारी "" जागतिक पाणी दिवस ' असून , त्यानिमित्त या संस्थने हा अहवाल प्रसिद्ध केला आहे ."
भेडसावत,""" "" जगाला सध्या ताज्या आणि शुद्ध पाण्याची समस्या भेडसावत आहे ."
आहे,जागतिक तापमानवाढीपेक्षाही ही समस्या अधिक गंभीर आहे .
करण्यासाठी केले पाहिजेत केले,"त्यामुळे जगभरातील सरकारे व उद्योग संस्थांनी त्याचे निराकरण करण्यासाठी तातडीने प्रयत्न केले पाहिजेत , ' ' असे आवाहन ""डब्ल्यूडब्ल्यूएफ'च्या पाणीविषयक कार्यक्रमाचे प्रमुख डॉ. डेव्हिड टिकनेर यांनी केले आहे ."
धरणे पिण्यासाठी होणार होणारा असणारी आहेत,"नद्यांवरील मोठी धरणे , पिण्यासाठी , औद्योगिक व शेतीच्या वापरासाठी पाण्याचा अतिरिक्त प्रचंड उपसा , घातक रसायने व सांडपाण्यामुळे होणार प्रदूषण , जागतिक तापमानवाढ आणि वाहतुकीसाठी होणारा मोठा वापर , ही नद्यांच्या अस्तिवाला मारक असणारी प्रमुख कारणे आहेत ."
वाहत,तिबेटमधून चीनमध्ये व नंतर तेथून म्यानमार व थायलंडमध्ये सालवीन नदी वाहत जाते .
नसलेली आहे,एकही धरण नसलेली जगातील ही एकच नदी आहे .
बांधण्याचा घेतला,"आता तिच्यावर मोठे जलविद्युत प्रकल्प बांधण्याचा निर्णय चीन , म्यानमार व थायलंड सरकारांनी घेतला आहे ."
केलेली जाणार असल्याचे म्हटले,"यामुळे त्या परिसरातील जैववैविध्याबरोबरच "" युनेस्को ' ने घोषित केलेली "" जागतिक वारसा ' विषयक ठिकाणे या प्रकल्पांत जाणार असल्याचे या अहवालात म्हटले आहे ."
वितळण्याचे वाढू लागले,""" जागतिक तापमानवाढीमुळे हिमालयातील हिमनद्या वितळण्याचे प्रमाण वाढू लागले आहे ."
झाल्यास होतील,"या हिमनद्या नामशेष झाल्यास सिंधू , गंगा अशा मोठ्या नद्याही नामशेष होतील ."
आले देण्यात,"सध्या प्रदूषण व पाण्याच्या प्रचंड उपशामुळे गंगेचे अस्तित्व धोक्‍यात आले आहे , ' असा इशाराही देण्यात आला आहे ."
जपण्यास द्यावे,जगभरातील सरकारांनी पाण्याचे हे स्रोत जपण्यास सर्वोच्च प्राधान्य द्यावे .
करण्याचे अवलंबावे केले,"त्याचप्रमाणे उद्योगांनीही पाण्याचा कमीत कमी उपसा करण्याचे धोरण अवलंबावे , असे आवाहन या संस्थेने केले आहे ."
असलेल्या देत केला,पवारांशी असलेल्या जुन्या मैत्रीचा दाखला देत शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी आज केंद्रीय कृषीमंत्री शरद पवार यांच्यापुढे पुन्हा एकदा मैत्रीचा हात पुढे केला .
आलो घडले होऊ शकले केली,"याआधीच आम्ही एकत्र आलो असतो , तर महाराष्ट्राच्या राजकारणात वेगळे घडले असते व पवार पंतप्रधानही होऊ शकले असते , अशी प्रतिक्रिया त्यांनी व्यक्‍त केली ."
झाले बोलत,"प्रसिद्ध गीतकार जगदीश खेबुडकर यांच्या पुस्तकांचे प्रकाशन शिवसेनाप्रमुखांच्या हस्ते आज मातोश्रीवर झाले , त्या वेळी ते बोलत होते ."
पडले,"खेबुडकर यांच्या सामाजिक गीतांवर आधारित ठिणग्यांची फुले , बाभूळबन व चित्रपटगीतांवर आधारित चित्रगंगा भाग १ व भाग २ या चार पुस्तकांचे प्रकाशन बाळासाहेबांच्या हस्ते पार पडले ."
झाल्याबद्दल विचारला होता,या वेळी त्यांना पुणे महानगरपालिकेत शिवसेनेच्या पाठिंब्याने राष्ट्रवादीचा महापौर झाल्याबद्दल पत्रकारांनी प्रश्‍न विचारला होता .
बोलताना म्हणाले करण्याला,"त्यावर बोलताना बाळासाहेब म्हणाले , की शिवसेनेने राष्ट्रवादी कॉंग्रेसशी युती करण्याला आपला विरोध नाही ."
केली होती,याआधीही पवारांकडे याबाबत विचारणा केली होती .
केला होता केले,पवारांपुढे मैत्रीचा हात पुढे केला होता ; मात्र त्या वेळी त्यांनी आपल्या सूचनेकडे दुर्लक्ष केले होते .
आहे खेळतील सांगता येत नसल्याचेही म्हणाले,पवार हा उमदा माणूस आहे ; मात्र ते कधी काय डावपेच खेळतील हे सांगता येत नसल्याचेही ठाकरे म्हणाले .
घेतले विचारले विचारून करीत लगावला,"राष्ट्रवादीशी युतीबाबत भाजपला विश्‍वासात घेतले होते का , असे त्यांना विचारले असता आपण सगळ्याच गोष्टी भाजपला विचारून करीत नाही , असा टोला त्यांनी लगावला ."
केलेल्या विचारण्यात होती करण्यास दिला,महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी अलीकडेच बिहारींसंदर्भात केलेल्या विधानासंदर्भात बाळासाहेबांना प्रतिक्रिया विचारण्यात आली होती ; मात्र त्यांनी त्यावर भाष्य करण्यास नकार दिला .
पत्कराव्या लागलेल्या उमटले,बांगलादेशकडून भारताला पत्कराव्या लागलेल्या लाजीरवाण्या पराभवानंतर त्याचे देशात पडसाद उमटले .
जाळत केला,भारतीय संघाची पोस्टर्स जाळत क्रीडाप्रेमींनी आपला राग व्यक्‍त केला .
करताना म्हणाले ठोकले,"त्यावर भाष्य करताना बाळासाहेब म्हणाले , की आता सेहवागने बर्म्युडाविरोधात शतक ठोकले आहे ."
करणार,मग त्याची आरती करणार की त्यावर बल्लेबल्ले करून नाचणार ?
पाळणे असून आहे सांगताना समजू शकतो केली,"क्रिकेटप्रेमींनी आपल्या रागावर संयम पाळणे गरजेचे असून खेळ एक जुगारच आहे , असे सांगताना आपण क्रिकेटप्रेमींच्या भावनाही समजू शकतो , अशी प्रतिक्रिया त्यांनी व्यक्‍त केली ."
रचलेल्या करीत लगावले,खेबुडकरांनी रचलेल्या गीतांची स्तुती करीत त्यांनी नवोदित कवींना चांगलेच टोले लगावले .
लिहिल्या सांगताना उचलली जात केली,"हल्ली पाऊस व पापडांवर कविता लिहिल्या जातात असे सांगताना "" आती क्‍या खंडाला ' अशी पद्यरचना आता मराठीत उचलली जात आहे याबद्दल त्यांनी खंत व्यक्‍त केली ."
मिळत होत झाले असल्याची केली,"मराठी चित्रपटांना सिनेमागृहे मिळत नाहीत अशी ओरड होत असली , तरी सध्या चांगले मराठी चित्रपटच दुर्मिळ झाले असल्याची खंतही त्यांनी या वेळी व्यक्‍त केली ."
करणाऱ्या देईपर्यंत सोडण्याचा दिला,"बॉब वूल्मर यांच्या संशयास्पद मृत्यूची चौकशी करणाऱ्या जमैकाच्या पोलिसांनी , पाकिस्तान क्रिकेट संघाला आपण सूचना देईपर्यंत जमैका न सोडण्याचा आदेश दिला आहे ."
करण्याची दिली होण्याची आहे घेतल्यास वाढतच,"वूल्मर यांच्या पत्नीने जमैकातील पोलिसांना शवविच्छेदन करण्याची परवानगी दिली आहे , त्यामुळे त्यांच्या मृत्यूचे नेमके कारण आज रात्री उशिरा जाहीर होण्याची शक्‍यता आहे ; मात्र त्याच वेळी एकंदर परिस्थिती लक्षात घेतल्यास त्यांच्या मृत्यूचे गूढ वाढतच आहे ."
बोलण्यास नाहीत सोडण्याच्या दिल्या,"आता वूल्मर यांच्या मृत्यूबाबत पोलिस अधिकारी काहीही बोलण्यास तयार नाहीत , पण त्यांनी पाकिस्तान संघास जमैका न सोडण्याच्या सूचना दिल्या आहेत ."
थांबण्यास सांगितले,"पाकची उद्या स्पर्धेतील अखेरची साखळी लढत होईल , पण त्यांना शनिवारपर्यंत वेस्ट इंडीजमध्येच थांबण्यास सांगितले आहे ."
देण्यास नाहीत देत असल्याचे सांगितले,पोलिस अधिकारी यासंदर्भात कोणतीही अधिक माहिती देण्यास तयार नाहीत ; मात्र काही वरिष्ठ पोलिस आधिकाऱ्यांनी पाक संघातील खेळाडू तसेच पदाधिकारी पूर्ण सहकार्य देत असल्याचे सांगितले .
असल्याचे होत असतो सांगितले झाली होत असल्याचे सांगितले,"जोपर्यंत कोणताही मृत्यू नैसर्गिक असल्याचे सिद्ध होत नाही , तोपर्यंत तो मृत्यू संशयास्पदच असतो , असे पोलिस आयुक्त मार्क शिल्ड यांनी सांगितले आहे , पण वूल्मर यांची हत्या झाली का , या दिशेनेही तपास होत असल्याचे सूत्रांनी सांगितले ."
मारण्याची दिली होती,पाकिस्तानच्या चाहत्यांनी वूल्मर यांना ठार मारण्याची धमकी दिली होती .
घेतलेल्या होत,त्याचमुळे वूल्मर यांची भेट घेतलेल्या प्रत्येकाची कसून चौकशी होत आहे .
गेले,वूल्मर संध्याकाळी ७ वाजता रूममध्ये गेले .
घेतले नव्हते,त्यांनी संघासोबत त्या दिवशी भोजनही घेतले नव्हते .
घेतला जात,हा मुद्दा लक्षात घेतला जात आहे .
असलेल्या आहे लागला होत,"त्याचबरोबर पाक संघाचा मुक्काम असलेल्या हॉटेलपासून रुग्णालय पंधरा मिनिटांवर आहे , पण त्यांना प्रवासास एक तास का लागला , याचीही चौकशी होत आहे ."
करण्यात,वूल्मर यांच्या खोलीची कसून तपासणी करण्यात आली .
झाली असल्याचे आले,त्या वेळी वूल्मर यांना रक्ताची उलटी झाली असल्याचे लक्षात आले .
झाला असल्याची आढळली झाला आहे,"वूल्मर यांना अतिसार झाला असल्याची चिन्हे आढळली आहेत , त्यामुळे त्यांना त्यांच्या शेवटच्या क्षणात त्रास झाला असावा , असाही पोलिसांचा कयास आहे ."
आला असल्याचे आहे झाल्यामुळे झाला असल्याची असल्याचे सांगितले,"औषधाचा अतिरिक्त डोस तसेच ताणतणाव यामुळे वूल्मर यांना हृदयविकाराचा झटका आला असल्याचे काही वैद्यकीय तज्ज्ञांचे मत आहे , पण रक्ताची उलटी झाल्यामुळे विषप्रयोगही झाला असल्याची शक्‍यता असल्याचे वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी सांगितले ."
असते,जमैकातील कायद्यानुसार शवविच्छेदनासाठी मृत व्यक्तीच्या नातेवाईकांची परवानगी आवश्‍यक असते .
येणार घेतली जाणार होती करण्याची दिली,"सुरुवातीस वूल्मर यांचे कुटुंब आफ्रिकेतून वेस्ट इंडीजला येणार होते , त्यामुळे त्यांची लेखीच परवानगी घेतली जाणार होती , पण आता वूल्मर यांच्या पत्नीने जमैकातील पोलिसांना शवविच्छेदन करण्याची परवानगी दिली आहे ."
लागली असावी करण्यात,"बाराच्या सुमारास आग लागली असावी , असा अंदाज व्यक्त करण्यात येत आहे ."
गेलेले,कुलगुरू डॉ. नागनाथ कोत्तापल्ले पुण्याला गेलेले होते .
कळताच घेतली,कुलसचिव डॉ. गजानन सुरासे यांनी वृत्त कळताच घटनास्थळी धाव घेतली .
राहणारे कळताच धावून,"अनेक विद्यार्थी , विद्यापीठात राहणारे प्राध्यापक वृत्त कळताच घटनास्थळी धावून गेले ."
देऊन केली,महापालिका आयुक्त असीमकुमार गुप्ता ; तसेच सहायक पोलिस आयुक्त बी. सी. अवसरमोल यांनी घटनास्थळी भेट देऊन पाहणी केली .
पडला,परळीच्या औष्णिक केंद्रात एक संच पुन्हा बंद पडला !
,"परळी वैजनाथ , ता . २२ -"
झाल्यामुळे पडला,"औष्णिक वीजनिर्मिती केंद्रातील २१० मेगावॉट क्षमतेचा संच क्रमांक चार नेहमीप्रमाणे "" बॉयलर ट्यूब लिक ' झाल्यामुळे पुन्हा बंद पडला आहे ."
पडला,पंचवीस दिवसांत दुसऱ्यांदा हा संच बंद पडला आहे .
पडला,शनिवारी ( ता . २१ ) मध्यरात्रीनंतर एक वाजता हा संच बंद पडला .
झाल्यामुळेच पडला होता,""" बॉयलर ट्यूब लिक ' झाल्यामुळेच केंद्रातील संच क्रमांक तीन मंगळवारी ( ता . १७ ) बंद पडला होता ."
होतो होतो पडला,तो चालू होतो न्‌ होतो तोच संच क्रमांक चार बंद पडला आहे .
पडला होता,गेल्या महिन्यात २९ मार्चला हा संच याच कारणामुळे बंद पडला होता .
झाल्यामुळे लागला होता,त्यानंतर त्यात मोठा बिघाड झाल्यामुळे आठवड्यापेक्षा अधिक कालावधी दुरुस्तीसाठी लागला होता .
पडण्याचा वाढण्यावर होत,वीज केंद्रातील संच सतत बंद पडण्याचा परिणाम भारनियमन वाढण्यावर होत आहे .
करावा,शिवाय वीज कंपनीला मोठा आर्थिक फटका सहन करावा लागतो .
करण्यात होती,२१० मेगावॉटच्या या संचाची काही महिन्यांपूर्वीच वार्षिक देखभाल करण्यात आली होती .
करण्यात होता,त्यासाठी त्यावर सुमारे ५० कोटी रुपये खर्च करण्यात आला होता .
होऊनही झाल्याच्या पडला,"एवढा मोठा खर्च होऊनही हा संच नोव्हेंबर २००६ पासून फेब्रुवारी २००७ अखेरपर्यंत "" बॉयलर ट्यूब लिक ' झाल्याच्या नेहमीच्या कारणामुळे १४ वेळा बंद पडला ."
पडला होता,शिवाय मार्च महिन्यात दोन वेळा हा संच बंद पडला होता .
घालून पडण्याच्या करावी होत,"या प्रकरणी वीजनिर्मिती कंपनीच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी त्वरित लक्ष घालून संच बंद पडण्याच्या प्रकाराची उच्चस्तरीय चौकशी करावी , अशी मागणी येथे होत आहे ."
साधला सांगितले होऊन पडत,"दरम्यान , केंद्राच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधला असता त्यांनी सांगितले , की "" बॉयलर ट्यूब लिक ' होऊन संच सतत बंद पडत आहेत ."
घेतली असून घेऊन केल्या,"याची गंभीर दखल केंद्राने घेतली असून , या कारणाचा शोध घेऊन त्यादृष्टीने उपाययोजना सुरू केल्या आहेत ."
मागविण्यात,तज्ज्ञांचा अहवालही मागविण्यात आला आहे .
,१ ) पंचवीस दिवसांत दुसऱ्यांदा बंद
,२ ) राज्यातील भारनियमनावर परिणाम
गेला,३ ) कोट्यवधींचा खर्च वाया गेला
,४ ) प्रत्येक वेळी नेहमीचेच कारण
,५ ) उच्चस्तरीय चौकशीची मागणी
पळविली,अण्णा हजारे यांची जीप चोरांनी पळविली
पळविल्याची घडली,"औंढा नागनाथ , ता . २२ - येथील शासकीय विश्रामगृह परिसरातून ज्येष्ठ समाजसेवक अण्णा हजारे यांची जीप चोरांनी पळविल्याची घटना शनिवारी ( ता . २१ ) रात्री घडली ."
उडाली,या प्रकारामुळे पोलिस विभागात खळबळ उडाली आहे .
दिले असून केली,पोलिसांनी राज्यात नाकाबंदीचे आदेश दिले असून शोधासाठी परराज्यांतही पथके रवाना केली आहेत .
दिलेल्या आहेत,"पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार , श्री . हजारे हे चार दिवसांपासून हिंगोली जिल्ह्याच्या दौऱ्यावर आहेत ."
झाल्या,"सेनगाव , हिंगोली , कळमनुरी व वसमत येथे त्यांच्या सभाही झाल्या ."
होती,शनिवारी सायंकाळी औंढा नागनाथ येथे त्यांची सभा होती .
आटोपून थांबले,रात्री सभा आटोपून श्री . हजारे हे मुक्कामासाठी औंढ्याच्या शासकीय विश्रामगृहात थांबले होते .
करण्यात होती,या वेळी त्यांची स्कार्पिओ जीप ( एमएच - १६ - आर - ५२०५ ) विश्रामगृह परिसरात उभी करण्यात आली होती .
पळविली,रात्रीच्या वेळी चोरांनी ही जीप पळविली .
गेल्याचे आले,जीप चोरीला गेल्याचे सकाळी सात वाजता चालक अशोक दसरे यांच्या लक्षात आले .
मिळताच जाऊन केली,"या घटनेची माहिती मिळताच पोलिस अधीक्षक सतीश खंदारे , अतिरिक्त पोलिस अधीक्षक किशन पवार , सहायक पोलिस निरीक्षक दत्तात्रय नाळे यांनी घटनास्थळी जाऊन पाहणी केली ."
दिले,लगेच तातडीने राज्यात सर्वत्र नाकाबंदीचे आदेश दिले .
करण्यात,"याशिवाय इंदूर , हैदराबाद , राजस्थान , गुजरात येथे पोलिस पथके रवाना करण्यात आली आहेत ."
करण्यात,या प्रकरणी चालक अशोक दसरे यांच्या तक्रारीवरून औंढा नागनाथ पोलिस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे .
घेतले,"दरम्यान , पोलिसांनी तातडीने तपास काम हाती घेतले आहे ."
आढळली,"वाहनातील कागदपत्रे , पुस्तक जिंतूर मार्गावरील गोळेगाव रस्त्यावर आढळली ."
काढून फेकून,विशेष म्हणजे चोरट्यांनी गोळेगावजवळ जीपची नंबर प्लेट काढून फेकून दिली .
काढले,जीपवरील स्टिकरही काढले .
आढळल्यामुळे पळविण्यात असावी केली जात,"येथे कागदपत्रे आढळल्यामुळे ही जीप जिंतूरकडे पळविण्यात आली असावी , अशी शक्‍यता व्यक्त केली जात आहे ."
पळविल्याचे,तक्रारींचे गठ्ठे पळविल्याचे दुःख - हजारे
सांगितले दिली होती,"सेनगाव ( बातमीदार ) - जीपचोरीच्या प्रकाराबाबत श्री . हजारे यांनी सांगितले , की स्वामी विवेकानंद कृतज्ञता निधी अंतर्गत समाजानेच ही जीप आपणास दिली होती ."
झाले,"दरम्यान , वाशीम , अमरावती व हिंगोली येथे कार्यक्रम झाले ."
आल्या,या वेळी आपणाकडे मोठ्या प्रमाणावर तक्रारी आल्या होत्या .
होते,त्या तक्रारींचे गठ्ठे वाहनात होते .
पळविल्याचे होत असल्याचे सांगितले,ही कागदपत्रे पळविल्याचे दुःख होत असल्याचे श्री . हजारे यांनी सांगितले .
घेतली,पोलिस प्रशासनाची ढिलाई - घुगे हिंगोली - जीपचोरीच्या घटनेबाबत आमदार गजानन घुगे यांनी रविवारी सायंकाळी तातडीने पत्रकार परिषद घेतली .
गेली,पोलिस प्रशासनाच्या ढिलाईमुळे श्री . हजारे यांची जीप चोरीला गेली .
आहेत,श्री . हजारे हे तीन ते चार दिवसांपासून हिंगोली जिल्हाच्या दौऱ्यावर आहेत .
नव्हते,त्यांना साधे पोलिस संरक्षणदेखील नव्हते .
ठेवले घडलाच नसता सांगितले,"औंढ्याच्या शासकीय विश्रामगृहावर दोन पोलिस बंदोबस्तासाठी ठेवले असते , तर हा प्रकार घडलाच नसता असेही श्री . घुगे यांनी सांगितले ."
झाला असून झाली केली,""" जागतिकीकरणाचा फायदा देशातील धनाढ्यांनाच झाला असून , गरिबीत मात्र वाढच झाली आहे , ' अशी टीका दिल्ली उच्च न्यायालयाचे माजी मुख्य न्यायमूर्ती राजिंदर सच्चर यांनी आज येथे केली ."
झाले,""" भारतीय समाजव्यवस्थेसमोरील आव्हाने ' या विषयावर श्री . सच्चर यांचे शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालयाच्या सभागृहात रविवारी ( ता . २२ ) व्याख्यान झाले ."
बोलत,त्या वेळी ते बोलत होते .
भूषविले,अर्थतज्ज्ञ प्रा . एच . एम . देसरडा यांनी अध्यक्षस्थान भूषविले .
होते,"जनहित प्रतिष्ठानचे अध्यक्ष ऍड . सतीश तळेकर , जुल्फीकार अली , प्राचार्य मजहर मोहीयोद्दीन व्यासपीठावर उपस्थित होते ."
होत,""" जागतिकीकरणाच्या प्रक्रियेत चीनसारख्या देशाच्या वस्तू बाजारपेठेत सहज उपलब्ध होत आहेत ."
थांबल्याने झाली सांगितले,"भारतातील या वस्तूंचे उत्पादन थांबल्याने बेरोजगारांच्या संख्येत मोठी वाढ झाली आहे , ' असे न्या . सच्चर यांनी सांगितले ."
असून,"देशातील सत्तर टक्के नागरिकांचे खेड्यात वास्तव्य असून , त्यांच्याकडे अद्याप स्वच्छतागृहांची व्यवस्था नाही ."
करावी,काही ठिकाणी पाण्यासाठी दोन किलोमीटरपर्यंत पायपीट करावी लागते .
असलेल्या आहे,देशाची राजधानी असलेल्या दिल्लीतही मूलभूत सुविधांचा मोठा अभाव आहे .
असेल करणारा घेण्याचा आहे केला,"राजधानीची अशी परिस्थिती असेल , तर स्वतःला विकासाकडे वाटचाल करणारा देश म्हणून घेण्याचा आपल्याला काय अधिकार आहे , असा प्रश्‍न त्यांनी उपस्थित केला ."
देण्याचे होत,विशेष आर्थिक क्षेत्रांच्या ( एसईझेड ) नावाखाली शेतकऱ्यांच्या जमिनी जबरदस्तीने उद्योजकांच्या ताब्यात देण्याचे प्रयत्न होत आहेत .
बुडविणाऱ्या मिळणार असून नसल्याची केली,"देशातील बॅंकांचे एक लाख कोटी रुपयांचे कर्ज बुडविणाऱ्या बड्या उद्योगपतींनाच ""एसईझेड'चा मलिदा लाटायला मिळणार असून , देशाचा त्यात कसलाही फायदा नसल्याची टीका त्यांनी केली ."
करण्यासाठी करण्याची असल्याचे केले,देशातील गरिबी दूर करण्यासाठी जागतिकीकरणाविरोधातील लढा तीव्र करण्याची गरज असल्याचे श्री . सच्चर यांनी नमूद केले .
कळत होणारी थांबणार,"सर्वसामान्य माणसाला याचे महत्त्व कळत नाही , तोपर्यंत खारफुटीच्या जंगलांच्या तोडीने होणारी निसर्गाची शोकांतिका थांबणार नाही ."
,वसईलाही धोका
टाकण्यात,वसईतील जूचंद्र ग्रामपंचायतीच्या हद्दीतही खाडीकिनारी खारफुटीच्या जंगलांवर अशीच मातीची भर टाकण्यात आली आहे .
झाली,या प्रकरणी चारजणांना नुकतीच अटक झाली आहे .
झाली विचारीत,अटक तर झाली ; पण मातीखाली गाडल्या गेलेल्या खारफुटीचे काय NULL ? असा प्रश्‍न येथील ग्रामस्थ विचारीत आहेत .
ओढवली,या भागात अनेक ठिकाणी खारफुटीच्या जंगलांवर संक्रांत ओढवली आहे .
घालण्यासाठी येत,या जंगलांतच मासे अंडी घालण्यासाठी येत असतात .
झाली होईल केली,"ही जंगलेच नष्ट झाली तर या भागात माशांचे पुनरुत्पादन कमी होईल , अशी भीती मच्छीमारांनी व्यक्त केली ."
करता बोला,"जंत्रे , काय करता बोला !"
आल्या अडकून,निवडणुका आल्या की लोकप्रतिनिधी व परिसरातील जागरूक कार्यकर्ते राजकारणात अडकून पडतात .
होतात,अशा वेळी मोठ्या प्रमाणावर ही अतिक्रमणे होतात .
सांभाळलेले झाले,ठाणे शहराच्या जिल्हाधिकारी पदाची धुरा समर्थपणे सांभाळलेले नंदकुमार जंत्रे आता ठाणे पालिकेचे आयुक्त झाले आहेत .
घालावे आहे,"त्यांनी निवडणुकीच्या रणधुमाळीतही या प्रकरणात लक्ष घालावे , अशी नागरिकांची अपेक्षा आहे ."
केली,राज्याच्या सुवर्ण कर्नाटक महोत्सवानिमित्त मुख्यमंत्री एच. डी. कुमारस्वामी यांनी सुवर्ण ग्रामोदय योजनेची घोषणा केली .
करण्यासाठी करण्यात दिली,"याच्या पहिल्या टप्प्यातील कामे सुरू करण्यासाठी २५० कोटींचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे , अशी माहिती उपमुख्यमंत्री बी. एस. येदियुराप्पा यांनी काल पत्रकारांना दिली ."
करण्यासाठी आहे,राज्यातील संमिश्र सरकार ग्रामीण भागातील विकास करण्यासाठी कटिबद्ध आहे .
करण्यासाठी आहे,ग्रामीण भागाचा सर्वांगीण विकास करण्यासाठी सुवर्ण ग्रामोदय योजना लाभदायक आहे .
राबविण्यासाठी दिली सांगितले,"ही योजना व्यापकपणे राबविण्यासाठी शासनाने संबंधित अधिकाऱ्यांना योग्य ती सूचना दिली आहे , असे येदियुराप्पा यांनी सांगितले ."
देण्यात येणार असून आहे,दुसऱ्या टप्प्यात राज्यातील पर्यटन क्षेत्राला प्राधान्य देण्यात येणार असून त्या दिशेने नियोजन सुरू आहे .
होऊन होईना केल्यासारखे होईल वाढेल केला,"पर्यटन क्षेत्राच्या विकासाने त्या त्या क्षेत्रात विकास होऊन थोड्या प्रमाणात का होईना , रोजगार समस्येवर मात केल्यासारखे होईल व व्यवसाय वाढेल , असा आशावाद या वेळी व्यक्त केला ."
करणे होणार असून असल्याचे सांगितले,या सर्व योजनांची पूर्तता करणे हे फक्त सत्ता पक्षातील सरकारकडून होणार असून विरोधी कॉंग्रेस पक्षाच्या पाठिंब्याने हे शक्‍य असल्याचे येदियुराप्पा यांनी सांगितले .
करणे उभारण्यासाठी केला,"आमच्या सरकारने लघु पाटबंधारे योजनांची अंमलबजावणी करणे , तलाव उभारण्यासाठी ३०० कोटींचा निधी उपलब्ध केला आहे ."
राखून ठेवला होता,या पूर्वीच्या कॉंग्रेस सरकारने उपरोक्त योजनेसाठी फक्त १६८ कोटींचा निधी राखून ठेवला होता .
घेणाऱ्या देण्याचे करण्यात येणार,हायस्कूलमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या दारिद्य्रेषेखालील २ लाख १५ हजार विद्यार्थ्यांना भाग्यलक्ष्मी योजनेखाली मोफत सायकली देण्याचे काम फेब्रुवारी २००७ पर्यंत पूर्ण करण्यात येणार आहे .
करण्यात,यासाठी ४५ कोटींचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे .
करण्यात,तसेच भाग्यलक्ष्मी योजनेखाली १३६ कोटी रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला .
देण्यात येणार,गरीब मुलींना दीर्घ मुदतीची ठेव स्वरूपात ही रक्कम देण्यात येणार आहे .
होणार,राज्यातील सुमारे दोन लाख लाभार्थी कुटुंबांतील मुलींना याचा लाभ होणार आहे .
घेऊन करताना येणार,राज्यातील शेतकऱ्यांचे हित लक्षात घेऊन कृषी उत्पन्न बाजार समिती कायद्यात बदल करताना शासन कोणत्याही दबावाखाली येणार नाही .
होणार,या वर्षी २००७ मध्ये दोन खग्रास चंद्रग्रहण आणि दोन खंडग्रास सूर्यग्रहण होणार आहे .
दिसेल,त्यातील एक सूर्यग्रहण भारतातील काही भागात दिसेल .
दिसू शकणार दिसेल,"मात्र संपूर्ण महाराष्ट्राला दिसू शकणार नाहीत , तर पहिले चंद्रग्रहण महाराष्ट्रात दिसेल ."
दिसणार,"परंतु , विदर्भवासीयांना दिसणार नाहीत , तसेच दुसऱ्या चंद्रग्रहणास संपूर्ण महाराष्ट्रच मुकणार आहेत ."
होणार,पहिले खग्रास चंद्रग्रहण ३ मार्च रोजी ( होळी ) मध्यरात्रीनंतर होणार आहे .
होणार असून वाजून होणार,"४ मार्चला ( धुलीवंदन ) खऱ्या अर्थाने पहाटे ३ वाजता चंद्रग्रहणास स्पर्श होणार असून , ६ वाजून ४२ मिनिटांनी ग्रहणमोक्ष होणार आहे ."
दिसेल,"हे खग्रास चंद्रग्रहण संपूर्ण भारतासह अंटार्टिका , आशिया , युरोप , दक्षिण , मध्य व उत्तर अमेरिकेसह जपान , चिनचा काही भाग , रशिया , फिलिपाईन्स , इंडोनेशिया येथून दिसेल ."
दिसेल,"भारतातील अहमदाबाद , अमृतसर , भोपाळ , दिल्ली , जयपूर , कोल्हापूर , उज्जैन , मुंबई , नाशिक , पुणे येथून ग्रहणमोक्ष दिसेल ."
होणार दिसणार,"मात्र , ग्रहण सुटण्यापूर्वीच सूर्योदय होणार असल्याने यवतमाळ , अकोला , नागपूर , जळगांव , चंद्रपूर या ठिकाणी दिसणार नाहीत ."
होणार असून होईल,"दुसरे खग्रास चंद्रग्रहण २८ ऑगस्टला दुपारी २.२१ वाजता सुरू होणार असून , ५.५४ वाजता ग्रहणमोक्ष होईल ."
दिसेल,"हे ग्रहण महाराष्ट्राव्यतिरिक्त अंदमान - निकोबार बेट , आगरतळा , दिब्रुगड , गुवाहाटी , इम्फाल , इटानगर , शिलॉंग , तेजापूर येथून अंशतः दिसेल ."
होणार,खंडग्रास सूर्यग्रहण १९ मार्चला होणार आहेत .
होणार ग्रासलेले दिसेल,ते आपल्याकडे सूर्योदयापूर्वीच होणार असल्याने ग्रासलेले सूर्यबिंबच आपल्याला दिसेल .
वाजून होईल,सकाळी ७ वाजून ४३ मिनिटांनी ग्रहणमोक्ष होईल .
दिसेल,ग्रहणस्पर्श व मोक्ष या दोन्ही अवस्था भारतातील पूर्व व ईशान्य भागातून दिसेल .
वाजून होणाऱ्या वाजून होईल,११ सप्टेंबर रोजी दुपारी ३ वाजून ५५ मिनिटांनी सुरू होणाऱ्या खंडग्रास सूर्यग्रहणाचा मोक्ष रात्री ८ वाजून ७ मिनिटांनी होईल .
दिसणार,हे ग्रहण भारतातून दिसणार नाही .
दिसेल,"दक्षिण अमेरिका , अटलांटिक महासागर , अंटार्टिकामधून ते दिसेल ."
समजून घ्यावे करावे लागण्याचे असणाऱ्या केले,"ग्रहणासारख्या खगोलीय घटनांमागील विज्ञान समजून घ्यावे , त्याचे निरीक्षण करावे , तसेच जनतेने कोणत्याही पारंपरिक कर्मकांडाच्या मागे न लागण्याचे आवाहन खगोल अभ्यास मंडळ असणाऱ्या ' स्काय वॉच ग्रुप ' चे अध्यक्ष रवींद्र खराबे , एन. एफ. सातपुते , मो. गौसुद्दीन , निखिल विंचूरकर , चिन्मय बरडे , अनिकेत कोटावर , अक्षय फुले , पंकज गोपतवार , सोनाली काटोलकर , मृणाल काटोलकर यांनी केले आहे ."
दिल्याने येणार,आळंदी नगरपालिका निवडणुकीत मतदारांनी कोणत्याच पक्षाला स्पष्टपणे कौल न दिल्याने त्रिशंकू सत्ता येणार आहे .
आहे,कॉंग्रेस हा राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच्या तुलनेत वरचढ आहे .
घेण्याच्या ठरणार,तरी सत्ता ताब्यात घेण्याच्या दृष्टीने दोन्ही पक्षांसाठी शिवसेना आणि अपक्षांची भूमिका निर्णायक ठरणार आहे .
असल्याने रंगली,"दरम्यान , उमेदवारांची पळवापळवी चालू असल्याने ' नवा अध्यक्ष कोण ? ' याचीच चर्चा शहरात रंगली आहे ."
आहेत आहेत,"आळंदी नगरपालिका निवडणुकीतील विजयी उमेदवारांपैकी कॉंग्रेसचे चारही जण सध्या बाहेर आहेत , तर पुरस्कृत उमेदवार ज्ञानेश्वर रायकर आणि रुख्मिणी गोरे याही सध्या आळंदीबाहेर आहेत ."
आला,उमेदवारांच्या पळवापळवीस वेग आला आहे .
पळून जाणे आहे आहेत,"मात्र ज्यांनी पळून जाणे आवश्‍यक आहे , असे अपक्ष उमेदवार मात्र जागेवरच आहेत ."
असल्याचे सांगण्यात असल्याचे बोलले जात,"सध्या कॉंग्रेसच्या गोटामध्ये आठ उमेदवार असल्याचे सांगण्यात आले आहे , तर ' राष्ट्रवादी ' कडे शिवसेनेसह आठ उमेदवार असल्याचे बोलले जात आहे ."
होऊनही घेण्यासाठी आहेत,त्यामुळे पराभव होऊनही सत्ता ताब्यात घेण्यासाठी माजी नगराध्यक्ष बबनराव कुऱ्हाडे प्रयत्नशील आहेत .
असून द्यायची होणे आहे,"कॉंग्रेसच्या वतीने उपाध्यक्षपद अपक्ष विजयी उमेदवार डी. डी. भोसले यांना निश्‍चित असून , अध्यक्षपदाची माळ कोणाकडे द्यायची , याचाच विचार अद्याप होणे बाकी आहे ."
असून समजले जात,"तर ' राष्ट्रवादी ' च्या वतीने अध्यक्षपदासाठी अपक्षांमधील नाना गरुड निश्‍चित असून , उपाध्यक्षपद शिवसेनेचे रोहिदास तापकीर , नंदकुमार कुऱ्हाडे यांच्यासाठी निश्‍चित समजले जात आहे ."
द्यायचा केलेले,"मात्र , शिवसेनेने आपला पाठिंबा कोणाला द्यायचा , हे अद्याप निश्‍चित केलेले नाही ."
असल्याची आहे,' राष्ट्रवादी ' शी युतीचा प्रयत्न असल्याची सध्या शहरात चर्चा आहे .
केल्यास मिळणार घेण्यास आहे,' राष्ट्रवादी ' शी युती केल्यास सत्तेत महत्त्वाचा वाटा मिळणार असल्याने हा फायदा घेण्यास सध्या शिवसेना उत्सुक आहे .
झाल्याने आहे,शिवसेनेचे दोन उमेदवार पक्षाच्या चिन्हावर ; तर एक पुरस्कृत उमेदवार विजयी झाल्याने त्यांची संख्या तीन आहे .
जिंकून देण्यासाठी करण्याचा करीन सांगितले,"देशाला ही स्पर्धा जिंकून देण्यासाठी मी क्षमतेचा पूर्ण वापर करण्याचा प्रयत्न करीन , असेही शोएबने सांगितले ."
केले,"नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांच्याबाबत आपल्याकडे कोणतीही माहिती नाही , असे "" रिसर्च अँड ऍनॅलिसिस विंग ' ( रॉ ) या भारताच्या प्रमुख गुप्तचर संघटनेने प्रथमच जाहीर केले आहे ."
विचारलेल्या देताना केला,""" मिशन नेताजी ' या स्वयंसेवी संस्थेने माहितीच्या अधिकारात विचारलेल्या प्रश्‍नाला उत्तर देताना ""रॉ'ने हा खुलासा केला आहे ."
दिली,"यानिमित्ताने ""रॉ'ने प्रथमच शासकीय यंत्रणेव्यतिरिक्त अन्य संस्थेला ही माहिती दिली आहे ."
घेणारी आहे,""" मिशन नेताजी ' ही नेताजींच्या गूढ मृत्यूचा स्वयंस्फूर्तपणे मागोवा घेणारी कोलकत्यातील स्वयंसेवी संस्था आहे ."
पाठविलेल्या दिली,या संस्थेचे अनुज धर यांना १९ जानेवारी रोजी पाठविलेल्या पत्रात केंद्रीय सचिवालयातील उपसचिव पी. एन. रणजित कुमार यांनी ही माहिती दिली आहे .
कळविण्यास सांगण्यात असलेली,""" मला तुम्हाला ही माहिती कळविण्यास सांगण्यात आले आहे , की नेताजींचा उल्लेख असलेली कोणतीही माहिती ' रॉ ' "" कडे नाही ."
केल्याप्रमाणे देता,"त्यामुळे अशी एखादी यादी , तुम्ही मागणी केल्याप्रमाणे देता येत नाही ."
म्हटले,असे श्री. कुमार यांनी या पत्रात म्हटले आहे .
देण्यास करून दिली,"याशिवाय "" माहितीच्या अधिकारात अशी माहिती देण्यास ' रॉ ' "" बांधील नाही , अशी आठवणही कुमार यांनी धर यांना करून दिली आहे ."
नाहीत,श्री. धर मात्र ' रॉ ' च्या उत्तराबाबत समाधानी नाहीत .
म्हणाले करीत आहे केले,"ते म्हणाले , "" २००१मध्ये तेव्हाचे गृहसचिव कमल पांडे यांनी मुखर्जी आयोगासमोर ( हा आयोग नेताजींच्या गूढ मृत्यूबाबत चौकशी करीत आहे ) एक प्रतिज्ञापत्र सादर केले आहे ."
आहे,या प्रतिज्ञापत्रात अनेक गोपनीय गोष्टी आणि नोंदींचा समावेश आहे .
झाल्या उमटेल पोचेल,"त्या जाहीर झाल्या , तर भारतात मोठी तीव्र प्रतिक्रिया उमटेल आणि भारताच्या मित्रदेशांबरोबरच्या संबंधांनाही हानी पोचेल ."
आहेत,"या नोंदींपैकी काही ""रॉ'कडे आहेत ."
कोलमडली,"भारत संचार निगम लिमिटेडचा नागपुरातील मेनस्वीच बिघडल्याने आज ( ता. १ ) सकाळपासून बी. एस. एन. एल. ची विदर्भ , मराठवाडा आणि नाशिक येथील मोबाईल सेवा कोलमडली ."
असलेले होते,या स्वीचवर कार्यान्वित असलेले सुमारे ५ लाख मोबाईल दिवसभर बंद होते .
करण्यात,काही महिन्यांपूर्वी बीएसएनएलच्या मोबाईल सेवेचा विस्तार करण्यात आला .
वाढविण्यात,मोबाईल सेवेची क्षमता वाढविण्यात आली .
लावण्यात,त्याकरिता नागपुरात फ्रॉंसच्या ' अल्का टेल ' कंपनीचा स्वीच लावण्यात आला .
आहेत,सद्यस्थितीत सुमारे पाच लाख जोडण्या त्यावर कार्यान्वित आहेत .
झाल्यामुळे कोलमडली,या स्वीचमध्ये अचानक बिघाड निर्माण झाल्यामुळे बीएसएनएलची मोबाईल सेवा कोलमडली .
आल्यानंतर कामाला लागले,सकाळी दहाच्या सुमारास हा प्रकार लक्षात आल्यानंतर बीएसएनएलचे वरिष्ठ अभियंते दुरुस्तीच्या कामाला लागले .
सांभाळणारे झाल्यामुळे आहे घेणे गेले,"परंतु , मोबाईल सेवेचा कार्यभार सांभाळणारे उपसरव्यवस्थापक श्री. लोढा हे नुकतेच येथे रुजू झाल्यामुळे , त्यांना नेमकी समस्या कुठे आहे , याचा शोध घेणे अवघड गेले ."
लागले,' अल्का टेल ' चे फ्रॉंस येथील तज्ज्ञही दुरुस्तीच्या कामात लागले होते .
होत होती करणे होत,"या दरम्यान कधी सेवा सुरू होत होती तर कधी बंद , काही जणांना ' एसएमएस ' ची देवाण - घेवाण करणे शक्‍य होत होते ."
गेल्या बिघडली होती,काही ग्राहकांनी सांगितल्यानुसार गेल्या तीन - चार दिवसांपासून मोबाईल सेवा बिघडली होती .
झाले,रात्री १० नंतर काही जणांचे मोबाईल सुरू झाले .
करण्यात आल्यामुळे होऊ शकले,"परंतु , मराठवाडा आणि नाशिक येथील जोडण्या या मेनस्वीचवरून कार्यान्वित करण्यात आल्यामुळे , तेथील मोबाईल लवकर सुरू होऊ शकले नाही ."
वाढविल्यानंतर करून दिल्या,"क्षमता वाढविल्यानंतर बीएसएनएलतर्फे नवीन योजना सादर करून , भरमसाट मोबाईल जोडण्या दिल्या आहेत ."
असूनही देण्यात पडत असल्याचे होते,खासगी कंपन्यांच्या तुलनेत प्रचंड मागणी असूनही सेवा देण्यात बीएसएनएल मागे पडत असल्याचे चित्र होते .
देण्याचा लावला होता,"परंतु , काही महिन्यांमध्ये जोडण्या देण्याचा धडाकाच लावला होता ."
वाढल्यामुळे कोलमडली केला,"त्यामुळे स्वीचवरील भार वाढल्यामुळे सेवा कोलमडली आहे , असा अंदाज काही अधिकाऱ्यांनी व्यक्‍त केला ."
उद्‌भवली होती,दीड वर्षापूर्वीही याच प्रकारची समस्या उद्‌भवली होती .
करण्यात आला होता,"त्यावेळेसही नुकताच विस्तार करण्यात आला होता , हे विशेष ."
असलेले द्यावे लागणार,"खासगी वाहिन्यांना आता भारतातील ; तसेच परदेशांतील क्रिकेट सामन्यांच्या थेट प्रक्षेपणासाठी आवश्‍यक असलेले "" क्‍लीन लाइव्ह फीड "" दूरदर्शनलाही द्यावे लागणार आहे ."
केला असून केले जाणार,"आज केंद्र सरकारने याबाबतचा वटहुकूम जारी केला असून , त्याबाबतचे विधेयक लवकरच संसदेत सादर केले जाणार आहे ."
नव्हे राहणार दिले,"या वटहुकमानुसार केवळ क्रिकेटच नव्हे , तर सर्व खेळांबाबत हा नियम प्रत्येक खासगी वाहिनीला बंधनकारक राहणार आहे , असे वृत्त "" सीएनएन - आयबीएन "" ने आज दिले आहे ;"
केल्यास संपविण्यासाठी सोडावे लागणार आहे,मात्र दुसऱ्या बाजूने विचार केल्यास सात मिनिटांचा फरक संपविण्यासाठी दूरदर्शनला ७५ टक्के नफ्यावर पाणी सोडावे लागणार आहे हे उघड आहे .
देता दिले झाला,"नभोवाणी ; तसेच प्रसार भारती ( दूरदर्शन ) यांना निंबस या वाहिनीने वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या मालिकेच्या थेट प्रक्षेपणासाठी क्‍लीन लाइव्ह फीड न देता "" डिफर्ड फीड "" दिले होते , त्यानंतर हा वाद सुरू झाला आहे ."
असून येते देत देता येणार नसल्याचे सांगितले,"निंबसकडे भारतातील सामन्यांच्या थेट प्रक्षेपणाचे हक्क असून , त्यांनी आपल्या हक्कांवर गदा येते , असे कारण देत दूरदर्शनला क्‍लीन लाइव्ह फीड देता येणार नसल्याचे दिल्ली उच्च न्यायालयात सांगितले होते ."
असून येत्या आहे,"हा वाद अद्याप न्यायालयातच असून , त्यावर येत्या आठ फेब्रुवारी रोजी सुनावणी आहे ;"
काढला,मात्र त्यापूर्वीच सरकारने हा वटहुकूम काढला आहे .
करत देणे होणार,आता यानुसार निंबस ; तसेच खासगी वाहिन्यांना भारताच्या प्रत्येक सामन्याचे थेट प्रक्षेपण करत असताना दूरदर्शनलाही क्‍लीन लाइव्ह फीड देणे बंधनकारक होणार आहे .
दिले जात नसलेल्या पाहावा होता,वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या चार सामन्यांच्या प्रक्षेपणाचे सात मिनिटे उशिराने डिफर्ड फीड दूरदर्शनला दिले जात होते व त्यामुळे केबल नसलेल्या प्रेक्षकांना दूरदर्शनवरून सात मिनिटे उशिराने सामना पाहावा लागत होता .
काढला गेला मांडण्यापूर्वी करण्यासाठी केली जाणार असून असतील,"हा वटहुकूम काढला गेला असला , तरी विधेयक मांडण्यापूर्वी सरकारतर्फे याबाबत सविस्तर चर्चा करण्यासाठी एक समिती नियुक्त केली जाणार असून , त्यात प्रसारभारती व भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाचे सदस्य असतील ;"
होऊ केली,मात्र त्याच वेळी खासगी वाहिन्यांना नुकसान होऊ नये यासाठीही विशेष तरतूद केली जाईल .
घेतलेले,खासगी वाहिन्यांनी करोडो रुपयांच्या मोबदल्यात भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाकडून सामन्यांच्या थेट प्रक्षेपणाचे हक्क घेतलेले असतात .
होणार घेतली जाणार,त्यामुळे त्यांचेही नुकसान होणार नाही याची दखलही सरकारी पातळीवर घेतली जाणार आहे .
दिल्याबद्दल केली होती,दूरदर्शनला सात मिनिटे उशिरा फीड दिल्याबद्दल केंद्रीय माहिती व प्रसारण मंत्री प्रियरंजन दासमुन्शी यांनी निंबसवर काही दिवसांपूर्वी टीका केली होती .
दाखवावा करत असल्याचे केले,"ज्या देशवासीयांकडे केबल नाही , त्यांना सात मिनिटे उशिरा सामना दाखवावा लागत असल्याने निंबस अन्याय करत असल्याचे मत त्यांनी व्यक्त केले होते ;"
मांडण्याचाही बोलून दाखविला होता,तसेच त्याच वेळी सरकारी पातळीवर एक विधेयक मांडण्याचाही विचार बोलून दाखविला होता .
घेतली होती,त्यावर निंबसनेही न्यायालयात धाव घेतली होती ;
करण्याचे असून नाहीत देण्याचा केले,"मात्र निंबसला केवळ सामन्यांचे थेट प्रक्षेपण करण्याचे हक्क असून , टेरिस्ट्रीयल व रेडिओ हक्क नाहीत व हे हक्क देण्याचा भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळाला अधिकार नाही , असेही स्पष्ट केले होते ."
केला होता,या संपूर्ण प्रकरणात मंडळाने निंबसला पाठिंबा जाहीर केला होता .
घेतल्यानंतर सांगितले दिले नव्हता,"आता सरकारने ही भूमिका घेतल्यानंतर मंडळाचे सचिव निरंजन शहा यांनी सांगितले , "" आम्ही जेव्हा निंबसला हक्क दिले तेव्हा त्यात टेरिस्ट्रीयल ; तसेच रेडिओ हक्कांबाबत समावेश नव्हता ."
झाली होती येत नव्हते,"त्याच वेळी दूरदर्शन व निंबसदरम्यान बोलणी सुरू झाली होती , त्यात यश येत नव्हते ."
करणारी करते बसला असणारच,"डॉक्टरांची चाहती म्हणून प्रेम करणारी मी , त्यांच्यावर प्रेयसी म्हणून प्रेम करते हे कळल्यावर चारुकाकांना धक्का बसला असणारच ."
चडफडत,मी मात्र डॉक्टरांच्यावर मनोमन चडफडत होते .
करून ठेवले,काय करून ठेवले होते हे त्यांनी ?
लागणार होती,सगळ्या गोष्टींना आता निराळीच कलाटणी लागणार होती .
देणेही होऊन बसले,आत्तीच्या नजरेला नजर देणेही मला मुश्किल होऊन बसले होते .
विचारायला पाहिजे होती घ्यायला पाहिजे होती मांडली होती,"डॉक्टरांनी जी गोष्ट आधी तिला विचारायला पाहिजे होती , तिची त्याबाबतीत संमती घ्यायला पाहिजे होती त्याऐवजी ती गोष्ट अशी चव्हाट्यावर मांडली गेली यामुळे तर आत्ती अधिकच दुखावली गेली होती ."
राहिला,डॉक्टरांच्यावर तिचा याबाबतीत कायम रोष राहिला .
वाटतं येऊन भेटल काढला थांबली असती,"आजही मला वाटतं की , डॉक्टरांनी पार्टीत चार लोकांसमोर हा जो शूरपणा गाजविला त्याऐवजी ते स्वतः सरळ आत्तीलाच येऊन भेटल असते तर नक्कीच तिने काही मार्ग काढला असता , आणि पुढची सगळी परवड तरी थांबली असती ."
देईल नव्हते,आत्ती आमच्या ह्या विवाहाला सहजासहजी संमती देईल ह्या गैरसमजुतीमध्ये मी कधीच नव्हते .
होईल वाटत दिलाच असली करण्याची करणार वाटत होती,"पण काही अटींवर ती तयार होईल असे मात्र वाटत होते आणि समजा तिने पूर्णपणे नकार दिलाच , नव्हे देईलच अशी शक्यता असली तरी ती माझ्यावर निदान दुसऱ्या कुणाशी विवाह करण्याची सक्ती करणार नाही याची खात्री वाटत होती ."
असलेल्या असतो घेतला होता,कारण मनाविरूद्ध असलेल्या पुरूषांशी संसार आणि संबंध किती क्लेशकारक असतो याचा तिने माझ्या वडिलांच्या सहवासात अनुभव घेतला होता .
लादणार वाटत होती,त्यामुळे असा मनाविरूद्धचा संबंध आणि संसार ती माझ्यावर लादणार नाही याची मला खात्री वाटत होती .
केलीही नसती,एरवी तशी जबरदस्ती तिने माझ्यावर केलीही नसती .
राहता झाली होती,पण ही गोष्ट घराच्या चार भिंतीमध्ये न राहता डॉक्टरांच्यामुळे दवंडी पिटवल्यासारखी सर्वतोमुखी झाली होती .
,त्यामुळेही आत्ती अधिक बिथरली होती .
वाटत होती,मला मात्र खरी भीती वाटत होती ती बाबांची .
होणार वाटायचं,त्यांची प्रतिक्रिया खूप तिखट होणार असं वाटायचं .
झालं,पण झालं उलटंच .
वागले वागली,ते माझ्याशी आईच्या मृदुतेने वागले तर आत्ती पित्याच्या कठोरतेने वागली .
करण्याचा केला,पण बाबांनी मला डॉक्टरांच्यापासून जास्तीतजास्त दूर करण्याचा प्रयत्न मात्र केला .
लागू दिले,"मात्र माझ्या डॉक्टरांच्यावरील निष्ठेला धक्का लागू नये , ती डागाळू नये म्हणून संरक्षणही दिले ."
दिलं,आत्मविश्वासाचं सामर्थ्य दिलं .
दिली,प्रतिकूल परिस्थितीमध्ये जगण्याची हिंमत दिली .
देऊन,शब्दसृष्टीच्या ईश्वराची - ज्ञानेश्वरांची ज्ञानेश्वरीही मनोबल देऊन गेली .
जाण्याची उगवली,कोल्हापूरला बाबांच्या . जाण्याची वेळ नोव्हेंबरमध्ये उगवली .
होती,आमची बातमी समजल्यापासून आत्ती खूपच अस्वस्थ होती .
काढला विचारला,पण तिने हा विषय घरात काढला नाही की मला कसलाही जाब विचारला नाही .
होती,ह्या सर्व प्रकाराची नेहमीचीच पध्दत होती .
असो असो ठरवायचे असो देतील वागायची,"कुठलीही अडचण असो , संकट असो , काही ठरवायचे असो , ती ते बाबांच्याच समोर मांडायची आणि ते जसा सल्ला देतील त्याप्रमाणे ती वागायची ."
असले राहून राहून वाटते बोलायला हवे,"हे सर्व मलाही मान्य असले तरी आजही राहून राहून मला वाटते , आत्तीने माझ्याशी या विषयावर खडसावून , रागावून , प्रेमाने कसेही पण एकदा बोलायला हवे होते ."
होऊ शकला,पण आमच्या दोघींचा संवादच होऊ शकला नाही .
होऊ शकली,याचे कारण म्हणजे लहानपणापासून आत्तीशी माझी जवळीक कधीच निर्माण होऊ शकली नाही .
केला,शिवाय तिने माझ्या दोन मामांची आठ मुले आणि मी यांत कधी भेदभाव केला नाही .
वागणे नसायचे,आपली मुलगी म्हणून काही खास वागणे तिचे माझ्याशी नसायचे .
राहिली,"माझी जवळीक राहिली ती माझ्या वडिलांशी , माझ्या आजीशी आणि आत्तीच्या जिवलग मेत्रिणींशी -"
असायचे,पुण्याच्या माणिक बेहरेचे कायम वास्तव्य पुण्यात असायचे .
होतेच,तिलाही तिच्या घराचे व्याप होतेच की !
धावून येणार,ती किती वेळा धावून येणार ?
राहणे घेणे,आणि खरं सांगायाचं म्हणजे आताच्या परिस्थितीमध्ये माझ्या पाठीशी उभे राहणे म्हणजे आत्तीशी शत्रुत्व घेणे होते .
बोलली म्हणतील,"आत्ती नाही बोलली तरी मी तिच्याशी का नाही बोलले असेही काहीजण म्हणतील ,"
जाताना केला,मी तोही प्रयत्न आत्तीबरोबर कोल्हापूरला ट्रेनने जाताना केला .
होतो,ट्रेनच्या फर्स्टक्लास कूपेमध्ये जवळजवळ चौदा तास आम्ही बरोबर होतो .
होतो,आणि दोघीच होतो .
बोलण्याचा केला,आत्तीशी बोलण्याचा मी खूप प्रयत्न केला .
पडाव्यात झाले,अक्षरशः जिभेवर मणामणाच्या बेडया पडाव्यात असे झाले .
उचलेना,जीभच उचलेना .
होऊन,वाचा अक्षरशः दगड होऊन गेली .
आवळून वाटत होतं,घसा कुणीतरी आवळून धरल्यासारखं वाटत होतं .
होता,अतिशय विलक्षण अनुभव होता .
बोलण्याची गमावली,पण आत्तीशी समोरासमोर बोलण्याची मी फार मोठी संधी गमावली .
,आणि दुर्दैवाच्या दशावतारांना सामोरी गेले .
गेलो होते,आम्ही कोल्हापूरला गेलो तेव्हा आत्तीचे ' घर गंगेच्या काठी ' चे शूटिंग होते .
करत होती,ती शूटिंग करत होती .
बोलणे झाले असावे,पण तत्पूर्वी तिचे व बाबांचे बोलणे झाले असावे .
नसताना असताना बसलेलो केली ऐकतो,"कारण ती नसताना आणि मी एकटी असताना बाबांनी त्यांच्या ऑफिसमध्ये आम्ही बसलेलो असताना मला प्रश्न विचारायला सुरूवात केली - "" तुझ्या व काशिनाथाबद्दल जे ऐकतो ते खरं का ? """
वाटणारा विचारीत,आत्तीने विचारावासा वाटणारा प्रश्न बाबा विचारीत होते .
फुटले वाटलं,विषयाला तोंड तरी फुटले म्हणून बरं वाटलं .
घालून बसलेली दिला झाला,मान खाली घालून बसलेली मी बाबांना मानेनेच होकार दिला आणि बाबांचा स्वर तीव्र झाला .
म्हणाले वाटलं होतं आहे सांगशील,"कडाडतच ते म्हणाले - "" मला वाटलं होतं तू हे सगळं झूठ आहे म्हणून सांगशील ."
केला आहेस,तू माझा फार मोठा अपेक्षाभंग केला आहेस .
येईपर्यंत पाहिले नव्हते,पण मी येईपर्यंत त्यांनी मूल पाहिले नव्हते .
ठेवण्याच्या जाऊन थांबलो,जन्मलेली मूलं ठेवण्याच्या खोलीजवळ आम्ही जाऊन थांबलो .
असलेल्या लपेटलेल्या आणून दाखविले,आत उभ्या असलेल्या नर्सने पांढऱ्या कपडयात घट्ट लपेटलेल्या एका छोटया बाळाला काचेच्याजवळ आणून दाखविले .
सरकलो,आम्हीही जरा पुढे सरकलो .
आहे,"मी उगीचच त्या बाळात आणि डॉक्टरांच्या चेहऱ्यात काही साम्य आहे का , ते पाहात होते ."
जन्मलेल्या शोधणे होते,काल जन्मलेल्या मुलाच्या चेहऱ्यात साम्य शोधणे वेडेपणाचे होते .
पडली होती,पण मला पुढची काळजी पडली होती .
दिसले समजले,जर हे मूल डॉक्टरांच्यासारखे दिसले आणि त्या बाईच्या नवऱ्याला समजले तर ?
आला,माझ्याच अंगावर शहारा आला .
झटकला वाटते बघावे पाहिले सोडून होते,"मानेनेच मी तो विचार झटकला आणि डॉक्टरांना काय वाटते ते बघावे म्हणून त्याच्या चेहऱ्याकडे पाहिले , तर ते मूल बघायचे सोडून माझ्या चेहऱ्यावरचे भाव निरखीत उभे होते ."
बघत विचारले,डॉक्टरांच्याकडे बघत मी विचारले .
,""" निघायचं ? """
दिला,डॉक्टरांनी मानेनेच होकार दिला .
झाली होती,डॉक्टरांच्या ट्रेनची वेळ झाली होती .
सोडून ठरवले,त्यांना स्टेशनवर सोडून मी घरी यायचे आधीच ठरवले होते .
होतो,गाडीत आम्ही दोघेही गप्प होतो .
असल्यामुळे नव्हते,गाडीत ड्रायव्हर असल्यामुळे काही बोलणेही योग्य नव्हते .
येताना म्हणाले चल,"स्टेशनसमोर येताना डॉक्टर म्हणाले - - "" डब्यापर्यंत चल ना ."
आहे,गाडी सुटायला अजून अवकाश आहे .
हसले,मी खुदकन् हसले .
करावी,साखरपेरणी करावी तर ती डॉक्टरांनीच .
असलेला झाला होता,आम्हा दोघांवर मघापासून असलेला ताणही आता सैल झाला होता .
थांबले,गाडी सुटेपर्यंत मी थांबले होते .
उतरताना कुजबुजले,"मी गाडी सुटायच्या वेळी डब्यातून खाली उतरताना डॉक्टर कानाशी कुजबुजले - - "" आज आमचं भाग्य NULL ."
,कसं रागवायचं ह्या माणसावर ?
सांभाळा,""" सांभाळा ."
,लौकर या .
म्हणत दिला,असं म्हणत मी डॉक्टरांना निरोप दिला .
घडलेली,माझ्या किंवा डॉक्टरांच्या घराशिवाय असं बाहेर घडलेली माझी आणि त्यांचीही इतक्या वर्षांतील ( आमच्या लग्नापूर्वीची ) एकमेव भेट .
,तीही अशी विचित्र परिस्थितीमधील .
आल्यानंतर झाले,आम्ही युरोप दौऱ्याहून आल्यानंतर डॉक्टरांच्या दोन नव्या मराठी चित्रपटांचे शूटिंग सुरूही झाले होते .
होते,या दोन्ही चित्रपटातचे निर्माते मराठी होते .
असलेली जाणून होती,पण मराठी प्रेक्षकांमध्ये असलेली डॉक्टरांची क्रेझ ही मंडळी जाणून होती .
हवेत होता,त्यामुळे डॉक्टर काशिनाथ घाणेकरही हीरो म्हणून हवेत असा त्यांचा आग्रह होता .
असलेल्या संपली आहे,सध्या सुरू असलेल्या कारखान्यांची साठवणूकक्षमता मागील महिन्यातच संपली आहे .
भरून गेली,त्यांच्याकडील उपलब्ध गोदामे दोन ते तीन महिन्यांतच भरून गेली .
साठवण्यास झाली,त्यानंतर बाहेरच्या ओट्यांवर साखर साठवण्यास सुरवात झाली .
पडू लागले,नंतर ओटेही अपुरे पडू लागले .
साठवण्यास झाली आहे,आता खाली जमिनीवर साखर साठवण्यास सुरवात झाली आहे .
लागली असून भिजल्यास होण्याची आहे,"वळवाच्या पावसाची चाहूल नुकतीच लागली असून , साखर भिजल्यास कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान होण्याची भीती आहे ."
होणार असून विकली जाण्याची नाही,"आणखी दोन महिन्यांनी पावसाळा सुरू होणार असून , तोपर्यंत साखर विकली जाण्याची शक्‍यता नाही ."
भेडसावणार आहे आहे,शिल्लक उसाचा व साखरेचा प्रश्‍न मराठवाड्यात यंदा मोठ्या प्रमाणात भेडसावणार आहे ; कारण साखर साठवणुकीच्या अडचणीबरोबरच शिल्लक उसाची समस्या मोठी आहे .
होईल नाही,या भागातील सर्वच उसाचे गाळप होईल याची शाश्‍वती नाही .
घसरले आहेत,साखरेचे दर आणखी घसरले आहेत .
आहेत,अशा अनेक अडचणी या भागातील कारखानदारांपुढे उभ्या आहेत .
केले आहे,राज्यातील बहुतांश कारखान्यांनी १८० दिवसांपेक्षाही जास्त गाळप केले आहे .
झाल्यामुळे ठेवायची आहे,"गाळप जास्त झाल्यामुळे साखर ठेवायची कोठे , असा प्रश्‍न सध्या आहे ."
,एकच पर्याय ... तातडीने निर्यात !
करणे आहे झाल्यामुळे झाले आहे,साखर तातडीने निर्यात करणे आवश्‍यक आहे ; कारण गाळप जास्त झाल्यामुळे साखरेचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणावर झाले आहे .
वाढतीलच नाही,साखरेचे दर वाढतीलच याची शाश्‍वती नाही .
होण्याची नाकारता येत नाही होईल,साखरेचे दर सध्याच्या दरांपेक्षा कमी होण्याची शक्‍यता नाकारता येत नाही ; तसेच जूनपर्यंत पाऊस सुरू होईल .
करण्याची आहे करताना येऊ शक्‍यतो होते,तोपर्यंतच साखर निर्यात करण्याची संधी आहे ; कारण पावसाळ्यात साखर वाहतूक करताना व्यत्यय येऊ शक्‍यतो व काही वेळा जहाजाद्वारे साखर वाहतूक ठप्पही होते .
राहते,ती किमान तीन ते चार महिने बंद राहते .
पडून राहते,अशा वेळी साखर कारखान्यात पडून राहते .
होते,उत्पादनाच्या तुलनेत किरकोळ विक्री अत्यंत कमी होते .
करण्यासाठी आहे,साठवणुकीच्या अडचणीवर मात करण्यासाठी तातडीने निर्यात हाच एकमेव पर्याय आहे .
वगळण्याची,""" एल ' व "" एम ' ब्लॉक महापालिकेतून वगळण्याची अधिसूचना अखेर जारी"
,"नगर , ता . २२ -"
वगळण्याची काढण्यात आली आहे,"येथील "" एमआयडीसी ' तील सर्व्हे क्रमांक ९ ते २१ ( "" एल ' आणि "" एम ' ब्लॉक ) महापालिका हद्दीतून वगळण्याची अधिसूचना काढण्यात आली आहे ."
करून करण्यात येणार आहे,त्यासाठीच्या हरकतींचा विचार करून १८ जूननंतर ही कार्यवाही करण्यात येणार आहे .
करावयाच्या आहेत,नगरविकास खात्याचे प्रधान सचिव डॉ. जयराज फाटक यांच्याकडे या हरकती दाखल करावयाच्या आहेत .
गेल्या झाल्यापासून गाजत आहे,"गेल्या काही वर्षांपासून , विशेषतः जकात सुरू झाल्यापासून हा प्रश्‍न गाजत आहे ."
असलेल्या आहेत,अडीचशे भूखंड असलेल्या या दोन ब्लॉकमध्ये सध्या लहान आणि मोठे असे सुमारे दीडशे उद्योजक आहेत .
आलेला वगळावा करावी गेल्या होते,"शहरातील एकूण औद्योगिक क्षेत्रापैकी हा महापालिका हद्दीत आलेला भाग वगळावा आणि जकातीच्या जाचक करातून उद्योजकांची सुटका करावी , यासाठी गेल्या अडीच वर्षांपासून आंदोलने , मोर्चे , बैठका आदींच्या माध्यमातून प्रयत्न सुरू होते ."
केले होते सोडविण्याचा झाला,"युवक कॉंग्रेसचे सरचिटणीस अनंत देसाई यांनी या आंदोलनाचे नेतृत्व केले होते , तसेच कृषिमंत्री बाळासाहेब थोरात यांच्या माध्यमातून हा प्रश्‍न सोडविण्याचा प्रयत्न झाला ."
वगळण्यासंबंधीची काढण्यात आली आहे,महापालिका हद्दीतून वगळण्यासंबंधीची अधिसूचना १९ एप्रिलला काढण्यात आली आहे .
पडताच झाले,तिची प्रत आज हाती पडताच उद्योजक - कामगारांमध्ये उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले .
पाठविले,"काही उद्योजकांसह श्री . देसाई , ""एनएसयूआय'चे जिल्हाध्यक्ष धनंजय जाधव , उपाध्यक्ष गौरव ढोणे यांनी मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख , कृषिमंत्री थोरात यांच्याकडे आभाराचे फॅक्‍स पाठविले ."
झाली होती,"जिल्हा परिषद निवडणुकीपूर्वी मुंबई येथे मुख्यमंत्री , उद्योगमंत्री , कृषिमंत्री , नगरविकास खाते व महापालिकांचे अधिकारी यांच्यासह नगरच्या उद्योजकांची बैठक झाली होती ."
करण्याचे दिले होते असल्याने रखडली होती,त्याच वेळी श्री . देशमुख यांनी कार्यवाही करण्याचे आदेश दिले होते ; परंतु मध्यंतरी जिल्हा परिषद निवडणुकीची आचारसंहिता असल्याने अधिसूचना रखडली होती .
बोलू लागल्याने अडकणार,आता काल्या बोलू लागल्याने आणखी काही सराफ अडकणार
,"कोपरगाव , ता . २२ -"
केलेल्या संपत असल्याने करण्यात येणार आहे,राज्यातील सराफी दुकानांवरील दरोड्यात अटक केलेल्या प्रकाश व भुस्कट भोसले यांच्या पोलिस कोठडीची मुदत उद्या ( ता . २३ ) संपत असल्याने त्यांना न्यायालयापुढे उभे करण्यात येणार आहे .
आहे,टोळीचा सूत्रधार नांगऱ्या याचा मराठवाड्यात शोध सुरूच आहे .
करणारा बोलू लागल्याने घेतलेले अडकत आहेत,सुरवातीला पोलिसांची दिशाभूल करणारा काल्या आता बोलू लागल्याने त्याच्याकडून माल घेतलेले सराफही पोलिसांच्या जाळ्यात अडकत आहेत .
विकल्याची दिली होती करीत असल्याचे झाले होते,शशिकांत ऊर्फ काल्या दत्तू भोसले याने यापूर्वी श्रीगोंद्याच्या तीन सराफांना चोरीचे दागिने विकल्याची माहिती दिली होती ; मात्र त्यांच्या चौकशीतून काल्या तपास पथकाची दिशाभूल करीत असल्याचे स्पष्ट झाले होते .
मिळाली नाही,भोसले पिता - पुत्राच्या दुसऱ्या पोलिस कोठडीच्या काळात पोलिसांना त्याच्याकडून फारशी माहिती मिळाली नाही .
सांगितले,तपासी अधिकाऱ्याने काल न्यायालयात तसे सांगितले .
होतो सांगून केली होती,"भोसले पिता - पुत्राने कोपरगावच्या दरोड्याच्या दिवशी आपण बिडकीन पोलिस ठाण्यात हजर होतो , असे सांगून तपासी अधिकारी व न्यायालयाचीही दिशाभूल केली होती ."
संपत असल्याने करण्यात येणार आहे,उद्या त्यांची पोलिस कोठडीची मुदत संपत असल्याने त्यांना न्यायालयापुढे उभे करण्यात येणार आहे
केले आहे,"दरम्यान , बयांक सुदमल काळे व रमेश छगन भोसले यांच्यावर तपास पथकाने लक्ष केंद्रीत केले आहे ."
आहे ठेवण्यात येणार आहे,"रमेश अल्पवयीन आहे किंवा कसा , याचा चौकशी अहवाल उद्या न्यायालयासमोर ठेवण्यात येणार आहे ."
विकले घेतली जात आहे,"बयांककडून दरोड्यातील अन्य आरोपींचा ठावठिकाणा व लुटीचे दागिने कोठे विकले , याची माहिती घेतली जात आहे ."
असलेल्या लागले नाही,नांगऱ्याच्या मागावर विठ्ठलवाडी इट ( ता . भूम ) येथे असलेल्या पथकाच्या हातीही अद्याप काही लागले नाही .
घेणारा,चोरीचे सोने घेणारा श्रीगोंद्यातील सराफ अटकेत
,"नगर , ता . २२ -"
घालणाऱ्या केली,सराफ दुकानांवर दरोडा घालणाऱ्या टोळीतील प्रमुख आरोपी काल्या ऊर्फ शशिकांत भोसले याच्याकडून पाव किलो सोने आणि पंधरा किलो चांदी घेतल्याप्रकरणी दौंड येथील सराफ शशांक शहा ( दौंडकर ) याला पोलिसांनी आज अटक केली .
करण्याची होती,मुद्देमाल जप्त करण्याची कारवाई रात्री उशिरापर्यंत सुरू होती .
घेतल्याची दिली आहे,सराफाने माल घेतल्याची कबुली दिली आहे .
विकल्याचे सांगितले असून आहे,"काल्याने काही माल नगरमध्येही विकल्याचे पोलिसांना सांगितले असून , त्यादृष्टीने तपास सुरू आहे ."
आहे,विशेष पथकाकडून सध्या काल्याची कसून चौकशी सुरू आहे .
दिल्याचे सांगितले,त्यामध्ये त्याने श्रीगोंद्यातील सराफाला माल दिल्याचे सांगितले .
दाखविलेल्या गेले होते,"त्याच्या तपासासाठी उपअधीक्षक सोमनाथ घार्गे , पोलिस निरीक्षक देविदास सोनवणे , फौजदार सदानंद बेलसरे यांच्या नेतृत्वाखालील पथक त्याने दाखविलेल्या श्रीगोंद्यातील ठिकाणी गेले ; मात्र दुकान बंद होते ."
गेल्या असल्याची मिळाली,गेल्या काही दिवसांपासून दुकान बंद असल्याची माहिती पोलिसांना मिळाली .
झालेले घेणार करण्यासाठी येणार करून केल्याची मिळाली शोधायचे पडला,"अटक झालेले आरोपी आपले नाव घेणार आणि पोलिस अटक करण्यासाठी येणार , या भीतीमुळे त्या सराफाने श्रीगोंद्याचे दुकान बंद करून दौंड ( जि . पुणे ) येथे दुकान सुरू केल्याची माहितीही पोलिसांना मिळाली ; मात्र दौंडमध्ये दुकानदाराला शोधायचे कसे , असा प्रश्‍न त्यांच्यासमोर पडला ."
शोधून काढली,त्यावर फौजदार बेलसरे यांनी युक्ती शोधून काढली .
घेतले असून द्यायचे आहेत करून केली,"त्यांनी "" आपण शहा याच्याकडून उधारीवर सोने घेतले असून , त्याचे पैसे द्यायचे आहेत , ' असा बहाणा करून बाजारपेठेत त्याच्याशी संबंधितांकडे चौकशी सुरू केली ."
मिळाला,त्या वेळी त्यांना दौंडमधील पत्ता मिळाला .
जाऊन घेतले,त्यानुसार पोलिसांनी लगेचच तेथे जाऊन शहा याला ताब्यात घेतले .
आणण्यात आले,आज सायंकाळी त्याला नगरमध्ये चौकशीसाठी आणण्यात आले .
घेतल्याची दिली,त्याने काल्याकडून पंधरा किलो चांदी आणि पाव किलो सोने घेतल्याची कबुली दिली .
केली,"राज्यस्तरीय पथकाचे प्रमुख पोलिस अधीक्षक सुनील रामानंद यांनीही रात्री या सराफाकडे "" चौकशी ' केली ."
करण्याची होती,त्याच्या अटकेची आणि मुद्देमाल जप्त करण्याची कारवाई रात्री उशिरापर्यंत सुरू होती .
झाला,भाजप युवा मोर्चाच्या बेरोजगार जागृती अभियानचा आज गावडोंगरीतून प्रारंभ झाला .
बोलत,त्याप्रसंगी ते बोलत होते .
चालणार,हे अभियान ३ मे पर्यंत चालणार आहे .
वाढवून दाखवून केली,"श्री . पर्रीकर यांनी नारळ वाढवून , तर श्री . ठक्कर व इतरांनी पक्षाचा ध्वज दाखवून यात्रेला सुरवात केली ."
म्हणाले आहेत,"पर्रीकर पुढे म्हणाले , गोव्यात ६० ते ७० हजार युवक बेरोजगार आहेत ."
मिळाल्यावर होईल,या युवकांना नोकरी मिळाल्यावर या यात्रेचा समारोप होईल .
ठरविल्यास,सरकारने ठरविल्यास कुठलेही काम कठीण नाही .
करून,युवा मोर्चाने बेकार युवकांची नाव नोंदणी करून घ्यावी .
देण्याचा होईल,युवकांना बेरोजगारी भत्ता देण्याचा प्रारंभ सर्वप्रथम खेड्यातून होईल .
चालवावे,युवा मोर्चाने हे अभियान दोन वर्षे चालवावे .
शोधून सापडणार सांगतानाच करा केले,"त्यानंतर गोव्यात कोणीच बेकार युवक शोधून सापडणार नाही , असे सांगतानाच कॉंग्रेसला गोव्यातून हद्दपार करा असे आवाहनही श्री . पर्रीकर यांनी केले ."
आहेत,आज जगाच्या नजरा भारतावर आहेत .
बनविण्याची आहे,भारताला शक्तिशाली बनविण्याची कुवत युवकांत आहे .
उतरावे आहे,मात्र गोव्यातील युवकांना रोजगारासाठी रस्त्यावर उतरावे लागते ही लज्जास्पद गोष्ट आहे .
मिळणार देऊ शकते,गोव्यात बेरोजगार युवक मिळणार नाहीत असे सरकार फक्‍त भाजपच देऊ शकते .
होतात लुटण्यासाठीच सांगितले,कॉंग्रेसमध्ये नेते तयार होतात ते फक्‍त जनतेला लुटण्यासाठीच असे अमित ठक्कर यांनी सांगितले .
झाली,"यावेळी रमेश तवडकर , विजय पै खोत यांचीही भाषणे झाली ."
पोहचल्यावर केले,गावडोंगरीहून ही यात्रा खोतीगाव पंचायत कार्यालयाजवळ पोहचल्यावर मोर्चाचे अध्यक्ष आशिश शिरोडकर व रमेश तवडकर यांनी उपस्थितांना मार्गदर्शन केले .
झाली,"त्यानंतर सदर यात्रा पैंगीण , गालजीबाग , तळपण , काणकोण नगरपालिका क्षेत्र , आगोंद , खोल पंचायत क्षेत्रातून केपे तालुक्‍यात दाखल झाली ."
घेऊन देत झाले,आजच्या या यात्रेत सुमारे तीनशे बेरोजगार युवक मोटारसायकली घेऊन घोषणा देत सामील झाले होते .
होता,यात्रेच्या पुढे बेरोजगारी जागृती रथ होता .
लावलेल्या,त्यावर स्वामी विवेकानंद व युवकांचे प्रेरणास्थान प्रमोद महाजन यांच्या प्रतिमा लावलेल्या आहेत .
असावी झाले,"पावसाळ्यात ४७ दिवस मासेमारी बंदी असावी यावर कर्नाटक , केरळ , लक्ष्यद्वीप आणि गोव्याचे एकमत झाले आहे ."
घालण्यास दर्शविला,या राज्यांनी जून १० ते १५ ऑगस्ट अशी ६७ दिवस मासेमारीवर बंदी घालण्यास विरोध दर्शविला आहे .
घालण्याचा घेतला होता,याच राज्यांनी १९९८मध्ये ६५ दिवस बंदी घालण्याचा एकत्रित निर्णय घेतला होता .
करण्यासाठी झालेल्या झाल्याची झालेले दिली,"या निर्णयावर पुनर्विचार करण्यासाठी काल म्हैसूर येथे झालेल्या मंत्री व संचालक पातळीवरील बैठकीत हा निर्णय झाल्याची माहिती बैठकीत सहभागी झालेले राज्याचे मत्स्योद्योग संचालक एस. सी. वेरेकर यांनी ""गोमन्तक'ला दिली ."
करून अवलंबून,सर्वोच्च न्यायालयात प्रतिज्ञापत्र सादर करून सर्वोच्च न्यायालयाच्या पुढील आदेशावर या निर्णयाची पूर्ण अंमलबजावणी अवलंबून आहे .
घडवून आणण्यासाठी घेतला,कर्नाटक सरकारने याविषयी सर्व राज्यांत एकमत घडवून आणण्यासाठी पुढाकार घेतला .
होऊ शकली,त्यामुळेच ही बैठक म्हैसूरच्या अब्दूल नजीर साब ग्रामीण विकास संस्थेत होऊ शकली .
झाली झाली पाहिजे,"या बैठकीत चर्चा झाली , की पश्‍चिमेच्या किनारपट्टीची महाराष्ट्र , गुजरात एकीकडे , तर गोवा , कर्नाटक व केरळ अशी विभागणी झाली पाहिजे ."
घालण्यास दाखविला,या बैठकीत १० जून ते ३१ जुलै अशी बंदी घालण्यास हिरवा कंदील दाखविला आहे .
करण्याची चालविली,याविषयीचे प्रतिज्ञापत्र सर्वोच्च न्यायालयातही सादर करण्याची तयारी या राज्यांनी चालविली आहे .
वाढविली जाऊ झाले,मासेमारी नौकांची संख्या मात्र वाढविली जाऊ नये यावर एकमत झाले आहे .
असतो,पावसाळ्यात फक्त पाच ते सहा प्रकारच्या माशांचा प्रजनन काळ असतो .
केला घालावी लागेल आला होता,प्रजनन काळात बंदी असा नियम लागू केला तर पूर्ण वर्षभर बंदी घालावी लागेल असा मुद्दाही चर्चेला आला होता .
करण्यास दर्शवला,या बैठकीत सहभागी मत्स्योद्योग तज्ज्ञांनी मात्र या बंदीच्या काळात पारंपरिक पद्धतीनेही मासेमारी करण्यास विरोध दर्शवला आहे .
घातल्यास जावे लागेल दिला,ज्येष्ठ मत्स्य संशोधक एन. जी. के. पिल्लई यांनी तर बैठकीत मासेमारीवर निर्बंध न घातल्यास २०४८मध्ये मत्स्य दुष्काळास सामोरे जावे लागेल असा निर्वाणीचा इशारा दिला .
घेतलेला फिरवला,या राज्यांनी स्वतःहून घेतलेला निर्णय फिरवला .
झाल्यानंतर पाळावा केले,त्याविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात खटला दाखल झाल्यानंतर हा निर्णय पाळावा असे न्यायालयाने अंतरीम आदेशात स्पष्ट केले आहे .
घेतला,त्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय राज्यांनी घेतला आहे .
झाले,"या बैठकीत केंद्र सरकारचे संयुक्त मत्स्योद्योग आयुक्त डॉ. एम. के. नायर , मत्स्य सर्वेक्षण महासंचालक डॉ. व्ही . एस . सोमवंशी , केरळचे मत्स्योद्योग सचिव डी. के. सिंह , कर्नाटकाचे मत्स्योद्योग प्रधान सचिव जी राजू प्रेमकुमार , केरळचे मत्स्योद्योग सल्लागार डॉ. एम. कुरूप , केरळचे मत्सोद्योग संचालक जी. हरीशकुमार , कर्नाटकाचे मत्सोद्योग संचालक एच. एस. वीरप्पगौडा , गुजरातचे मत्स्योद्योग संचालक ए. वर्गीस , कर्नाटक मच्छीमारी महासंघाचे अध्यक्ष निसार अहमद सहभागी झाले होते ."
करण्यास असते,राज्यात यांत्रिक बोटींद्वारे मासेमारी करण्यास १० जून ते १५ ऑगस्ट या कालावधीत बंदी असते .
झालेली,ही बंदी सध्या लागू झालेली आहे .
असते,"केरळ , कर्नाटक व महाराष्ट्र येथे मात्र १५ जून ते २९ जुलै एवढाच काळ मासेमारी बंदी असते ."
आणून,ही बाब ट्रॉलर मालकांच्या एका शिष्टमंडळाने सरकारच्या लक्षात आणून दिली आहे .
येतात,"केरळ , गोवा , कर्नाटक व महाराष्ट्र ही राज्ये सलग किनारपट्टीवर येतात ."
करण्याचे देतो करावे केले,"जो पक्ष वा उमेदवार मराठीला राज्यभाषेने सन्मानित करण्याचे वचन देतो त्यालाच मराठीप्रेमींनी मतदान करावे , असे आवाहन मराठी राजभाषा चळवळीचे एक अग्रणी गो . रा . ढवळीकर यांनी केले ."
बोलत,फोंड्यात झरेश्‍वर सभागृहात आज ( रविवारी ) आयोजित फोंडा शाखा मराठी राजभाषा प्रस्थापन समितीच्या बैठकीत श्री . ढवळीकर बोलत होते .
होते,यावेळी व्यासपीठावर मराठी राजभाषा प्रस्थापन समितीचे अध्यक्ष रमेश नाईक तसेच मोहन कामत उपस्थित होते .
येत्या असावी करण्यासाठी बोलावण्यात होती,येत्या विधानसभा निवडणुकीत मराठीप्रेमींची भूमिका कोणती असावी यासंबंधी चर्चा करण्यासाठी ही बैठक बोलावण्यात आली होती .
करावे म्हणाले,"मराठी भाषेच्या कार्यकर्त्यांनी पक्षनिरपेक्षपणे कार्य करावे , असे श्री . ढवळीकर म्हणाले ."
करून असून मिळालेच पाहिजे म्हणाले,"मराठीला राजभाषेचे स्थान प्राप्त करून देणे आवश्‍यक असून मराठीला तिचे मानाचे स्थान मिळालेच पाहिजे , असे श्री . ढवळीकर म्हणाले ."
असलेल्या घेण्याचे करण्यात,मराठीचे प्राबल्य असलेल्या राज्यातील किमान तीस मतदारसंघांत जाहीर सभा घेण्याचे यावेळी निश्‍चित करण्यात आले .
मिळायलाच हवे सांगून करण्याची केली,रमेश नाईक यांनी मराठीला हक्काचे स्थान मिळायलाच हवे असे सांगून सर्व मराठीप्रेमींनी त्यासाठी एकजुटीने कार्य करण्याची गरज व्यक्त केली .
करताना करून केला,"यावेळी गोमंतक मराठी भाषा परिषदेचे अध्यक्ष रामनाथ ग . नाईक , मोहन कामत , प्रा . कृष्णाजी कुलकर्णी , उमेश पारकर , रामनाथ देसाई , चंद्रकांत पवार , संतोष कामडी , मंगेश बोंगाळे , गोविंद कुलकर्णी यांनी आपले विचार व्यक्त करताना मराठीला राजभाषेचे स्थान प्राप्त करून देण्याचा निर्धार व्यक्त केला ."
निवडण्यात,या बैठकीत दामू नाईक यांच्या अध्यक्षतेखाली फोंडा तालुका मराप्रसची समिती निवडण्यात आली .
देऊन केली,"बैठकीनंतर दुर्गाभाट - फोंडा येथील नियोजित विद्यालय इमारतीच्या ठिकाणी रमेश नाईक , गो . रा . ढवळीकर , रामनाथ ग . नाईक व इतरांनी भेट देऊन पाहणी केली ."
करताना आहे,पक्षाची अधिकृत भूमिका स्पष्ट करताना प्रवक्ते अभिषेक सिंघवी यांनी राष्ट्रपतिपदाच्या उमेदवारनिवडीची प्रक्रिया अद्याप चालू आहे .
केले सांगितले,"त्यामुळे येचुरी यांनी कशाच्या आधारे हे नाव जाहीर केले याची पक्षाला माहिती नाही , असे सांगितले ."
म्हणण्यानुसार आहे,मात्र मार्क्‍सवादी पक्षाच्या एका वरिष्ठ नेत्याच्या म्हणण्यानुसार त्यांची सर्वाधिक पसंती मुखर्जी यांनाच आहे .
केले,क्रांतिकारी समाजवादी पक्षाचे नेते अबनी रॉय यांनीही या प्रकरणी आश्‍चर्य व्यक्त केले .
निवडायचा,उमेदवार कॉंग्रेसने निवडायचा आहे .
देण्याची म्हणाले,"त्यामुळे विशिष्ट उमेदवारासच पाठिंबा देण्याची भूमिका तर्कसंगत नाही , असे ते म्हणाले ."
होताना करावयाचे घातली होती केले केले,"संयुक्त पुरोगामी आघाडीचे सरकार स्थापन होताना पंतप्रधान कोणाला करावयाचे याबाबत मार्क्‍सवाद्यांनी अट घातली होती काय ? आणि मनमोहनसिंह यांच्यासारख्या आर्थिक सुधारणावादी नेत्याला पंतप्रधान म्हणून मान्य कसे केले , असे सवाल केले ."
घेता द्यावे लागेल सांगितले,"हा इतिहास लक्षात घेता कॉंग्रेसला निवडीचे स्वातंत्र्य द्यावे लागेल , असे त्यांनी सांगितले ."
झाला,निर्मलनगर झोपडपट्टी पुनर्वसन प्रकल्पातील मध्यस्थ चंद्रेश शहा आज अखेर अचानकपणे सत्र न्यायालयात हजर झाला .
राखून ठेवला,"दरम्यान , शहाच्या अटकपूर्व जामीनअर्जावरील आदेश न्या . अशोक भंगाळे यांनी शुक्रवारपर्यंत राखून ठेवला आहे ."
झाले,या प्रकरणात सर्व आर्थिक व्यवहार स्वेच्छेने झाले आहेत .
करण्यात यावा केली असल्याचा केला,"त्यामुळे शहाचा अटकपूर्व जामीन मंजूर करण्यात यावा , अशी विनंती ऍड्‌ . आबाद पोंडा यांनी केली ; तर खटल्याच्या तपासासाठी शहाला पोलिस कोठडी आवश्‍यक असल्याचा युक्तिवाद ऍड्‌ . रोहिणी सॅलियन यांनी केला ."
देण्यात केली होती,"चंद्रेश शहा न्यायालयात उपस्थित नाही , त्यामुळे त्याला जामीन देण्यात येऊ नये , अशी विनंती ऍड्‌ . सॅलियन यांनी काल केली होती ."
झाला,मात्र आज सुनावणीदरम्यान शहा अचानकपणे न्यायालयात हजर झाला .
ठेवणे आहे केला,"अतिशय गंभीर स्वरूपाच्या या खटल्याच्या तपासासाठी शहाला पोलिस कोठडीत ठेवणे आवश्‍यक आहे , असा दावा आज सॅलियन यांनी केला ."
देऊन केल्यास ठरते,मात्र गंभीर धमकी देऊन पैसे वसूल केल्यास ती खंडणी ठरते .
झाले,या प्रकरणातील सर्व आर्थिक व्यवहार स्वेच्छेने झाले होते .
दिल्याची घडली,त्यानंतर ऑक्‍टोबर २००६मध्ये हसीना परकारने धमकी दिल्याची घटना घडली .
म्हणता येणार मांडला,"त्यामुळे याला खंडणी म्हणता येणार नाही , असा मुद्दा ऍड्‌ . पोंडा यांनी मांडला ."
उद्‌भवल्यानंतर नोंदविण्यापर्यंत लागला केला,"वाद उद्‌भवल्यानंतर तक्रार नोंदविण्यापर्यंत सहा महिन्यांचा कालावधी का लागला , असा प्रश्‍नही ऍड . पोंडा यांनी उपस्थित केला ."
मिळविण्यासाठी देण्यासाठीची मिळविण्यासाठीही भेटला घेऊन येत पकडले,गुन्हे शाखेतील अधिकाऱ्यांच्या सूचनेनुसार अवलानी यांचे पैसे परत मिळविण्यासाठी आणि अधिकाऱ्यांना लाच देण्यासाठीची रक्कम मिळविण्यासाठीही १२ एप्रिलला अवलानी शुक्‍लांना भेटला आणि ही रक्कम घेऊन येत असताना पोलिसांनी त्याला पकडले .
मिळाली असती राहिला नसता,तेव्हाच ही रक्कम अवलानी याला परत मिळाली असती तर हा खटला उभाच राहिला नसता .
गोवली गेल्यामुळेच होत केला,"मात्र या खटल्यात अनिल महाबोले आणि राजेंद्र निकम या गुन्हे शाखेच्या अधिकाऱ्यांची नावे गोवली गेल्यामुळेच यावर गोंधळ होत आहे , असा दावा पोंडा यांनी केला ."
संपले असून द्यावा राखून ठेवला,या खटल्यातील दोन्ही पक्षांचे युक्तिवाद आज संपले असून शहाला जामीन द्यावा किंवा नाही यावरील निर्णय न्या . भंगाळे यांनी उद्यापर्यंत राखून ठेवला आहे .
घेण्याचा लुटण्याचा असून हाणून पाडण्यासाठी उभारण्यात दिला,""" मठ - मंदिरे ताब्यात घेण्याचा राज्य सरकारचा प्रस्तावित कायदा म्हणजे राज्यातील साडेचार लाखांहून अधिक मंदिरांची मालमत्ता लुटण्याचा प्रकार असून , सरकारचा मंदिरांवरील हा "" दरोड्या "" चा प्रयत्न हाणून पाडण्यासाठी राज्यव्यापी आंदोलन उभारण्यात येईल , "" असा इशारा आज विश्‍व हिंदू परिषदेचे केंद्रीय सहमंत्री व्यंकटेश आबदेव यांनी पत्रकार परिषदेत दिला ."
सुचविलेल्या करणारा असल्याने उभारण्यात येणार असल्याचे सांगितले,"पंधराव्या विधी आयोगाने सुचविलेल्या शिफारशींनुसार राज्यातील हिंदूंची ; तसेच जैन , शीख , बौद्ध आणि पारशी यांच्या सुमारे चार लाख ६५ हजार मंदिरांचे सरकारीकरण करणारा कायदा प्रस्तावित असल्याने धर्मावरील या आक्रमणाविरुद्ध विश्‍व हिंदू परिषदेतर्फे "" मंदिर बचाव "" आंदोलन उभारण्यात येणार असल्याचे त्यांनी सांगितले ."
लुटली करून लुटण्याचा साधला करून म्हणाले असून वगळण्यात,""" महंमद गझनी , औरंगजेब यांनी शस्त्रांच्या आधारे मंदिरे लुटली , तर आता कायदा करून मंदिरे लुटण्याचा डाव राज्य सरकारने साधला आहे , "" अशी टीका करून ते म्हणाले , "" राज्यातील मंदिरांच्या सुमारे दोन हजार कोटी रुपयांच्या उत्पन्नावर आणि संपत्तीवर सरकारची नजर असून , त्यातून मशिदी , मदरसे , दर्गे आणि चर्च यांना मात्र वगळण्यात आले आहे ."
घेण्याचा उधळून उभारेल,"त्यामुळे हिंदूंची मंदिरे ताब्यात घेण्याचा सरकारचा डाव उधळून लावण्यासाठी विश्‍व हिंदू परिषद राज्यव्यापी आंदोलन उभारेल . """
असणाऱ्या असताना करण्याचे रचले असल्याचा केला,सध्या सरकारच्या ताब्यात असणाऱ्या मंदिरांमध्येही मोठ्या प्रमाणावर गैरव्यवहार सुरू असताना मंदिरे हडप करण्याचे हे नवे कारस्थान सरकारने रचले असल्याचा आरोपही त्यांनी केला .
करण्यात आला होता ठरविला करू केली केले,"कर्नाटकमध्येही या प्रकारचा कायदा करण्यात आला होता ; पण तेथील उच्च न्यायालयाने तो रद्द ठरविला असल्याने राज्यात हा प्रस्तावित कायदा लागूच करू नये , अशी मागणी मुख्यमंत्री आणि राज्यातील सर्व आमदारांना पत्राद्वारे केली आहे , असे त्यांनी नमूद केले ."
घेतला केला दिला,"सरकारने हा कायदा मागे घेतला नाही , तर "" मठ - मंदिर अधिग्रहण विरोध समिती "" द्वारे घंटानाद , धरणे , मोर्चा अशा विविध माध्यमांतून प्रखर विरोध केला जाईल , असा इशारा त्यांनी दिला ."
आहेत,सातारा जिल्ह्यात औंध व सातारा येथे तीन वस्तुसंग्रहालये आहेत .
देऊन,जिल्ह्यात हजारो पर्यटक भेटी देऊन जातात .
जपून ठेवलेल्या पोचत,तथापि पुरेशा प्रसिद्धीअभावी या संग्रहालयात जपून ठेवलेल्या मौल्यवान ठेव्यांची माहिती लोकांपर्यंत पोचत नाही .
देऊन घ्यावा होण्याची आहे,"पर्यटकांनी भेट देऊन या अमूल्य ठेव्याचा आनंद घ्यावा , यासाठी भविष्यात नियोजनबद्ध प्रयत्न होण्याची आवश्‍यकता आहे ."
आली,जागतिक संग्रहालय दिनाच्या निमित्ताने ही उणीव समोर आली आहे .
आहेत,जिल्ह्यात केवळ तीनच संग्रहालये आहेत .
आहे,"औंधचे वस्तू संग्रहालय , साताऱ्याचे छत्रपती शिवाजी महाराज संग्रहालय ही दोन शासकीय व रयत शिक्षण संस्थेचे कर्मवीर भाऊराव पाटील यांच्या वस्तूंचे संग्रहालय यांचा समावेश आहे ."
आहेत,"औंध संग्रहालयात राजा रविवर्मा , बाबूराव पेंटर , श्री . हळदणकर यांच्यासारख्या दिग्गज कलाकारांच्या चित्रकृती आहेत ."
आहेत,हेन्‍री मूर यांची जगात सहा शिल्पे आहेत .
आहे,त्यातील भारतातील एकमेव शिल्प औंधच्या संग्रहालयात आहे .
कोरलेले पाहवयास,"शेवटचा बादशहा जफर यांची हस्तीदंतातील काठी , चंदनात व हस्तिदंतात कोरलेले शिवचरित्र , रामायण व महाभारत , हिरे , माणिक , पाचू यासारखा मौल्यवान खजिना या ठिकाणी पाहवयास मिळतो ."
आहेत,"छत्रपती शिवाजी संग्रहालयात छत्रपतींच्या काळातील अंगरखा , बंदुका , तलवारी आदी वस्तू उपलब्ध आहेत ."
करण्यासाठी केले,हे संग्रहालय सुरू करण्यासाठी कै . यशवंतराव चव्हाण यांनी प्रयत्न केले .
झाले,१३ जानेवारी १९७० रोजी यशवंतराव चव्हाण यांच्या हस्ते त्याचे उद्‌घाटन झाले .
मांडण्यात,"शस्त्रे , अभिलेख , चित्र , वस्त्रे , , खेळाचे पट , अशा ऐतिहासिक वस्तूंमधून मराठाकालीन इतिहास या संग्रहालयात मांडण्यात आला आहे ."
करून ठेवल्या,रयत शिक्षण संस्थेने कर्मवीर भाऊराव पाटील यांच्या स्मृती त्यांच्या वस्तुरूपात जतन करून ठेवल्या आहेत .
करून ठेवलेले पाहायला मिळते,संस्थेच्या इमारतीमागील स्वतंत्र विभागात कर्मवीर भाऊराव पाटील यांच्या वापरातील वस्तूंचे जतन करून ठेवलेले पाहायला मिळते .
येणारे घेतात,राज्यभरातून येणारे हजारो विद्यार्थी या संग्रहालयाचा लाभ घेतात .
आहेत,जिल्ह्यात ही केवळ तीनच संग्रहालये आहेत .
मिळाली,"मात्र , या संग्रहालयांना पुरेशा प्रमाणात प्रसिद्धी मिळाली नाही ."
गेल्या होऊ शकला,छत्रपती शिवाजी संग्रहालयाचा गेल्या कित्येक वर्षांत विस्तार होऊ शकला नाही .
झाला,साताऱ्याचे आमदार शिवेंद्रसिंहराजे भोसले यांच्या प्रयत्नांनी व पाठपुराव्यामुळे छत्रपती शिवाजी संग्रहालयाच्या नियोजित नव्या इमारतीसाठी शासनाकडून भरीव स्वरूपात निधी मंजूर झाला .
होईल,लवकरच या भव्य वास्तूचे कामही सुरू होईल .
मानावे लागेल,या संग्रहालयाच्या दृष्टीने हे एक मोठे पाऊल मानावे लागेल .
चढून गेल्यावर आहे,चांगल्या २५ - ३० पायर्‍या चढून गेल्यावर वर श्री रघुनाथ मंदिर आहे .
आहे,शिवाय छोटी गुंफादेखील आहे .
,आजूबाजूला छोटी चाळवजा घरे NULL .
,फुललेल्या गावठी गुलाबांसह .
फुलतात व्हायला,"गंगेच्या काठी कुठेही हे सुवासिक गुलाब , तसेच इतकी फुले फुलतात की थक्क व्हायला होते ."
उतरून लागलो,दर्शनानंतर खाली उतरून शिवपुरीच्या वाटेला लागलो .
आहे,शिवपुरी दिल्लीपासून उत्तर - पूर्वेला २५० किलोमीटरवर आहे .
यायला लागतात,रेल्वेने हृषीकेशपर्यंत यायला दिल्लीपासून सहा तास लागतात .
लागतात,बसने दिल्ली - हरिद्वार - हृषीकेश प्रवासाला सात तास लागतात .
आहे लागतात,विमानाने ( ते आठवड्यातून तीन वेळाच आहे ) ५० मिनिटे लागतात .
आहेत,गंगेच्या काठचे कॅम्प शिवपुरी ते ब्यासी या गावापर्यंत आहेत .
आहे,"कॅम्पमधील दिवस खूपच छान , जोशपूर्ण ; तर रात्र फारच कठीण आहे ."
तुटतो,सर्व जगापासून आपला संबंध तुटतो .
असतो,रात्री एकदाच आपत्कालीन टेलिफोन असतो .
पडायचे घेऊनच,"शिवाय तंबूबाहेर पडायचे तर माणसांच्या समूहाने व हातात कंदील , काठी घेऊनच ."
वेढलेले,कारण गंगेच्या दोन्ही बाजूंनी उंचच उंच पर्वत हिरव्यागार जंगलाने वेढलेले आहेत .
,"त्यामुळे काळ्या - पिवळ्या ठिपक्‍यांचे बिबटे , अस्वले , कोल्हे , लांडगे यांची चलतीच NULL ."
,राफ्टिंगसाठी इथला सर्वांत उत्तम मोसम म्हणजे ऑक्‍टोबर ते मार्च NULL .
करण्यापूर्वी असलेला भरून,राफ्टिंग करण्यापूर्वी भरपूर अटी व सूचना असलेला फॉर्म भरून घेतात .
भरलेल्या आणतात,नंतर पूर्ण हवा भरलेल्या बोटीत ( ज्या जीपने गंगाकिनारी आणतात ) परत परत सूचनापत्र !
येते,थोडे दडपणच येते .
करायच्या,"त्यांचे ठराविक शब्द , आदेशांप्रमाणे हालचाली करायच्या ."
असतो,कारण गंगेचा बहुतेक प्रवाह प्रचंड खळाळता असतो .
करत,"त्यातला नायक राफ्टिंगबरोबरच ""कयाकिंग' करत असतो ."
देतो,राफ्टिंगमधला नायक हातात वल्हे देतो .
घेऊनच सोडतात,परमेश्‍वराचे नाव घेऊनच बोट पाण्यात सोडतात .
घातलेले,प्रत्येकाला लाईफ जॅकेट व हेल्मेट घातलेले असते .
करत होती,आम्ही राफ्टिंग करत असलेल्या गंगेच्या प्रवाहात नऊ अवघड प्रवाह व वळणे होती .
केली होतो,गंगेच्या काठच्या कॅम्पपासून सुरवात केली तर चार तास प्रवास होतो .
देताच वळवायला,"नायकाने "" फॉरवर्ड "" ची ऑर्डर देताच वल्ही वळवायला सुरवात NULL !"
खळाळता आदळतो,"पहिल्या "" बॉडी सर्फिंग "" च्या वेळी खळाळता प्रवाह डोक्‍यापासून टाचेपर्यंत धाडकन आदळतो ."
खात असतानाच आदळलेल्या हादरायलाच,बोट खालीवर हेलकावे खात असतानाच तोंडावर आदळलेल्या पाण्याने हादरायलाच होते .
घेऊन,"तेवढ्यात "" रिलॅक्‍स "" ची ऑर्डर NULL , की हातात वल्ही घेऊन किंचित शांतता ."
,"पुढे लगेचच "" फॉरवर्ड फॉरवर्ड "" च्या सूचना NULL ."
होतो,परत प्रवास सुरू होतो .
गेले होतो,एकदा डोक्‍यावरून पाणी गेले की संथपणाही असह्य होतो .
न्याहाळत असतानाच येतो,"आजूबाजूचा निसर्ग न्याहाळत असतानाच महत्त्वाचा पॉइंट "" रोलर कोस्टर "" येतो ."
भिजवून टाकतेच ढकलत येण्याचा,गंगामैया डोक्‍यापासून पायाच्या नखापर्यंत भिजवून तर टाकतेच ; पण तिच्या पोटातून ढकलत वर येण्याचा अनुभव शब्दांपलीकडलाच NULL !
विचारूनच येते घेऊन पकडून यायचे,"एखाद्या निष्णात पोहोणार्‍याला विचारूनच ऑर्डर येते "" जंप "" ! की त्याने धाडकन थंडगार पाण्यात ( ६० फूट खोल ) उडी घेऊन बोटीच्या काठाला पकडून आत यायचे ."
घेण्यासाठी हवे,"बर्फाळ पाण्यात उडी घेण्यासाठी , तसेच निर्भय तरुण दिल हवे !"
दिसेनासाच,"एका क्षणी तर बरोबरचा "" कायकिंग "" वाला प्रवाहात दिसेनासाच झाला ."
चालले,पण दुसर्‍याच क्षणी हे गंगापुत्र संथपणे पाण्यावरून चालले होते .
येतो,"शेवटचा टप्पा "" वॉल "" येतो ."
होते,""" फॉरवर्ड , फॉरवर्ड "" , "" धडधड "" , "" हाय - हुई "" की "" रिलॅक्‍स "" चे आवर्तन होते ."
चालूच होती,कयाकिंगवाल्याची पाणसर्पासारखी कसरत चालूच होती .
जाऊन येण्याचा घ्यायला हवाच,गंगेच्या पोटात जाऊन वर येण्याचा जिवंत अनुभव खरेच प्रत्येकाने घ्यायला हवाच .
नसल्याचे जाणवतेच,""" जिवंतपणा "" , "" निधडी छाती "" , "" जीवनाची क्षणार्धता "" हे शब्द फोल नसल्याचे त्या वेळी जाणवतेच !"
करून टेकताना म्हणावेसे,"अतिशय उत्फुल्ल मनाने पवित्र गंगेला प्रमाण करून वाळूवर पाय टेकताना म्हणावेसे वाटले "" सर्व गंगार्पणमस्तु ! """
,""" गंगाय नमः ! """
केले,लष्कराच्या पथकाने जगातील सर्वोच्च उंचीचे एव्हरेस्ट शिखर सर केले आहे .
होता,या पथकात मराठा लाइट इन्फंट्रीच्याही जवानांचा समावेश होता .
करण्यात आले,"सचिन पाटील , मारुती खंडागळे आणि अमरदेव भट यांच्यासह सहा जणांना १५ मे रोजी एव्हरेस्ट सर करण्यात यश आले ."
होते,लेफ्टनंट कर्नल ईश्‍वरसिंग थापा यांच्याकडे मोहिमेचे नेतृत्व होते .
दिली,१५ मे रोजी सकाळी त्यांनी वरिष्ठ अधिकार्‍यांना ही सुवार्ता दिली .
होता,या पथकात २० जणांचा समावेश होता .
ठेवले,"कॅप्टन डी. जे. सिंग , सुभेदार मारुती खंडागळे , हवालदार त्शेरींग अँगचोक , हवालदार बलवंतसिंग नेगी , हवालदार अमरदेव भट आणि शिपाई सचिन पाटील यांनी स्थानिक वेळेनुसार पहाटे सहा वाजता एव्हरेस्टवर पाऊल ठेवले ."
होते,"त्या वेळी त्यांच्याबरोबर छिरींग दोर्जी , दमाई छिरी , न्‌गवांग पासांग , ताशी शेर्पा , दावा ग्याल्झेन आणि त्शेरींग फिंजो हे शेर्पा होते ."
असून आहेत,"थापा ३८ वर्षांचे असून "" फोर्थ मराठा लाइट इन्फंट्री "" मध्ये सेवेस आहेत ."
आखण्यात ठरलेली होती,लष्करातर्फे आखण्यात आलेली आणि यशस्वी ठरलेली ही चौथी मोहीम होती .
आले,२००१मध्ये सर्वप्रथम लष्कराला यश आले .
फडकावला होता,त्यानंतर २००३मध्ये पुन्हा लष्कराच्या जवानांनी एव्हरेस्टवर तिरंगा फडकावला होता .
केले,२००५मध्ये केवळ महिलांच्या पथकाने एव्हरेस्ट सर केले होते .
झालेल्या टाकले,त्या वेळी मूळच्या बेळगावच्या आणि बडोद्यात स्थायिक झालेल्या अश्‍विनी सडेकर - पवार हिने एव्हरेस्टवर पाऊल टाकले होते .
केला होता,या पथकाच्या जवानांनी अतिउंचावरील पर्वतराजींत कसून सराव केला होता .
लावले,हिंसाचारग्रस्त जम्मू - काश्‍मीरमध्येही त्यांनी काही काळ देशासाठी प्राण पणास लावले होते .
केले,स्वतः थापा यांनी सियाचिन हिमनदीसारख्या दुर्गम भागात सहा महिने काम केले होते .
नव्हता,पथकातील २०पैकी १४ जणांना एव्हरेस्ट मोहिमेचा पूर्वानुभव नव्हता .
लावले सांगितले,"मात्र , तरीही प्रत्येकाने सर्वस्व पणास लावले , असे पथकाचे समन्वयक डॉ. चंचलकुमार हल्दर यांनी सांगितले ."
दाखविले,लष्करप्रमुख जनरल जोगिंदर सिंग यांनी २० मार्च रोजी पथकाला निशाण दाखविले .
आहेत,जोगिंदर सिंग स्वतः निष्णात गिर्यारोहक आहेत .
घातले,मोहिमेच्या आखणी तसेच अंमलबजावणीत त्यांनी स्वतः लक्ष घातले .
होते,पथकाच्या वाटचालीवर त्यांचे बारकाईने लक्ष होते .
सुचवून उडवून,परराष्ट्रमंत्री प्रणव मुखर्जी यांचे नाव राष्ट्रपतिपदासाठी जाहीरपणे सुचवून मार्क्‍सवादी कम्युनिस्ट पक्षाने आज काहीशी खळबळ उडवून दिली .
नसल्याचे असल्याचे सांगून पाडले,मात्र आपला उमेदवार अद्याप निश्‍चित नसल्याचे आणि त्याबाबत चर्चेची प्रक्रिया सुरू असल्याचे सांगून कॉंग्रेसने मार्क्‍सवाद्यांच्या उत्साहावर पाणी पाडले .
ठरणार्‍या करण्याबद्दल दाखविलेला,या निवडणुकीत सत्तारूढ आघाडीच्या विजयासाठी निर्णायक ठरणार्‍या मायावतींच्या बहुजन समाज पक्षाने आपली भूमिका स्पष्ट करण्याबद्दल अद्याप फारसा उत्साह दाखविलेला नाही .
येण्याचीही आहे,राजकीय वर्तुळातील चर्चेनुसार राष्ट्रपतिपदासाठी गृहमंत्री शिवराज पाटील यांचे नाव अचानक पुढे येण्याचीही शक्‍यता आहे .
आहेत,हे दोघेही सोनियांच्या अत्यंत विश्‍वासातील नेते आहेत .
पडले,मात्र या चर्चेत आता सुशीलकुमार शिंदे यांचे नाव मागे पडले आहे .
मिळालेल्या होण्याच्या देणारे होणे आहे,"दरम्यान , माहीतगार गोटातून मिळालेल्या माहितीनुसार २२ मेस मनमोहनसिंग सरकारला तीन वर्षे पूर्ण होण्याच्या निमित्ताने संयुक्त पुरोगामी आघाडी व पाठिंबा देणारे डावे व अन्य पक्षांच्या नेत्यांसाठी आयोजित भोजनाच्या वेळी कॉंग्रेसचा उमेदवार जाहीर होणे अपेक्षित आहे ."
बोलताना केल्यास देण्याचे केले,"मार्क्‍सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे वरिष्ठ नेते सीताराम येचुरी यांनी आज काही वृत्तवाहिन्यांशी बोलताना , कॉंग्रेसने मुखर्जी यांना राष्ट्रपतिपदाचे उमेदवार केल्यास त्यांना पाठिंबा देण्याचे वक्तव्य केले ."
केल्याने पडले,येचुरी यांच्यासारख्या वरिष्ठ नेत्याने मुखर्जी यांच्या नावाचा अचानक थेट पुरस्कार केल्याने कॉंग्रेस नेतेही काहीसे बुचकळ्यात पडले .
बोलताना नव्हती म्हटले,"अनेकांनी खासगीत बोलताना "" येचुरी यांच्याकडून ही अपेक्षा नव्हती , "" असे म्हटले ."
आले झाले बोलते वाटते,"कधीही टेन्शन आले , घरी काही झाले , की मी या मैत्रिणींबरोबर बोलते आणि मला खूप हलके वाटते . ' '"
असतात,""" सहचरी ' गटाविषयी सर्व मैत्रिणींचे अनुभव अशाच प्रकारचे असतात ."
सांगावे वाटते होऊ नकोस,"सर्व सहचरींतर्फे "" मुक्तपीठ ' मधील "" हताश आई ' ला सांगावे असे वाटते , की तू अजिबात हताश होऊ नकोस ."
सोडविण्यासाठी घे,"पतीचे व्यसन सोडविण्यासाठी ""मुक्तांगण'सारख्या व्यसनमुक्ती केंद्राची मदत घे ."
जा,"तो यायला तयार नसेल , तरी तू जा ."
करायची करतीलच,"त्याला उपचारासाठी कसे तयार करायची याची चर्चा ""मुक्तांगण'चे कार्यकर्ते करतीलच ."
पडून द्यायला कर,"त्याचप्रमाणे "" घर , मुले , नवरा ' या कोषातून बाहेर पडून स्वतःकडे लक्ष द्यायला सुरवात कर ."
जा,जवळच्या मैत्रिणींकडे जा .
बघ,नाटक बघ .
दे,स्वतःच्या छंदांकडे लक्ष दे .
असल्यास राहा,शक्‍य असल्यास स्वतःच्या पायावर उभी राहा .
अवलंबून ठेवता कर,"नवरा किंवा मुलांचे वागणं तुझ्या हातात नाही ; पण तुझा आनंद त्यांच्यावर अवलंबून न ठेवता , तो स्वतःच शोधायचा प्रयत्न कर ."
करणाऱ्या करू नकोस,"कृपया स्वतःचे नुकसान करणाऱ्या , दारू पिण्यासारख्या गोष्टींचा प्रयोग करू नकोस ."
होणार,त्यातून काहीच निष्पन्न होणार नाही .
येणाऱ्या बघत,""" सहचरी ' गटात येणाऱ्या सर्व आनंदी सहचरी तुझी वाट बघत आहेत ."
,"- मुक्ता पुणतांबेकर ,"
मांडला करण्यात केली,"रायगड जिल्ह्यातील सिंचन क्षेत्रातील अनुशेष चुकीचा मांडला असेल , तर त्याचा फेरसर्व्हे करण्यात येईल , अशी घोषणा जलसंपदा राज्यमंत्री डॉ. सुनील देशमुख यांनी शुक्रवारी ( ता . ३० ) विधानसभेत केली ."
करण्यासाठी करून दिला दिले,"कोकणातील अर्धवट अवस्थेतील पाटबंधारे प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी आवश्‍यक तेवढा निधी उपलब्ध करून दिला जाईल , असे आश्‍वासनही त्यांनी दिले ."
पडलेले मांडला होता,"कोकणातील अर्धवट पडलेले पाटबंधारे प्रकल्प , सिंचनाची अपुरी व्यवस्था , पाण्याचे दुर्भिक्ष यासंदर्भात महाडचे आमदार माणिकराव जगताप यांनी विधानसभेत अशासकीय ठराव मांडला होता ."
पडूनही नसल्यामुळे होत सांगितले,"कोकणात सर्वाधिक पाऊस पडूनही सिंचनाची व्यवस्था नसल्यामुळे या भागाचा विकास होत नाही , असे जगताप यांनी सांगितले ."
नसल्याचा दिला,रायगड जिल्ह्यात सिंचनाचा अनुशेष नसल्याचा चुकीचा अहवाल अधिकाऱ्यांनी राज्यपालांना दिला .
लावण्यासाठी असताना करण्यात झाले सांगितले,"दुसऱ्या बाजूला कोकणातील सिंचन प्रकल्प मार्गी लावण्यासाठी पाच हजार ६७६ कोटी रुपयांची गरज असताना या अर्थसंकल्पात फक्त ११७ कोटी ४७ लाख रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे , त्यामुळे कोकणातील या प्रश्‍नाकडे शासनाचे पूर्णपणे दुर्लक्ष झाले आहे , असे त्यांनी सांगितले ."
देताना करण्यासाठी मिळावा केली,जगताप यांच्या या ठरावाला अनुमोदन देताना आमदार अजित गोगटे यांनी कोकणातील अर्धवट प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी पुरेसा निधी मिळावा अशी मागणी केली .
देताना उभारता सांगितले दिला केला केले,"या चर्चेला उत्तर देताना जलसंपदा राज्यमंत्री सुनील देशमुख यांनी कोकणातील विशिष्ट भौगोलिक परिस्थितीमुळे मोठ्या प्रमाणावर पाटबंधारे प्रकल्प उभारता येत नाहीत असे सांगितले ; मात्र रायगड जिल्ह्यातील सिंचनाच्या अनुशेषाबाबत चुकीचा अहवाल दिला असेल तर त्याचा फेरसर्व्हे केला जाईल , असे त्यांनी जाहीर केले ."
रखडलेले करण्यासाठी केली दिले,"तसेच निधीअभावी रखडलेले कोकणातील पाटबंधारे प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी पैशांची व्यवस्था केली जाईल , असे आश्‍वासन त्यांनी दिले ."
घेतला,त्यानंतर जगताप यांनी हा ठराव मागे घेतला .
करून हसविणारी येऊ लागली हरवली,अंगविक्षेप आणि निरर्थक विनोद करून प्रेक्षकांना हसविणारी नाटके मराठी रंगभूमीवर मोठ्या प्रमाणात येऊ लागली आहेत ; मात्र या गर्दीत खरी मराठी रंगभूमी हरवली आहे .
हसविल्यानंतर घेऊन जाणारी झाली मांडली,"अडीच - तीन तास हसविल्यानंतर एका विचारासह प्रेक्षकांना नाट्यगृहाबाहेर घेऊन जाणारी नाटके व्यावसायिक रंगभूमीवर दुर्मिळ झाली आहेत , अशा शब्दांत अभिनेते विक्रम गोखले यांनी मराठी रंगभूमीची व्यथा मांडली ."
झालेल्या बोलत,मुंबई विद्यापीठाच्या ऍकॅडमी ऑफ थिएटर आर्टस्‌च्या वतीने झालेल्या राष्ट्रीय वसंत नाट्योत्सवाच्या समारोपप्रसंगी ते बोलत होते .
करणारे पाजणारे नव्हे,केवळ मनोरंजन करणारे किंवा केवळ उपदेशाचे डोस पाजणारे नाटक म्हणजे दर्जेदार नाटक नव्हे .
करतानाच झपाटून टाकणारे होणे आहे,मनोरंजन करतानाच झपाटून टाकणारे नाटक तयार होणे गरजेचे आहे .
घेणारे घेणारे ठरू शकते केले,"पडदा सरताच पहिल्या तीनचार मिनिटांत प्रेक्षकांच्या मनाचा ताबा घेणारे , त्याला विश्‍वासात घेणारे नाटकच उत्तम कलाकृती ठरू शकते , असे मत त्यांनी व्यक्त केले ."
करण्याचे देण्यात यावे होऊ शकतील म्हणाले,"या ऍकॅडमीतील विद्यार्थ्यांना अशा प्रकारच्या कलाकृती तयार करण्याचे प्रशिक्षण देण्यात यावे , तरच हे विद्यार्थी रंगभूमीच्या सेवेसाठी सज्ज होऊ शकतील , असेही ते म्हणाले ."
करण्यास करण्यास असल्याचे सांगितले,ऍकॅडमी ऑफ थिएटर आर्टस्‌च्या विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करण्यास आणि त्यांच्या प्रशिक्षणात सहकार्य करण्यास आपण उत्सुक असल्याचे विक्रम गोखले यांनी या वेळी सांगितले .
होत असलेल्या झाल्याचे मांडले,विद्यापीठाचा प्रवास पुस्तकी ज्ञानाकडून जीवनाच्या अभ्यासाकडे होत आहे हेच दहा दिवस सुरू असलेल्या या महोत्सवातून सिद्ध झाल्याचे मतही प्र - कुलगुरू डॉ. ए. डी. सावंत यांनी मांडले .
पडणाऱ्या व्हावे करण्यात यावे केली,"विद्यापीठातून अभिनय , लेखन आणि दिग्दर्शनाचे धडे गिरवून बाहेर पडणाऱ्या विद्यार्थ्यांना व्यासपीठ उपलब्ध व्हावे म्हणून एक विशेष नाट्यगृह स्थापन करण्यात यावे , अशी विनंती नवी दिल्ली येथील नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामाचे संचालक देवेंद्र राज अंकुर यांनी कुलगुरू डॉ. विजय खोले यांना केली ."
होऊन पडलेले झाल्यामुळे झाल्याचेही सांगितले,एनएसडीमधून तयार होऊन बाहेर पडलेले नाट्यकर्मी ऍकॅडमी ऑफ थिएटर आर्टस्‌चे शिक्षक झाल्यामुळे या दोन्ही संस्थांत एक अतूट नाते निर्माण झाल्याचेही त्यांनी सांगितले .
गेले रंगलेल्या झाली,"गेले दहा दिवस रंगलेल्या या महोत्सवात मराठी , हिंदी , मणिपुरी आणि कन्नड भाषेतील अकरा नाटके सादर झाली ."
ठरली,मणिपुरी दिग्दर्शक रतन थियाम यांची चक्रव्यूह आणि ऋतुसंहरम्‌ ही नाटके महोत्सवाची विशेष आकर्षणे ठरली .
होते,महोत्सवाचे यंदाचे तिसरे वर्षे होते .
झाल्यामुळे आले,महाराष्ट्राबाहेरील नाटके सादर झाल्यामुळे या महोत्सवाला खऱ्या अर्थाने राष्ट्रीय स्वरूप आले होते .
केलेले करण्यात,ऍकॅडमीचाच विद्यार्थी अद्वैत दादरकर याने दिग्दर्शित केलेले पालखी हे नाटकही महोत्सवात सादर करण्यात आले .
झाला,"महोत्सवाचा समारोप ऍकॅडमी ऑफ थिएटर आर्टस्‌च्याच "" जानेमन ' या तृतीयपंथीयांवर आधारित नाटकाने झाला ."
असलेल्या खाल्ल्याने झालेल्या दडपण्याचा होत होत,"आरे डेअरीमध्ये असलेल्या न्यूझीलंड हॉस्टेलच्या कॅन्टीनमधील शिळा भात खाल्ल्याने विद्यार्थ्यांना झालेल्या विषबाधेचे प्रकरण दडपण्याचा प्रयत्न डेअरी डेव्हलपमेंट टेक्‍नॉलॉजी विद्यालयाकडून होत आहे , अशी तक्रार विद्यार्थ्यांकडून होत आहे ."
गेल्या झाला होता,"गेल्या आठवड्यात हॉस्टेलमधील २५ विद्यार्थ्यांना अचानक डोकेदुखी , पोटदुखी व उलट्यांचा त्रास सुरू झाला होता ."
करण्यात,त्यापैकी १० जणांना शनिवारी ( ता . ३१ ) उपचारासाठी महापालिकेच्या कूपर रुग्णालयात दाखल करण्यात आले .
दाखविण्यास केल्याने बनत चालले,या प्रकरणी शिवसेनेने रस दाखविण्यास सुरुवात केल्याने ते आणखी गुंतागुंतीचे बनत चालले आहे .
गेल्या देण्यात झाला,"डेअरी डेव्हलपमेंटच्या टेक्‍नॉलॉजी विद्यालयात शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना गेल्या बुधवारी रात्री जेवणात शिळा भात देण्यात आल्याने त्यापैकी २५ जणांना डोकेदुखी , पोटदुखी व उलट्यांचा त्रास सुरू झाला ."
करण्यात केल्यानंतर करण्यास सांगितले,त्यांच्यावर आरे डेअरीतील युनिट १६ मधील दवाखान्यात उपचार करण्यात आले होते ; मात्र तेथील डॉक्‍टरांनी विद्यार्थ्यांची रक्‍ततपासणी केल्यानंतर त्यापैकी १० जणांना कूपर रुग्णालयात दाखल करण्यास सांगितले होते .
आणण्यात,त्यानुसार त्यांना कूपर रुग्णालयात आणण्यात आले .
झालेली बिघडली केला होता,"विद्यार्थ्यांना शिळ्या अन्नामुळे विषबाधा झालेली नसून उष्माघातामुळे त्यांची प्रकृती बिघडली , असा दावा विद्यालयाचे प्राचार्य योगेश ढाकणे यांनी केला होता ; मात्र विद्यार्थ्यांनी हा दावा साफ फेटाळून लावला आहे ."
असलेले म्हणाले मिळणाऱ्या केल्या करण्यात,"रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल असलेले निळकंठ पाचपांडे म्हणाले , की मेसमध्ये मिळणाऱ्या निकृष्ट अन्नाबाबतच्या तक्रारी तसेच लेखी निवेदने प्राचार्य योगेश ढाकणे व हॉस्टेल मॅनेजर गिरीश अलोने यांच्याकडे अनेकदा केल्या होत्या ; मात्र कॅन्टीन ठेकेदारावर कुठलीही कारवाई करण्यात आली नाही ."
घेण्यात पाठविलेले बदलण्यात,त्या वेळी मेसमधून घेण्यात आलेले व तपासणीसाठी पाठविलेले शिळ्या अन्नाचे नमुनेही बदलण्यात आले .
असतानाही वाढत,आता रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल असतानाही विद्यालय व्यवस्थापनाकडून विद्यार्थ्यांवर दबाव वाढत आहे .
घेण्यात,सर्वांच्या घरचे दूरध्वनी क्रमांक घेण्यात आले आहेत .
घेण्यासाठी आणत असल्याचे सांगितले,रुग्णालयातून डिस्चार्ज घेण्यासाठी स्वत : प्राचार्य दबाव आणत असल्याचे पाचपांडे यांनी सांगितले .
होते,तेव्हा तोंडवळकर गप्प का होते ?
गेली चालते,नाट्यसंमेलन गेली कित्येक वर्षं शासनाच्या अनुदानावर चालते .
विचारणाऱ्या केला असते,त्यामुळे मला आता प्रश्‍न विचारणाऱ्या मोहन तोंडवळकर यांनी त्या वेळीच का विरोध केला नाही ? की नाट्यसंमेलनाच्या रंगमंचावरून तुम्हाला शासनाकडे काही मागायचेच असते ?
बोलले झाली घेतला,"तुमच्या विरोधात नाट्यसृष्टीच्या भल्यासाठी मी काही सडेतोड बोलले , तेव्हा तुम्हाला नाट्यसंमेलनाच्या अनुदानाची आठवण झाली , अशा शब्दांत लालन सारंग यांनी तोंडवळकर यांचा समाचार घेतला ."
ठरलेली होण्याच्या आहे,"मुंबई , कोलकता यांसारख्या शहराचे वैशिष्ट्य ठरलेली ऐतिहासिक ट्राम आता पुणे व पिंपरी - चिंचवडकरांच्या सेवेला रुजू होण्याच्या बेतात आहे ."
देण्यात असून मिळाल्यावर होणे आहे,"अडीच हजार कोटींच्या या प्रकल्पाच्या अहवालास सध्या अंतिम स्वरूप देण्यात येत असून , मान्यता मिळाल्यावर पहिला टप्पा पाच वर्षांत पूर्ण होणे अपेक्षित आहे ."
धावल्याच्या होत,"उल्लेखनीय म्हणजे मुंबईत पहिली "" इलक्‍ट्रिक ट्राम ' धावल्याच्या घटनेसही उद्या ( ता . ७ मे ) शंभर वर्षे पूर्ण होत आहेत ."
वाढत्या निवडण्यात,शंभर वर्षांनंतर पुणे व पिंपरी - चिंचवडसारख्या वाढत्या शहरांसाठीही ट्रामचा पर्याय निवडण्यात आला आहे .
सोडविण्यासाठी आला,पुणे आणि पिंपरी - चिंचवडमधील वाहतुकीचा प्रश्‍न सोडविण्यासाठी जमिनीवरून आणि जमिनीखालून अशा नव्या रूपातील ट्रामचा पर्याय पुढे आला आहे .
ठरणार झाली,"मेट्रो , बीआरटी अशा आधुनिक व्यवस्थांमध्ये ही "" ट्राम ' पुन्हा "" जुनं ते सोनं ' ठरणार का , अशी उत्सुकता निर्माण झाली आहे ."
करण्यात करण्यात असून देण्यात,"यासाठी तयार करण्यात येत असलेल्या आराखड्यात ९१ किलोमीटर अंतराचे ट्राममार्ग प्रस्तावित करण्यात आले असून , सुमारे अडीच हजार कोटींच्या या प्रकल्पाच्या अहवालास सध्या अंतिम स्वरूप देण्यात येत आहे ."
धावल्याच्या होत,"मुंबईत पहिली "" इलक्‍ट्रिक ट्राम ' धावल्याच्या घटनेला उद्याच शंभर वर्षे होत आहेत ."
ओढण्यात येणाऱ्या होत्या,त्यापूर्वी घोड्यांमार्फत ओढण्यात येणाऱ्या ट्राम होत्या .
पडली,"कालांतराने मुंबई , मद्रास , दिल्ली या शहरांमधील ट्रामसेवा बंद पडली ."
आहे,आजमितीला फक्त कोलकात्यात ट्राम सुरू आहे .
लागली होऊ शकेल,"आता येथील योजना मार्गी लागली , तर त्याच्या जोडीला पुणे व पिंपरी - चिंचवडचा समावेश होऊ शकेल ."
सोडविण्यासाठी करण्याचे आहे,"या दोन्ही शहरांमधील वाहतुकीचा बिकट प्रश्‍न सोडविण्यासाठी ""ट्राम'चा तपशीलवार प्रकल्प अहवाल ( डिटेल्ड्‌ प्रोजेक्‍ट रिपोर्ट ) तयार करण्याचे काम सुरू आहे ."
असलेल्या करीत दिली,"जगभरात ट्रामसेवेसाठी ख्याती असलेल्या जर्मनीतील संस्था हे काम करीत आहेत , अशी माहिती या प्रकल्पाचे मुख्य अधिकारी मोहन साखळकर यांनी दिली ."
आहे,"पुणे व पिंपरी - चिंचवड महापालिका , राज्य व केंद्र सरकार यांचा या प्रकल्पात सहभाग आहे ."
असून देण्याचा आहे,"सुमारे अडीच हजार कोटींचा हा प्रकल्प असून , खासगी व सार्वजनिक क्षेत्रांच्या भागीदारीतून त्याला मूर्त स्वरूप देण्याचा विचार सुरू आहे ."
मांडण्यात येणार,"""व्हायेबिलिटी गॅप फंडिंग'च्या तत्त्वावर ही योजना मांडण्यात येणार आहे ."
मिळाल्यानंतर होणे आहे,मान्यता मिळाल्यानंतर त्याचा पहिला टप्पा पाच वर्षांत पूर्ण होणे अपेक्षित आहे .
गजबजलेले घेऊन करण्यात,दोन्ही शहरांतील गजबजलेले रस्ते आणि वाहतुकीचे प्रमाण लक्षात घेऊन ट्रामचे मार्ग प्रस्तावित करण्यात आले आहेत .
धावेल,रस्त्याच्या मध्यभागातून ही ट्राम धावेल .
उभारण्याचा करण्यात,एकूण ९१ किलोमीटर लांबीचे ट्रामचे जाळे उभारण्याचा प्रस्ताव तयार करण्यात आला आहे .
धावेल आहे,"ही ट्राम ७८ किलोमीटर रस्त्यावरून आणि साडेबारा किलोमीटर जमिनीखालून ( अंडरग्राउंड ) धावेल , अशी योजना आहे ."
झाला असून पकडले जातील करत लावला,"पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे प्रशिक्षक बॉब वूल्मर यांचा खून झाला असून , त्यांचे खुनी लवकरच पकडले जातील , असा विश्‍वास जमैका पोलिस एकीकडे व्यक्त करत असताना पाकिस्तानच्या तपास अधिकाऱ्यांनी मात्र नवा शोध लावला आहे ."
दिलेल्या झाल्याचा सापडला नसून झाला असल्याचे म्हटले,"त्यांनी अंतर्गत सुरक्षा मंत्रालयाला दिलेल्या अहवालात वूल्मर यांचा खून झाल्याचा एकही सबळ पुरावा सापडला नसून , त्यांचा मृत्यू नैसर्गिकरीत्याच झाला असल्याचे म्हटले आहे ."
पडलेल्या झाल्याचे झाले,वेस्ट इंडीजमध्ये पार पडलेल्या विश्‍वकरंडक क्रिकेट स्पर्धेच्या साखळी सामन्यांदरम्यान अठरा मार्च रोजी वूल्मर यांचा खून झाल्याचे स्पष्ट झाले होते .
केला वळविला,त्यानंतर जमैका पोलिसांनी तपास सुरू केला व काही संशयितांकडे आपला मोर्चा वळविला .
मिळाले असून केले जाणार असल्याचे सांगितले,हॉटेलच्या क्‍लोजसर्किट टीव्हीच्या आधारे त्यांना महत्त्वपूर्ण धागेदोरे मिळाले असून वूल्मर यांच्या मारेकऱ्याचे नाव लवकरच जाहीर केले जाणार असल्याचे त्यांनी सांगितले .
करत झाला नसल्याचे करत दिला,"मात्र , जमैका पोलिसांना मदत करत असलेल्या पाकिस्तानच्या दोन तपास अधिकाऱ्यांनी मात्र वूल्मर यांचा खून झाला नसल्याचे आपल्या अहवालात नमूद करत सर्वांनाच आश्‍चर्याचा धक्का दिला आहे ."
दिलेल्या करत असून येऊन,"मीर झुबेर व सईद कलाम इमाम हे दोन तपास अधिकारी पाकिस्तानात जमैका पोलिसांनी दिलेल्या सूचनांनुसार तपास करत असून , जमैका पोलिसांचे एक पथकही काही दिवसांपूर्वी येथे येऊन गेले होते ."
केली होती,त्या वेळी पाकच्या तपास अधिकाऱ्यांनी पाकिस्तानातही काही व्यक्तींकडे चौकशी केली होती .
दिला,या सर्व तपासाचा एक अहवाल काल या दोन अधिकाऱ्यांनी मंत्रालयाला दिला .
झाला होता केला होता,"अमेरिकेचे पत्रकार डॅनीयल पर्ल यांचा खून २००२मध्ये झाला होता , त्या प्रकरणाचा तपास मीर झुबेर यांनीच केला होता ."
काढल्याने होत,"मात्र , त्यांनीच वूल्मर यांच्या मृत्यूबाबत असा निष्कर्ष काढल्याने आश्‍चर्य व्यक्त होत आहे ."
जाऊन आले,हे दोन अधिकारी काही दिवसांपूर्वी जमैकालाही जाऊन आले होते .
अडकेल केली होती केले नव्हते,"त्या वेळीही जमैका पोलिसांनी वूल्मर यांचा मारेकरी काही दिवसांतच जाळ्यात अडकेल अशी शक्‍यता व्यक्त केली होती , त्या वेळी या दोन्ही अधिकाऱ्यांनी याबाबत कोणतेही मत व्यक्त केले नव्हते ."
होता,"दरम्यान , वूल्मर यांचा मुक्काम विश्‍वकरंडक स्पर्धेदरम्यान हॉटेल पेगाससमध्ये होता ."
केल्यानंतर दाबून केल्याचे झाले,त्यांच्यावर विषप्रयोग केल्यानंतर त्यांचा गळा दाबून खून केल्याचे तपासात तसेच उत्तरीय तपासणीत स्पष्ट झाले होते .
केलेल्या घेतली होती वापरला उरलेल्या केल्यानंतर सापडले,"तसेच आज जमैका पोलिसांनी जाहीर केलेल्या पत्रकानुसार वूल्मर यांनी अठरा मार्च रोजी शॅम्पेन घेतली होती , त्या वेळी जो ग्लास त्यांनी वापरला त्यातील उरलेल्या शॅम्पेनची तपासणी केल्यानंतर त्यात विषाचे अंश सापडले आहेत ."
ठरत,आता जमैका पोलिसांचा तपास तसेच त्यातील निष्कर्ष व पाकच्या तपास अधिकाऱ्यांचा नवा शोध हा या एकूण प्रकरणात विरोधाभास ठरत आहे .
केल्यानंतरच होईल,जमैका पोलिसांनी मारेकऱ्याला अटक केल्यानंतरच याबाबतचे सर्व चित्र स्पष्ट होईल .
थिजलेल्या येतात,पृथ्वीच्या वायुमंडलात धूमकेतूच्या मदतीने थिजलेल्या अवस्थेतील जीवाणू येतात .
होते केला,"त्यातून नवी जीवसृष्टी निर्माण होते , असा दावा प्रख्यात शास्त्रज्ञ फ्रेड व्हाईड व चंद्रा विक्रमसिंगे यांनी केला आहे ."
मानली असू,"ही कल्पना काळाच्या कसोटीवर ग्राह्य मानली , तर आपण सर्व जण परग्रहवासीच असू ."
तपासण्यासाठी करण्यात आलेल्या मिळते सांगितले,"ही कल्पना तपासण्यासाठी इस्रोच्या वतीने २००१ मध्ये करण्यात आलेल्या प्रयोगातून तरी याला पुष्टी मिळते , असे ज्येष्ठ शास्त्रज्ञ जयंत नारळीकर यांनी सांगितले ."
बोलत,"येथील नवनिर्माण युवक संघटनेच्या वतीने आयोजित शारदा व्याख्यानमालेच्या पाचव्या दिवशी "" परग्रहावरील जीवसृष्टी ' या विषयावर ते बोलत होते ."
होते,याप्रसंगी संघटनेचे अध्यक्ष माजी जिल्हा परिषद अध्यक्ष सतीश खोमणे उपस्थित होते .
करून केले,"माधव जोशी यांनी परिचय करून दिला , तर अनिल गलांडे यांनी प्रास्ताविक केले ."
म्हणाले असल्याचा काढला,"श्री . नारळीकर म्हणाले , "" "" फ्रेड व्हाईड व चंद्रा विक्रमसिंगे यांनी आकाशगंगेत अनंत जीवाणू असल्याचा निष्कर्ष काढला आहे ."
तपासण्यासाठी करण्यात,त्यांचा दावा तपासण्यासाठी इस्रोच्या वतीने २००१ व २००५ मध्ये काही प्रयोग करण्यात आले .
पाठवून सोडण्यात,"पृथ्वीच्या वातावरणाच्या बाहेर चाळीस किलोमीटर अंतरावर "" बलून ' पाठवून त्यातून "" रिमोट ' च्या साह्याने निर्वात हवेचे सिलिंडर सोडण्यात आले ."
भरण्यात,"""रिमोट'च्या मदतीनेच त्यामध्ये या वातावरणातील घटक भरण्यात आले ."
पाठविण्यात पाठविण्यात,"त्यांपैकी निम्मे सिलिंडर इस्रोच्या हैदराबाद येथील प्रयोगशाळेत पाठविण्यात आले , तर निम्मे चंद्रा विक्रमसिंगे यांच्याकडे पाठविण्यात आले ."
आढळून,या सिलिंडरमध्ये पृथ्वीवरील बॅक्‍टेरियांपेक्षा किंचित वेगळ्या आकाराचे बॅक्‍टेरिया आढळून आले .
होत नसल्याचे आढळून,"विशेष म्हणजे , त्यांच्यावर अतिनील किरणांचा परिणाम होत नसल्याचे आढळून आले ."
आलाच,दुसऱ्या दिवशी डॉक्टरांचा फोन पुन्हा एकदा आलाच .
विचारलं सांगितलंय,"मी त्यांना विचारलं - - "" अहो बाबांनी काय सांगितलंय ?"
केलात,"कशाला फोन केलात ? """
सांगितलंय करू नकोस भेटू सांगितलंय करायचा,""" बाबांनी तुला सांगितलंय की मला फोन करू नकोस अथवा भेटू नकोस मला कुठं तसं सांगितलंय की तुला फोन करायचा नाही किंवा भेटायचं नाही म्हणून "" !"
वापरीत म्हणाले,आपलं वकिली डोक वापरीत डॉक्टर म्हणाले .
सांगते करायचा,पण मी तुम्हाला सांगते की तुम्हीसुद्धा मला फोन करायचा नाही .
आलात बोलू नका,अगदी समोर आलात तरी बोलू नका .
चालायला लागा,तोंड फिरवून चालायला लागा .
म्हणाले,मी दम भरत म्हणाले .
आहे,""" मला माहीत आहे गं सगळं ."
केला द्यायला,आज तुला फोन केला आहे तो इरावतीचा तुला निरोप द्यायला .
ठरलेलं सांगितलं म्हणाली बोलता येणार नसेल द्यायचा करून द्यायला सांगा,"तुमचं कोल्हापूरला ठरलेलं मी सर्व तिला सांगितलं तर ती म्हणाली , आता तिला घरी तुमच्याशी बोलता येणार नसेल आणि तुम्हाला तिला काही निरोप द्यायचा असेल तर तिला माझ्या दवाखान्यात फोन करून माझ्याकडे तो द्यायला सांगा ."
म्हणणं विचारले,"तरी तुझं यावर काय म्हणणं आहे ? "" डॉक्टरांनी विचारले ."
म्हणणार,मी काय म्हणणार ?
वागणार गढून,इरावतीबाईं आता आणखी किती चांगलं माझ्याशी वागणार आहेत याच्याच विचारात मी गढून गेले .
येणाऱ्या आणून,एका वर्षाने येणाऱ्या नोव्हेंबरची वाट मी अक्षरशः डोळ्यात प्राण आणून पाहात होते .
होणारा वाढवत होता,एक एक कमी होणारा दिवस माझी उमेद वाढवत होता .
असलं दबलेली होती,घरात मात्र वातावरण वरवर शांत असलं तरी त्याखाली अस्वस्थता दबलेली होती .
कळलेली विचारायची,त्यातच सर्व कळलेली काही खवचट मंडळी मुद्दाम आत्तीला कांचनचे लाडू कधी असा प्रश्न विचारायची .
पसरली करून विचारले ठरले,ज्या दिवशी बातमी पसरली त्याच्या जवळपासच कधीतरी ह्दयनाथ मंगेशकर यांनी मात्र सरळ मलाच फोन करून विचारले की माझे लग्न ठरले आहे का म्हणून .
करणे आवडले,काहीतरी अफवा पसरविण्यापेक्षा किंवा टोमणे मारण्यापेक्षा ह्दयनाथ यांचे सरळ फोन करणे मला अधिक आवडले .
दिली,पण त्यांच्या सरळ प्रश्नांना मात्र मी आडवळणाची उत्तरं दिली .
विचारले ठरेल सांगा,"मी त्यांनाच विचारले की , तुम्हाला माझे कुणाशी लग्न ठरेल आहे त्याचे नाव माहीत असेल तर सांगा ."
विचारले,ह्दयनाथ यांनी सभ्यता पाळून आणखी काही वेडेवाकडे प्रश्न विचारले नाहीत .
म्हणाले सांगतोय,"मात्र एवढेच म्हणाले की - - "" आज जो भेटतोय तो तुमच्या लग्नाची बातमी सांगतोय ."
म्हणालो आहे,मी त्यांना म्हणालो ती मुलगी आमच्या घरातील असल्यासारखी आहे .
करून केला,तेव्हा तुम्हालाच विचारून शहानिशा करून घ्यावी म्हणून सरळ तुम्हालाच फोन केला .
केलंत,""" तुम्ही हे फार बरं केलंत ."
ठरलं झालेलं,अजून काही माझं लग्न ठरलं किंवा झालेलं नाही .
ठरेल होईल कळवीन,ज्या दिवशी ते ठरेल किंवा होईल तेव्हा पहिल्यांदा तुम्हाला कळवीन .
झाला नव्हती,नशीब हा फोन झाला तेव्हा आत्ती घरी नव्हती .
घेतलं असतं,नाहीतर तिने संतापाने सगळं घर डोक्यावर घेतलं असतं .
वाटावं बोलले ऐकून आला झाले,""" इरावतीबाईंना बरं वाटावं म्हणून जरी डॉक्टर हे बोलले असले तरी मला मात्र हे ऐकून फार राग आला आणि दुःखही झाले होते ."
समजल्या,त्यांच्या सर्वांच्याच प्रतिक्रिया समजल्या नाहीत .
दिली सांगायचे,पण डॉक्टरांनी त्यांना काय उत्तरं दिली ते मात्र डॉक्टर मला सांगायचे .
होती करायची करायचा पडायची,"पण ही गोष्टच अशी विचित्र , नाजूक होती की तिला साथ करायची की विरोध करायचा अशा संभ्रमात मंडळी पडायची ."
उचलते घेईल होते ठरले झाली होती झाली होती,"या सर्वापेक्षाही मी कधी पाऊल उचलते आणि कोणता निर्णय आत्ती घेईल त्याबद्दल डॉक्टर अधिक उत्सुक होते , मात्र इरावतीबाईंशी डॉक्टरांचे लग्न ठरले होते त्यावेळी त्यांची जी परिस्थिती झाली होती , तशीच माझी परिस्थिती आता झाली होती ."
सांगावं होते सांगावा रखडले,मी जशी आत्तीला कसं सांगावं अशा विवंचनेत होते तसेच डॉक्टरही त्या वेळी आपल्या लग्नाचा निर्णय वडिलांना कसा सांगावा या विचारात रखडले होते .
ठरताच सांगून घेतली होती,याउलट इरावतीबाईंनी स्वतःचा निर्णय ठरताच आपल्या वडिलांना सांगून त्यांची संमती कधीच घेतली होती .
सांगून होकार मिळवतात करायच्या,आणि आपला हा लग्नाचा निर्णय डॉक्टर स्वतःच्या वडिलांना सांगून त्यांचा होकार कधी मिळवतात याची प्रतिक्षा करायच्या .
होती,पण डॉक्टरांची परिस्थिती माझ्यासारखी होती .
पडला होता,त्यांना प्रश्न पडला होता वडिलांना सांगायचं कसं ?
झालेले,कारण डॉक्टर नुकतेच बी. डी. एस. झालेले होते .
लागून झाले,लेक्चरर म्हणून नोकरी लागून सहा महिने झाले होते .
होते,आणि विशेष म्हणजे तीन मोठे भाऊ अजून लग्नाचे होते .
सांगायला लागतोय करायच्या,इरावतीबाई सारख्या पत्रातून डॉक्टरांना वडिलांना सांगायला इतका का वेळ लागतोय याची चौकशी करायच्या .
सांगायला वाटतो पाहून वाटायचे,पंचविशी उलटलेल्या तरुणाला स्वतःच्या लग्नाबद्दल वडिलांना सांगायला इतका संकोच वाटतो हे पाहून त्यांना आश्चर्य वाटायचे .
वाटायची,पण डॉक्टरांना संकोच वाटण्यापेक्षा वडिलांची भीतीच अधिक वाटायची .
जाऊन सांगण्याचे कळविण्याचेही झाले,त्यामुळे शेवटपर्यंत त्यांना स्वतः हे जाऊन वडिलांना सांगण्याचे किंवा पत्राने कळविण्याचेही धाडस झाले नाही .
घातली,डॉक्टरांनी आपले मोठे बंधू भाऊसाहेबांच्याद्वारा वडिलांच्या कानावर ही गोष्ट घातली .
ठरल्या,आणि मगच पुढल्या गोष्टी ठरल्या .
लढविल्यामुळे नव्हते,घरची आघाडी यशस्वीरीत्या लढविल्यामुळे डॉक्टर आता कुठल्याही तणावाखाली नव्हते .
केलाच,पण त्याच्या उतावळ्या स्वभावाने आणि दारूच्या सवयीने गोंधळ केलाच .
झालेल्या करून टाकले आहे करणार,"मित्रमंडळींच्याबरोबर झालेल्या एका ' ओल्या ' पार्टीत डॉक्टरांनी जाहीर करून टाकले की कांचनवर त्यांचे प्रेम आहे , आणि तिच्याबरोबर ते लग्न करणार आहेत ."
करून सांगून झाल्याचे केले,दुसऱ्या दिवशी डॉक्टरांनी मला फोन करून आदल्या रात्रीचा सर्व किस्सा सांगून स्वतःची चूक झाल्याचे कबूल केले .
येत,पण धनुष्यातून सुटलेला बाण आणि ओठांतून निघालेला शब्द कधीच परत येत नाही .
असली विसरून जाण्याइतकी हरपलेली नसणार,शिवाय दारूची पार्टी असली तरी इतकी खळबळजनक बातमी विसरून जाण्याइतकी कुणाचीच शुद्ध हरपलेली नसणार .
असतील होते सांगितले,निदान पार्टीत अनोळखी माणसं असतील ह्या आशेने तिथे कोण कोण होते विचारताच डॉक्टरांनी पहिलेच नाव सांगितले - - नाटककार मधुसूदन कालेलकर .
ऐकूनच झालं,नाव ऐकूनच मला धस्स झालं .
पसरणार होती,कारण आता ही बातमी नाट्य - चित्रपट व्यवसायात वणव्यापेक्षाही अधिक वेगाने पसरणार होती आणि वणवाच तो .
होती,होरपळ अटळ होती .
सांगून चिडली असती आल्यामुळे चिडली,मी माझ्या लग्नाचे स्वतः सांगून जेवढी आत्ती चिडली असती त्याच्या दुप्पट ही अशी बाहेरून बातमी आल्यामुळे आत्ती चिडली .
झालेली केलेला उठली,तिची झालेली बेअब्रु आणि मी तिचा केलेला विश्वासघात ह्यामुळे एखाद्या नागिणीसारखी ती चवताळून उठली .
कळली,ही बातमी मात्र मुंबईतून तिला कळली नाही .
सांगण्याचे येऊन,ती सांगण्याचे परमकर्तव्य पुण्याच्या भरत नाटय संशोधन मंदिरचे श्रीकांत भिडे यांनी अगदी रातोरात तातडीने पुण्याहून मुंबईला येऊन केले .
असल्यासारखे,श्रीकांत भिडे हे अगदी आमच्या कुटुंबियांतील एक असल्यासारखे होते .
होती,त्यांची आत्तीवर अगदी अतोनात श्रद्धा आणि भक्ती होती .
वाढली,त्या दिवसापासून आत्तीची श्रीकांत भिडे यांच्याबद्दलची आपुलकी अधिकच वाढली .
केले,कारण हे सत्कर्म त्याने एकटयानेच केले होते .
बसली,"पण त्याचबरोबर माझ्या घरची सर्व मंडळी , चारूकाका यांच्याबद्दल आत्तीच्या मनात एक प्रकारची अढीच बसली ."
असल्याचे वाटायला,ह्या सर्व मंडळींची साथ मला असल्याचे तिला निश्चितपणे वाटायला लागले .
भूतो केली,त्यामुळे ह्या सर्व मंडळींची तिने न भूतो न भविष्यति निर्भर्त्सना केली .
वगळता बसली,त्याचे मुख्य कारण म्हणजे ही बातमी समजूनही एक श्रीकांत भिडे वगळता ही सर्व मंडळी चूपचाप बसली .
दिली,त्यांनी ती बातमी आत्तीपर्यंत जाऊच दिली नाही .
होते,कारण या मंडळींचे आत्तीइतकेच माझ्यावरही प्रेम होते .
वाचविण्यासाठी बसली,आत्तीच्या क्षोभापासून मला वाचविण्यासाठी ही मंडळी गप्प बसली .
करणारे समजून वगळता धरला,तर ते सर्व मला साथ करणारे समजून एक श्रीकांत भिडे वगळता सर्वांच्यावर आत्तीने दीर्घकाळ रोष धरला
समजल्यानंतर भेटले म्हणाले करीत राहू देत,"ही बातमी समजल्यानंतर जेव्हा चारूकाका प्रत्यक्ष भेटले तेव्हा ते वैतागून म्हणाले , "" मालाबाई ( माझ्या कांचनमाला या पूर्ण नावाचे चारूकाका छोटे नाव करीत ) तुम्ही चारूकाकाच्या टाळक्यावर आता केस राहू देत नाही ."
म्हणाले ठेवणे नसल्याने करण्यात,"या उपक्रमाचे प्रमुख व संस्थेतील मनुष्यबळ विकासाचे प्राध्यापक पी. महादेवन म्हणाले , "" शब्द लक्षात ठेवणे सोपे नसल्याने यासाठी काही विशेष तंत्रांचा अवलंब करण्यात आला ."
रचून ठेवण्याचा केला,"शब्दांच्याभोवती एखादी कथा , घटना रचून ते लक्षात ठेवण्याचा प्रयत्न विद्यार्थ्यांनी केला ."
होते,' सलाम कलाम ' असे या उपक्रमाचे नाव होते .
घडला,असा घडला विश्‍वविक्रम .
घातला,मकर संक्रांतीच्या पूर्वरात्री जामखेड शहरात ३० ते ३२ वयोगटातील १० ते १५ दरोडेखोरांनी धुमाकूळ घातला .
फोडून केली,"त्यांनी चार ठिकाणी घरे फोडून आबालवृद्धांना धारदार शस्त्रे , काठ्यांनी मारहाण केली ."
कापून नेले,दरोडेखोरांनी तीन महिलांचे कान कापून दागिने नेले .
झाले,या घटनेने ग्रामस्थांत भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे .
पडले,याबाबत अधिक माहिती अशी - शनिवारी मध्यरात्री साडेबारा ते पहाटे चारच्या दरम्यान जामखेड शहरात वेगवेगळ्या ठिकाणी दरोडे पडले .
तोडून चोरून नेले,"यामध्ये सर्वप्रथम सदाफुले वस्तीवरील डॉ. संजय राऊत यांच्या बंद घराचा कडी - कोयंडा तोडून चोरट्यांनी घरातील रोख ११ हजार रुपये , चार तोळे सोने , दोन मोबाईल संच चोरून नेले ."
करून वळविला,घरातील इतर वस्तू अस्ताव्यस्त करून त्यांनी आपला मोर्चा तेथून शंभर मीटर अंतरावरील दिगंबर भांडवलकर यांच्या घराकडे वळविला .
केली कापून नेला,"श्री. भांडवलकर यांना मारहाण केली , तर त्यांच्या वयोवृद्ध मातुःश्री मालनबाई यांच्या कानातील दागिन्यांसह उजवा कान कापून नेला ."
नेली,"दरोडेखोरांनी तेथून एकूण चार तोळे सोन्याचे दागिने , आठशे रुपये रोख , एक मोबाईल संच व मोटारसायकलची चावी नेली ."
वळविला,त्यानंतर त्यांनी तपनेश्‍वर प्रभागातील चंद्रकांत गोविंद राजगुरू यांच्या घराकडे मोर्चा वळविला .
फोडण्याचा झाला झोपलेला होता,"दरम्यान , रस्त्यालगतच्या डॉ.गिते यांचे घर फोडण्याचा प्रयत्न झाला ; परंतु श्री. राजगुरू यांचा मुलगा मधुसूदन तेथे एकटाच झोपलेला होता ."
आल्याची दिली,त्याने घरी दूरध्वनीवरून दरोडेखोर आल्याची माहिती दिली .
भेदरलेल्या देण्यासाठी उघडताच घुसले,भेदरलेल्या मुलाला आधार देण्यासाठी श्री. राजगुरू यांनी घराचा दरवाजा उघडताच दरोडेखोर घरात घुसले .
केला,त्यांनी श्री. राजगुरू यांच्या डोक्‍यावर वार केला .
कोसळले,ते बेशुद्धावस्थेत जागीच कोसळले .
केली,त्यानंतर दरोडेखोरांनी त्यांच्या पत्नी कुसुम यांना मारहाण केली .
लागल्याने झाल्या,डोक्‍यात गज लागल्याने त्या गंभीर जखमी झाल्या .
करून कापून नेले,"त्यानंतर त्यांची सून उषा हिला दगडाने मारहाण करून , तिच्या कानातील दागिने कानासह कापून नेले ."
नेले,दरोडेखोरांनी तेथून तीन तोळे सोने नेले .
काढला,"दरम्यान , श्री. राजगुरू यांच्या एका मुलाने भीतीपोटी घरातून पळ काढला ."
येण्याचा केला मारले,त्यानंतर श्री. राजगुरू यांच्या मदतीसाठी पुढे येण्याचा दोघा - तिघांनी प्रयत्न केला ; मात्र दरोडेखोरांनी त्यांच्या दिशेने दगड मारले .
झालेल्या मिळूनही करता,त्यामुळे भयभीत झालेल्या रहिवाशांना घटनेची माहिती मिळूनही मदत करता आली नाही .
दिली येण्याआधीच झाले,"दरम्यान , परिसरातील रहिवाशांनी दूरध्वनीवरून पोलिसांना ही माहिती दिली ; मात्र पोलिस घटनास्थळी येण्याआधीच दरोडेखोर पसार झाले ."
पोचले,ते लगतच्या विंचरणा नदीपात्राच्या कडेने गावाबाहेरील मेहेत्रे वस्तीवर पहाटे चारच्या सुमारास पोचले .
करून लुटले,त्या ठिकाणी भानुदास मेहेत्रे ( वय ५२ ) यांना जबर मारहाण करून रोख पाच हजार रुपये लुटले .
झालेल्या पडला असतानाच कळविली असती टळला,"भयभीत झालेल्या रहिवाशांनी पहिला दरोडा पडला असतानाच पोलिसांना व्यवस्थित माहिती कळविली असती , तर पुढील तिन्ही दरोड्यांचा अनर्थ टळला असता ."
वापरलेले आढळल्याने केल्याचा केला जात,"या दरोड्यांत मारहाणीसाठी वापरलेले साहित्य , दरोड्याचा प्रकार यामध्ये साम्य आढळल्याने , हे सर्व प्रकार एकाच टोळीने केल्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे ."
घेतले असावे झालेल्यांचे म्हणणे,"याप्रकरणी पोलिसांनी वीस ते बावीस वयोगटातील तरुणांना ताब्यात घेतले आहे ; मात्र चोरट्यांचे वय ३० ते ३२ वर्षे असावे , असे मारहाण झालेल्यांचे म्हणणे आहे ."
पडलेल्या,दरोडा पडलेल्या भागातील स्थिती -
राहत जाण्यासाठी,"सदाफुले वस्ती , डॉ. राऊत , श्री. भांडलवकर व तपनेश्‍वर प्रभागातील श्री. राजगुरू राहत असलेल्या ठिकाणापर्यंत जाण्यासाठी पक्का रस्ता नाही ."
नाहीत,तेथे पथदिवे नाहीत .
जात,पोलिसांचे नियमित गस्तीचे वाहन या भागात जात नाही .
असलेल्या नाहीत,"जामखेड शहरातील बारा हजार लोकवस्ती असलेल्या संताजीनगर , काटकर वस्ती , तपनेश्‍वर मंदिर परिसर , सदाफुले वस्तीच्या काही भागात पथदिवे नाहीत ."
साधला करण्यात आल्याचे सांगितले,"याबाबत ग्रामविकास अधिकारी सुनील मिसाळ यांच्याशी संपर्क साधला असता , याबाबतचे प्रस्ताव तयार करण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले ."
,नव्या वर्षातील पहिलाच दरोडा
पडलेला आहे,जामखेड येथे शनिवारी रात्री पडलेला दरोडा या वर्षातील जिल्ह्यातील पहिलाच दरोडा आहे .
गेल्या पडले,गेल्या वर्षी ३८ दरोडे पडले होते .
आले,त्यांतील २६ उघडकीस आले .
झाले,"काष्टी , सारोळा कासार , राहुरी व खरवंडी या ठिकाणच्या दरोड्यांत खून झाले ."
झाली,इतर ठिकाणी लोकांना जबर मारहाण झाली .
झाल्या,८७ जबरी चोऱ्या झाल्या .
आणण्यात आले,त्यांतील ५५ उघडकीस आणण्यात पोलिसांना यश आले .
असावेत आहे,"जामखेडमधील दरोडा प्रकरणातील आरोपींचे साथीदार स्थानिकच असावेत , असा पोलिसांना संशय आहे ."
वापरलेला खोलण्याचे मिळाले,घटनास्थळापासून काही अंतरावर गुन्ह्यात वापरलेला एक टिकाव व नट - बोल्ट खोलण्याचे साहित्य पोलिसांना मिळाले आहे .
झालेले दिसतात लाभलेली झाली,अनेकदा शरीराने धडधाकट लोकही निराशेमुळे हतबल झालेले दिसतात ; पण जन्मापासूनच फक्त दहा टक्के दृष्टी लाभलेली ऋता दुर्दम्य इच्छाशक्तीच्या जोरावर डॉक्‍टर झाली आहे .
असलेली आहे,डॉ. ऋता शारंगपाणी ही अमेरिकेतील भारतीय वंशाची पहिली अल्पदृष्टी असलेली महिला डॉक्‍टर आहे .
मिळविली,"हीच माझी प्रेरणा , असे सांगणारी डॉक्‍टर ऋता शारंगपाणीने अमेरिकेतील डेट्रॉईट येथील ' वेन्सस्टेट युनिव्हर्सिटी ' तून डॉक्‍टरची पदव्युत्तर पदवी मिळविली आहे ."
करीत,सध्या डॉ. ऋता याच विद्यापीठात ' इंटरनल मेडिसीन ' या अभ्यासक्रमांतर्गत ' एड्‌स ' या रोगावर अभ्यास करीत आहे .
करण्यासाठी आली,या अभ्यासक्रमातील एक महिन्याची ' इंटर्नशिप ' पूर्ण करण्यासाठी ती पुण्यातील ' नारी ' या संस्थेत आली आहे .
असलेल्या आहेत,तिशीत असलेल्या डॉ. ऋताचे आई - वडील भारतीय वंशाचे आहेत .
राहिले,बडोद्याचे हे कुटुंब नोकरीसाठी तीन वर्षे पुण्यात राहिले .
झालेल्या असल्याने मिळाली,"वडील आनंद शारंगपाणी केमिकल इंजिनिअर NULL , तर आई दीप्ती होम सायन्स झालेल्या असल्याने त्यांना अमेरिकेत मिशिगन राज्यातील हॉलन गावी १९७७मध्ये नोकरीची संधी मिळाली ."
झाला,तेथेच ऋताचा जन्म झाला .
असल्याने जावे लागले,ती अंध असल्याने प्राथमिक शिक्षणापासूनच आव्हानांना सामोरे जावे लागले .
असूनही लावला,"अमेरिकेतील शासनाच्या अपंगांबद्दलचे कायदे व आधुनिक शिक्षण पद्धतीमुळे अल्पदृष्टी असूनही , ऋताने कधी अंधांची काठी अथवा ब्रेल लिपीला हात लावला नाही ."
लिहिण्यासाठी घेतली,पेपर लिहिण्यासाठी कोणाची मदतही घेतली नाही .
करून सोडविले,तिने आपला सर्व अभ्यास संगणकाच्या मदतीने व पेपर टाइप करून सोडविले .
करीत होण्यापर्यंतचा केला,लहानपणापासूनच आई - वडिलांच्या पाठिंब्याने आपल्या अंधत्वावर मात करीत जिद्दीतून डॉक्‍टर होण्यापर्यंतचा खडतर प्रवास केला .
झाली जायचे पेटलेल्या केली,"अल्पदृष्टीमुळे साहजिकच तिच्या प्राथमिक शिक्षणाला अपंगांच्या शाळेतून सुरवात झाली ; पण या शाळेत जायचे नाही , अशा हट्टाला पेटलेल्या ऋताने नेहमीच्या शाळेतूनच शिक्षणाला सुरवात केली ."
झाली,प्रत्येक अडचणीतून नव्या पद्धतीने मार्ग काढीत डॉक्‍टर झाली .
बोलताना सांगते करताना आल्या,"डॉ. ऋता ' सकाळ ' शी बोलताना सांगते , "" डॉक्‍टरकीचा अभ्यास करताना प्रॅक्‍टिकलमध्ये मला अडचणी आल्या ."
नसल्याने घेतला,शस्त्रक्रियेसारखी कामे मला शक्‍य नसल्याने त्यासाठी आवश्‍यक व्यवस्थापन कामात मी पुढाकार घेतला .
करतो,प्रत्येक डॉक्‍टर थोडीच शस्त्रक्रिया करतो ?
करण्यात दिला जाणले घेतले,"तसेच मी डॉक्‍टरी पेशातील इतर गोष्टी करण्यात भर दिला , हे विद्यापीठाने जाणले व मला समजूनही घेतले ."
होऊ शकले,म्हणूनच मी डॉक्‍टर होऊ शकले .
करताना आलेल्या असल्याचे येत येते बसलेला,प्रॅक्‍टिस करताना माझ्याकडे आलेल्या रुग्णाला सुरवातीला मी अंध असल्याचे लगेच लक्षात येत नाही ; पण जेव्हा लक्षात येते तोपर्यंत रुग्णाचा माझ्यावर विश्‍वास बसलेला असतो .
आलेला आहे,डॉक्‍टर म्हणून मला आलेला हा सर्वांत चांगला अनुभव आहे .
सांगितली,काल्याने आणखी काही सराफांची नावे सांगितली आहेत .
आहे,त्यांमध्ये नगरमधील एका सराफाचाही समावेश आहे .
दाखविलेले,त्याचे दुकान मात्र त्याने अद्याप दाखविलेले नाही .
करीत,त्यासंबंधीही पोलिस चौकशी करीत आहेत .
करणारी देत असल्याने झाल्याशिवाय करायची घेतले,"काल्या अनेकदा दिशाभूल करणारी माहिती देत असल्याने खातरजमा झाल्याशिवाय कारवाई करायची नाही , असे धोरण पोलिसांनी घेतले आहे ."
पडल्यानंतर पाळून काढला होता,"बेलापूर येथे दरोडा पडल्यानंतर नगरमधील सराफांनी "" बंद ' पाळून मोर्चा काढला होता ."
झाले,त्यामध्ये बहुतांश सराफ सहभागी झाले होते .
घेतल्याची होत,आता त्याच बाजारपेठेतील सराफांनीही चोरीचा माल घेतल्याची माहिती उघड होत आहे .
,इतिवृत्तासह मंजूर यादीच अधिकृत !
,"नगर , ता . २२ -"
घेण्यात झालेल्या असल्याने टिकेल होत,"जिल्हा परिषद समित्यांवरील सदस्य निवडीच्या अंतिम यादीबाबत आक्षेप घेण्यात येत असले , तरी इतिवृत्तासह जाहीर झालेल्या अंतिम यादीला कायदेशीर आधार असल्याने थोरात गटाचा आक्षेप किती टिकेल , याबाबत तज्ज्ञांकडून साशंकता व्यक्त होत आहे ."
घेण्यास मिळाली असून मागण्याची आहे,"मात्र , या प्रकारामुळे सामान्य प्रशासन विभागाच्या कारभारावर शंका घेण्यास सदस्यांना संधी मिळाली असून , त्याच आधारावर सदस्य निवडीच्या विरोधात विभागीय आयुक्तांकडे दाद मागण्याची तयारी थोरात गटाकडून सुरू आहे ."
ठरत,जिल्हा परिषदेच्या विविध समित्यांवरील नियुक्‍त्या वादग्रस्त ठरत आहेत .
आहे,जिल्ह्याच्या राजकारणात कृषिमंत्री बाळासाहेब थोरात आणि ज्येष्ठ नेते खासदार बाळासाहेब विखे या दोन गटांतील विळ्या - भोपळ्याचे नाते सर्वश्रुत आहे .
दिल्याने धुमसू,स्थायी समितीतून अर्जुन शिरसाठ यांना अर्धचंद्र दिल्याने संघर्ष धुमसू लागला .
करण्यात,"७५ सदस्य आणि पंचायत समितींचे चौदा सभापती , असे सभागृहातील ८९ पैकी ८७ सदस्यांना दहा समित्यांवर नियुक्त करण्यात आले आहे ."
ठरली,तरीही पहिल्या दिवसापासून फक्त स्थायी समितीवरील नियुक्तीच चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरली आहे .
करण्यात आल्या,जिल्हा परिषद अध्यक्ष आणि प्रशासनाकडून दोन याद्या जाहीर करण्यात आल्या .
होते,त्यापैकी पहिल्या यादीवर दोन्ही यंत्रणांचे सही - शिक्के होते .
असल्याने करण्यासाठी आहे,"दुसऱ्या यादीवर फक्त प्रशासनाचाच सही - शिक्का असल्याने , वाद उत्पन्न करण्यासाठी थोरात गटाला तोच एकमेव आधार आहे ."
वगळण्याचे कोठून आले करू शकते आहे,"श्री . शिरसाठ यांना वगळण्याचे आदेश कोठून आले , हे धाडस कोण करू शकते , याची थोरात गटाला पूर्ण कल्पना आहे ."
घेण्यासाठी येत,"मात्र , त्यांच्यावर थेट आक्षेप घेण्यासाठी या गटातर्फे कोणीही पुढे येत नाही ."
आणण्यापेक्षा दाखविण्याकडे आहे,वादाला राजकीय स्वरूप आणण्यापेक्षा त्यातील तांत्रिक चुका दाखविण्याकडे या गटाचा प्रयत्न आहे .
आहे,त्यामुळे सामान्य प्रशासन विभागाचे उपमुख्य कार्यकारी जयंत पाडवी यांच्या कारभाराकडे थोरात गटाचा रोख आहे .
केल्या आहे,"श्री . पाडवी यांनी दोन याद्यांवर सह्या कशा केल्या , या तांत्रिक मुद्यावरच थोरात गटाचा खल सुरू आहे ."
मागण्याची आहे,त्याच आधारावर निवड प्रक्रियेविरुद्ध विभागीय आयुक्तांकडे दाद मागण्याची तयारी सुरू आहे .
असल्याने असल्याचे आहे,दुसरी यादी इतिवृत्तासह असल्याने तीच अधिकृत असल्याचे थोरात गटाला मान्य आहे .
नोंदविणार आहे नोंदविण्यात येणारा टिकेल देईल,"त्यामुळे आक्षेप खरंच नोंदविणार की राजकीय स्टंट आहे , नोंदविण्यात येणारा आक्षेप किती प्रमाणात टिकेल , आदींची उत्तरे आगामी काळ देईल ."
,"नगर तालुक्‍यातील शेतकऱ्यांच्या नशिबी आता विजेचा "" दुष्काळ NULL '"
,"नगर , ता . १० -"
जळत असलेली जळालेले करण्यास होत असलेली दिल्याशिवाय सोडणारे मिळणारी तडफडणारी असणारी येत,डोळ्यांदेखत जळत असलेली शेतातील उभी पिके... जळालेले रोहित्र दुरुस्त करण्यास अधिकाऱ्यांकडून होत असलेली टाळाटाळ... ...चिरीमिरी दिल्याशिवाय जागा न सोडणारे अधिकारी... वीजजोडणीबाबत शेतकऱ्यांच्या आक्रोशाला अधिकाऱ्यांकडून मिळणारी टोलवाटोलवी... विजेअभावी पाण्याने तडफडणारी माणसे व जनावरे... वीज भारनियमनाच्या तडाख्यामुळे वाड्या - वस्त्यांवर असणारी चोरट्यांची दहशत... मोडकळीस येत असलेली ग्रामीण भागातील बाजारपेठ...
आहे,हे चित्र आहे नगर तालुक्‍यातील .
गेल्या देत,"गेल्या सात वर्षांच्या नैसर्गिक दुष्काळानंतर आता विजेच्या ""दुष्काळा'शी तालुक्‍यातील शेतकरी लढा देत आहे ."
आहे,अनेक वर्षांनंतर या वर्षीच्या समाधानकारक पावसामुळे बहुतेक ठिकाणी विहिरींना चांगले पाणी आहे .
काढून बसविले करून घेतली,"त्यामुळे शेतकऱ्यांनी खासगी सावकारांकडून कर्जे काढून विहिरींवर वीज पंप बसविले , महागडे बी - बियाणे , खते खरेदी करून पिके घेतली ."
जात असल्यामुळे घेतलेल्या करता येतील सापडला,"मात्र , पाण्याअभावी हातची पिके जात असल्यामुळे पिकांसाठी कर्जाऊ घेतलेल्या रकमा सावकाराला परत करता येतील का , या विवंचनेत बळिराजा सापडला आहे ."
असणाऱ्या होतात,पंचवीस विद्युत पंपांची क्षमता असणाऱ्या रोहित्रावर सुमारे ५० ते ६० पंप सुरू होतात .
येण्यापूर्वीच जाऊन बसतात,त्यामुळे वीज येण्यापूर्वीच शेतकरी विहिरींवर जाऊन बसतात .
आल्यानंतर होतील ठरतात,"वीज आल्यानंतर पहिल्या झटक्‍यात जे पंप सुरू होतील , ते शेतकरी नशीबवान ठरतात ."
होत लावून बसावे,"ज्यांचे पंप सुरू होत नाहीत , त्यांना डोक्‍याला हात लावून बसावे लागते ."
उडतात,त्यानंतर विजेच्या कमी - अधिक दाबामुळे रोहित्रातील फ्यूज वारंवार उडतात .
केला,त्यावर उपाय म्हणून जाड तारांचा फ्यूज म्हणून वापर केला जातो .
होण्यात जळण्यात,याची परिणती रोहित्रात बिघाड होण्यात किंवा ते जळण्यात होते .
करण्यासाठी माराव्या,रोहित्र दुरुस्त करण्यासाठी वायरमनपासून अभियंत्यांपर्यंत चकरा माराव्या लागतात .
लागले करू ऐकावे,"अधिकारी वर्गाकडून मात्र या शेतकऱ्यांना "" तुमच्याअगोदर पंचवीस रोहित्रांचे नंबर लागले आहेत . त्यानंतर तुमचे रोहित्र दुरुस्त करू , ' असे ऐकावे लागते ."
माराव्या,या शेतकऱ्यांना किमान दहा ते पंधरा दिवस चकरा माराव्या लागतात .
झाल्यानंतरच बसविले,"शेवटी कोणा मध्यस्थामार्फत "" साहेबांशी ' "" अर्थपूर्ण ' चर्चा झाल्यानंतरच रोहित्र बसविले जाते ."
जळालेली,तोपर्यंत त्या भागातील पिके अर्धवट जळालेली असतात .
नसते,वीज वितरण कार्यालयातही दुपारी दोननंतर कोणी नसते .
घेऊन येणाऱ्याला गेले असते,"काम घेऊन येणाऱ्याला "" साहेब बाहेर गेले आहेत , ' असे कायमचे उत्तर असते ."
असतो,जेवणाच्या सुटीनंतर कार्यालयात शुकशुकाट असतो .
मिळण्यासाठी करावा होत,"पिण्याचे पाणी मिळण्यासाठी वीज वितरण कंपनीने पूर्ण दाबाने वीजपुरवठा करावा , अशी मागणी तालुक्‍यातील शेतकऱ्यांकडून होत आहे ."
गेल्यास घेतले,मोठ्या गावांमधील बाजारपेठांमधील दुकानांमध्ये व्यावसायिकांनी रात्रीच्या वेळी वीज गेल्यास पर्यायी सुविधा म्हणून इन्व्हर्टर घेतले .
घेतले,भारनियमनामुळे दोन - दोन इनव्हर्टर घेतले .
होत नसल्याने होतात,"तेही चार्ज होत नसल्याने , या भागातील दुकाने रात्री लवकरच बंद होतात ."
मुकावे,सुटीच्या कालावधीत मुलांनाही दूरचित्रवाणीवरील कार्यक्रमांना मुकावे लागत आहे .
,शाईचा डाग
,( नारायण शेळके )
होती,पंचवार्षिक निवडणूक होती .
राहायला,त्या वेळी मी शुक्रवार पेठेत गाडीखान्यात राहायला होतो .
होते,माझे मतदार केंद्र फडगेटजवळील नगरपालिकेच्या शाळेत होते .
गेलो,मी तेथे मतदानासाठी गेलो .
गेलो,चिंचोळ्या दारातून मतदान कक्षात गेलो .
सांगितला,नाव व मतदार क्रमांक सांगितला .
नव्हती,त्या वेळी ओळखपत्राची सक्ती नव्हती .
खोडला सरकलो,"त्यांनी त्यांच्याकडील यादीतील नंबर खोडला , मी पुढे सरकलो ."
लावणाऱ्या राहिलो,"हाताला "" मार्किंग इंक ' लावणाऱ्या बाईंपुढे उभा राहिलो ."
लावतात लावण्याची होती,"सध्या डाव्या हाताच्या बोटाच्या नखाच्या वर शाई लावतात , त्या वेळी ती उजव्या हाताच्या अंगठ्याच्या वर लावण्याची पद्धत होती ."
केला,मी हात पुढे केला .
म्हणाल्या केले,"त्या म्हणाल्या , "" "" तुम्ही मतदान केले आहे ."
आहे,कारण तुमच्या अंगठ्याच्या वर शाईचा डाग आहे . ' '
पाहिले होता,मी पाहिले तर खरंच तेथे शाईचा डाग होता .
झाला कळेना,"हा चमत्कार कसा झाला , हे मला कळेना ."
,मी गोंधळून गेलो .
करून म्हणालो केले,"त्यांना गयावया करून म्हणालो , "" "" अहो खरंच मी मतदान केले नाही ."
खोडलं,आताच यादीतील माझं नाव खोडलं आहे .
केलं असतं खोडलेलं असतं,"मी मतदान केलं असतं , तर ते आधीच खोडलेलं असतं . ' '"
म्हणाल्या केले,"त्या बाई म्हणाल्या , "" "" कदाचित तुम्ही दुसऱ्या केंद्रावर दुसऱ्याच्या नावाने बोगस मतदान केले नाही कशावरून ? ' '"
ऐकला झालो,बोगस मतदान हा शब्द ऐकला आणि मी गर्भगळीत झालो .
भरले,भीतीने माझ्या पायाला कापरे भरले .
करणार झळकणार टांगली जाणार झालो,"आपल्याला अटक करणार , उद्याच्या वर्तमानपत्रात बोगस मतदारात आपले नाव झळकणार , अब्रू वेशीवर टांगली जाणार या विचारांनी मी अर्धमेला झालो ."
झाले,सुमारे तेरा हजार यात्रेकरू पहिल्या टप्प्यात रवाना झाले .
जाण्याचे आहेत,पहलगाम आणि बालातालमार्गे जाण्याचे पर्याय आहेत .
केले,भल्या पहाटे वैदिक मंत्रांच्या घोषात ७५०० यात्रेकरूंनी नुनवानहून प्रयाण केले .
जाणार,ते पहलगाममार्गे जाणार आहेत .
जाणार,अन्य ५२१९ यात्रेकरू बालातालमार्गे जाणार आहेत .
घेतले,जम्मू - काश्‍मीरचे राज्यपाल निवृत्त लेफ्टनंट जनरल एस. के. सिन्हा यांनी आज अमरनाथाचे दर्शन घेतले .
वितळणारे,न वितळणारे शिवलिंग
वितळले खेचत,"अहमदबाद - अमरनाथाचे बर्फाचे शिवलिंग वितळले असले , तरी गुजरातमधील त्याची प्रतिकृती भाविकांची गर्दी खेचत आहे ."
असलेल्या ठेवण्यात असून गेले वितळत,"गांधीनगरपासून जवळच असलेल्या एका मंदिरात ही प्रतिकृती ठेवण्यात आली असून , तापमान ४५ अंशांवर गेले , तरी ती वितळत नाही ."
आहे,कारण अगदी साधे आहे .
बनवलेले भरण्यात,हे शिवलिंग तांब्यापासून बनवलेले आहे आणि त्यात उणे तेरा अंश सेल्सिअस तापमानाखाली अमोनिया वायू भरण्यात आला आहे .
साठतो,त्यामुळे शिवलिंगाच्या बाहेरच्या बाजूने बर्फ साठतो .
केलेला वितळण्याचा येत,तांब्याचा वापर केलेला असल्याने शिवलिंग वितळण्याचा प्रश्‍नच येत नाही .
गेले कोसळणाऱ्या झाला होता,गुजरातमध्ये गेले दोन दिवस अखंड कोसळणाऱ्या पावसाचा जोर आज थोडा कमी झाला होता .
आहे,मात्र राज्याच्या विविध भागांतील पूरस्थिती अद्याप गंभीर आहे .
गेल्या गेल्या झाला झाले,"शासकीय आकडेवारीनुसार गेल्या दोन दिवसांत सुमारे ८५ , तर गेल्या २४ तासांत ३० जणांचा मृत्यू झाला आणि सुमारे ४५ हजार लोक विस्थापित झाले आहेत ."
असल्याचे सांगण्यात,प्रत्यक्षात मात्र पूरबळींची संख्या यापेक्षाही जास्त असल्याचे सांगण्यात येते .
सावरण्यासाठी देण्याची करण्यात,राज्याला पूरस्थितीतून सावरण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक मदत देण्याची मागणी केंद्र सरकारकडे करण्यात आली आहे .
ठेवले,"दरम्यान , पूरग्रस्तांना मदतीचे काम स्थानिक पोलिस आणि लष्कराने आजही सुरू ठेवले ."
टाकण्यात,पुराने वेढलेल्या गावांमध्ये अन्नाची पाकिटे हेलिकॉप्टरमधून टाकण्यात आली .
राहिली,आज सलग तिसऱ्या दिवशी रेल्वे व बहुतांश रस्तावाहतूक बंद राहिली .
गेल्या जाणाऱ्या करण्यात आल्या,गेल्या दोन दिवसांत मुंबई व महाराष्ट्राकडे जाणाऱ्या २६ रेल्वेगाड्या रद्द करण्यात आल्या .
झाले,या पुरामुळे ७६१ राज्य महामार्गांचे प्रचंड नुकसान झाले .
वाहून,ग्रामीण भागातील किमान ८७ रस्ते पुरात वाहून गेले आहेत .
गेल्या होते,राज्यात गेल्या शनिवारपासून ( ता . ३० जून ) पावसाचे थैमान सुरू होते .
ओसरला,आज पावसाचा जोर थोडा ओसरला .
होती,"मात्र दक्षिण गुजरात , सौराष्ट्र व कच्छ भागात मुसळधार सुरूच होती ."
राहिले,"अहमदाबादसह भरूच , सुरत , राजकोट , नर्मदा , जामनगर , बनासकांठा , भावनगर , सुंदरनगर , बडोदा आदी शहरांतील व्यवहार आजही विस्कळितच राहिले ."
मोडले,जुलैतील वृष्टीचे यापूर्वीचे विक्रम यंदा मोडले .
झाली,आतापर्यंत सरासरीच्या ३६ . ४७ टक्के पावसाची नोंद झाली आहे .
झाला,आठ जिल्ह्यांत ५० टक्‍क्‍यांवर पाऊस झाला आहे .
धरणे झाली,उकई व सरदार सरोवरसह ६९ धरणे ओव्हरफ्लो झाली आहेत .
कोपल्या असून होती,"नर्मदेसह बहुतेक सर्व मोठ्या नद्या कोपल्या असून , आजही राज्याच्या अनेक भागांत महापुराची स्थिती कायम होती ."
बसला,राज्यातील २५ पैकी १३ जिल्ह्यांना पुराचा तडाखा बसला आहे .
झाला,मुसळधारेने राज्याच्या अनेक भागांतील वीजपुरवठा खंडित झाला आहे .
आहेत,कालपासून २१४८ गावे अंधारातच आहेत .
गेल्याचे सांगितले,राज्यातील पूरबळींची संख्या ८५ वर गेल्याचे पुनर्वसनमंत्री कौशिक पटेल यांनी आज सांगितले .
असल्याचे सांगितले,मात्र प्रत्यक्षात हा आकडा यापेक्षा कितीतरी मोठा असल्याचे सांगितले जाते .
बदलत,"आपल्याभोवतालचे वातावरण , सामाजिक परिस्थितीचे संदर्भ फार वेगाने बदलत आहेत ."
ठेवायला हवे खपवून घेता टिकवून ठेवायला हवी काढले,"या गतिमानतेचे भान मुंबई विद्यापीठाने ठेवायला हवे आणि त्याच वेळी कोणत्याही राजसत्तेचा अंकुश खपवून न घेता स्वायतत्ता टिकवून ठेवायला हवी , असे मार्गदर्शनपर उद्‌गार केंद्रीय ऊर्जामंत्री सुशीलकुमार शिंदे यांनी आज येथे काढले ."
सांगणाऱ्या करण्यात,"डॉ. अरुण टिकेकर यांच्या मुंबई विद्यापीठाचा दीडशे वर्षांचा इतिहास सांगणाऱ्या "" ऐसा ज्ञानसागरू ' या ग्रंथाचे प्रकाशन शिंदे यांच्या हस्ते विद्यापीठाच्या दीक्षांत सभागृहात करण्यात आले ."
मांडला,१८५७ ते २००७ हा दीडशे वर्षांचा विद्यापीठाच्या जडणघडणीचा कालावधी डॉ. टिकेकर यांनी या मराठी ग्रंथरूपात अतिशय सूक्ष्मतेने मांडला आहे .
केले,या मौलिक कामगिरीचे त्यांनी कौतुक केले .
पुकारले लावले,१८५७मध्ये स्वातंत्र्ययुद्धासाठी बंड पुकारले गेले आणि त्या वेळी इंग्रजांनी या शहरात शिक्षणाचे रोपटे लावले .
केला,विद्यापीठाने या रोपट्याचा आज वटवृक्ष केला .
आहे ठरेल म्हणाले,"विद्यापीठाची ही बखर इतिहासाच्या प्रबोधनाची आहे म्हणूनच भावी कुलगुरूंसाठी ती मार्गदर्शिका ठरेल , असेही ते म्हणाले ."
सांगणाऱ्या झाले कळावी घेण्यात,विद्यापीठाच्या सव्वाशे वर्षांचा इतिहास सांगणाऱ्या डॉ. टिकेकर यांच्या पुस्तकाचे यापूर्वी इंग्रजीत प्रकाशन झाले आहे ; मात्र खेडोपाड्यांतील विद्यार्थ्यांनाही विद्यापीठाची महती कळावी या उद्देशाने पुढील २५ वर्षांचा कालावधी नव्या पाठांसहित यात घेण्यात आला आहे .
लावला,""" मौज ' व "" पॉप्युलर ' या दोन नामवंत प्रकाशन संस्थांनी या ग्रंथाच्या उभारणीस हातभार लावला ."
करताना असल्यामुळे झाल्याचे सांगितले,या ग्रंथामागील आपली भूमिका स्पष्ट करताना डॉ. टिकेकर यांनी हाडाचा पत्रकार असल्यामुळे हे लेखन शक्‍य झाल्याचे सांगितले .
झालो करण्याचा असल्याचे सांगितले,"ज्यांच्या सावलीत आपण लहानाचे मोठे झालो , त्यांची नोंद करण्याचा हा प्रयत्न असल्याचे त्यांनी सांगितले ."
करण्याचे ठरविले,विद्यापीठाने शतकोत्तर सुवर्णमहोत्सवी वर्षात काही ग्रंथांचे प्रकाशन करण्याचे ठरविले होते .
झाली सांगितले,"डॉ. टिकेकर यांच्या या ग्रंथामुळे त्यास समृद्धता प्राप्त झाली , असे विद्यापीठाचे कुलगुरू विजय खोले यांनी सांगितले ."
गेल्या झाले टिपणारा असल्याचेही केले,"गेल्या २५ वर्षांत उच्च शैक्षणिक क्षेत्रात जे वेगवान बदल झाले , त्यांची स्पंदने टिपणारा हा ग्रंथ असल्याचेही प्रतिपादन त्यांनी या वेळी केले ."
झाली सांगून करण्याचा असल्याचा आहे सांगितले,"कागदपत्रे गहाळ झाली , असे सांगून बचाव करण्याचा मोठा "" रोग ' शासनयंत्रणेत असल्याचा अनुभव आहे , असे माहिती आयुक्त विजय कुवळेकर यांनी आज येथे सांगितले ."
केली असल्याने दिल्यास होतात आल्याचे केले,"मात्र शासकीय कागदपत्रे गहाळ केली , तर १९९३च्या पब्लिक रेकॉर्डस्‌ कायद्याखाली फौजदारी गुन्हा असल्याने अशा अधिकाऱ्यांना तशी जाणीव दिल्यास गहाळ कागदपत्रे उपलब्ध होतात , असाही अनुभव आल्याचे त्यांनी मंत्रालय - विधिमंडळ वार्ताहर संघाच्या वार्तालाप कार्यक्रमात विषद केले ."
सोडविता आहे करून केल्यास येईल केला,"माहिती अधिकार कायद्याच्या मूलभूत चौकटीत जनतेचे प्रश्‍न सोडविता येणे शक्‍य आहे , असे नमूद करून प्रसारमाध्यमांनी या कायद्याखालील प्रकरणांचा आणि विषयांचा अभ्यास केल्यास अशा प्रकरणातील खरी कथा उजेडात येईल , असा विश्‍वास कुवळेकर यांनी व्यक्त केला ."
करून सोडवून घेण्याचे असल्याचे करून होत असल्याचे केले,या कायद्यातील तरतुदींचा उपयोग करून वैयक्तिक प्रश्‍न सोडवून घेण्याचे प्रयत्न सुरुवातीच्या काळात स्वाभाविक असल्याचे मत व्यक्त करून काही प्रकरणी कायद्याचा गैरवापर होत असल्याचे त्यांनी नमूद केले .
करणाऱ्या व्हावी केले,"कायद्याचा गैरवापर करणाऱ्या अर्जदारांविरुद्ध कारवाई व्हावी , असे मतही त्यांनी व्यक्त केले ."
करता,दारिद्य्ररेषेखालील व्यक्तींना या कायद्याखाली विनाशुल्क अर्ज करता येतात .
असल्याची मिळतात असल्याचेही सांगितले,"मात्र दारिद्य्ररेषेखालील व्यक्ती असल्याची प्रमाणपत्रे कशी मिळतात , हा स्वतंत्र तपासाचा विषय असल्याचेही त्यांनी खोचकपणे सांगितले ."
असलेल्या असतात आढळल्याचे म्हणाले,"कार्यालय मोबाईल फोन असलेल्या व्यक्तीही दारिद्य्ररेषेखालील व्यक्ती असतात , असे आपल्याला आढळल्याचे ते म्हणाले ."
पुकारलेल्या करणारे घालून पळून जाण्याचा असताना केली,"लाल मशिदीतील जहाल विद्यार्थ्यांनी मुशर्रफ सरकारविरोधात पुकारलेल्या ""जिहाद'चे नेतृत्व करणारे मौलाना अब्दुल अझीज यांना बुरखा घालून पळून जाण्याचा प्रयत्नात असताना आज पाकिस्तानी लष्कराने अटक केली ."
पत्करल्याने आलेल्यांची झाली,त्यांच्या अटकेनंतर सुमारे ४०० विद्यार्थ्यांनी शरणागती पत्करल्याने शरण आलेल्यांची संख्या १२०० झाली .
घातला असून झाला,"लष्कराने मशिदीला वेढा घातला असून , दोन्ही बाजूंकडून आजही जोरदार गोळीबार झाला ."
हुसकावण्यासाठी करण्याच्या असल्याचे समजते,अतिरेकी विद्यार्थ्यांना हुसकावण्यासाठी मशिदीवर हल्ला करण्याच्या विचारात सरकार असल्याचे समजते .
दिले,"अझीज यांच्या अटकेचे वृत्त "" डॉन न्यूज टीव्ही ' या वाहिनीने दिले ."
असून गेले असलेल्या करीत,"अझीज लाल मशिदीचे प्रमुख मौलाना असून , ते त्यांचे बंधू अब्दुल रशीद गाझी यांच्यासह सरकारविरोधात गेले सहा महिने मशिदीतून चालू असलेल्या संघर्षाचे नेतृत्व करीत आहेत ."
दिला,त्यांच्या अटकेच्या वृत्तास इस्लामाबादचे पोलिस आयुक्त तारिक परवेझ यांनी दुजोरा दिला .
देताना कापून,ती देताना आयकराची रक्कमही कापून घेतली गेली नाही .
दिला दिसत बुडाला घडले,"वाहनधारक पतसंस्था हे एक निमित्त ; पण पतसंस्थांना "" अ ' वर्ग कसा दिला गेला , परिणामी पतसंस्थांचा गाडा केवळ कागदोपत्री चांगला कसा दिसत गेला व एक दिवस पतसंस्थांचा कारभारच कसा बुडाला , याचे हे विदारक दर्शनच या व भुदरगड पतसंस्थेच्या निमित्ताने घडले आहे ."
झाली बसणार आहे,"पतसंस्था पदाधिकाऱ्यांच्या कारभाराबरोबरच त्या त्या वर्षातील लेखा परीक्षकांचीही या निमित्ताने छाननी सुरू झाली , तरच याला कुठेतरी पायबंद बसणार आहे ."
,टक्केवारीचे लेखापरीक्षक
आहे,टक्केवारीवरचे लेखापरीक्षक असा एक प्रकार सहकार खात्यात रूढ आहे .
आहे,हा प्रकार म्हणजे सरळ सरळ सौदेबाजीचा प्रकार आहे .
मिळणाऱ्या द्यायची आहे,"लेखा परीक्षणासाठी मिळणाऱ्या रकमेपैकी ठराविक टक्केवारी वरिष्ठांना द्यायची , अशी ही प्रथा आहे ."
करून दिला आहे,"विशेष म्हणजे याच टक्केवारीतल्या लेखापरीक्षकांनी "" वाहनधारक ' चे लेखापरीक्षण करून त्याला "" अ ' वर्ग दिला आहे ."
,जीवनात ललित साहित्याला महत्त्व - अरुण साधू
,"बेळगाव , ता . २२ -"
असून होणाऱ्या मिळविण्याची आहे मांडले,""" "" जीवनात ललित साहित्याला महत्त्वाचे स्थान असून व्यक्तीच्या आयुष्यात निर्माण होणाऱ्या प्रत्येक जिज्ञासेवर उत्तर मिळविण्याची ताकद साहित्यात आहे , ' ' असे विचार अखिल भारतीय मराठी साहित्य परिषदेचे अध्यक्ष व साहित्यिक अरुण साधू यांनी मांडले ."
झाला,शहापूर येथील सरस्वती वाचनालयातर्फे त्यांचा आज नागरी सत्कार येथील कला मंदिरात झाला .
बोलत होते,त्या वेळी ते बोलत होते .
होते,अध्यक्षस्थानी किरण ठाकूर होते .
होते,"व्यासपीठावर सौ . अरुणा साधू , सरस्वती वाचनालयाचे विश्‍वस्त पी . जी . कुलकर्णी अध्यक्ष प्रकाश कुलकर्णी , किरण ठाकूर होते ."
सांगताना नसल्याचे सांगून म्हणाले करणाऱ्या असते,"साहित्याचे प्रयोजन सांगताना नवनिर्मिती , प्रतिभावान व सृजनताशीलता ही काही फक्त साहित्य क्षेत्राची मक्तेदारी नसल्याचे सांगून श्री . साधू म्हणाले , "" "" विविध क्षेत्रांत काम करणाऱ्या प्रत्येकाची त्याच्या क्षेत्रात नवनिर्मितीच असते ."
बांधत असलेल्या करतो,गवंडीही तो बांधत असलेल्या इमारतीतून विविध आविष्कार निर्माण करतो .
टाकतात करतात,अभिजात चित्रकलेबरोबरच अनेक कलाकृती संभ्रमात टाकतात ; तसेच संभ्रम काही साहित्यकृतीही निर्माण करतात .
घडतो,"परंतु , मानवी आयुष्यावर समग्र परिणाम हा बहुदा साहित्यातून घडतो ."
असताना जगावे देते,जिवंत असताना मी का जगावे याची स्पष्ट जाणीव साहित्यच मानवाला देते .
असली आहे सांगितले,"इतर क्षेत्रांत नवनिर्मिती , सृजनशीलता असली तरी या क्षेत्राचा माहोल रंगमय , बहुआयामी व इतर क्षेत्रांपेक्षा निश्‍चितच वेगळा आहे , असेही साधू यांनी सांगितले ."
देऊन झाला,यावेळी अरुण साधू यांना शाल व मानपत्र देऊन सरस्वती वाचनालयाचे विश्‍वस्त पी . जी . कुलकर्णी यांच्या हस्ते सत्कार झाला .
झाला,"अक्षरधन मंडळ , मंथन , सार्वजनिक वाचनालयातर्फेही साधू यांचा सत्कार झाला ."
झाला,"कॉ . कृष्णा मेणसे , लेखिका सौ . माधुरी शानभाग , पत्रकार सौ . मनीषा सुभेदार यांच्यासह विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांचा अरुण साधू यांच्या हस्ते सत्कार झाला ."
करून दिला,सौ . अरुणा नाईक यांनी साधू यांचा परिचय करून दिला .
केले,सूत्रसंचालन अनिल चौधरी यांनी केले .
मानले,प्रदीप कुलकर्णी यांनी आभार मानले .
करण्यात आले,सकाळच्या सत्रात दहा वाजता सरस्वती वाचनालयाचे स्थलांतर तळमजल्यावरील दालनात करण्यात आले .
करणार,चंदगडचे मिनी महाबळेश्‍वर करणार - बाबा कुपेकर
,"चंदगड , ता . २२ -"
करून करणार असल्याची दिली,पारगड ते तिलारी पट्ट्यातील प्रदेश पर्यटनदृष्ट्या विकसित करून चंदगडचे मिनी महाबळेश्‍वर करणार असल्याची ग्वाही विधानसभा अध्यक्ष बाबा कुपेकर यांनी आज दिली .
बोलत होते,"शिवनगे ( ता . चंदगड ) येथे ग्रामस्थांच्या वतीने नूतन जिल्हा परिषद , पंचायत समिती सदस्यांच्या सत्कार कार्यक्रमात ते अध्यक्षस्थानावरून बोलत होते ."
होते,"माजी राज्यमंत्री भरमू पाटील , ""दौलत'चे उपाध्यक्ष गोपाळराव पाटील प्रमुख उपस्थित होते ."
म्हणाले झाले आहेत,"श्री . कुपेकर म्हणाले , "" "" ऐतिहासिक पारगड किल्ल्याच्या विकासासाठी ८० लाख रुपये मंजूर झाले आहेत ."
केले जाणार आहे,"यातून रस्ते , मोऱ्या व यात्री निवासाचे काम केले जाणार आहे ."
करणार आहे,हेरे ते मोर्ले जोडरस्ता करणार आहे .
झाले आहेत,इसापूर - चौकुळ रस्त्यासाठी एक कोटी रुपये मंजूर झाले आहेत .
करण्याचा आहे,पारगड ते तिलारी पट्ट्यातील साठ किलोमीटरचा प्रदेश पर्यटनाच्या नकाशावर चंदगडचे मिनी महाबळेश्‍वर म्हणून विकसित करण्याचा प्रयत्न आहे .
करण्यात आले,आतापर्यंत गडहिंग्लजचा विकास करण्यात यश आले .
घालणार आहे,"यापुढील काळात गडहिंग्लजबरोबरच चंदगड , आजऱ्याच्या विकासात लक्ष घालणार आहे . ' '"
आल्याने लागले,गोपाळराव - भरमू या दोन शक्ती एकत्र आल्याने बोलके निकाल लागले .
चालणार आहे,या पुढील काळात बेरजेचे राजकारण चालणार आहे . ' '
येऊ पाहत असून होईल,हलकर्णी औद्योगिक वसाहतीत दोनशे मेगावॉट वीजनिर्मिती प्रकल्प येऊ पाहत असून लवकरच त्याचा निर्णय होईल .
उभारण्यासाठी झाल्याचे सांगितले,काजू बोंडांपासून फेणीसाठी कुटिरोद्योग उभारण्यासाठी मंत्रिमंडळात सकारात्मक चर्चा झाल्याचे त्यांनी सांगितले .
म्हणाले येऊन केली असून केल्याशिवाय नाही,"भरमू पाटील म्हणाले , "" "" गोपाळराव व आम्ही एकत्र येऊन लढाईची सुरवात केली असून सर्व सत्ताकेंद्रांतून नरसिंगरावांना हद्दपार केल्याशिवाय तिचा शेवट नाही . ' '"
म्हणाले जुमानता दाखविला,"गोपाळराव पाटील म्हणाले , "" "" धनशक्तीला न जुमानता जनतेने आमच्यावर विश्‍वास दाखविला . ' '"
झाली,"जिल्हा परिषदेचे बांधकाम सभापती संग्राम कुपेकर , शिक्षण आणि अर्थ समिती सभापती भरमाणा गावडा , सभापती शांताराम पाटील यांची भाषणे झाली ."
होते,"संकेश्‍वरचे आमदार ए. बी. पाटील , गडहिंग्लज तालुका राष्ट्रवादीचे अध्यक्ष बी. एन. पाटील - मुगळीकर , भैया कुपेकर , बाळ कुपेकर , बाबा अडकूरकर , व्ही . एस . वाली , विष्णू यादव , मनोहर होसूरकर , बाबाजी कबाडी उपस्थित होते ."
केले,प्रा . एस . एम . पाटील यांनी स्वागत व प्रास्ताविक केले .
केले,किरण पाटील यांनी सूत्रसंचालन केले .
,पर्यावरणाच्या प्रश्‍नांवर नागरिकांचा जाहीरनामा
,"कोल्हापूर , ता . २२ -"
करण्याचा घेण्यात आला,कोल्हापूरच्या पर्यावरणाच्या प्रश्‍नांबाबत नागरिकांच्या मागणीचा जाहीरनामा तयार करण्याचा निर्णय आज पर्यावरणवाद्यांच्या मेळाव्यात घेण्यात आला .
करण्यात येईल,जागतिक पर्यावरण दिनानिमित्त ५ जूनला हा जाहीरनामा प्रसिद्ध करण्यात येईल .
झालेल्या होते,येथील टाऊन हॉल बागेत झालेल्या मेळाव्याच्या अध्यक्षस्थानी ज्येष्ठ नेते दिलीप पवार होते .
झाली,"पश्‍चिम घाट बचाव , विद्यापीठ परिसरातील वणवे , बॉक्‍साईट खाणी आदी पर्यावरणाशी संबंधित विविध प्रश्‍नांवर चर्चा झाली ."
म्हणाले आहे,"ऍड . मिलिंद यादव म्हणाले , "" "" कोणत्याही चळवळीत लोकांचा सहभाग महत्त्वाचा आहे ."
पोहचत नाही होणार नाही,"पर्यावरणाची चळवळ लोकांपर्यंत पोहचत नाही , तोपर्यंत ती यशस्वी होणार नाही ."
येणे आहे,यासाठी शहरातील सर्व चळवळी एकत्र येणे गरजेचे आहे .
बजावतील,"विद्यार्थी , शिक्षक या चळवळीत महत्त्वाची भूमिका बजावतील ."
करून घेण्यासाठी करायला हवेत,त्यांना सहभागी करून घेण्यासाठी विशेष प्रयत्न करायला हवेत .
राबविला जातो,शासनाच्या माध्यमातून शाळांमध्ये हरितक्रांती सेना उपक्रम राबविला जातो .
मिळते,त्याला अनुदानही मिळते .
उचलून धरल्यास येईल,असा उपक्रम आपण उचलून धरल्यास चळवळीस बळकटी येईल . ' '
म्हणाले लावण्याबरोबरच जगविण्याचे आहे,"अभिजित पाटील म्हणाले , "" "" झाडे लावण्याबरोबरच ती जगविण्याचे काम महत्त्वाचे आहे ."
होणे आहे,त्या दृष्टीने प्रयत्न होणे गरजेचे आहे .
येणे आहे,"चळवळीत तरुणांनी , महिलांनी पुढे येणे गरजेचे आहे . ' '"
वाढत आहे,शहरात मोटारींची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे .
बसून सोडण्याची बदलण्याचा हवा केले,"स्वतः एसीमध्ये बसून दुसऱ्याच्या तोंडावर धूर सोडण्याची स्वार्थी व व्यक्तिगत विकासाची मानसिकता बदलण्याचा प्रयत्न हवा , असे मत कामगार चळवळीचे अतुल दिघे यांनी व्यक्त केले ."
झाली,"विजय देवणे , बाबा यादव , ऍड . केदार मुनीश्‍वर , बंडा पेडणेकर , संदीप देसाई , महेश शिवपुजी , डॉ. सतीश घाळी , पंडित माने ( केर्ली ) , शाहीर राजू राऊत , मारुतराव वायंगणकर आदींची भाषणे झाली ."
गेल्या बांधून बसलेल्या पाहण्यासाठी येत,त्यातील अनेक वडील गेल्या चार वर्षांपासून बाशिंग बांधून बसलेल्या मुलासाठी दर वर्षी मुहूर्त पाहण्यासाठी येत आहेत .
कळता आहे,""" उपवास , होमहवन सगळ्या विधीचा कार्यक्रम भावकीला न कळता सुरू आहे ."
आलाच सांगितले,"तरीही याही वर्षी योग आलाच नाही , ' असे अनुभव पुरोहित उल्हास देव यांनी सांगितले ."
देण्याच्या करत असल्याचे दिसत,मुलीचे वडील मुली देण्याच्या वेळेस अनेक गोष्टींचा विचार करत असल्याचे दिसत आहेत .
पाहिले जात,त्यामध्ये आपल्या मुलीचे शिक्षण व त्या अनुरूप मुलाचे शिक्षण पाहिले जात आहे .
जावी पाहिले जात,"त्यानंतर मुलगी चांगल्या संस्कारित घरात जावी , हेही पाहिले जात आहे ."
करून दिल्या जात,"म्हणजेच मुलाचे घर , शिक्षण , नोकरी , जमीन , संस्कार , सवयी या साऱ्या बाबींचा विचार करून मुली दिल्या जात आहेत ."
घेतलेले करणारे असलेल्या देण्याचे टाळत,"त्यामुळे अर्धवट शिक्षण घेतलेले , वडिलांच्या कमाईवर मजा करणारे व व्यसनी असलेल्या मुलांना मुलगी देण्याचे टाळत आहेत ."
येत,त्यामुळे अशा मुलांनाही स्थळे येत नाहीत .
वाढती करायला लावत आहे,ग्रामीण भागातील मुलांमध्ये वाढती व्यसनाधीनता मुलीच्या वडिलांना विचार करायला लावत आहे
पिऊन पाहून पाहून उठून देण्याच्या घडल्या,"बऱ्याच ठिकाणी अनेक मुलींनी मंडपामध्ये मुलाच्या दोस्तांचा दारू पिऊन घातलेला धिंगाणा पाहून , तसेच घरातील इतर व्यक्तींची वागणूक पाहून बोहल्यावरून उठून लग्नास नकार देण्याच्या घटनाही या वेळी परिसरात घडल्या आहेत ."
निवडताना घेताना दिसत,आपला जोडीदार निवडताना शक्‍यतो सर्व काळजी घेताना मुली दिसत आहेत .
देऊनही मिळतच,काही समाजात पैसे ( हुंडा ) देऊनही मुली मिळतच नाहीत .
ओलांडल्याची आहेत,त्यामुळे मुलांनी वयाची पस्तिशी ओलांडल्याची बरीच उदाहरणे आहेत .
आली,सन २००६ - २००७च्या शासकीय आकडेवारीनुसार बोधेगाव आरोग्य केंद्राच्या कक्षेतील १९ गावांतील ४६ हजार १११ लोकसंख्येच्या परिसरात ७१८ बालके जन्माला आली .
जन्मली,पैकी ३११ मुली व ४०७ मुले जन्मली .
जन्मल्या,म्हणजे मुलापेक्षा जवळजवळ शंभर मुली कमी जन्मल्या .
होत दिसायला झाली असून होऊ शकते सांगितले,"म्हणजेच दर वर्षी झपाट्याने मुली कमी होत आहेत व त्याचे परिणाम दिसायला सुरवात झाली असून , भविष्यात आणखी गंभीर परिस्थिती होऊ शकते , असे प्राथमिक केंद्रातील आरोग्य अधिकारी डॉ. संदीप घुगरे यांनी सांगितले ."
केल्याचा घेत वाढविण्यासाठी केलेला करण्याच्या घेतला,तत्कालीन महापालिका आयुक्तांनी मुदतीत प्रस्ताव सादर न केल्याचा फायदा घेत महापालिकेचे उत्पन्न वाढविण्यासाठी विद्यमान आयुक्तांनी सादर केलेला पाणीपट्टीतील वाढीच्या प्रस्तावास कॉंग्रेस आणि भारतीय जनता पक्षाने विरोध करण्याच्या निर्णय घेतला आहे .
होणाऱ्या करण्याचा फेटाळला झाली,त्यामुळे उद्या होणाऱ्या स्थायी समितीच्या बैठकीत पाणीपट्टीच्या वाढीसह रेडीरेकनरनुसार कर आकारणी करण्याचा प्रस्ताव फेटाळला जाण्याची शक्‍यता निर्माण झाली आहे .
मांडणे आहे केला,महापालिकेच्या कायद्यानुसार कर संदर्भातील प्रस्ताव स्थायी समितीपुढे मांडणे प्रशासनावर बंधनकारक आहे ; परंतु प्रशासनाने हा प्रस्ताव मुदतीत सादर केला नाही .
सांगण्यात,महापालिका निवडणुकीच्या आचारसंहितेचे कारण प्रशासनाकडून सांगण्यात आले .
झाले,त्यावरून मध्यंतरी वादही झाले .
आहे ठेवून करण्याचा ठेवला,"दरम्यान , कररचना आहे तशीच ठेवून पाणीपट्टीत १५ टक्‍क्‍यांनी दरवाढ करण्याचा प्रस्ताव महापालिका आयुक्त प्रवीणसिंह परदेशी यांनी स्थायी समितीसमोर मान्यतेसाठी ठेवला आहे ."
होणाऱ्या येणार,समितीच्या उद्या होणाऱ्या बैठकीपुढे तो मान्यतेसाठी येणार आहे .
करण्याचे करण्याचा पडून येणार,तसेच रेडीरेकनरनुसार कर आकारणी करण्याचे आयुक्तांचे परिपत्रक रद्द करण्याचा पडून असलेला प्रस्तावही चर्चेला येणार आहे .
करण्याचा घेतला,"दरम्यान , भारतीय जनता पक्ष आणि कॉंग्रेसने या प्रस्तावाला विरोध करण्याचा निर्णय घेतला आहे ."
देऊन लादू केली,"तर माजी नगरसेवक शिवा मंत्री यांनी आयुक्तांना एका पत्रक देऊन दरवाढ नागरिकांवर लादू नये , अशी मागणी केली ."
म्हणाले आहे,"याबाबत विरोधी पक्षनेते विकास मठकरी म्हणाले , "" "" पाणीपुरवठ्यात ४० टक्के गळती आहे ."
मिळणार,तसेच महापालिकेने पाणीपुरवठा योजनांना राज्य शासनाकडून २३ टक्के अनुदान मिळणार होते .
मिळालेले,"मात्र , ते अद्याप मिळालेले नाही ."
असताना करणे,असे असताना पाणीपट्टीत वाढ करणे योग्य नाही .
कराव्यात,प्रशासनाने या त्रुटी प्रथम दूर कराव्यात .
आहे,त्यामुळे आमचा या प्रस्तावाला विरोध आहे . ' '
म्हणाले करण्याची आहे,"कॉंग्रेसचे गटनेते आबा बागूल म्हणाले , "" "" जकातीतील गळती आणि बांधकाम विकास शुल्क यामध्ये वाढ करण्याची गरज आहे ."
झाले,महागाईने नागरिक आधीच हैराण झाले आहेत .
केल्यावर केलासारखा होईल,अशा परिस्थितीत पाणीपट्टीत वाढ केल्यावर त्यांच्यावर अन्याय केलासारखा होईल . ' '
आहे,पाणीपट्टीची थकबाकी शंभर कोटी रुपयांपर्यंत आहे .
झालेली,ती अद्याप वसूल झालेली नाही .
करण्यासाठी नेमला करण्याची येणार,ती वसूल करण्यासाठी पुरेसा सेवकवर्ग नेमला तर ही वाढ करण्याची वेळ प्रशासनावर येणार नाही .
करून वाढणार म्हटले,केवळ पाणीपट्टीत वाढ करून उप्तन्न वाढणार नाही असे शिवा मंत्री यांनी पत्रकात म्हटले आहे .
विसरलेल्या करून केल्याच्या केला,पेट्रोल पंपावर विसरलेल्या क्रेडिट कार्डचा गैरवापर करून त्यावर सुमारे ५० हजार रुपयांची खरेदी केल्याच्या आरोपावरून पंपावरील कर्मचाऱ्याविरुद्ध कोथरूड पोलिसांनी काल गुन्हा दाखल केला .
रा दिली,"या प्रकरणी अभिजित रमेश फाटक ( वय २५ , रा . प्रज्ञा विभूषण , प्रज्ञा पार्क , कोथरूड ) यांनी फिर्याद दिली आहे ."
केल्याचा झाला,त्यानुसार कोथरूड येथील कासट पेट्रोल पंपावरील शेख आडनावाच्या कर्मचाऱ्याविरुद्ध फसवणूक व अपहार केल्याचा गुन्हा दाखल झाला आहे .
दिलेल्या भरण्यासाठी गेले,"पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार , फाटक २७ एप्रिल रोजी रात्री साडेदहाच्या सुमारास कासट पेट्रोल पंपावर मोटारीत पेट्रोल भरण्यासाठी गेले होते ."
राहिले,त्या वेळी त्यांचे क्रेडिट कार्ड तेथील कर्मचाऱ्याकडे राहिले .
गेले,त्यानंतर फाटक दोन दिवस गावी गेले होते .
झाल्याचे दिसून,दरम्यान त्यांच्या कार्डवरून सुमारे पन्नास हजार रुपयांची पेट्रोलजन्य पदार्थांची व सोन्याच्या दागिन्यांची खरेदी झाल्याचे दिसून आले .
केल्यावर विसरले आले,"फाटक यांनी पेट्रोल पंपावर चौकशी केल्यावर शेख नावाच्या व्यक्तीकडे कार्ड विसरले होते , असे त्यांच्या लक्षात आले ."
येत नसल्याचे सांगण्यात,शेख दोन दिवसांपासून कामावर येत नसल्याचे पंपावरून सांगण्यात आले .
दिली,त्यामुळे त्यांनी कोथरूड पोलिसांकडे तक्रार दिली .
करीत,फौजदार एस. एस. पिसाळ पुढील तपास करीत आहेत .
करण्यास,गुन्हा दाखल करण्यास टाळाटाळ ?
झाल्याचे आल्यावर दिली झाल्याची केली होती,फाटक यांच्या क्रेडिट कार्डवरून परस्पर खरेदी झाल्याचे त्यांच्या निदर्शनास आल्यावर त्यांनी एरंडवणा पोलिस चौकीत तक्रार दिली ; परंतु कार्ड गहाळ झाल्याची नोंद पोलिसांनी केली होती .
घेतली झालेला केला,त्यामुळे फाटक यांनी निरीक्षक गौतम देशमुख यांची भेट घेतली व झालेला प्रकार नमूद केला .
घेतली केला,त्यानंतर त्यांनी स्वतः या प्रकरणाची दखल घेतली व फसवणूक तसेच अपहाराचा गुन्हा दाखल केला .
झालेली,"मात्र , या प्रकरणी अद्याप कोणालाही अटक झालेली नाही ."
आला,महापालिकेच्या कर आकारणी - कर संकलन खात्याच्या कारभाराचा आणखी एक अजब नमुना समोर आला आहे .
करण्यात असल्याची आली,शहरातील शेकडो मिळकती आणि मोकळ्या जागांची ( ओपन प्लॉट ) पूर्वलक्ष्यी प्रभावाने कर आकारणी करण्यात येत असल्याची प्रकरणे उघडकीस आली आहेत .
सोसावा,महापालिकेच्या या कायदाबाह्य कारभारामुळे नागरिकांना हजारो रुपयांचा भुर्दंड सोसावा लागत आहे .
झालेल्या आहे,"बाणेर , औंध , बालेवाडी , पाषाण यांसह महापालिका हद्दीत समाविष्ट झालेल्या गावांमधील मिळकतींचा यामध्ये मोठ्या प्रमाणावर समावेश आहे ."
घेत,कोंढवा येथील सोनेश्‍वर भिडे हे सध्या महापालिकेच्या या कारभाराचा अनुभव घेत आहेत .
आहे,भिडे यांची कोंढवा या ठिकाणी १८०० चौरस फुटाची मोकळी जागा आहे .
करावी दिला होता,या जागेची कर आकारणी करावी असा अर्ज त्यांनी महापालिकेस १३ एप्रिल २००६ रोजी दिला होता .
बजाविली,त्यांच्या अर्जावरून महापालिकेने त्यांना कर आकारणीबाबतची नोटीस बजाविली .
करण्यात असल्याचे म्हटले,मात्र त्यामध्ये १ एप्रिल २००५ पासून आकारणी लागू करण्यात येत असल्याचे म्हटले होते .
घेतला,भिडे यांनी त्यास आक्षेप घेतला .
असतानाही असल्याचे दिले,असे असतानाही महापालिकेने त्यांना १४ हजार रुपयांची थकबाकी असल्याचे बिल दिले आहे .
करण्यासाठी केल्यानंतर करण्याची आहे,"वास्तविक मिळकतदाराने कर आकारणी लागू करण्यासाठी अर्ज केल्यानंतर त्या दिवसापासून कर आकारणी लागू करण्याची तरतूद ""रेंट ऍक्‍ट'मध्ये आहे ."
असताना केली आहे,असे असताना तब्बल एक वर्ष पूर्वलक्ष्यी प्रभावाने महापालिकेने भिडे यांची कर आकारणी केली आहे .
करू शकत,पृथ्वीवरील जीवाणू अतिनील किरणांचा सामना करू शकत नाहीत .
जुळवून करतात,म्हणजेच बाहेरच्या वातावरणाशी जुळवून घेण्याची सवय जीवाणू करतात .
असू शकते वर्तवली,"त्यामुळे परग्रहावर जीवसृष्टी असू शकते , अशी शक्‍यता वर्तवली जाते ."
मिळायचे आढळलेले आहेत,"२००५ मधील प्रयोगाचे निष्कर्ष अद्याप मिळायचे आहेत ; मात्र आढळलेले बॅक्‍टेरिया पृथ्वीपलीकडचे आहेत , हे नक्की ."
आहेत धरायचे झाल्यास आलेले शकू,"त्यामुळे विश्‍वात आपण एकटे नाही , तर किमान बॅक्‍टेरिया तरी आपल्या जोडीला आहेत ; मात्र हे अनुमान ग्राह्य धरायचे झाल्यास आपणही कदाचित पृथ्वीच्या बाहेरच्या वातावरणातून आलेले असू शकू . ' '"
म्हणाले असेल असू शकतो,"ते पुढे म्हणाले , "" "" परग्रहावर जीवसृष्टी असेल , तर तेथील वायू वेगळा असू शकतो ."
वाटत असेलच होऊ शकतात,"तेथील सृष्टीला ऑक्‍सिजनऐवजी दुसरा वायू जीवनावश्‍यक वाटत असेल ; मात्र जीवसृष्टी असेलच , तर आपल्याला त्याचे फायदे व तोटेही होऊ शकतात ."
असतील सुटणारे सोडवू शकतील,"ते जर आपल्यापेक्षा अधिक प्रगत असतील , तर आपल्याला न सुटणारे प्रश्‍न ते सोडवू शकतील ."
होऊ शकेल असल्याने येतील होईल,त्यातून आपली अधिक प्रगती होऊ शकेल ; मात्र त्याचबरोबर पृथ्वीवरील वातावरण चांगले असल्याने ते येथे येतील व वसाहतवादाची समस्या निर्माण होईल .
असेल वाटत असल्याचे केले,"परग्रहावर सृष्टी असेल , असे खगोलशास्त्रज्ञांना वाटत असले , तरी जीवशास्त्रज्ञांचे मत नकारात्मकच असल्याचे त्यांनी नमूद केले ."
लागलेल्या आहे देता येणार असल्याने मिळाल्याने असावी बाळगला जात असल्याचे सांगितले,"दोन आठवड्यांपूर्वी शोध लागलेल्या ग्रहावरही जीवसृष्टी आहे की नाही , याबद्दल खात्री देता येणार नाही ; मात्र हा ग्रह त्याच्या ताऱ्यापासून अगदी जवळ असल्याने पुरेसा प्रकाश मिळाल्याने त्यावर जीवसृष्टी असावी , असा कयास बाळगला जात असल्याचे त्यांनी सांगितले ."
पडले,गुजरातचे मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी भारतीय जनता पक्षात एकाकी पडले आहेत काय ?
मिळालेली पाहता असावे,लोकसभेतील आजचे दृश्‍य आणि भाजप वर्तुळातून मिळालेली माहिती पाहता ; त्यात तथ्य असावे .
चढवूनही केले,"लोकसभेत गुजरात सरकार आणि मोदी यांच्याविरुद्ध कॉंग्रेस , डावे आणि समाजवादी पक्षाच्या सदस्यांनी जोरदार हल्ला चढवूनही भाजपकडून कोणी त्यांचे समर्थन केले नाही ."
घडणे करणारे,विरोधी पक्षनेते लालकृष्ण अडवानी यांच्या उपस्थितीत असा प्रकार घडणे तर अधिक चकित करणारे होते .
होती,आजच्या या गोंधळात भाजपच्या गुजरातमधील खासदारांची अनुपस्थितीही सूचक होती .
राहिल्याचे समजते,भाजपचे गुजरातमधील खासदार मुद्दामच गैरहजर राहिल्याचे समजते .
असणाऱ्यांची आहे आहे,मोदी यांच्या कार्यपद्धतीवर नाराज असणाऱ्यांची संख्या मोठी आहे आणि त्यात बहुसंख्य खासदारांचाही समावेश आहे .
आहेत,काशिराम राणा यांच्यासारखे वरिष्ठ खासदार मुख्यमंत्रिपदाचे स्पर्धकही आहेत .
होऊनही केले ठरली,"त्यामुळे एवढा गोंधळ होऊनही भाजपच्या बाजूने मोदींचे समर्थन न केले जाणे , ही खटकणारी बाब ठरली ."
झालेल्या होऊ शकले,"गुजरातमधील बनावट चकमक प्रकरण , तसेच तमिळनाडूतील सेतुसमुद्रम प्रकल्प या दोन मुद्‌द्‌यांवरून झालेल्या गोंधळामुळे लोकसभेत आज दुपारी तीनपर्यंत कामकाज होऊ शकले नाही ."
केले केला,"गुजरात प्रकरण कॉंग्रेस , डावे पक्ष आणि समाजवादी पक्षाच्या सदस्यांनी उपस्थित केले , तर भाजपच्या सदस्यांनी सेतुसमुद्रम - रामसेतूचा मुद्दा उपस्थित केला ."
झालेल्या होऊ शकला करावे लागले,दोन्ही बाजूंकडून झालेल्या गोंधळामुळे प्रश्‍नोत्तरांचा तास होऊ शकला नाही व सातत्याने सभागृहाचे कामकाज स्थगित करावे लागले .
झाले,दुपारी तीननंतर कामकाज सुरळीत सुरू झाले .
केली,बनावट चकमक प्रकरणी गुजरातच्या राज्य गुन्हा अन्वेषण विभागाने ( सीआयडी ) आज आणखी तीन पोलिसांना अटक केली .
आहे,त्यात एका निरीक्षकाचा समावेश आहे .
करण्यात आल्याचे गाजत,"सोहराबुद्दीन शेख , त्याची पत्नी कौसरबी आणि त्याचा मित्र तुलसीराम प्रजापती यांना बनावट चकमकीत ठार करण्यात आल्याचे प्रकरण गाजत आहे ."
करण्यात,या संदर्भात अतिरेकी कारवाया प्रतिबंधक विभागातील निरीक्षक एन. एच. डाभी व अजय परमार आणि संतराम शर्मा या दोन पोलिसांना आज अटक करण्यात आली .
झाडल्याचा आहे,सोहराबुद्दीनवर तीन गोळ्या झाडल्याचा डाभी यांच्यावर आरोप आहे .
केलेल्या झाली,या तिघांच्या अटकेमुळे या प्रकरणात अटक केलेल्या पोलिसांची संख्या सहा झाली आहे .
करण्यात आलेला होता,आज अटक करण्यात आलेला परमार राज्याच्या अतिरेकी कारवाया प्रतिबंधक विभागाचे तत्कालीन अधीक्षक राजकुमार पांडियन यांचा स्वीय सहायक होता .
आहे सांगितले,"शर्मा कॉन्स्टेबल आहे , असे ""सीआयडी'च्या सूत्रांनी सांगितले ."
ठेवणे ठेवण्यात,"या तिघांवर अपहरण , बेकायदा ताब्यात ठेवणे आणि खुनाचे आरोप ठेवण्यात आले आहेत ."
आणले जाण्याची आहे,त्यांना उद्या न्यायालयात आणले जाण्याची शक्‍यता आहे .
लावण्यात बजावल्याचा आहे,"कौसरबीची हत्या व तिच्या मृतदेहाची विल्हेवाट लावण्यात या तिघांनी महत्त्वाची भूमिका बजावल्याचा ""सीआयडी'ला संशय आहे ."
केलेले संपले,"दरम्यान , सीमा विभागाचे पोलिस महानिरीक्षक डी. जी. वंजारा यांच्या इलोल येथील शेतात पोलिसांनी सुरू केलेले उत्खनन आज संपले ."
शोधण्यासाठी होते,कौसरबीच्या मृतदेहाचे अवशेष शोधण्यासाठी हे उत्खनन सुरू होते .
मिळाल्याचे समजते,काही अवशेष पोलिसांना मिळाल्याचे समजते .
केली,न्यायवैद्यक विभागाच्या कर्मचाऱ्यांनीही यासाठी पोलिसांना मदत केली .
पाठविले जाणार,हे अवशेष आता प्रयोगशाळेत पाठविले जाणार आहेत .
करणाऱ्या पकडले,कोंढवा परिसरात हेरॉइनची विक्री करणाऱ्या एका युवक - युवतीला गुन्हे शाखेने आज दुपारी पकडले .
करण्यात,त्यांच्याकडून सुमारे ६५० ग्रॅम हेरॉइन व ३०० ग्रॅम गांजा जप्त करण्यात आला आहे .
असल्याचे सांगण्यात,या हेरॉइनची आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत सुमारे ६५ लाख रुपये किंमत असल्याचे पोलिसांकडून सांगण्यात आले .
झाली,"सौ . शहनाझ संजय लोंढे ( वय ३० ) व हाजी पापामियॉं शेख ( वय २६ , दोघेही रा . इंदिरानगर झोपडपट्टी , गुलटेकडी ) यांना हेरॉइन विक्रीच्या आरोपावरून अटक झाली आहे ."
करण्यात दिली,"त्यांच्याविरुद्ध अमली पदार्थ प्रतिबंधक कायद्यान्वये वानवडी पोलिस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे , अशी माहिती गुन्हे शाखेचे उपायुक्त अनिल कुंभारे यांनी आज येथे दिली ."
करीत समजली होती,इंदिरानगर झोपडपट्टीतील एक महिला कोंढव्यात मिठानगरमध्ये पेट्रोल पंपासमोरील बस थांब्याजवळ अमली पदार्थांची विक्री करीत आहे अशी माहिती पोलिसांना समजली होती .
घातला,त्यानुसार गुन्हे शाखेच्या युनिट - २च्या पथकाने दुपारी दीडच्या सुमारास छापा घातला .
पकडण्यात,त्या वेळी शहनाझ व हाजी या दोघांना पकडण्यात आले .
सापडलेल्या सापडला,त्यांच्याकडे सापडलेल्या पिशवीमध्ये हेरॉइन व गांजा सापडला .
सापडली,त्याशिवाय छोटा वजन काटा व वजन मापे सापडली .
भरून करण्याचा होता,मोठ्या पिशवीतून गांजा छोट्या पिशवीत भरून त्यांची विक्री करण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता .
सापडल्या,त्यानुसार छोट्या प्लॅस्टिकच्या पिशव्यांच्या पुड्याही त्यांच्याकडे सापडल्या .
झालेल्या घेतल्याचे सांगितले,शहनाजकडे झालेल्या चौकशीत पाच दिवसांपूर्वी तिने मुंबईतील एका व्यक्तीकडून विक्रीसाठी हेरॉइन घेतल्याचे सांगितले .
पुरविते म्हणणे सांगितले,"ती व्यक्ती नेहमी अमली पदार्थ पुरविते , असे तिचे म्हणणे असल्याचे कुंभारे यांनी सांगितले ."
झाली होती,शहनाजला ऑगस्ट २००४ मध्ये अमली पदार्थ विक्रीबद्दल अटक झाली होती .
सुटली,त्या गुन्ह्यात ती सध्या जामिनावर सुटली आहे .
आहेत,हाजीविरुद्धही बेकायदा दारू विक्रीचे तीन गुन्हे दाखल आहेत .
गेल्या आहेत,गेल्या महिन्यापासून तो व शहनाझ एकत्र आहेत .
झाले असून असल्याची दिली,गुन्हे शाखेचे एक पथक याबाबत तपासासाठी मुंबईला रवाना झाले असून कोंढव्यातील त्यांच्या संभाव्य ग्राहकांचाही शोध सुरू असल्याची माहिती कुंभारे यांनी दिली .
होऊन,मुलाचे लग्नाचे वय होऊन गेले .
येत,मुलीची स्थळे येत नाहीत .
घालून मिळत,मागणी घालून मुली मिळत नाहीत .
गेले,मागील चार वर्षांप्रमाणे हे वर्षही गेले .
बनला... आहे,भावकीत चर्चेचा विषय बनला... ही कैफियत आहे या परिसरातील अनेक मुलांच्या वडिलांची !
वाढलेल्या आली,"मुलीची घटती संख्या व शिक्षणामुळे मुलींच्या वाढलेल्या अपेक्षा , वैचारिक पातळी यांमुळे परिसरात दोनशेपेक्षा जास्त मुलांना याही वर्षी विवाहासाठी मुलींची स्थळे आली नाहीत ."
घालूनही दिल्या,मागणी घालूनही मुलीच्या वडिलांनी मुली दिल्या नाहीत .
असून होत मिळालेली आहे,"सध्या लग्नसराईची धामधूम असून , अनेक जोडपी विवाहबद्ध होत आहेत ; पण या परिसरातील पुरोहितांकडून मिळालेली माहिती धक्कादायक आहे ."
म्हणण्यानुसार पाहण्यासाठी येत असत,त्याच्या म्हणण्यानुसार पूर्वी मुलींचे वडील विवाहाचा योग कधी हे पाहण्यासाठी येत असत .
मिळेल आहे मिळेल येत आहेत,"आता मात्र मुलाचे वडील आपल्या मुलाला स्थळ मिळेल का , विवाहाला या वर्षी अनुकूल योग आहे का , मुलगी मिळेल का , यासाठी येत आहेत ."
मिळून असल्याचे सांगण्यात,"राष्ट्रवादी पुरस्कृत शहर विकास आघाडी तीन , अपक्ष दोन असे मिळून ' राष्ट्रवादी ' कडे सध्या आठ नगरसेवक असल्याचे श्री. कुऱ्हाडे यांच्याकडून सांगण्यात आले ."
केलेली,मात्र शिवसेनेने आपली भूमिका अद्याप जाहीर केलेली नाही .
टाकणार ठरणार,"यामुळे अपक्षांमधील तिसऱ्या विजयी उमेदवार संगीता तापकीर आपला कौल कोणाकडे टाकणार , हे महत्त्वाचे ठरणार आहे ."
ठरणार,सत्ता स्थापनेत त्यांचे मत निर्णायक ठरणार आहे .
घेण्यासाठी करत,"खासदार शिवाजी आढळराव , आमदार दिलिप मोहिते , नारायण पवार हे जातीने आळंदीतील पालिकेची सत्ता ताब्यात घेण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत ."
करणाऱ्या रोखायला लावणारी भरवण्याची असलेल्या दाखवीत आणण्याचा केला,"' सदैव सर्वोत्तम ' हे ब्रीदवाक्‍य धारण करणाऱ्या ' सूर्यकिरण ' विमानांच्या चमूची श्‍वास रोखायला लावणारी प्रात्यक्षिके , दुश्‍मनाला धडकी भरवण्याची पूर्ण क्षमता असलेल्या सुखोई एसयू - ३० आणि जग्वार या विमानांच्या हवाई कसरती , आठ हजार फुटांवरून छत्रीधारी जवानांची उडी , अशी विविध रूपे दाखवीत , हवाई दलाने आज नव्या पिढीला दलाच्या जवळ आणण्याचा प्रयत्न केला ."
पाहताना वाहव्वा उमटत,"ही प्रात्यक्षिके , कसरती पाहताना प्रेक्षकांच्या तोंडून केवळ ' वाहव्वा ' हेच शब्द उमटत राहिले ."
करण्यात,भारतीय हवाई दलाच्या अमृतमहोत्सवी वर्षानिमित्त लोहगाव विमानतळावर ' ओपन डे ' चे आयोजन करण्यात आले होते .
असलेल्या घेता यावे वाढावी होण्याची घ्यावी करण्यात,"पुण्याच्या एका कोपऱ्यात असलेल्या देशाच्या या महान शक्तीचे दर्शन नागरिकांना घेता यावे आणि त्यातून दलाची प्रतिमा वाढावी व नव्या पिढीने हवाई दलात सहभागी होण्याची प्रेरणा घ्यावी , अशा उद्देशाने या कार्यक्रमाचे आयोजन आज करण्यात आले होते ."
बसविणारा करीत केले,कानठळ्या बसविणारा आवाज करीत पाच जग्वार विमानांनी आणि ३ सुखोई विमानांनी एकामागून एक उड्डाण केले .
असलेल्या पेलत घडवले,"त्यानंतर खास दिल्लीहून आलेल्या ' एकर वॉरियर ड्रील ग्रुप ' च्या जवानांनी चमकती संगीन असलेल्या बंदुका हाती लीलया पेलत , आपल्या एकाग्रतेचे दर्शन घडवले ."
घडवले,त्यानंतर जग्वार आणि सुखोई विमानांनी आपल्या उड्डाण क्षमतेचे आणि भारतीय हवाई दलाच्या वैमानिकांच्या कर्तृत्वाचे दर्शन घडवले .
शकणाऱ्या केलेला दाखवून,आवाजाच्या वेगापेक्षाही जास्त वेगाने जाऊ शकणाऱ्या सुखोई विमानाने ' स्लोसायकलिंग ' प्रमाणे धारण केलेला अतिशय कमी वेग या विमानाची वेगळीच क्षमता दाखवून गेला .
केलेली दीपवणारी ठरली,एका सुखोई विमानाने अतिशय कमी उंचीवर सादर केलेली प्रात्यक्षिकेही डोळे दीपवणारी ठरली .
झेपावली वाहव्वा उमटत,या प्रात्यक्षिकानंतर लाल पांढऱ्या रंगाची देखणी ' सूर्यकिरण ' हवेत झेपावली आणि नंतरचा अर्धा तास प्रेक्षकांच्या तोंडून केवळ ' वाहव्वा ' चेच शब्द उमटत राहिले .
गेल्या सापडली,मध्य भारतात गेल्या काही वर्षांत डायनासोरची हजारो अंडी जीवाश्‍मांच्या स्वरूपात सापडली आहेत .
,त्या निमित्ताने .
होता बसणार,"एके काळी आपल्या भारताचा मध्यभाग हाच एक पृथ्वीवरील सर्वांत मोठा आणि खराखुरा "" ज्युरासिक पार्क "" होता , यावरती आपला विश्‍वास बसणार नाही ; पण हे खरंय !"
व्यापलेला होता,सोळा कोटी वर्षांपूर्वी दक्षिण गोलार्धातील गोंडवन नामक संयुक्त खंडांचा एक भाग भारतीय उपखंडाने व्यापलेला होता .
गेल्या सापडलेली,साधारणतः मध्य भारतामधील दहा हजार चौरस किलोमीटरच्या भागात गेल्या काही वर्षांमध्ये डायनासोरची हजारो अंडी जीवाश्‍मांच्या स्वरूपात सापडलेली आहेत .
आहे शोधण्यासाठी आहेत,""" डायनासोर "" या शब्दाचा अर्थ आहे "" भयानक सरडा "" त्यांच्या अवशेषांचे भांडार भारतात शोधण्यासाठी काही तरुण उत्सुक आहेत ."
करण्याचा आहे,"भौतिकीशास्त्राचे शिक्षक विशाल शर्मा , राजेश चौहान आणि गोविंद वर्मा यांना जीवाश्‍म गोळा करण्याचा छंद आहे ."
करीत सापडलेली,"नर्मदेचे खोरे , दाहोद ते जबलपूर येथे संशोधन करीत असताना त्यांना नुकतीच शंभर अंडी जीवाश्‍माच्या स्वरूपात सापडलेली आहेत ."
आहेत,ती सुमारे सात कोटी वर्षांपूर्वीची आहेत .
आहेत केली,"नागपूर येथील "" जिओग्राफिकल सर्व्हे ऑफ इंडिया "" चे संचालक डॉ. धनंजय मोहाबे यांनी ती अंडी डायनासोरची आहेत , यांची शहानिशा केली आहे ."
शोधून,"ते रहस्य शोधून काढणे , ही गोष्ट सोपी नाही ."
झालेल्या होत असल्याचे व्हावे,"जीवाश्‍म झालेल्या एखाद्या अंड्यामध्ये डायनासोरचे "" पिल्लू "" साकार होत असल्याचे सिद्ध व्हावे लागते ."
आहेत,ती अंडी सॉरोपॉडवर्गीय अवाढव्य आकाराच्या डायनासोरची आहेत .
सापडले,हौशी संशोधकांना सहा ते आठ अंड्यांच्या समूहाचे जीवाश्‍म विविध ठिकाणी सापडले आहेत .
दिसून आल्यात,काही ठिकाणी त्यांच्या पाऊलखुणा दिसून आल्यात .
बनलेल्या राहत्या सापडलेल्या,"नद्यांच्या खोऱ्यांमध्ये त्यांच्या वाळूच्या किंवा चिखलाने बनलेल्या अनेक "" राहत्या "" गुहाही सापडलेल्या आहेत ."
होते,ते डायनासोर १२ ते १७ मीटर लांब होते .
होते,अतिउंच निमुळती मान आणि खूप लांब ( १५ मीटर ) शेपूट हे त्यांचे खास वैशिष्ट्य होते .
झाला,जगात आतापर्यंतच्या इतिहासात २७ मीटर इतका उंच अजस्र प्राणी कधीही झाला नाही .
पडलेले वाढून झाले असते,त्या अंड्यांमधून बाहेर पडलेले डायनासोरचे पिलू वाढून पूर्ण झाले की त्याचे वजन निदान सहाशे व्यक्तींएवढे असते .
होता होते,"असा डायनासोर बुद्धीनेही जड होता , कारण त्याच्या मेंदूचे वजन संपूर्ण शरीराच्या वजनाच्या तुलनेत अडीच लाखपट कमी होते !"
होती,त्यांची उंची निदान तीन माणसांच्या उंचीएवढी होती .
बसून घातले फुटता पडत असे,सॉरोपोडच्या मादीने उकिडवे बसून ७ किलोग्रॅम वजनाचे अंडे घातले तरी ते किमान आठ फुटांवरून ( किंवा अडीच मीटर ) उंचीवरून जमिनीवरती न फुटता पडत असे !
सापडलेली,भारतात टिटॅनोसोरसची अंडी पण सापडलेली आहेत .
खाण्यासाठी होते,अशा उंच - धिप्पाड डायनासोरना खाण्यासाठी गवत लागे ; कारण ते शाकाहारी होते .
भरण्यासाठी,पोट भरण्यासाठी ते दिवसभर चरत असत .
होऊन,अर्थात भारतात थेरोपॉड्‌स ( मांसाहारी ) डायनासोर पण होऊन गेले .
मिळालेली,"राजस्थान , गुजरात ( कच्छ ) या राज्यांमध्ये डायनासोरची २००० अंडी जीवाश्‍मांच्या स्वरूपात मिळालेली आहेत ."
मिळाले,महाराष्ट्रात चंद्रपूर ( पिसदुरा ) जिल्ह्यामध्ये विविध डायनासोरचे अवशेष मिळाले आहेत .
सापडले,भारतातील सर्वांत जुने जीवाश्‍म मात्र आंध्र प्रदेशात सापडले होते .
असताना मिळाले,अहमदाबादपासून जवळ ( १०० कि.मी. ) बालासिनोर येथे एसीसी सिमेंट कंपनीची उभारणी चालू असताना १९८२च्या ऑक्‍टोबर महिन्यात बरेच गोलगरगरीत गोळे मिळाले .
आहेत वाटले,"त्यांना प्रथम ते ऐतिहासिक तोफगोळे आहेत , असे वाटले ."
मिळाली,राहिओलीजवळ मोठ्या हाडांची टणक जीवाश्‍मे मिळाली .
मिळाले,"डायनासोरची नखे , खांद्याजवळचे आणि पायांचे अवशेष चांगल्या स्थितीत मिळाले ."
करण्याच्या आहेत,संशोधन करण्याच्या दृष्टीने ते महत्त्वपूर्ण आहेत .
असू शकेल वाटले,"तत्कालीन आदिवासींना ते अवशेष आणि लांबट हाडे ( जीवाश्‍म ) सुरवातीला चक्क ड्रॅगन किंवा अवाढव्य असू शकेल , असे त्यांना वाटले नसावे ."
सापडला,डायनासोरचे जीवाश्‍म प्रथम ऑक्‍सफर्डजवळच्या खाणीमध्ये १६७७ मध्ये सापडला .
होते,ते मांडीचे हाड होते .
मिळाले,डायनासोरचे अंडे प्रथम फ्रान्समध्ये जीवाश्‍माच्या रूपात १८६९ मध्ये मिळाले होते .
होते,"ते साधारण फुटबॉलच्या आकाराचे , म्हणजे २५ ते ३० सेंटिमीटर लांबी - रुंदीचे होते ."
मिळाली,"त्यानंतर जगात २ सेंटिमीटरपासून ३० सेंटिमीटर व्यासाची हजारो अंडी कॅनडा , मंगोलिया , चीन , अर्जेंटिना , स्पेन आणि अमेरिका या देशांमध्ये मिळाली ."
मिळाले,विखुरलेल्या २०० ठिकाणी डायनासोरचे जीवाश्‍म मिळाले .
होते,"NULL काही खूप मोठे , म्हणजे दोन लिटर पाणी मावेलएवढे होते ."
असावी म्हणणे,"भारत ही डायनासोरची आद्य भूमी असावी , असे काही जाणकारांचे म्हणणे आहे ."
असले आहे,कारण मध्य भारतामध्ये इतर जगाच्या तुलनेत एकूण सापडलेल्या अंड्यांचे जीवाश्‍म कमी असले तरी त्यांच्यामधील विविधता लक्षणीय आहे .
पाहायला मिळते,त्यांचे प्रदर्शन चंडीगडच्या गव्हर्न्मेंट आर्ट गॅलरी ( सेक्‍टर १० ) येथे पाहायला मिळते .
आहे,त्यांचा काळ २२ कोटी ते ६ कोटी वर्षांपूर्वीचा आहे .
येतो,ज्युरासिक काळ हा साधारणतः १४.४ ते २०.४ कोटी वर्षांमध्ये येतो .
नसावा असावा म्हणायला,"तेव्हा भारत हा केवळ एके काळचा ज्युरासिक पार्क नसावा , तर डायनासोर पार्क असावा , असे म्हणायला हरकत नाही !"
घेत,वीस हजार विद्यार्थीनी त्यात शिक्षण घेत आहेत .
वाढला,"नागपूर , रत्नागिरी , सातारा , वाई आदी ठिकाणी संस्थेच्या कार्याचा व्याप वाढला आहे ."
,संग्रहालयाचे बांधकाम सुरू
केले रहात,महिलांच्या उन्नतीसाठी कै . महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांनी जे काही काम केले तो सारा इतिहास लोकांना समजण्यासाठी कर्वेनगरला संस्थेच्या आवारात संग्रहालय उभे रहात आहे .
आहे,या संग्रहालयात ओपन एअर थिएटर बांधण्याचीही योजना आहे .
आहे,संस्थेची इमारतही वैशिष्ट्यपूर्ण आहे .
राहणारे,"महर्षी कर्वे तसे शांत प्रवृत्तीचे , प्रसिद्धीपासून दूर राहणारे NULL ."
ठेवण्यात,त्यामुळे संग्रहालयाची मूळ इमारत उंचीने लहान ठेवण्यात आली आहे .
,याच अण्णांचे कार्य मात्र उत्तुंग NULL .
ठेवण्यात,ते दर्शविण्यासाठी इमारतीबाहेरचा टॉवर मात्र मूळ इमारतीपेक्षा उंच ठेवण्यात आला आहे .
,( महर्षी कर्वे स्त्री शिक्षण संस्थेचा चित्रमय प्रवास www . esakal . comवर पहा )
करीत करता करणाऱ्या मिळाले सांगितले,"भोसरी येथील माने इलेक्‍ट्रिकल्स कंपनी तयार करीत असलेल्या टाकाऊ प्लास्टिकच्या पिशव्यांपासून पुनर्वापर करता येईल असे प्लास्टिक तयार करणाऱ्या "" वेस्ट ईपीएस प्लास्टिक "" यंत्रास केंद्र सरकारचे पेटंट मिळाले आहे , असे कंपनीचे व्यवस्थापकीय संचालक रामदास माने यांनी आज सांगितले ."
गेल्या केला होता,या यंत्राच्या पेटंटसाठी कंपनीने गेल्या ता . ३० जानेवारी २००२ रोजी अर्ज केला होता .
मिळाली असून मिळाले,त्यास मंजुरी मिळाली असून ; त्या तारखेपासून २० वर्षांसाठी पेटंट मिळाले आहे .
म्हणाले मिळाल्याने ठरत असल्याचे झाले,"श्री . माने म्हणाले , "" पेटंट मिळाल्याने प्लास्टिक पिशव्यांच्या कचऱ्याच्या निर्मूलनास हे एकमेव यंत्र प्रभावी ठरत असल्याचे शिक्कामोर्तब झाले आहे ."
राखण्यास होत,या यंत्रामुळे पर्यावरणाचे संतुलन राखण्यास मदत होत आहे .
उभारला,त्यामुळेच पिंपरी - चिंचवड महापालिकेने या यंत्राद्वारे मोशी कचरा डेपो येथे प्रकल्प उभारला आहे .
मिळाल्याने वाढली,"पेटंट मिळाल्याने कंपनीची जबाबदारी आणखीन वाढली आहे . """
होत करून बनवावी करणारा करण्यात,"पिंपरी - चिंचवडमधील "" सायबरकॅफे "" मध्ये नवीन पिढीद्वारे अनेक साईटचा गैरवापर होत असल्याने , संबंधित केंद्रचालकांसाठी पोलिसांनी आचारसंहिता तयार करून नियमावली बनवावी , अशी मागणी करणारा ठराव प्राधिकरण नागरी सुरक्षा कृती समितीच्या बैठकीत आज करण्यात आला ."
होते,अध्यक्षस्थानी विजय पाटील होते .
पाहत होत,"प्राधिकरण परिसरातील सायबरकॅफेत लहान मुले अश्‍लील साईट्‌स पाहत असल्याने , नवीन पिढीवर वाईट परिणाम होत आहे ."
बसविण्याची करावी ठेवावे केल्यास टाळणे होईल सांगितले,"त्यासाठी फिल्टर सॉफ्टवेअर बसविण्याची सक्ती करावी , तसेच संचालकांनीच लहान मुलांच्या कारवायावर लक्ष ठेवावे , पोलिसांनीही सायबरकॅफेची दरमहा पाहणी केल्यास गैरप्रकार टाळणे शक्‍य होईल , असे श्री . पाटील यांनी सांगितले ."
करून करून देण्यात येणार,भूमी अभिलेख विभागातर्फे आता दहा दिवसांमध्ये जमिनींची मोजणी करून नकाशे उपलब्ध करून देण्यात येणार आहेत .
घेऊन येत्या करण्यात,विकासाचा प्रचंड वेग आणि नागरिकांची निकड लक्षात घेऊन विभागातर्फे ही अतिअतिजलद ( लाइटनिंग ) मोजणीची सेवा येत्या एक मेपासून सुरू करण्यात येत आहे .
आकारण्यात येणार,अर्थात यासाठी नेहमीपेक्षा चौपट शुल्क आकारण्यात येणार आहे .
दिली,राज्याचे जमाबंदी आयुक्त आणि भूमी अभिलेख संचालक टी. सी. बेंजामिन यांनी आज पत्रकार परिषदेत ही माहिती दिली .
झाले करण्यात,पुण्यासह राज्यातील २२ महापालिका आणि १६१ नगरपालिकांच्या हद्दीमध्ये ( ( जेथे नगर भूमापनाचे काम पूर्ण झाले आहे ) ही सेवा सुरू करण्यात येत आहे .
करण्यात,"सध्या जमिनीच्या मोजणीसाठी साधी मोजणी , तातडीची मोजणी आणि अतितातडीची मोजणी अशी वर्गवारी करण्यात आली आहे ."
लागतात,अतितातडीच्या मोजणीसाठी तीन महिने लागतात .
करण्यात,त्यामध्ये आता अतिअतिजलद हा वर्ग समाविष्ट करण्यात आला आहे .
केल्यावर काढण्यात करून मिळू शकणार,त्याद्वारे नागरिकांनी अर्ज केल्यावर लगेच सात दिवसांच्या मुदतीची नोटीस काढण्यात येईल आणि आठव्या दिवशी प्रत्यक्ष जमिनीवर मोजणी करून दहा दिवसांच्या आत मोजणी नकाशा ( क प्रत ) त्यांना मिळू शकणार आहे .
मिळून करणे होईल सांगितले,"यामुळे विकासाला गती मिळून लवकर कामे सुरू करणे शक्‍य होईल , असे बेंजामिन यांनी सांगितले ."
येतात,वर्षभरात शहरी भागात मोजणीसाठी सुमारे २२ हजार अर्ज येतात .
असतात,त्यापैकी ७० टक्के अर्ज हे अतितातडीच्या मोजणीसाठी असतात .
वाढल्याचे आले असून करण्यात,त्यावरून नागरिकांची निकड वाढल्याचे लक्षात आले असून त्यामुळे ही सेवा सुरू करण्यात येत आहे .
,मोजणीचे शुल्क साधी मोजणी तातडीची मोजणी अतितातडीची
लागू असलेल्या,"१ ) नागरी कमाल जमीनधारणा कायदा लागू मोजणी असलेल्या महापालिका हद्दीतील एका किंवा समान धारकांच्या प्रत्येक मिळकतीच्या १० आर किंवा १ , ००० . २ , ००० . ३ , ००० ."
,एक हजार चौरस मीटर क्षेत्रापर्यंत किंवा अन्य महापालिका व नगरपालिका हद्दीत एका किंवा समान धारकांच्या प्रत्येक
,मिळकतीच्या २० आर किंवा दोन हजार चौरस मीटरपर्यंत .
असलेल्या,२ ) त्याच मिळकतीच्या क्षेत्रासाठी नागरी कमाल जमीनधारणा कायदा लागू असलेल्या महापालिका हद्दीतील पुढील १० आर
,"किंवा एक हजार चौरस मीटर क्षेत्रापर्यंत किंवा अन्य महापालिका , ५०० ."
,नगरपालिका हद्दीत पुढील २० आर किंवा दोन हजार चौरस मीटर क्षेत्रार्यंत किंवा त्याच्या भागास आणि त्याच एका किंवा समान धारकांच्या लगत जादा मिळकतीस .
लागू,अतिअतिजलद मोजणीसाठी अतितातडीच्या दराच्या चौपट दर लागू NULL
पाठविण्याची करण्यात,"देशात कोठेही तत्काळ मनीऑर्डर पाठविण्याची योजना पुण्यातील मुख्य टपाल कार्यालय , सिटी पोस्ट , शिवाजीनगर या तीन कार्यालयांमध्ये सुरू करण्यात आली आहे ."
पाठविणे आहे दिली,"याद्वारे एक ते ५० हजार रुपयांपर्यंतची रक्कम तत्काळ पाठविणे शक्‍य आहे , अशी माहिती पोस्टमास्तर जनरल एस. सी. जरोडिया यांनी आज दिली ."
घेणारे ठरेल सांगून म्हणाले आकारण्यात येणाऱ्या असून आकारण्यात येणार,"पुण्यात शिक्षण घेणारे विद्यार्थी , ज्येष्ठ नागरिक , तसेच व्यावसायिकांना ही सुविधा उपयोगी ठरेल , असे सांगून ते म्हणाले , "" मनीऑर्डरसाठी आकारण्यात येणाऱ्या शुल्काचे दर सध्याच्या शुल्कापेक्षा कमी असून , ५० हजार रुपयांसाठी ३३० रुपये इतके कमिशन आकारण्यात येणार आहे ."
स्वीकारण्याची आहे,मनीऑर्डरची रक्कम रोख स्वरूपात तसेच बॅंक व टपाल खात्यांमार्फत स्वीकारण्याची सोय यात आहे .
करण्यासाठी भरून द्यावा लागेल,मनीऑर्डर करण्यासाठी अर्ज भरून द्यावा लागेल .
करणाऱ्याला देण्यात,मनीऑर्डर करणाऱ्याला १६ आकडी विशेष सांकेतिक क्रमांक देण्यात येईल .
सांगावा लागेल,मनीआर्डर स्वीकारणाऱ्या व्यक्तीला हा क्रमांक सांगावा लागेल .
दाखवून सांगून मिळेल,"त्यानंतर त्या व्यक्तीला टपाल कार्यालयातून ओळखपत्र दाखवून व सांकेतिक क्रमांक सांगून मनीऑर्डर मिळेल . """
झाली,देशात २५०हून अधिक टपाल कार्यालयांमध्ये ही योजना कार्यान्वित झाली आहे .
असल्याचे केले,"पुणे विभागात नगर , पंढरपूर , श्रीरामपूर , सोलापूर , सातारा , कऱ्हाड येथे सुरू असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले ."
करण्याचे घेतले असून येत्या होईल,""" सेंटर फॉर डेव्हलपमेंट ऑफ ऍडव्हान्स्ड कॉम्प्युटिंग "" ने ( सी - डॅक ) देशातील २२ भाषांच्या ११ लिपींचे विविध प्रकारचे "" फॉंट "" तयार करण्याचे काम हाती घेतले असून , येत्या सहा ते आठ महिन्यांत "" फॉंट "" ची ही "" डिझायनर सिरीज "" तयार होईल ."
होत करता व्हावे करीत,"एकीकडे विविध प्रकारचे "" फॉंट "" उपलब्ध होत असताना दुसरीकडे माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाचा "" टेक्‍नॉलॉजी डेव्हलपमेंट फॉर इंडियन लॅंग्वेजेस "" हा विभाग इंग्रजी मजकुराचे भारतीय भाषांत "" ऑनलाइन "" भाषांतर करता येणे शक्‍य व्हावे म्हणून संशोधन करीत आहे ."
करून दिल्यानंतर मांडता येतील केले,"भारतीय भाषांच्या लिपी संगणकावर उपलब्ध करून दिल्यानंतर "" सी - डॅक "" ने आता या विविध लिपी अधिक देखण्या पद्धतीने कशा मांडता येतील , यासाठी संशोधन सुरू केले आहे ."
होऊ शकतात,"अक्षरलेखनाद्वारे वेगवेगळे "" फॉंट "" तयार होऊ शकतात ."
देण्याचा आहे,"त्याला तंत्रज्ञानाची जोड देण्याचा "" सी - डॅक "" चा हा प्रयत्न आहे ."
आणण्यासाठी केले असून झाले,"याच हेतूने "" सी - डॅक "" ने अक्षरलेखक , भाषातज्ज्ञ , सॉफ्टवेअर विकसक यांना एकत्र आणण्यासाठी दोन दिवसीय राष्ट्रीय चर्चासत्राचे आयोजन केले असून , त्याचे आज उद्‌घाटन झाले ."
केली,वायगाव ( निपाणी ) येथील शेतकरी रवींद्र तुकाराम पाझारे ( वय ४० ) यांनी ३१ जानेवारीला आत्महत्या केली .
होती,त्यांच्याकडे दोन हेक्‍टर ९१ आर जमीन होती .
होते,त्यांच्यावर कर्जही होते .
होती केल्याचे म्हटले,"मात्र त्यांना शिक्षकाची नोकरी होती , तसेच त्यांनी घरगुती कारणामुळे आत्महत्या केल्याचे अहवालात म्हटले आहे ."
नाकारताना केलेली असल्याचे केलेल्या म्हणणे,समितीने ही पाच प्रकरणे नाकारताना पुढे केलेली कारणे खोटी असल्याचे आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्यांच्या कुटुंबीयांचे म्हणणे आहे .
गेल्याने झालेल्या आहे,घरातील कर्ता पुरुष गेल्याने एकाकी आणि निराधार झालेल्या या कुटुंबांची फरफट सुरू आहे .
नाकारण्यात होईल करीत,"अशात शासकीय मदतही नाकारण्यात आल्याने पुढे काय होईल , ही चिंता या कुटुंबांना अस्वस्थ करीत आहे ."
असल्याने नाकारण्यात आल्याचे म्हटले,शेतकऱ्यांची दोन मृत्यू प्रकरणे अपघाती मृत्यू असल्याने त्यांच्या कुटुंबीयांना मदत नाकारण्यात आल्याचे समितीने अहवालात म्हटले आहे .
नाकारण्याचे आहे,यातील एक प्रकरण नाकारण्याचे कारण संतापजनकच आहे .
करण्यात झाले,नेरी येथील शेतकरी उद्धव डोमाजी काळबांडे ( वय ३८ ) यांची शेतजमीन निम्न वर्धा प्रकल्पांतर्गत अधिग्रहीत करण्यात आल्याने ते भूमिहीन झाले .
नाहीत म्हणणे आहे,"त्यामुळे ते शेतकरी नाहीत , असे या समितीचे म्हणणे आहे ."
देण्यात होता नाकारताना जोडण्यात,"त्यांना मोबदला देण्यात आला होता , असेही कारण प्रकरण नाकारताना जोडण्यात आले आहे ."
होती,त्यांची परिस्थितीची फरफट त्यांच्या आत्महत्येला कारणीभूत होती .
झाल्याचा काढला,दुसऱ्या प्रकरणातील अनिता प्रमोद भोमले ( वय २२ ) यांचा अपघाती मृत्यू झाल्याचा निष्कर्ष समितीने काढला आहे .
नाकारण्यात चालविण्याचे ठाकले,शासकीय मदत नाकारण्यात आल्याने संबंधित शेतकरी कुटुंबांसमोर कर्जाची परतफेड आणि घरखर्च चालविण्याचे संकट उभे ठाकले आहे .
चालवायलाच नसल्याने कसायला आणायचे आहे,"घरखर्च चालवायलाच पैसे नसल्याने शेती कसायला पैसे कुठून आणायचे , असा या कुंटुंबातील सदस्यांचा प्रश्‍न आहे ."
केलेल्या करण्याकरिता नेमलेल्या,या प्रश्‍नाचे उत्तर आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्यांच्या कुटुंबीयांना मदत मंजूर करण्याकरिता नेमलेल्या शासकीय समितीजवळही नाही .
झालेल्या आलेले झालेला टाळण्यासाठी देऊन केले,महाराष्ट्रात नुकत्याच झालेल्या महानगरपालिका निवडणुकीत कॉंग्रेस पक्षाला आलेले अपयश आणि त्यामुळे खुर्चीला निर्माण झालेला धोका टाळण्यासाठी मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांनी कर्नाटकातील काडू सिद्धेश्‍वर मठाला भेट देऊन होमहवन केले .
केली,तेथे त्यांनी देव - देवतांची आराधना केली .
मिळावी घातल्याचे समजते,"या वेळी त्यांच्यासोबत राज्यपाल एस. एम. कृष्णा यांनीही , आपल्याला कर्नाटकातील सक्रिय राजकारणात संधी मिळावी , यासाठी साकडे घातल्याचे समजते ."
दिली,तुमकूर जिल्ह्यातील तिप्तूर तालुक्‍यातील नोणवीनकेरे येथील काडू सिद्धेश्‍वर मठाला या दोघा बड्या नेत्यांनी भेट दिली .
केला,तेथील मठात श्री करीबसव देशीकेंद्र स्वामीजी व शिवयोगीश्‍वर स्वामीजी यांच्या उपस्थितीत होमहवनाचा धार्मिक विधी त्यांनी केला .
चाललेल्या घेतला,चार तास चाललेल्या या होमहवनानंतर मठातर्फे आयोजित धार्मिक कार्यक्रमातही मुख्यमंत्री देशमुख आणि राज्यपाल कृष्णा यांनी भाग घेतला .
दिल्यानंतर करून परतले,नंतर दुपारी पूर्णाहुती दिल्यानंतर जेवण करून ते परतले .
येण्यापूर्वी भेटून जाणून घेतल्याचेही समजते,राज्यपाल कृष्णा यांनी मठात येण्यापूर्वी नोणवीनकेरेजवळील बुटडेघड्ड येथील प्रसिद्ध ज्योतिषी नागराज शास्त्री यांना भेटून आपले भविष्य जाणून घेतल्याचेही समजते .
जाऊन घेतला,त्यानंतर त्यांनी मठात जाऊन धार्मिक कार्यात भाग घेतला .
गेल्या होण्यापूर्वी भेटून केले,गेल्या वर्षी कर्नाटकात सत्ताबदल होण्यापूर्वी मुख्यमंत्री एच. डी. कुमारस्वामी यांनीही नागराज शास्त्री यांना भेटून काडू सिद्धेश्‍वर मठात होमहवन केले होते .
केल्यानंतर झाले,हा होम केल्यानंतर केवळ आठवड्यातच कुमारस्वामी मुख्यमंत्री झाले .
दिलेल्या आहे,त्यामुळे मुख्यमंत्री देशमुख आणि राज्यपाल कृष्णा यांनी मठाला दिलेल्या भेटीबद्दल राजधानी बंगळूरमध्ये चर्चा सुरू आहे .
दिला,महाराष्ट्रातील महानगरपालिकांच्या निवडणुकीत कॉंग्रेसला सर्वच पक्षांनी शह दिला .
असल्याचा करत,त्याला मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांची कार्यशैली कारणीभूत असल्याचा कांगावा कॉंग्रेसमधील एक गट करत आहे .
केल्याचे समजते,"त्यांनी "" देशमुख हटाओ ' हा एककलमी छुपा कार्यक्रम सुरू केल्याचे समजते ."
सापडल्याची मिळाल्यानंतर वाचविण्यासाठी घेतली,त्यामुळेच आपले प्रिय शिष्य आणि मित्र ( विलासराव ) संकटात सापडल्याची माहिती राज्यपाल कृष्णा यांना मिळाल्यानंतर त्यांनी आता विलासरावांची खुर्ची वाचविण्यासाठी मोहीमच हाती घेतली आहे .
केले,"कृष्णा यांचे कर्नाटकातील आणखी एक शिष्य , माजी मंत्री आणि विद्यमान आमदार डी. के. शिवकुमार यांच्या पुढाकाराने "" देशमुख खुर्ची बचाओ ' या होमहवन कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते ."
ठेवण्यात,हा कार्यक्रम अत्यंत गुप्त ठेवण्यात आला .
सोडले,माध्यमांच्या कोणत्याही प्रतिनिधीला मठात सोडले नाही .
झाल्यानंतर घेतला,होमहवन झाल्यानंतर मठातर्फे आयोजित सामूहिक विवाह कार्यक्रमात त्या दोघांनी भाग घेतला .
बोलताना म्हणाले तुटून झाली,"या कार्यक्रमात बोलताना कृष्णा म्हणाले , "" "" कन्नडचा संपर्क तुटून आता दोन वर्षे झाली आहेत ."
बोलताना करा,त्यामुळे बोलताना चुकल्यास माफ करा .
करून केला,"मुख्यमंत्री देशमुख यांनी साऱ्या कन्नड लोकांसमोर चक्क मराठीतून भाषण करून "" जय महाराष्ट्र , जय कर्नाटक ' असा शेवट केला !"
जावे लागल्यानंतर आलेले देणार केली होती मागितलेला नसल्याने दिलेला नसल्याचे केल्यानंतर झालेली पांगू लागली,महापालिका निवडणुकीत कॉंग्रेसला पराभवाला सामोरे जावे लागल्यानंतर दिल्लीवरून परत आलेले मुंबई कॉंग्रेस अध्यक्ष गुरुदास कामत राजीनामा देणार या चर्चेने पदाधिकाऱ्यांनी मुंबई कॉंग्रेसच्या कार्यालयासमोर मोठ्या प्रमाणात गर्दी केली होती ; मात्र अद्याप पक्षश्रेष्ठींनी राजीनामा मागितलेला नसल्याने तो दिलेला नसल्याचे स्पष्टीकरण त्यांनी केल्यानंतर कार्यालयासमोर झालेली गर्दी हळूहळू पांगू लागली .
करण्याबरोबरच केले,कॉंग्रेसच्या नवनिर्वाचित नगरसेवकांचे अभिनंदन करण्याबरोबरच महापालिकेत कामकाजाच्या पद्धतीबाबत कामत यांनी नगरसेवकांना या वेळी बैठकीत मार्गदर्शन केले .
होते,या बैठकीसाठी मुंबई कॉंग्रेसचे पदाधिकारी उपस्थित होते .
करतील असल्याने केली होती करता घेणेच केले,"पालिका निवडणुकीतील पराभवानंतर कामत मार्गदर्शन करतील , असे अपेक्षित असल्याने कार्यकर्त्यांनी गर्दी केली होती ; मात्र भाषणबाजीचा प्रपंच न करता त्यांनी कार्यकर्त्यांकडून लेखी निवेदन घेणेच पसंत केले ."
मिळाली नसली निवडून आले,कॉंग्रेसला मुंबई महापालिकेत सत्ता मिळाली नसली तरी २००२ पेक्षा या निवडणुकीत कॉंग्रेसचे दहा नगरसेवक जास्त निवडून आले आहेत .
होण्यापूर्वीच घेतले जाणार असल्याचेही सांगितले,नवीन नगरसेवकांसाठी पालिकेचे नवीन सभागृह सुरू होण्यापूर्वीच दोन दिवसांचे शिबिर घेतले जाणार असल्याचेही कामत यांनी सांगितले .
झालेल्या मागविण्यात असल्याचेही सांगितले,तसेच कॉंग्रेसच्या पराभूत झालेल्या १५६ उमेदवारांकडून पराभवाची कारणमीमांसा मागविण्यात आली असल्याचेही त्यांनी सांगितले .
मागितला असल्याचेही केले,पराभूत उमेदवाराकडून यापूर्वी कॉंग्रेसने अहवाल मागितला असल्याचेही त्यांनी लगेचच स्पष्ट केले .
झाली नसली भेटायला जाणार असल्याचे सांगितले,कॉंग्रेसच्या अध्यक्षा सोनिया गांधींची भेट झाली नसली तरी पुढच्या आठवड्यात त्यांना भेटायला पुन्हा जाणार असल्याचे कामत यांनी सांगितले .
दिला असून केल्याचे सांगितले,मात्र मुंबईतील पालिका निवडणुकीचा अहवाल कॉंग्रेसच्या प्रभारी सरचिटणीस मार्गारेट अल्वा यांना दिला असून त्यांच्याबरोबर याविषयी दोन तास चर्चादेखील केल्याचे त्यांनी सांगितले .
येणार होती गेले आलेले नसल्याचे सांगितले,"महसूल मंत्री नारायण राणे या बैठकीला येणार का , याविषयी कार्यकर्त्यांमध्ये आणि पत्रकारांमध्येही उत्सुकता होती ; मात्र मालवणला आंगणेवाडीच्या जत्रेसाठी गेले असल्याने ते आलेले नसल्याचे गुरुदास कामत यांनीच सांगितले ."
घ्यावी सुचवले ठरलेला घेणे नव्हते सांगितले,"राणे यांनी नगरसेवकांची ही बैठक एक दिवस अगोदर घ्यावी , असे सुचवले होते ; मात्र बैठकीचा कार्यक्रम पूर्वीच ठरलेला असल्याने ती अगोदर घेणे शक्‍य नव्हते , असे कामत यांनी सांगितले ."
दिल्याने झाली,दोन अपक्ष नगरसेवकांनी कॉंग्रेसला पाठिंबा दिल्याने कॉंग्रेसच्या नगरसेवकांची संख्या ७३ झाली आहे .
निवडून आलेल्या दिला,प्रभाग क्रमांक १३० मधून निवडून आलेल्या अपक्ष नगरसेविका अंजूम फातिमा असलम आणि प्रभाग क्रमांक १३५चे नगरसेवक शेख मोहम्मद फारूख यांनी कॉंग्रेसला पाठिंबा दिला आहे .
मिळविताना मिळविणारी आहे,"इंग्लंडमधील ""बिग ब्रदर शो'मध्ये कोट्यवधी रुपये मिळविताना भारतीयांची सहानुभूतीही मिळविणारी अभिनेत्री शिल्पा शेट्टी आपल्या कंपनीतील कामगारांना चक्क वेठबिगारासारखे राबवित आहे ."
झाल्यासारखे वाटले झाला,इंग्लंडमधील तिच्या या गौरवानंतर प्रत्येक भारतीयाला आपलाच सत्कार झाल्यासारखे वाटले ; पण या कंपनीतील कामगारांना याचा अजिबात आनंद झाला नाही .
दिला जात असल्याचेही उघड झाले,तिच्या कंपनीत महिलांना कमी पगार दिला जात असल्याचेही उघड झाले आहे .
आहे,तिच्या कंपनीत कामगारांचे शोषण सुरू आहे .
झाला,या प्रकरणी शिल्पा शेट्टी व तिच्या आई - वडिलांच्या विरोधात ठाणे कामगार आयुक्तालयाच्या वतीने उल्हासनगर न्यायालयात दावा दाखल झाला आहे .
होणार दिली,"या विषयी १७ एप्रिलला सुनावणी होणार आहे , अशी माहिती सहायक कामगार आयुक्त दिलीपकुमार पवार यांनी दिली ."
आहे,अंबरनाथच्या आनंदनगर औद्योगिक वसाहतीमध्ये एक्‍सो क्‍लोजर्स प्रायव्हेट लिमिटेड ही कंपनी आहे .
मिळाली,या नाट्यगृहांमुळे सांस्कृतिक विकासाला चालना मिळाली आहे .
घ्यायला हवा,"भविष्यात नाट्यगृहांचा सांस्कृतिक मंडळ , नाट्य संस्थांनी लाभ घ्यायला हवा ."
होती,सुमारे तीस ते चाळीस वर्षांपूर्वी जिल्ह्यात संगीत नाटके मोठ्या प्रमाणात प्रचलित होती .
करण्यात असत,मुंबई येथील नाट्य संस्थांचे कोकणात दौरे आयोजित करण्यात येत असत .
येऊ शकतील निवडून केले जात,नाटकांसाठी आजूबाजूच्या दहा गावांतील रसिक येऊ शकतील असे मध्यवर्ती ठिकाण निवडून तेथे नाटक सादर केले जात होते .
ठोकून लाऊन घेऊन करावे,"त्या काळात सुसज्ज नाट्यगृहे जिल्ह्यात कोठेच नसल्याने नाट्य संस्थांना तंबू ठोकून , झापे लाऊन किंवा एखादे मंगल कार्यालय भाड्याने घेऊन नाटक सादर करावे लागत होते ."
लाभत असे,नाटकांना रसिकांचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभत असे .
झाले,दरम्यानच्या काळात व्यावसायिक नाटकांचे आगमन झाले .
मांडण्यासाठी करू लागले,याच्या माध्यमातून विविध विषय समाजासमोर मांडण्यासाठी नाट्यनिर्माते राज्यभर दौरे करू लागले .
मिळाला,त्यांना सर्वत्र चांगला प्रतिसादही मिळाला .
असले भासत होती,असे असले तरी नाट्य संस्थांना बंदिस्त नाट्यगृहाची उणीव भासत होती .
केली जात असत,संगीत नाटकांबरोबरच कोकणात दशावतारी नाटकेही मोठ्या प्रमाणात सादर केली जात असत .
उभारून केली जायची,जत्रोत्सव किंवा सत्यनारायणाच्या महापूजेनिमित्त ही दशावतारी नाटके मंदिर किंवा लाकडी रंगमंच उभारून सादर केली जायची .
होती,"यात बाजापेटी , तबला , झांज हीच त्यांची संगीतसाथ होती ."
मांडले जात,"दशावतारी नाटकांमधून ऐतिहासिक , पौराणिक विषय मांडले जात ."
होती,दशावतारी नाटक पद्धत केवळ पूर्वी कोकणापुरतीच मर्यादित होती .
होत असत,"जत्रोत्सवाच्या निमित्ताने , देवदिवाळी , भातकापणीच्या हंगामानंतर जिल्ह्यात दशावतारी नाटके होत असत ."
मांडले भावत,अशा नाटकांमधून मांडले जाणारे पौराणिक विषय रसिकांनाही भावत .
होती,जिल्ह्यात मोठी दहा ते बारा दशावतारी नाट्य मंडळे अस्तित्वात होती .
केले,यात काहींनी आपले वेगळे अस्तित्व निर्माण केले .
गेल्या मांडले लागल्याने फिरविली,"गेल्या पंधरा - वीस वर्षांपूर्वी दूरचित्रवाणीच्या आगमनानंतर रामायण , महाभारत या ऐतिहासिक मालिकांमधून दशावतारी नाटकांमधून मांडले जाणारे विषय लोकांपर्यंत अधिक ठळकपणे जाऊ लागल्याने रसिकांनी दशावतारी नाटकांकडे पाठ फिरविली ."
मिळावा धडपडू लागले,"त्यामुळे दशावताराला लोकाश्रयाबरोबर राजाश्रय मिळावा , यासाठी लोक धडपडू लागले ."
होऊ,दरम्यानच्या काळात राज्यासह देशभरात दशावतारी नाटकांचा प्रसार होऊ लागला .
पोहोचत,"या काळात मराठी , हिंदी चित्रपटही ग्रामीण भागात पोहोचत होते ."
असले देत नसल्याने वळत नव्हते,"असे असले तरी येथील नाट्यचळवळीस रसिक चांगली साथ देत होते ; परंतु जिल्ह्यात बंदिस्त नाट्यगृह नसल्याने व्यावसायिक रंगभूमीवरील कलाकार , निर्माते कोकणच्या दिशेने वळत नव्हते ."
भरून काढण्यासाठी उभारण्याची घेण्यात,ही उणीव भरून काढण्यासाठी जिल्ह्यात बंदिस्त नाट्यगृह उभारण्याची कामे हाती घेण्यात आली .
होती,"मालवणात पूर्वी श्रीकृष्ण , सुंदर , लक्ष्मी , जिजाई अशी नाट्यमंदिरे होती ."
केली जायची,त्यामध्ये संगीत नाटके सादर केली जायची .
असायचे,एक - दोन दिवसाआड तेथे नाटक असायचे .
उभारून केले जायचे,"कणकवली , कुडाळ , सावंतवाडी या तालुक्‍याच्या ठिकाणी तंबू , झापे उभारून नाटक सादर केले जायचे ."
सोसावा लागणाऱ्या होऊ लागले,बंदिस्त नाट्यगृहाअभावी सोसावा लागणाऱ्या आर्थिक भुर्दंडामुळे कोकणातील नाटकांचे दौरे हळूहळू कमी होऊ लागले .
उभारण्यावर दिला,त्यामुळे बंदिस्त नाट्यगृह उभारण्यावर स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी भर दिला .
उभारण्यात,"यात मालवण येथे मामा वरेरकर नाट्यगृह , सावंतवाडी येथे गोविंद नाट्यमंदिर , कणकवली येथे मराठा मंडळ अशी नाट्यगृहे उभारण्यात आली ."
देण्यासाठी झाला पाहिजे,जिल्ह्यातील नाट्यचळवळ वाढविण्याबरोबरच सांस्कृतिक विकासाला चालना देण्यासाठी या नाट्यगृहांचा पुरेपूर वापर झाला पाहिजे .
झाल्याने आहेत,इलेक्‍ट्रॉनिक माध्यमांचा प्रसार झपाट्याने झाल्याने आता नाटकांच्या सीडीही बाजारात उपलब्ध आहेत .
बसल्या लुटतात,परिणामी रसिक घर बसल्या नाटकांचा मनमुराद आनंद लुटतात .
जाऊन होऊ लागले,नाट्यगृहामध्ये जाऊन नाटक पाहणारे कमी होऊ लागले आहेत .
येणारा घेता गेले,व्यावसायिक नाटकांना येणारा खर्च लक्षात घेता नाटकांच्या तिकिटाचे दरही शंभर ते दीडशेच्या घरात गेले आहेत .
परवडणारे नसल्याने येऊ लागल्या,सर्वसामान्यांना हे दर परवडणारे नसल्याने नाट्यगृहांच्या उभारणीलाही मर्यादा येऊ लागल्या आहेत .
झाली,"व्यावसायिक नाटकांबरोबर एकांकिका , बालनाट्यांच्या माध्यमातून नाट्यचळवळ पुन्हा एकदा जोमाने सुरू झाली ."
आहे,"यात कणकवलीचे आचरेकर प्रतिष्ठान , कुडाळचे बाबा वर्दम नाट्यमंदिर यांचे योगदान महत्त्वपूर्ण आहे ."
करता दिले,कोकण - सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा विचार करता मालवणी नटसम्राट मच्छिंद्र कांबळी यांच्यासह मराठी रंगभूमीवरील इतर कलाकारांनी नाट्यचळवळ वाढविण्यामध्ये योगदान दिले आहे .
मिळाली,जिल्ह्यातील सांस्कृतिक विकासाला चांगली दिशा मिळाली आहे .
पाहायला मिळतील बाळगायला,"आगामी काळात येथील सुसज्ज नाट्यगृहांना सोनेरी दिवस पाहायला मिळतील , अशी आशा बाळगायला हरकत नाही ."
खेळताना,माजी नगरसेविकेच्या पतीसह सात जणांना जुगार खेळताना अटक
,"कोल्हापूर , ता . २२"
टाकलेल्या केली,न्यू पॅलेस परिसरात नाईक मळ्यातील तीनपानी जुगार अड्ड्यांवर आज सायंकाळी पोलिसांनी टाकलेल्या छाप्यात माजी नगरसेविकेच्या पतीसह सात जणांना अटक केली .
केला,त्यांच्याकडून रोख रकमेसह ८२ हजार २७० रुपयांचा मुद्देमाल जप्त केला .
केली,अतिरिक्त पोलिसप्रमुख शहाजी उमाप यांच्या पथकाने ही कारवाई केली .
झाला,याबाबत शाहूपुरी पोलिसांत गुन्हा नोंद झाला .
केलेल्यांची,"अटक केलेल्यांची नावे अशी ः दिलीप शामराव पाटील ( वय ३६ ) , शहाजी दगडू कांबळे ( १९ ) , प्रकाश अश्‍विन मुळीक ( ४७ ) , माजी नगरसेविका आणि प्राथमिक शिक्षण समितीच्या माजी उपसभापती शारदा शिंदे यांचा पती रमेश मारुती शिंदे ( ४९ , सर्वजण टाकाळा ) , चंद्रकांत नारायण पाटोळे ( ४९ ) , सुभाष रघुनाथ जाधव ( ३५ ) , संजय गणपतराव मुगडे ( ३३ , सर्व रा . न्यू पॅलेस परिसर ) ,"
सांगितले असणाऱ्या असल्याची समजली,"पोलिसांनी सांगितले , की न्यू पॅलेस कॉलनीच्या मागील बाजूस असणाऱ्या नाईक मळ्यात तीनपानी जुगार सुरू असल्याची माहिती श्री . उमाप यांना समजली ."
देऊन टाकला,त्यांनी आपल्या खास पथकाला ही माहिती देऊन तेथे सायंकाळी पाचच्या सुमारास छापा टाकला .
केलेल्यांकडून करण्यात,यात अटक केलेल्यांकडून रोख दहा हजार २७० आणि स्कूटर व मोटारसायकल असा मुद्देमाल जप्त करण्यात आला .
आणले,छाप्यानंतर सर्वांनाच शाहुपुरी पोलिस ठाण्यात आणले .
केला,तेथे त्यांच्यावर गुन्हा दाखल केला .
होते,या कारवाईनंतर श्री . उमाप स्वतः पोलिस ठाण्यात हजर होते .
,"पन्हाळगडावर आढळला वैशिष्ट्यपूर्ण "" ट्रायोप्स ' झिंगा"
,प्रशांत साळुंखे - सकाळ वृत्तसेवा
,"कोल्हापूर , ता . २२ -"
आहे,पृथ्वीवर काहीच जिवांचे अस्तित्व हजारो वर्षांपासून आजही आबाधित आहे .
आढळून,अशाच एका पर्यावरणातील महत्त्वपूर्ण जिवाचे अस्तित्व पन्हाळगडावर आढळून आले आहे .
,""" ट्रायोप्स ' असे त्याचे नाव NULL ."
आढळणारा झाल्याने झाले,जगाच्या नकाशावर काही ठिकाणीच आढळणारा हा जीव पन्हाळगडावर नोंद झाल्याने या गडाला आता जैविकदृष्ट्या वेगळे महत्त्व निर्माण झाले आहे .
आहे,संधिपाद प्राण्यांच्या वर्गात मोडणारा ट्रायोप्स हा झिंगा वैशिष्ट्यपूर्ण आहे .
होऊ धरून,"२२० दशलक्ष वर्षांपासून हा जीव पृथ्वीवर , शरीरात कोणतेही बदल न होऊ देता आजही तग धरून आहे ."
म्हटले,म्हणून त्याला सजीव जिवाश्‍म असेही म्हटले जाते .
आहे,डायनासोरच्या आधीपासून ट्रायोप्सचे अस्तित्व आहे .
केले,वारणा महाविद्यालयातील प्राणिशास्त्र विभागाचे प्रा . एस . आर . पाटील यांनी या जिवावर संशोधन केले आहे .
असणाऱ्या आढळला,पन्हाळगडावरील टेलिफोन टॉवर परिसरात असणाऱ्या डबक्‍यांमध्ये त्यांना हा जीव आढळला आहे .
गेली आहे,गेली पंचवीस वर्षे त्यांचा अभ्यास सुरू आहे .
आढळून आल्याची आहे,"भारतात तमिळनाडू , मालवण , कास , पाचगणी पठारावर तो यापूर्वी आढळून आल्याची नोंद आहे ."
असतो,त्याचा जीवनकाल फक्त ४५ दिवसांचा असतो .
आहे,"त्याच्या शरीराचा आकार घोड्याच्या नालेप्रमाणे असून , लांबी ३ . ० - ३ . ५ सेंटिमीटर आहे ."
म्हणाले आणले,"श्री . पाटील म्हणाले , "" "" जपानमध्ये भात पिकावरील वाढणाऱ्या बुरशीवर ट्रायोप्सने नियंत्रण आणले होते ."
आहे,हा जीव पर्यावरणातील महत्त्वाचा घटक आहे .
करणाऱ्या करण्यासाठी होऊ शकेल,"मलेरिया , तसेच डेंगीसारख्या रोगाचा प्रसार करणाऱ्या डासांचा बंदोबस्त करण्यासाठी ट्रायोप्सचा चांगलाच उपयोग होऊ शकेल ."
घेतला,"या स्पर्धेत ""सकाळ'च्या सर्व आवृत्त्यांच्या कक्षेतील चार लाख , १२ हजार ४२ विद्यार्थी - विद्यार्थिनींनी भाग घेतला ."
होते,"स्पर्धेसाठी इयत्ता पहिली ते दुसरीचा "" अ ' गट , तिसरी - चौथीचा "" ब ' गट , पाचवी ते सातवीचा "" क ' गट आणि आठवी ते दहावीचा "" ड ' गट , असे एकूण चार गट होते ."
ठेवण्यात,"मूकबधिर , मतिमंद आणि अपंग विद्यार्थ्यांसाठी स्वतंत्र विभाग व बक्षिसे ठेवण्यात आली आहेत ."
करण्यात येणार आहे पोचवण्यात येतील,या स्पर्धेतील राज्य व विभागीय पातळीवरील विजेत्या विद्यार्थ्यांच्या बक्षीस वितरण समारंभाची तारीख लवकरच जाहीर करण्यात येणार आहे ; मात्र केंद्र पातळीवरील विजेत्या विद्यार्थ्यांची बक्षिसे मार्च महिन्यात संबंधित शाळांच्या मुख्याध्यापकांकडे पोचवण्यात येतील .
घ्यायची,केंद्र पातळीवरील विजेत्या विद्यार्थ्यांनी आपापल्या शाळेतून ती घ्यायची आहेत .
पाहिले,"या स्पर्धेसाठी राज्य पातळीवर ज्येष्ठ चित्रकार रवी परांजपे , मालती आगटे , मोहनराव सरनाईक , शिवाजी तुपे , प्रा . सुभाष पवार , सुरेंद्र झिरपे आणि योगेश बारहाते यांनी परीक्षक म्हणून काम पाहिले ."
,"विभागनिहाय स्पर्धकांची संख्या व तेथील परीक्षकांची नावे अनुक्रमे पुढीलप्रमाणे - पुणे - सोलापूर - नगर - सातारा विभाग - १ , ४३ , ९५२ ः रवी परांजपे , वसंत सहस्रबुद्धे , अशोक साईनकर , मुरली लाहोटी , मालती आगटे , मिलिंद फडके , प्रभाकर दिवाकर मुंबई - ३७ , २९६ ः सुभाष पवार , राजकिशोर कोलगे , श्रीराम खाडिलकर , कोल्हापूर - ३९ , ४०० ः संपत रामराव नायकवाडी , अशोक धर्माधिकारी , शारदा आणवेकर , मोहन सरनाईक , औरंगाबाद - ७४ , ५१९ - सुरेंद्र झिरपे , रा . भा . राजपूत , नागपूर - ४९ , ५०४ - सुभाष बाभुळकर , योगेश बारहाते , नम्रता देशमुख , तिलोत्तमा सोनटक्के , प्रणाली शिरखेडकर , तुषार सवई , वीरेंद्र चोपडे , जळगाव - नाशिक - २८ , ८१५ ः शिवाजी तुपे , पंडित सोनवणी , आनंद सोनार , मुक्ता बालिगा , पणजी - ३७५९ ."
असल्याचे सांगून विकत केला,"दुबई आणि लंडनमधील भारतीय व्यापारी पाकिस्तानी बासमती भारतीय असल्याचे सांगून आणि जास्त किमतीत विकत आहेत , असा आरोप पाकिस्तानच्या तांदूळ निर्यातदार व्यापाऱ्यांनी केला आहे ."
दिलेल्या सांगितले बसतो नव्हे लावून विकला,"' डॉन ' या वृत्तपत्राने दिलेल्या माहितीनुसार , एका स्थानिक उत्पादकाने सांगितले , "" पाकिस्तानी बासमती तांदळाला केवळ कमी किमतीचा फटका बसतो आहे , असे नव्हे ; तर भारतीय बासमती म्हणून लेबल लावून पॅकबंद पिशव्यांत हा माल विकला जातो आहे ."
आहे,भारतात बासमतीचा तुटवडा आहे .
साधला,त्यामुळे तेथील व्यापाऱ्यांनी दुबई व लंडनमधील भारतीय व्यापाऱ्यांशी संपर्क साधला आहे .
करण्यासाठी पाठवीत,दुबई व लंडनमध्ये व्यापारी भारतातील व्यापाऱ्यांची मागणी पूर्ण करण्यासाठी पाकिस्तानी बासमती भारताचा म्हणून पाठवीत आहेत .
असल्यामुळे करीत,भारतीय व्यापाऱ्यांची युरोपीय संघात प्रबळ लॉबी असल्यामुळे लंडन व दुबईतील तांदळाच्या गिरण्यांचे मालक पाकिस्तानी प्रकारचा बासमती भारतीय म्हणूनच खरेदी करीत आहेत .
येतो देण्याचे टाळले,"भारतीय व्यापाऱ्यांकडे पाकिस्तानी बासमती तांदूळ कसा येतो , याचे उत्तर देण्याचे मात्र या उत्पादकाने टाळले ."
नसलेली मिळवीत केला,"याशिवाय भारतीय ' पुसा ' ही बासमती नसलेली जातही युरोपात पाकिस्तानी तांदळापेक्षा अधिक किंमत मिळवीत आहे , असा दावा या उत्पादकाने केला ."
ला मिळाला आहे ला मिळाला,"युरोपीय संघात भारतीय ' पुसा ' ला प्रतिटन आठशे ते साडेआठशे डॉलर भाव मिळाला आहे , ' रिअल बासमती ' ला ९५० ते १००० डॉलर भाव मिळाला आहे ."
मिळत,त्याच्यापुढे पाकिस्तानी बासमतीला पाचशे ते साडेपाचशे डॉलर एवढाच भाव मिळत आहे .
पाठविला बाळगूनच,"तोही युरोपीय संघाच्या दर्जानुसार माल नसेल , तर परत पाठविला जाण्याची भीती बाळगूनच ."
जिंकल्यानंतर करण्याचे केले दिला नव्हता,"' टेक्‍समती ' नावाच्या अमेरिकी कंपनीविरुद्ध बासमतीच्या पेटंटचा दावा जिंकल्यानंतर भारतीय वाणिज्य मंत्रालयाने पाकिस्तान सरकारला बासमतीच्या पेटंटसाठी संयुक्त प्रयत्न करण्याचे आवाहन केले होते ; मात्र , पाकिस्तानने त्याला प्रतिसाद दिला नव्हता ."
द्यायला हवी म्हणणे,"पाकिस्तान सरकारने भारताला या कामी साथ द्यायला हवी , असे पाकिस्तानातील बासमती उत्पादकांचे म्हणणे आहे ."
द्यावा करावे होत,"मुंबईतील जीना हाऊसचा ताबा द्यावा आणि त्याचे संग्रहालयात रूपांतर करावे , अशी मागणी पाकिस्तानकडून अनेक वर्षे होत आहे ."
ओळखले जात,मात्र कायदेआझम जीना यांचे लाहोरमधील आलिशान निवासस्थान राष्ट्रीय स्मारक म्हणून ओळखले जात नाही .
केला,त्याचा वापर एका लष्करी अधिकाऱ्याचे राहते घर म्हणून केला जातो !
वेधले,या विरोधाभासाकडे ' दी न्यूज ' या वृत्तपत्राने लक्ष वेधले आहे .
असलेले विकत,जीना यांनी एखाद्या राजवाड्यासारखे असलेले हे निवासस्थान १९४३ मध्ये मोहनलाल बशीन यांच्याकडून फाळणीपूर्वी विकत घेतले .
देण्यात,जीना यांच्या मृत्यूनंतर हे निवासस्थान त्यांचे प्रतिनिधी सैद मुर्तब अली यांच्या ताब्यात देण्यात आले .
घेतले,मात्र लष्कराने ते ५०० रुपये भाड्याने १९४८ मध्ये पुन्हा आपल्या अखत्यारीत घेतले .
असून असते,"आजतागायत ते लष्कराकडेच असून , तेथे लाहोरच्या कमांडर दर्जाच्या अधिकाऱ्याचे वास्तव्य असते ."
करणे असूनही केले,या निवासस्थानाचे राष्ट्रीय स्मारकात रूपांतर करणे सहज शक्‍य असूनही लष्कराने ते केले नाही .
केल्या,कायदेआझम जीना यांनी फाळणीपूर्वी तीन मालमत्ता खरेदी केल्या होत्या .
होते,त्यापैकी एक लाहोरमधील निवासस्थान होते .
केली होती,अशीच आलिशान निवासस्थाने त्यांनी कराची व मुंबईत खरेदी केली होती .
ओळखले जात,कराचीतील निवासस्थान मोहत्ता पॅलेस म्हणून ओळखले जात होते .
होता,जीना यांच्या बहिणीकडे त्याचा ताबा होता .
झाली,तिच्या मृत्यूनंतर प्रशासनाच्या बेफिकिरीमुळे त्याची दुरवस्था झाली .
आल्यानंतर केले,ते पार मोडकळीस आल्यानंतर सरकारने त्याचे संग्रहालयात रूपांतर केले .
करण्याचा झाला असून उचलण्यात,"मुंबईतील जीना हाऊसचे ' सार्क ' संघटनेच्या संग्रहालयात रूपांतर करण्याचा निर्णय झाला असून , त्यासाठी पावले उचलण्यात येत आहेत ."
लागले,महापालिका निवडणुकीच्या मतदानादरम्यान विविध पक्षांच्या गटांतील मारामाऱ्या तसेच दगडफेकीच्या काही घटनांमुळे आज शांत वातावरणाला गालबोट लागले .
करणे धमकविणे झाले,"धक्काबुक्की करणे , मारामारी , धमकविणे आदी विविध प्रकारचे १५ गुन्हे पोलिसांकडे दाखल झाले आहेत ."
झालेल्या होती,पुणे स्टेशनजवळ सायंकाळी झालेल्या दगडफेकीची तीव्रता जास्त होती .
घडल्या,"त्याचप्रमाणे बाणेर - बालेवाडी , बालाजीनगर परिसरातही मारामारीच्या घटना घडल्या ."
झाली,पुणे स्टेशनजवळ कॉंग्रेसचे उमेदवार अरविंद शिंदे व शिवसेनेचे नगरसेवक अजय भोसले यांच्या कार्यकर्त्यांत सायंकाळी साडेपाचच्या सुमारास धुमश्‍चक्री झाली .
आहेत,डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर उद्यान प्रभाग क्रमांक ४६ मध्ये कॉंग्रेसचे उमेदवार अरविंद शिंदे व शिवसेनेचे माजी नगरसेवक अजय भोसले यांचे बंधू अमर भोसले निवडणूक रिंगणात आहेत .
श्री झाले,शाहू जलतरण तलावाशेजारील सरस्वती विद्यालयातील मतदान केंद्रात श्री . शिंदे यांच्या नात्यातील एका महिलेच्या मतदानावरून शिंदे व भोसले यांच्या कार्यकर्त्यांत वाद झाले .
झाल्या,नंतर त्यावरून दोन्ही गटांत मारामाऱ्या सुरू झाल्या .
झाली,त्या वेळी शिंदे यांच्या भावाच्या मोटारीवर दगडफेक झाली
गेले,तेथून भोसले यांचे काही कार्यकर्ते क्वार्टर गेट चौकात गेले .
केली,त्यांनी शिंदे यांच्या निवडणूक बूथवर दगडफेक केली .
गेले,त्यानंतर मोटारसायकलवरून काही कार्यकर्ते पुणे स्टेशनवर गेले .
फेकून मारण्यात आल्या,"श्री . शिंदे यांच्या "" सम्राट रेस्टॉरंट "" , "" नटेश्‍वर हॉटेल "" च्या दिशेने शीतपेयांच्या बाटल्या फेकून मारण्यात आल्या ."
पडला होता,त्यामुळे रस्त्यावर काचांचा खच पडला होता .
होता,पुणे स्टेशन पोलिस चौकीसमोरच सुमारे पंधरा मिनिटे हा प्रकार सुरू होता .
देण्याचा केल्यावर पांगले,शिंदे यांच्या कार्यकर्त्यांनी प्रत्युत्तर देण्याचा प्रयत्न केल्यावर भोसले यांचे कार्यकर्ते पांगले .
घेतली,त्यानंतर पोलिसांनी घटनास्थळी धाव घेतली .
लपलेल्या घेतले,नजीकच्या मथुरा लॉजमध्ये लपलेल्या चार कार्यकर्त्यांना पोलिसांनी ताब्यात घेतले .
ठेवला,शिंदे यांच्या निवासस्थानाजवळही पोलिसांनी कडक बंदोबस्त ठेवला .
,"याशिवाय वातावरण चांगले हवे , सुविधा पुरेशा हव्यात , कंपनी घरापासून जवळ हवी , अशा अनेक अपेक्षा नवखे उमेदवारही करतात ."
,नोकरी निवडतानाच अधिक चांगल्या पगाराकरिता उमेदवार आग्रही असल्याने कंपन्यांपुढील पेच वाढला आहे .
,"क्षमता नसतानाही अनेक उमेदवारांना नोकरी देऊन त्यांची परीक्षा पाहण्याच्या कंपन्यांच्या धोरणाचा नंतर त्यांनाच फटका बसतो , असेही पुढे आले आहे ."
,परीक्षेअगोदरच नोकऱ्यांमुळे अपेक्षांमध्ये कमालीची वाढ
असलेल्या,"तृतीय वर्षाची परीक्षा देण्याअगोदरच महाविद्यालयात येऊन कंपन्या काही विद्यार्थ्यांना पावणेतीन लाख रुपये वार्षिक पगाराचे "" पॅकेज ' असलेल्या नोकऱ्या देऊ करीत असल्याने नवख्या उमेदवारांच्याही अपेक्षा सुरवातीपासूनच मोठ्या असतात ."
असल्याने,"नोकरीसाठी अर्जही करण्याचे कष्ट न करता कंपनीच उमेदवाराच्या दारात येऊन त्यांचे "" बुकिंग ' करण्यासाठी आतुर असल्याने परिस्थितीच बदलली आहे ."
,"""इन्फोसिस'पासून आयटी , व्यवस्थापन , तसेच उत्पादन क्षेत्रातील कंपन्यांच्या या धोरणामुळेही परिस्थितीत आमूलाग्र बदल होत आहे ."
,दूरचित्रवाणीवरील काही कार्यक्रम वाचन व लेखन संस्कृती संपवायला निघाल्या आहेत .
,आणि त्याचवेळी शिक्षण क्षेत्रात काही दोष राहून गेले आहेत .
,अशा स्थितीत युवकांच्या संस्कारांपासून बौद्धिक विकासापर्यंत विविध पातळ्यांवर मर्यादा आल्या आहेत .
,यातून मार्ग काढण्यासाठी वाचन हा एकमेव प्रभावी पर्याय आहे .
,"त्याचा अंगीकार सर्वांनी करावा तरच उद्याचे भविष्य उज्ज्वल असेल , असे मत अभिनेते राहुल सोलापूरकर यांनी आज येथे केले ."
,येथील केटीएचएम महाविद्यालयाच्या वार्षिक पारितोषिक वितरण कार्यक्रमात प्रमुख पाहुणे म्हणून ते बोलत होते .
,"मराठा विद्या प्रसारक समाज संस्थेचे सरचिटणीस आमदार डॉ. वसंत पवार , चिटणीस मोठाभाऊ भामरे , उपसभापती ऍड . नितीन ठाकरे , संचालक मोहन पिंगळे , अशोक बच्छाव , प्राचार्य डॉ. व्ही . बी . गायकवाड उपप्राचार्य डॉ. एम. एन. जाचक , विद्यार्थिनी प्रतिनिधी लहानू जाधव आदी व्यासपीठावर उपस्थित होते ."
मिळविलेल्या,गेल्या वर्षभरात विविध स्पर्धांत उल्लेखनीय यश मिळविलेल्या विद्यार्थ्यांना तसेच प्राध्यापकांना श्री . सोलापूरकर यांच्या हस्ते गौरविण्यात आले .
म्हणाले,"श्री . सोलापूरकर म्हणाले , की देशातील ऐतिहासिक घटना या प्रेरणेच्या स्रोत आहेत ."
जात,पण आपल्या देशाचा इतिहास योग्य पद्धतीने शिकविला जात नाही .
,आपला इतिहास वेगवेगळ्या मर्यादांमध्ये अडकला आहे .
,इतिहास हा विषय सर्व अर्थाने महत्त्वाचा आहे .
,इतिहासाचा आपल्याला विसर पडतो तेव्हा देशाचे भविष्य डगमगते .
शकतो,"इतिहासातील अनेक प्रसंग प्रेरणादायी आहेत , त्याचा आढावा घेतला तरी सकारात्मक दृष्टिकोन तयार होऊ शकतो ."
आहे हवा,देशाला महासत्ता बनविण्यासाठी केवळ युवा वर्गाची संख्या मोठी आहे हे पुरेसे नसून गुणवत्ता आणि सर्वांगीण विकास साधायला हवा .
,त्यासाठी वाचनातून निरीक्षणातून ज्ञान संपादन व्हायला हवे .
,डॉ. पवार यांनी यशस्वी विद्यार्थ्यांचे अभिनंदन केले
,महाविद्यालयाच्या वृत्तपत्र जनसंज्ञापन विभागाच्या विद्यार्थ्यांनी काढलेल्या ' इमेज ' या अंकाचे प्रकाशन श्री . सोलापूरकर यांच्या हस्ते करण्यात आले .
,"प्रा . अशोक सोनवणे , प्रा . अर्चना गटकळ यांनी सूत्रसंचालन केले ."
व्ही घुले,"यावेळी आर. व्ही . घुले , प्रा . आर . बी . बोराडे , डॉ. बी. एम. देवरे , बी. बी. पगार , प्राध्यापक तसेच विद्यार्थी उपस्थित होते ."
,भारताच्या सानिया मिर्झाने जागतिक क्रमवारीत एक क्रमांक प्रगती केली आहे .
,४६ वरून तिने ४५वा क्रमांक गाठला आहे .
झालेल्या,बंगळूरमध्ये झालेल्या सोनी एरीक्‍सन स्पर्धेत सानियाला उपान्त्य फेरीत रशियाच्या नवोदित यारोस्लावा शेवदोवा हिने पराभवाचा धक्का दिला .
,दुहेरीत सानियाची दोन क्रमांक घसरण झाली .
होता,तिने इटलीच्या मारा सांतांजेलो हिच्या साथीत भाग घेतला होता .
,त्यांचा उपान्त्यपूर्व फेरीत पराभव झाला .
,सानिया सव्वीसवरून २८व्या क्रमांकावर गेली आहे .
,भारताच्या शिखा ओबेरॉयचा २३२वा क्रमांक आहे .
,ती पाच क्रमांक खाली गेली आहे .
,बंगळूरमध्ये ती पहिल्याच फेरीत पराभूत झाली .
आहे,राधानगरी या छोट्याशा गावाची शताब्दी कोल्हापूरच्या दृष्टीने ऐतिहासिक महत्त्वाची घटना आहे .
असलेले नव्हे आहे,"राजर्षी शाहू महाराजांच्या दूरदृष्टीचे प्रतीक असलेले या गावाजवळील राधानगरी धरण केवळ कोल्हापूरचाच नव्हे , तर महाराष्ट्राचा मानबिंदू आहे ."
साधून होणे आहे,शताब्दी वर्षाचे औचित्य साधून राधानगरी परिसराच्या सर्वांगीण विकासासाठी नव्या दमाने प्रयत्न होणे गरजेचे आहे .
असलेला आहे,कोल्हापूर जिल्ह्याच्या पश्‍चिम टोकाला असलेला राधानगरी तालुका नैसर्गिकदृष्ट्या समृद्ध आणि संपन्न आहे .
जोडणारा आहे,कोकण आणि घाटमाथ्याला जोडणारा हा तालुका तेथील दोन धरणांमुळे विशेष प्रसिद्ध आहे .
झाला,राधानगरी आणि काळम्मावाडी या धरणांमुळे अख्खा कोल्हापूर जिल्हा सुजलाम्‌ सुफलाम्‌ झाला ;
असणारा राहिला,"पण विरोधाभासाचा भाग असा की , संपूर्ण जिल्ह्याच्या विकासगंगेचा पाया असणारा हा तालुका मात्र विकासाच्या बाबतीत तसा दुर्लक्षितच राहिला आहे ."
नाहीत दिले गेले राहिला आहे,"औद्योगिक विकास नाही , पुरेशा शैक्षणिक सुविधा नाहीत , आरोग्यविषयक प्रश्‍नांकडे लक्ष दिले गेले नाही , दळणवळण आणि संपर्काच्या दृष्टीनेही सुविधांचा आणि साधनसामग्रीचा अभाव अशा परिस्थितीमुळे हा तालुका तुलनेने अविकसितच राहिला आहे ."
साधून घेतल्यास ठरू शकेल,निदान आता तरी शताब्दी वर्षाचे औचित्य साधून शासनाने तालुक्‍याच्या विकासाचा धडक कार्यक्रम हाती घेतल्यास राजर्षी शाहू महाराजांच्या स्मृतीला ते एक आगळेवेगळे अभिवादन ठरू शकेल .
असणारा झाले आहे,थोर समाजसुधारक आणि दूरदृष्टी असणारा कृतिशील राजा म्हणून राजर्षी शाहू महाराजांचे नाव महाराष्ट्राच्या इतिहासात अजरामर झाले आहे .
मानले,"महाराष्ट्राच्या शेती , उद्योग , शिक्षण आणि सहकार क्षेत्रातील वाटचालीत कोल्हापूरचे योगदान मोलाचे मानले जाते ."
झाली होती,सर्व क्षेत्रांतील कोल्हापूरच्या चौफेर प्रगतीची पायाभरणी राजर्षींच्या कारकिर्दीतच झाली होती .
आहे,राधानगरी धरण महाराजांच्या दूरदृष्टीचाच आविष्कार आहे .
ओळखून दिले,राजर्षी शाहूंनी शंभर वर्षांपूर्वी सिंचनाचे महत्त्व ओळखून त्या कामाला सर्वाधिक प्राधान्य दिले .
लावला,"विहिरी , तलाव , छोटे बंधारे अशा अनेक योजनांचा धडाका लावला ."
आहे,राधानगरी धरण म्हणजे या प्रयत्नांच्या मालिकेतील मुकुटमणी आहे .
पाहणारा नव्हता करणारा होता,"हा राजा केवळ स्वप्ने पाहणारा नव्हता , तर स्वप्नपूर्तीसाठी प्रयत्नांची पराकाष्ठा करणारा होता ."
केला,एका छोट्या संस्थानाच्या माध्यमातून महाराजांनी राधानगरी धरणाचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प साकार केला .
आणली,१९०७ला त्यांनी धरणाची योजना पुढे आणली .
वसवून करण्यात,"१९ फेब्रुवारी १९०८ला गाव नव्याने वसवून त्याचे "" राधानगरी "" असे नामकरण करण्यात आले ."
झाले,१९०९ला धरणाचे प्रत्यक्ष बांधकाम सुरू झाले .
झाले,१९१८पर्यंत धरणाचे बांधकाम ४० फुटांपर्यंत पूर्ण झाले .
होण्यास उजाडले,पुढे निधीच्या कमतरतेमुळे प्रकल्प पूर्ण होण्यास १९५७ साल उजाडले ;
साठवणे झाले होते होईना झाले,"पण तत्पूर्वी पाणी साठवणे सुरू झाले होते व महाराजांचे हरितक्रांतीचे स्वप्न अंशतः का होईना , साकार झाले होते ."
ओळखले,"महाराष्ट्रातील एक अतिशय भक्कम धरण म्हणून "" राधानगरी "" ओळखले जाते ."
करण्यात,पन्नास वर्षांत प्रथमच धरणाच्या दरवाजांची गतवर्षी डागडुजी करण्यात आली .
,बाकी आजही भक्कमपणाच्या बाबतीत या धरणाला तोड नाही .
बांधलेल्या लागलेली निघू शकलेली,नंतर बांधलेल्या शेजारच्या काळम्मावाडी धरणाच्या भिंतींना लागलेली गळती अजूनही निघू शकलेली नाही .
म्हणावे लागेल,""" राधानगरी "" च्या बाबतीत "" या सम हा "" असेच म्हणावे लागेल ."
होण्यासाठी घेतला जायला हवा,शताब्दी वर्षाच्या निमित्ताने राधानगरी परिसराचा कायापालट होण्यासाठी पुढाकार घेतला जायला हवा .
आहे,पर्यटनासाठी आदर्श असा हा परिसर आहे .
पोहोचू शकते,पर्यटनाच्या माध्यमातून आनुषंगिक विकासगंगा या परिसरात पोहोचू शकते .
बजावता येऊ शकते,शासन आणि लोकप्रतिनिधींना यात महत्त्वाची भूमिका बजावता येऊ शकते .
झाला,"एकीकडे प्रेमी मनांचा मिलाफ , उत्साह तर दुसरीकडे प्रेमाच्या नावाखालील विकृतींचा निषेध , प्रतिकात्मक पुतळ्याचे दहन अशा परस्परविरोधी कार्यक्रमांनी शहरासह जिल्ह्यात आज व्हॅलेंटाईन डे झाला ."
होणारा घेत जाण्यापेक्षा जाणेच केले,संघटनांकडून होणारा विरोध लक्षात घेत प्रेमीजणांनी आज शहरातील उद्यानांत जाण्यापेक्षा कॉलेज कॅम्पस किंवा सिनेमागृहात जाणेच पसंत केले .
गाठले,तरुणांनी प्रथम आज गुलाब फुलांचे स्टॉल गाठले .
ठेवून आणण्याचा केला आहे,काही कंपन्यांनी वस्तूंचे वजन कमी व किंमत पूर्वीप्रमाणेच ठेवून माल बाजारात आणण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे .
मोजावे लागत आहेत,त्यामुळे ग्राहकांना जादा पैसे मोजावे लागत आहेत .
लिहिल्यास होऊ शकते म्हटले आहे,"बिलात वाढीव वजन लिहिल्यास कारवाई होऊ शकते , असे वैधमापनशास्त्र विभागाने म्हटले आहे ."
आहे,सध्या बाजारात प्रचंड स्पर्धा आहे .
घालण्यासाठी केले आहे,उत्पादन खर्च व उत्पन्न यांचा मेळ घालण्यासाठी काही कंपन्यांनी मालाचे वजन कमी केले आहे .
मिळत असे,पूर्वी २५ ग्रॅम बिस्किटांचे पाकीट पाच रुपयांत मिळत असे ;
दिली जात आहेत,तर आता पाच रुपयांत अवघी १८ ग्रॅम बिस्किटे दिली जात आहेत .
असते केले जाते येत नाही,"पॅकिंग तसेच असते , त्यावर अठरा ग्रॅम असे प्रिंटही केले जाते , मात्र तरीही ग्राहकांच्या ते कधी लक्षात येत नाही ."
गेल्या शोधला होता,गेल्या महिन्यात ग्राहक पंचायतीने एका चांगल्या कंपनीच्या बिस्किटातील गैरव्यवहार शोधला होता .
लिहिले असताना दिली जात होती,शंभर ग्रॅम बिस्कीट लिहिले असताना सर्रास ९० ग्रॅम बिस्किटे दिली जात होती .
आढळल्यानंतर ठोठावला होता,या आरोपात तथ्य आढळल्यानंतर वैधमापनशास्त्र विभागाचे महानियंत्रक अंकुश धनविजय यांनी त्या कंपनीस आठ हजार रुपये दंड ठोठावला होता .
आहे,बटाटा वेफर्समध्ये सध्या स्पर्धा सुरू आहे .
येताच विकले जात आहेत,आठ रुपये किलोचे बटाटे वेफर्सरूपाने बंद पिशवीतून ग्राहकांमसोर येताच दोनशे रुपये किलोने विकले जात आहेत .
बनविल्या जाणाऱ्या लिहिलेली नसते,स्थानिक पातळीवर बनविल्या जाणाऱ्या काही वेफर्सवर तर वजन व किंमतही लिहिलेली नसते .
विकले जातात,तरीही ते सर्रास पाच रुपये पाकीटप्रमाणे विकले जातात .
नाहीत,त्यांच्यावर कोणाचेही निर्बंध नाहीत .
होत आहे,तेलाच्या डब्यातही अशी फसवणूक होत आहे .
दिले जाते,पंधरा किलो तेलाचे पैसे घेऊन प्रत्यक्षात १४ किलो ६०० ग्रॅम तेल दिले जाते .
विचारली सांगितले जाते,कोणी शंकाच विचारली तर त्याला डब्याचे वजन चारशे ग्रॅम असे सांगितले जाते .
होत आहे,ग्राहकांची ही मानसिकताच त्यांच्या पिळवणुकीस कारणीभूत होत आहे .
सांगितले गेल्या झाली आहे,"याबाबत वैधमापनशास्र विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले , की गेल्या वर्षात अनेकांवर कारवाई झाली आहे ."
केल्या आहेत,चार कोटी रुपयांच्या वस्तू जप्त केल्या आहेत .
भरले आहेत,अनेकांवर खटले भरले आहेत .
आल्यास बसू शकेल,ग्राहकांनी जागरूक होऊन तक्रारीसाठी पुढे आल्यास या गैरव्यवहारांना निश्‍चित आळा बसू शकेल .
म्हणाले म्हणावी नाही,"ग्राहक पंचायतीचे विलास देवळे म्हणाले , की अजूनही ग्राहकांमध्ये म्हणावी तशी जागरूकता नाही ."
होताना दिसत नाही,ग्रामीण भागात फारशी कारवाई होताना दिसत नाही .
केली जात आहे,आता शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये ग्राहक जागृती केली जात आहे .
दिसू लागतील पडण्याची आहे,"त्याचे फायदे काही दिवसांनी निश्‍चित दिसू लागतील , मात्र तोपर्यंत ग्राहकांनाच अशा गैरपद्धतींवर तुटून पडण्याची गरज आहे ."
स्वीकारत गेल्यास वाढत जाते म्हणाले,"सबुरीचे धोरण स्वीकारत गेल्यास फसवणूक वाढत जाते , असे ते म्हणाले ."
नेता दिली आहे,""" कुणी ऊस नेता का ऊस ' अशी हाक सीमाभागातील शेतकऱ्यांनी महाराष्ट्रातील साखर कारखान्यांनी दिली आहे ."
आहे,सीमाभागात अद्याप शेतात दीड लाख टन ऊस शिल्लक आहे .
आला झालेले नाही,मार्च मध्यावर आला तरी या उसाचे गाळप झालेले नाही .
होणार आहे,ते कधी होणार ? या विवंचनेत तेथील शेतकरी आहे .
नेण्याचे घातले आहे,हा ऊस गाळपासाठी नेण्याचे साकडे त्या भागातील शेतकऱ्यांनी महाराष्ट्र शासनाला घातले आहे .
असलेल्या उचलण्यासाठी झाले आहेत,त्यानुसार कोल्हापूर जिल्ह्यातील सीमाभागाला जोडून असलेल्या कारखान्यांनी तेथील ऊस उचलण्यासाठी प्रयत्न सुरू झाले आहेत .
आहे,बेळगाव जिल्ह्यातील खानापूर आणि बेळगाव तालुक्‍यातील ६२ गावांत प्रामुख्याने हा ऊस शिल्लक आहे .
आहे,या परिसरात खासगी साखर कारखानदारी आहे .
आहे,यंदा मुळात उसाचे मुबलक उत्पादन आहे ;
घसरलेले द्यावा लागणारा बसत नसल्याने करायला नाहीत उचलण्यास देण्याची केली होती,"शिवाय साखरेचे घसरलेले दर आणि शेतकऱ्यांना द्यावा लागणारा दर , यांचा मेळ बसत नसल्याने खासगी कारखानदारही जादा गाळप करायला तयार नाहीत म्हणून सीमाभागातील आमदारांनी उपमुख्यमंत्री आर. आर. पाटील यांना भेटून हा ऊस उचलण्यास राज्यातील कारखान्यांना आदेश देण्याची विनंती केली होती ."
भेटले,त्याला अनुसरून ज्येष्ठ नेते प्रा . एन . डी . पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली सीमाभागातील आमदारांचे शिष्टमंडळ प्रादेशिक साखर सहसंचालक एस. बी. झरे यांना मंगळवारी भेटले .
होता,"शिष्टमंडळात आमदार मनोहर किणेकर , दिगंबर पाटील , माजी आमदार वसंतराव पाटील , शेतकरी सभेचे अध्यक्ष राजाभाऊ पाटील , मालोजीराव अष्टेकर , निगोजी हुद्दार यांचा समावेश होता ."
होते,"बैठकीला दौलत ( चंदगड ) , गडहिंग्लज , आजरा , सदाशिवराव मंडलिक , शाहू , जवाहर , पंचगंगा , दत्त ( शिरोळ ) , बिद्री , इंदिरा ( तांबाळे ) , गुरुदत्त ( शिरोळ ) , भोगावती कारखान्यांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते ."
आहे आहे,"ज्या तालुक्‍यात ऊस शिल्लक आहे , तो परिसर कारखान्यांपासून सुमारे १३० किलोमीटर अंतरावर आहे ."
आणण्याची आहे,जास्तीत जास्त पन्नास किलोमीटरवरून ऊस आणण्याची कारखान्यांची क्षमता आहे .
पेलणार नाही केले,"वाढीव अंतराचा वाहतूक खर्च पेलणार नाही , असे शिरोळ तालुक्‍यातील कारखान्यांनी स्पष्ट केले ."
आणावा सुचविले,"दौलत , गडहिंग्लज , आजरा , हमीदवाडा , शाहू ( कागल ) , बिद्री आणि इंदिरा ( तांबाळे ) या कारखान्यांनी तेथील काही ऊस आणावा , असे श्री . झरे यांनी सुचविले ."
कळवितो सांगितले,"संचालक मंडळाच्या बैठकीत निर्णय घेऊन कळवितो , असे कारखाना प्रतिनिधींनी सांगितले ."
आहे,"कोल्हापूर , सांगली जिल्ह्यांत अद्याप सुमारे २० लाख टन ऊस शिल्लक आहे ."
झाले आहे,कोल्हापुरात ८६ लाख ५० हजार टन गाळप होऊन एक कोटी पाच लाख ७२ हजार क्विंटल साखर उत्पादन झाले आहे .
झाले आहे,सांगलीत ५८ लाख १४ हजार टन गाळपातून ६५ लाख ८५ हजार क्विंटल साखर उत्पादन झाले आहे .
वाढते आहे होत असतानाच मिळत नाहीत आहे,"बेरोजगारीचे प्रमाण वाढते आहे , अशी ओरड एकीकडे होत असतानाच बारामती परिसरातील काही नामांकित कंपन्या व शहरातील मोठ्या व्यापाऱ्यांना मात्र चांगले उमेदवारच मिळत नाहीत , अशी तक्रार आहे ."
मारतात दिली येतात बदलली आहे,"नोकरीच्या शोधार्थ उमेदवार हेलपाटे मारतात व एखाद्या जागेसाठी जाहिरात दिली , तर शेकडो अर्ज येतात , अशी परिस्थिती आता बदलली आहे ."
वगळला मिळत नाहीत असल्याचे सांगितले,"नामांकित कंपनीचा अपवाद वगळला , तर इतरत्र उमेदवारच मिळत नाहीत , अशी परिस्थिती असल्याचे काही कंपन्यांच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी सांगितले ."
देऊनही असतात सांगितले,"व्यवस्थापन व उत्पादन अशा दोन्ही क्षेत्रांत बऱ्यापैकी "" ऑफर ' देऊनही उमेदवार नाखूष असतात , असे अनेकांनी सांगितले ."
असतात करतात म्हणाले,"अनुभवी उमेदवारांच्या अपेक्षा अव्वाच्या सव्वा असतात ; तर नवखे उमेदवार कमी कामात अधिक पगाराची अपेक्षा करतात , असे ते म्हणाले ."
देण्याचे आहे देता मारण्याचे आहे,स्थानिक उमेदवारांना प्राधान्य देण्याचे काही कंपन्यांचे धोरण आहे ; मात्र कोणतेही कारण न देता दांड्या मारण्याचे या उमेदवारांचे प्रमाण मोठे आहे .
करता असल्याने टिकत नाहीत सांगण्यात आले,"काम प्रभावीपणे न करता पगारात सतत वाढीची अपेक्षा असल्याने असे उमेदवार कंपन्यांत फार काळ टिकत नाहीत , असे सांगण्यात आले ."
गेले हवे आहेत,येथील औद्योगिक वसाहतीतील दोन कंपन्यांना तर गेले दोन महिने कामगार हवे आहेत .
मिळत नाहीत आहे,"तरी स्थानिक पातळीवर कामगारच मिळत नाहीत , अशी त्यांची अवस्था आहे ."
नसल्याने टिकत नाहीत सांगण्यात आले नसल्याचे सांगितले,"काही ठिकाणी कामाच्या ठिकाणचे वातावरण नीट नसल्याने कामगार टिकत नाहीत , असे सांगण्यात आले , तर काही ठिकाणी पगार चांगले नसल्याचे कामगारांनी सांगितले ."
वाढत असतानाच मिळत नाहीत दिसून येते,"एकीकडे बेरोजगारीचे प्रमाण वाढत असतानाच दुसरीकडे चांगले कर्मचारी मिळत नाहीत , अशी स्थिती बारामतीत दिसून येते ."
टिकणारे बनत चालली आहे,चांगले व कायमस्वरूपी टिकणारे कर्मचारी ही कंपन्यांच्या दृष्टीने एक दुर्मिळ बाब बनत चालली आहे .
मिळाल्यानंतर मिळत असल्याने घेण्यासाठी बदलत असल्याने मिळणे टिकणे झाल्याचे सांगितले,थोडा अनुभव मिळाल्यानंतर लगेच दुसऱ्या कंपनीत अधिक पगाराची नोकरी मिळत असल्याने स्वतःचा फायदा करून घेण्यासाठी लोक धडाधड कंपन्या बदलत असल्याने चांगले कर्मचारी मिळणे व टिकणे अवघड झाल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले .
निवडताना असतात,चांगल्या पर्यायासाठी आग्रही हल्ली नोकरी निवडताना नवख्या उमेदवारांच्याही अपेक्षा मोठ्या असतात .
असते,"ठराविक तास काम , एक तारखेला पगार , बोनस व ठराविक काळानंतर पगारात वाढीची अपेक्षा असते ."
राहणाऱ्या आलेल्या शिकण्यासाठी निवडलेल्या असली वाटत झाले,"पुण्यात राहणाऱ्या , कामानिमित्त येथे आलेल्या किंवा शिकण्यासाठी पुणे निवडलेल्या युवा पिढीची अशा पार्ट्यांबाबतची प्रतिक्रिया "" त्यात काय मोठे ? ' अशी काहीशी असली , तरीही बहुसंख्य पालकांना मात्र तसे वाटत नाही , असेच या सर्वेक्षणातून स्पष्ट झाले आहे ."
आहे झालेले असल्याचे दिसते,"आपल्या पाल्यांना अमली पदार्थांच्या दुष्परिणामांची कल्पना आहे , याबाबत सर्वेक्षणात सहभागी झालेले पाल्यांचे वडील मातांपेक्षा अधिक ठाम असल्याचे आकडेवारीवरून दिसते ."
आहेत घेण्यात होईना पडतात सांगून,"समाजातल्या गैरप्रकाराबाबत आपली मुले जागरूक आहेत किंवा नाही याची माहिती घेण्यात पालक काही प्रमाणात का होईना कमी पडतात , असेही सर्वेक्षणाची टक्केवारी सांगून जाते ."
केले,"या रेव्ह पार्टीवरील छाप्याच्या पार्श्‍वभूमीवर "" मेट्रिक कन्सल्टन्सी ' ने "" सकाळ ' साठी सर्वेक्षण केले ."
करण्यात आली होती,महाविद्यालयीन युवकांच्या दोनशे पालकांची निवड या सर्वेक्षणासाठी करण्यात आली होती .
होते,प्रामुख्याने मध्यमवर्गीय आणि उच्च मध्यमवर्गीय समूहातील हे पालक होते .
केल्या आली,"प्रामुख्याने "" रेव्ह पार्ट्या ' कशा आणि कशासाठी आयोजित केल्या जातात , याबाबतची माहिती एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर ग्रामीण पोलिसांच्या छाप्यानंतरच पुढे आली ."
करावी लागणार सामावून घ्यावे लागेल सांगतात,"त्यामुळे दुष्परिणामाबाबत नव्याने जागृती करावी लागणार आहे आणि प्रामुख्याने "" आई ' या वर्गाला त्यात अधिक सामावून घ्यावे लागेल , असेही सर्वेक्षणाचे निष्कर्ष सांगतात ."
झाली झाली,पाकिस्तानचे माजी प्रशिक्षक बॉब वूल्मर यांची हत्या झाली याबाबत आता जमैका पोलिसांची खात्री झाली आहे .
मोडले असल्यामुळे झाला असल्याचा दिला असल्याचे समजते,मानेचे हाड मोडले असल्यामुळे मृत्यू झाला असल्याचा अहवाल वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी दिला असल्याचे समजते .
झाली असल्याचा दिलेल्या केला,दरम्यान बॉब वूल्मर यांच्या पत्नीनेही आपल्या पतीची हत्या झाली असल्याचा संशय ब्रिटनमधील दूरचित्रवाणी वाहिनीस दिलेल्या मुलाखतीत व्यक्त केला आहे .
ओरखडल्याच्या आहेत,आता वूल्मर यांच्या मानेवर ओरखडल्याच्या खुणा आहेत .
तुटले असल्याचे करण्यात,मानेतील ग्रंथीजवळील हाड तुटले असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे .
दिला असल्यामुळेच घडले सांगितले,"त्याच्यावरती कोणीतरी दाब दिला असल्यामुळेच हे घडले असावे , असे जमैकातील पोलिस अधिकाऱ्यांनी सांगितले ."
दाबून झाली असल्याचा केला,त्याचबरोबर त्या अधिकाऱ्यांनी वूल्मर यांची गळा दाबून हत्या झाली असल्याचा संशय व्यक्त केला .
आढळले,"दरम्यान "" जमैका ग्लीनर ' या वृत्तपत्रानुसार वूल्मर त्यांच्या हॉटेलमध्ये सकाळी ८ वाजता मृतावस्थेत आढळले ."
असल्याचे सांगितले,पाक व्यवस्थापकांनी हीच वेळ सकाळी १०.४५ असल्याचे सांगितले होते .
पडले,जमैका पोलिसच वैद्यकीय अहवालातील काहीशा संदिग्धतेमुळे गोंधळात पडले आहेत .
होणारी करण्यात आली असल्याचे सांगितले जात,त्याचमुळे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद ; तसेच जमैका पोलिसांची बुधवारी ( भारतीय वेळेनुसार मध्यरात्रीनंतर ) होणारी पत्रकार परिषदही ऐनवेळी रद्द करण्यात आली असल्याचे सांगितले जात आहे .
करण्यात आले,आता अमेरिकेतून पॅथॉलॉजी तज्ज्ञांना पाचारण करण्यात आले आहे .
करण्यासाठी जाणार,त्याचबरोबर ब्रिटनमधील दोन गुप्तचर अधिकारीही तपासात सहकार्य करण्यासाठी जाणार आहेत .
केली,"दरम्यान , पोलिसांनी हॉटेलमधील कर्मचाऱ्यांची चौकशी सुरू केली आहे ."
असलेल्या पाहण्यास केली,"त्याचबरोबर संघाच्या सुरक्षिततेसाठी हॉटेलमध्ये असलेल्या ""सीसीटीव्ही'च्या चित्रफितीही पाहण्यास सुरुवात केली आहे ."
करणार,पाक संघ शनिवारी लंडनमार्गे पाकला प्रयाण करणार आहे .
लांबण्याची दिसत,मात्र या पार्श्‍वभूमीवर त्यांचा जमैकातील मुक्काम अधिक लांबण्याची शक्‍यता दिसत आहे .
करून केला,डोंबिवली येथील आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे सायकलपटू विनोद पुनामिया यांनी आज पुणे ते डोंबिवली हे १४० कि . मी. अंतर सायकलवरून दोन तास १४ मिनिटे आणि ४९ सेकंदात पार करून एक अनोखा विक्रम स्थापित केला .
धावणाऱ्या होती,पुणे - मुंबईदरम्यान ताशी ८० ते १०० कि.मी. वेगाने धावणाऱ्या डेक्कन क्वीनशी त्यांची स्पर्धा होती .
वाजून करून केला,सकाळी नऊ वाजून २५ मिनिटांनी पुनामिया यांनी डोंबिवली स्थानकात प्रवेश करून हा विक्रम स्थापित केला .
केले,"पुणे जिल्हा सायकल असोसिएशनचे अध्यक्ष कमलाकर झेंडे यांच्या प्रेरणेने , तसेच माजी सायकलपटू संजय बोर्डे यांच्या मार्गदर्शनाखाली विनोद पुनामिया यांनी पुणे ते डोंबिवली हे अंतर विक्रमी वेळेत पार केले ."
होत,या अनोख्या विक्रमाबद्दल पुनामिया यांचे सर्व स्तरांतून कौतुक होत आहे .
असून करणे होते केली,"आपल्या यशाचे श्रेय लोकांना असून त्यांच्या प्रेरणेशिवाय आपल्याला हे लक्ष्य पार करणे कठीण होते , अशा शब्दांत पुनामिया यांनी प्रतिक्रिया व्यक्त केली ."
करणाऱ्या वाजून सायकलिंगला केली,डेक्कन क्वीनच्या वेगाशी स्पर्धा करणाऱ्या पुनामिया यांनी सकाळी सात वाजून १० मिनिटांनी बालेवाडी येथून आपल्या सायकलिंगला सुरुवात केली .
सोडले,त्याच वेळी डेक्कन क्वीननेही पुणे स्टेशन सोडले होते .
पोहोचण्याचा होता,डेक्कन क्वीनच्या आधी डोंबिवली येथे पोहोचण्याचा पुनामिया यांचा संकल्प होता .
पोहोचून केला,तो त्यांनी साडेनऊच्या आत डोंबिवली स्थानकात पोहोचून पूर्ण केला .
करण्यात केला,"डोंबिवली स्थानकात त्यांचे भव्य स्वागत करण्यात आले , तसेच उपस्थितांनी त्यांचा सत्कारही केला ."
करण्यात,पेंढरकर महाविद्यालयात पुनामिया यांचा ठाण्याचे पोलिस आयुक्त डी. शिवानंदन यांच्या हस्ते सत्कार करण्यात आला .
होते,"त्यावेळी आमदार हरिश्‍चंद्र पाटील यांच्यासह महाविद्यालयाचे प्राचार्य कुलकर्णी , पुनामिया यांचे बंधू , पत्नी आणि मुलगा उपस्थित होते ."
देण्यात देण्यात,"प्रायोजक प्रवीण मसालेवाले यांच्याकडून पुनामिया यांना दोन लाख रुपयांचा धनादेश देण्यात आला , तर हेल्थ ऍन्ड ब्युटी क्‍लिनिकतर्फे ५० हजार रुपयांचे धनादेश देण्यात आला ."
करीत दिल्या,डी. शिवानंदन यांनी पुनामिया यांना तीन हजार रुपयांचे पारितोषिक जाहीर करीत शुभेच्छा दिल्या .
करता सुचविणारा केला,"कोणत्याही नव्या योजनेची घोषणा न करता , देशी - विदेशी मद्यांवर व तंबाखूजन्य पदार्थांवर ३३० कोटींची करवाढ सुचविणारा राज्याचा २००७ - ०८चा अर्थसंकल्प राज्याचे अर्थमंत्री जयंत पाटील यांनी आज विधानसभेत सादर केला ."
केला,जयंत पाटील यांनी सलग तिसऱ्यांदा शिलकी अर्थसंकल्प सादर केला .
धरण्यात आली,या अर्थसंकल्पात ५१० कोटी ६८ लाख रुपये इतकी महसुली शिल्लक अपेक्षित धरण्यात आली आहे .
करण्यात आली,"अर्थसंकल्पात ऊर्जा क्षेत्रासाठी १२८२ कोटी , वीजनिर्मिती कार्यक्रमासाठी ६९२ कोटी व जलविद्युत प्रकल्पांसाठी ६५० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे ."
केली,"सिंचन , रस्ते , पाणीपुरवठा , नागरी विकास आदी क्षेत्रांबरोबरच अनुसूचित जाती - जमातीच्या कल्याणासाठी अर्थसंकल्पात भरीव तरतूद केली आहे ."
असलेल्या घेण्यात आला,"मुंबईच्या विकासाच्या सध्या सुरू असलेल्या नागरी परिवहन प्रकल्प , पायाभूत सुविधा प्रकल्प व अन्य योजनांचा आढावा घेण्यात आला आहे ."
करण्यात आली,मुंबईत नव्या १६ उड्डाणपुलांसाठी ४२१ कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे .
करण्याबाबत करण्यात आलेला,सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या महागाई भत्त्यातील वाढीबाबत ; तसेच जकात कर रद्द करण्याबाबत अर्थसंकल्पात कसलाही उल्लेख करण्यात आलेला नाही .
झाली,त्यामुळे सरकारी कर्मचारी आणि व्यापारी वर्गाची निराशा झाली आहे .
सापडलेल्या देण्याचे देण्यात आले,विविध प्रकारच्या नैसर्गिक आपत्तींमुळे संकटात सापडलेल्या कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांना दिलासा देण्याचे आश्‍वासन अर्थसंकल्पात देण्यात आले आहे .
देण्यासाठी करण्यात आली म्हटले,"हेक्‍टरी दीड हजार रुपये अनुदान देण्यासाठी ४५० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे , असे त्यांनी आपल्या भाषणात म्हटले आहे ."
होणार,"बालेवाडी , पुणे येथे पुढील वर्षी राष्ट्रकुल युवा क्रीडा स्पर्धा होणार आहे ."
असून गेल्या देण्यात आले,"महाराष्ट्रासाठी ही अभिमानाची बाब असून , या स्पर्धेसाठी गेल्या वर्षी ६० कोटी रुपये देण्यात आले आहेत ."
करण्यात आली,या वर्षी ४० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे .
करण्याचे केले,आगामी आर्थिक वर्षात रोजगार हमी योजनेसाठी एक हजार कोटी रुपये खर्च करण्याचे त्यांनी जाहीर केले .
करण्यासाठी देण्यात,"जीवनदायी आरोग्य योजनेंतर्गत दारिद्य्ररेषेखालील लोकांना हृदयविकार , मूत्रपिंड , मेंदू व मज्जासंस्थांच्या गंभीर आजारावर उपचार करण्यासाठी ७० हजार रुपये अर्थसाह्य देण्यात येते ."
करण्यात आला असून करून करण्यात आल्याची केली,"त्यात आता कर्करोगाचाही समावेश करण्यात आला असून , अर्थसाह्याच्या रकमेत दुपटीने वाढ करून ती दीड लाख रुपये करण्यात आल्याची घोषणा त्यांनी केली ."
घडणाऱ्या करण्याचे देण्याचे आहेत केला,"राज्य सरकारच्या अधिकार कक्षेत घडणाऱ्या घटनांची संबंधित सरकारच्या मान्यतेशिवाय केंद्रीय अन्वेषण विभागामार्फत ( सीबीआय ) चौकशी करण्याचे आदेश देण्याचे अधिकार न्यायालयांना आहेत का , हा मुद्दा सर्वोच्च न्यायालयाने आज पाच सदस्यीय घटनापीठासमोर विचारार्थ सादर केला ."
झाली असून सापडेल आहे,"आता ही चर्चा पुन्हा एकदा सुरू झाली असून , त्यातून योग्य मार्ग सापडेल असा विश्‍वास आहे ."
सांगण्यासाठी गेले असलेल्या लागणार,महापालिकेच्या सत्तेवर दावा सांगण्यासाठी गेले दोन महिने सुरू असलेल्या महायुद्धाचा उद्या शुक्रवार रोजी दुपारी बारापर्यंत निकाल लागणार आहे .
येणार होणार झाली,"विशेषतः मतदानाच्या टक्केवारीवरून कोणा एकाच्या हातात सूत्रे येणार , की त्रिशंकू अवस्था निर्माण होणार , याबाबत कमालीची उत्सुकता निर्माण झाली आहे ."
उतरलेल्या झाले,महापालिकेच्या १४४ जागांसाठी रिंगणात उतरलेल्या ११३४ उमेदवारांचे भविष्य आज मतदान यंत्रात बंद झाले .
केले,१८ लाख ५१ हजार मतदारांपैकी सुमारे ५३ टक्के मतदारांनी मतदान केले .
होणार,उद्या सकाळी नऊ वाजता मतमोजणीला शिवाजीनगर येथील गोदामात सुरवात होणार आहे .
झाल्यामुळे येतील,मतदान यंत्राद्वारे मतदान झाल्यामुळे दुपारपर्यंत निकाल हाती येतील .
गेल्या वाढली,गेल्या बारा वर्षांत शहरातील मतदारांची संख्या ३५ टक्‍क्‍यांनी वाढली .
वाढलेल्या आहे,वाढलेल्या मतदारांमध्ये तरुणांची संख्या मोठी आहे .
दिसला,"मात्र , मतदानाच्या दिवशी या वर्गात विशेष उत्साह दिसला नाही ."
दिसला केले,झोपडपट्टीतील मतदारांचा उत्साह दिसला ; तसेच मध्यमवर्गीय मतदारांनीही मतदान केले .
होता,"मात्र , उच्चभ्रूवर्ग याबद्दल निरुत्साही होता ."
होणार होणार बसणार लढविण्यात,"मतदानाच्या या टक्केवारीचा निकालावर काय परिणाम होणार , याचा कोणाला फायदा होणार आणि कोणाला फटका बसणार , याबाबत परस्परविरोधी तर्क लढविण्यात येत आहेत ."
झालेल्या झाले,शहराच्या पूर्वेकडील भाग तसेच नव्याने समाविष्ट झालेल्या गावांमधील काही भागांमध्ये सकाळी मोठ्या प्रमाणावर मतदान झाले .
राहिले वाढणार करण्यात होता,"त्यामुळे हे प्रमाण कायम राहिले , तर मतदानाची टक्केवारी वाढणार , असा अंदाज व्यक्त करण्यात येत होता ."
संपल्यानंतर ठरली,प्रत्यक्षात मतदानाची मुदत संपल्यानंतर मात्र ही आशा फोल ठरली .
असलेली असल्याचे सांगितले जात,"मतदार याद्यांमधील घोळ , मतदान केंद्रांबद्दल मतदारांना असलेली अपुरी माहिती हे देखील एक कारण असल्याचे सांगितले जात आहे ."
गेल्या होते,गेल्या वेळी निवडणुकीच्या रिंगणात तीनच प्रमुख पक्षांचे उमेदवार होते .
झाली होती,त्यातही बहुसदस्यीय प्रभाग पद्धतीमुळे अपक्षांची संख्या कमी झाली होती .
झाली,मात्र यंदा पुन्हा वॉर्डनिहाय निवडणूक झाली .
चालण्याचा करणारी होण्याचा मिळविणार,भारतीय वंशाची अंतराळवीर सुनीता विल्यम्स आता अंतराळात सर्वाधिक वेळा चालण्याचा विक्रम करणारी महिला होण्याचा मान मिळविणार आहे .
केला,"सुनीताने तिचा सहकारी मायकेल लोपेझ - अलेग्रिया याच्यासह काल "" स्पेसवॉक "" केला ."
जाण्यासाठी चालणे करावे लागले,तात्पुरत्या रहिवासाच्या ठिकाणापासून कायमस्वरूपी रहिवासाच्या ठिकाणापर्यंत जाण्यासाठी दोघांना हे चालणे करावे लागले .
करावा लागणार,"पुढील नऊ दिवसांत एकूण तीन वेळा सुनीताला असा "" स्पेसवॉक "" करावा लागणार आहे ."
राहण्याचा होणार,"जुलैमध्ये पृथ्वीवर परतल्यानंतर "" नासा "" तर्फे सर्वाधिक काळ अंतराळात राहण्याचा विक्रम सुनीताच्या नावावर जमा होणार आहे ."
करणारी असणार,"याशिवाय अंतराळात सर्वाधिक "" स्पेसवॉक "" करणारी महिला , हा बहुमानही फेब्रुवारीअखेर तिच्याच नावे असणार आहे ."
केलेल्या केले,"काल सुरू केलेल्या पहिल्या "" स्पेसवॉक "" मध्ये सुनीता आणि मायकेलने अवकाश स्थानकाच्या बाहेरील "" लूपए "" या वातानुकूलित यंत्रणेच्या बदलाचे काम केले ."
केले जाणार,""" लूपबी "" नावाच्या दुसऱ्या यंत्रणेच्या बदलाचे काम चार फेब्रुवारी रोजी दुसऱ्या "" स्पेसवॉक "" च्या वेळी केले जाणार आहे ."
पडल्यामुळे ओळखली जाणारी थांबवावी लागली,"कालच्या ' स्पेसवॉक ' दरम्यान अंतराळवीरांना वेळ कमी पडल्यामुळे "" गेट अहेड्‌स "" नावाने ओळखली जाणारी अवांतर कामे थांबवावी लागली ."
होते,"याशिवाय ' अमोनिया कूलंट ' च्या गळतीची संभाव्य शक्‍यता , हेही या अंतराळवीरांपुढे आव्हान होते ."
झाली नसल्याचे कळविले,"सुदैवाने अशी गळती झाली नसल्याचे सुनीताने "" नासा "" च्या नियंत्रण कक्षाला कळविले ."
झाला असून करण्यात येणार,"यंदाचा ' झी जीवनगौरव ' पुरस्कार ज्येष्ठ अभिनेते डॉ. श्रीराम लागू आणि संगीतकार दत्ता डावजेकर यांना जाहीर झाला असून , शनिवारी ( ता. ३ ) तो प्रदान करण्यात येणार आहे ."
असून मिळेल आहे,"' दिली सुपारी बायकोची ' आणि ' माकडाच्या हाती शॅम्पेन ' या नाटकांत चुरस असून यंदाचा झी गौरव पुरस्कार ' माकडाच्या हाती शॅम्पेन ' या नाटकास मिळेल , असा जाणकारांचा होरा आहे ."
मिळेल आहे,"संतोष पवारांना दिग्दर्शक म्हणून झी गौरव पुरस्कार नक्कीच मिळेल , असे खात्रीलायक वृत्त आहे ."
मिळण्याची आहे,मुक्ता बर्वे यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री पारितोषिक मिळण्याची शक्‍यता अधिक आहे .
वेधू घेतले,या स्पर्धेमुळे यंदाच्या पारितोषिक सोहळ्याकडे सर्वांचे लक्ष वेधू घेतले आहे .
गेल्या गाजले,झी गौरव रजनीत गेल्या वर्षी ' काका मला वाचवा ' हे प्रहसन गाजले .
उमटले,त्याचे पडसाद मुंबईत उमटले होते .
पोचली होती,त्याची झळ झी वाहिनीच्या वरळी कार्यालयास पोचली होती .
पडलेल्या होईल आहे,"यंदाच्या रजनीत सध्या नुकत्याच पार पडलेल्या महानगरपालिकेच्या निवडणुकीवर आधारित प्रहसन सादर होईल , असा अंदाज आहे ."
मिळणार लागले,त्यामुळे कुणाला सत्ता मिळणार याकडे झीच्या कार्यक्रम प्रमुखांचे लक्ष लागले आहे .
असल्यामुळे होण्याची आहे,शनिवारी ( ता. ३ ) सायंकाळी ७ वाजता रजनी असल्यामुळे त्या प्रहसनात आयत्यावेळी बदल होण्याची शक्‍यता आहे .
समजणार असल्यामुळे पाहाताना दिसत,शुक्रवारी दुपारपर्यंत महानगरपालिकेतील सत्तेचे भवितव्य समजणार असल्यामुळे लेखकमहाशय त्याकडे जागरूकतेने पाहाताना दिसत आहेत .
लावणार असल्यामुळे पाहावयास,झीच्या या कार्यक्रमास सर्वपक्षीय नेते हजेरी लावणार असल्यामुळे वेगळेच वातावरण यंदाच्या रजनीत रसिकांना पाहावयास मिळेल .
संपले असून येत सांगितले,"रजनीचे पासेस संपले असून झीच्या कार्यालयात प्रवेशिकांसाठी रसिकांचे दूरध्वनी येत आहेत , असे ' झी ' च्या प्रसिद्धी प्रमुखाने ' सकाळ ' ला सांगितले ."
विसरल्याने होत असल्याची दिली,भारतातील मोबाईल फोनधारकांचे हॅण्डसेट चोरीमुळे किंवा ते विसरल्याने दरवर्षी पाचशे कोटी रुपयांचा तोटा होत असल्याची माहिती सॅमसंग टेलेकम्युनिकेशन्सचे व्यवस्थापकीय संचालक एच. सी. रुय यांनी दिली आहे .
टाळण्यासाठी घेण्याचे केले,सरकारने हे नुकसान टाळण्यासाठी पुढाकार घेण्याचे आवाहन त्यांनी केले आहे .
वाढत वाढत चालले,भारतात मोबाईलधारकांची संख्या झपाट्याने वाढत असताना हॅण्डसेट चोरण्याचे प्रमाणही वाढत चालले आहे .
बसत चालला,त्यामुळे सर्वसामान्य ग्राहकांना दरवर्षाला पाचशे कोटी रुपयांचा फटका बसत चालला आहे .
टाळण्यासाठी नसल्याने करणार,मोबाईलचे क्‍लोनिंग टाळण्यासाठी भारतात पुरसे सक्षम कायदे नसल्याने हा मुद्दा कंपनी तसेच इंडियन सेल्युलर असोसिएशन केंद्रीय गृहमंत्रालयाकडे उपस्थित करणार आहे .
गेलेला आहे शोधून काढता,"इंटरनॅशनल मोबाईल इक्विपमेंट आयडेन्टी क्रमांकाद्वारे चोरीस गेलेला मोबाईल कोठे कार्यरत आहे , हे शोधून काढता येते ."
शोधून जात असल्याचे आणले,मात्र या क्रमांकाच्या क्‍लोनिंगमुळे पोलिसांना हॅण्डसेट शोधून काढणे अवघड जात असल्याचे त्यांनी निर्दशनास आणले .
मागण्याऐवजी मागावा पडतील केलेली आहे करीत ठेवला,"खैरलांजी हत्याकांडप्रकरणी माझा राजीनामा मागण्याऐवजी मुख्यमंत्र्यांचाच राजीनामा मागावा म्हणजे सगळेच मंत्री सरकारमधून बाहेर पडतील , अशी उपमुख्यमंत्री आर. आर. पाटील यांनी केलेली सूचना ' मूर्खपणाची ' आहे , असा भडिमार करीत मुंबई कॉंग्रेसचे अध्यक्ष गुरुदास कामत यांनी आबांविरुद्ध तोंडाचा पट्टा सुरूच ठेवला आहे ."
सांगितले करत बाळगले करतानाच करणारे केले बसणार,"मी त्यांना कोणते गैरकाम सांगितले त्याचा भांडाफोड आबा का करत नाहीत , त्यांनी मौन का बाळगले आहे , अशी प्रश्‍नांची सरबत्ती करतानाच , आबांनी माझी बदनामी करणारे वाकडेतिकडे आरोप केले , तर मी स्वस्थ बसणार नाही ."
करीन दिला,"न्यायालयात मानहानीचा खटला दाखल करीन , असा इशाराही कामत यांनी दिला ."
रंगला,महापालिका निवडणुकांच्या रणधुमाळीत गुरुदास कामत विरुद्ध आर. आर. पाटील असा सामना रंगला आहे .
दिल्यानंतरही केल्याने झाले,कामत यांनी आव्हान दिल्यानंतरही आबांनी त्या कामाचा अद्याप ' गौप्यस्फोट ' न केल्याने कामत यांना आणखी बळ प्राप्त झाले आहे .
झालेल्या छेडले म्हणाले घेऊन गेलो,"यासंदर्भात आज सायंकाळी झालेल्या पत्रकार परिषदेत पत्रकारांनी छेडले असता ते म्हणाले , की मी आजवर कुठल्याही कॉंग्रेसच्या मंत्र्याकडे कसले काम घेऊन गेलो नाही ."
जाण्याचा,राष्ट्रवादीच्या मंत्र्यांकडे जाण्याचा तर प्रश्‍नच नाही .
घेऊन गेलो,आजवरच्या ३४ वर्षांच्या सार्वजनिक आयुष्यात आपण कुणाकडे कसलेही गैरकाम घेऊन गेलो नाही .
असून केलेला,"माझे चरित्र स्वच्छ असून , आजवर विरोधकांनी , अगदी शिवसेनेनेही कधी माझ्यावर अंगुलीनिर्देश केलेला नाही ."
केले झालो,"त्यामुळेच आबांसारख्या राष्ट्रवादीतील एका सन्मान्य नेत्याने माझ्यावर आरोप केले , तेव्हा मी चकित झालो ."
दिली,"१९७३ मधील या "" ऑल टाईम हिट ' चित्रपटाने अमिताभला "" अँग्री यंग मॅन ' ची इमेज दिली ."
झालं होतं होत्या,"पण ""जंजीर'च्या निर्मितीच्या वेळी खरंच असं झालं होतं की या दंतकथा होत्या ?"
आला नाहीत करून दिला,"""जादूगर'च्या निमित्ताने प्रकाश मेहरा यांच्या दीर्घ मुलाखतीचा योग आला असता अगदी आठवणीने या दंतकथा तर नाहीत ना , याची खात्री करून घेतली , तेव्हा प्रकाश मेहरांनी या माहितीला दुजोरा दिला ."
सांगितल्या,"एवढंच नाही , त्यांनी काही नवीन गोष्टीदेखील सांगितल्या ..."
करण्याची होती,देव आनंदसोबत त्यांना काम करण्याची इच्छा होती .
दिली,म्हणूनच त्यांनी त्याला ऑफर दिली .
केले रेंगाळला बनवावा वाटलं बनला,"राजकुमारसोबत त्यानंतर "" मोहब्बत के दुश्‍मन ' आणि "" मुकद्दर का फैसला ' असे दोन चित्रपट केले , तर धर्मेंद्रबरोबरचा "" समाधी ' रेंगाळला म्हणून "" जंजीर ' बनवावा , असं वाटलं , म्हणून तो बनला ."
पाहत करायला आहे वाटलं,"अशातच तेव्हा "" बॉम्बे टू गोवा ' पाहत असताना अमिताभचा आपण विचार करायला काय हरकत आहे , असं त्यांना वाटलं ."
दिली आला,"त्यातच ""जंजीर'चे पटकथाकार सलीम जावेद यांनीही त्याच्या निवडीला पसंती दिली आणि चित्रपट आकाराला आला ."
आहे,"प्रकाश मेहरा यांच्या दीर्घ आणि यशस्वी कारकिर्दीतील "" जंजीर ' खूप महत्त्वाचा टप्पा आहे ."
झाल्या,या यशाने आणखीही बऱ्याच गोष्टी साध्य झाल्या .
असते,तीच यशाची खरी गंमत असते .
आले,या चित्रपटाच्या निर्मितीच्या काळात अमिताभ आणि जया आणखीन जवळ आले .
झालं,( त्यांचं लग्न त्यानंतर झालं . )
मिळाली वाढल्या,याच चित्रपटाच्या यशाने प्राणच्या चरित्र भूमिकेला अधिक प्रतिष्ठा मिळाली आणि त्याच्याकडच्या तशा भूमिकांच्या ऑफर्स वाढल्या .
वळला होता,"( तत्पूर्वी ""उपकार'च्या वेळी प्राण खलनायकाकडून चरित्र भूमिकांकडे वळला होता . )"
बसलं,या चित्रपटामुळे अजितचं खलनायक म्हणून जबरदस्त बस्तान बसलं .
वळला,"( एकेकाळचा हा नायक तत्पूर्वी ""सूरज'पासून खलनायकाच्या भूमिकेकडे वळला . )"
झळकताना ठरेल वाटलं नव्हतं,""" जंजीर ' झळकताना तो रेकॉर्ड ब्रेक ठरेल , असं कोणालाही वाटलं नव्हतं ."
नव्हती,कारण तेव्हा अशा सूडकथांना फारशी पसंती नव्हती .
झालं आहे,"प्रत्यक्षात काय झालं , ते सर्वज्ञात आहे ."
करताना मारून म्हटलेल्या हैं नहीं पडल्या झालं,"विशेषतः प्राणचं पोलिस स्टेशनमध्ये स्वागत करताना अमिताभने खुर्चीवर लाथ मारून म्हटलेल्या "" यह पुलिस स्टेशन हैं ... तुम्हारे बाप का घर नहीं ' या संवादाला भरपूर टाळ्या पडल्या , तिथेच यश निश्‍चित झालं ."
होतं होते,"चित्रपटाचं प्रमुख चित्रपटगृह इंपिरियल होतं नि तेव्हाचे तिकीट दर स्टॉल २ रुपये २० पैसे , अप्पर स्टॉल पावणेतीन , तर बाल्कनी ३ रुपये ३० पैसे असे होते ."
वाटतात,आज खूप स्वस्त वाटतात ना हे दर ?
कापून झळकला ठरता वाटली,"त्यानंतर तब्बल वीस वर्षांनी हाच पस्तीस एमएममधला चित्रपट , त्यातील खालचा आणि वरचा भाग कापून सिनेमास्कोप अवतारात पुन्हा थाटात झळकला ; पण ही तांत्रिक करामत प्रभावी न ठरता विचित्र वाटली ."
वाटला,उंच अमिताभ त्यात कोंबल्यासारखा वाटला .
बिघडवायचं,( मूळ चित्रीकरण बिघडवायचं कशाला ? )
असो,असो .
आहे आहे,""" जंजीर ' एक धमक आहे , धग आहे ."
जात,असे चित्रपट कधीच काळाच्या पडद्याआड जात नाहीत .
आस्वादताना झाले,"त्यांच्या रचनांवर आधारित "" देणे मंगेशाचे ' हा आगळा कार्यक्रम आज सायंकाळी कला अकादमीच्या मा . दीनानाथ कला मंदिरात आस्वादताना रसिक गुंग झाले ."
करण्यात होता,"हा कार्यक्रम कला अकादमी , गोवा व स्वरनिनाद फाउंडेशन ( मुंबई ) तर्फे आयोजित करण्यात आला होता ."
होती,कार्यक्रमाची संकल्पना नव्या दमाचे तरुण गायक भरत बलवळ्ळी यांची होती .
केला केली,"शंकरा रागातील शंकर भंडार बोले या बंदिशीने भरत यांनी कार्यक्रमाला प्रारंभ केला त्यानंतर रवी मी , प्रेम सेवा चरण , शूरा मी वंदिले अशी दीनानाथांची पदे भरत यांनी पेश केली ."
भरला,गळ्यातील फिरत व तालवरची पकड यामुळे त्यांनी रंग भरला .
केली,"स्वराली जोशी ( पं. अभिषेकी वुवांची भाची ) यांनी कां धरिला परदेस , घाई नको बाई अशी , तुझ्या अंग रंगाने का जळले अंग माझे ही अभिषेकी वुवांची पदे भावपूर्ण शैलीत पेश केली ."
म्हटला,भरत यांनी एक दमदार तराणाही म्हटला .
केलेले करणारे,या कार्यक्रमाचे मोहन कान्हेरे यांनी केलेले निवेदन वातावरण निर्मिती करणारे होते .
होती,ज्येष्ठ वादक पं. विश्‍वनाथ कान्हेरे यांची ऑर्गन अत्यंत पोषक होती .
दिली,पं. मारुती कुर्डीकर ( तबला ) व सुभाष वनगे ( व्हायोलिन ) यांनीही अनुरूप साथ दिली .
देवून केले,अकादमीचे सदस्य सचिव पांडुरंग फळदेसाई यांनी कलाकारांना पुष्पगुच्छ देवून सन्मानित केले .
केले,कार्यक्रम अधिकारी दत्तगुरू आमोणकर यांनी स्वागत केले .
पडण्यात लागला,टिळकांनंतरचे महात्मा गांधींचे नेतृत्व पचनी पडण्यात महाराष्ट्राला बराच काळ लागला .
मानलेल्या करावे लागले उमटले काढले,"कारण लाल , बाल , पाल असे समीकरण मानलेल्या लोकांना अचानकपणे गांधींचे नेतृत्व मान्य करावे लागले , म्हणूनच लोकमान्य टिळक ते महात्मा गांधी अशा संक्रमणावस्थेचे पडसाद महाराष्ट्रात त्याकाळी सर्वच क्षेत्रात उमटले , असे उद्‌गार प्रसिद्ध साहित्यिक डॉ. सदानंद मोरे यांनी काढले ."
गुंफताना केली,फोंड्यातील विश्‍व हिंदू परिषद सभागृहात फोंडा तालुका ग्रंथालय वाचक वाचक सल्लागार समितीतर्फे आयोजित वसंत व्याख्यानमालेतील शेवटचे पुष्प गुंफताना श्री . मोरे यांनी ही टिपणी केली .
बोलत,""" लोकमान्य ते महात्मा ' या विषयासंबंधी डॉ. मोरे बोलत होते ."
उद्‌भवला नसता पाहायला मिळाले म्हणाले,"टिळकवादी आणि गांधीवादी यांच्यातील लढा जर त्याकाळी उद्‌भवला नसता , तर महाराष्ट्रात वेगळे चित्र पाहायला मिळाले असते , असे ते म्हणाले ."
दिले घेऊ शकले,"लोकमान्य टिळक आणि महात्मा गांधी यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याला एक वेगळे वळण दिले , म्हणूनच त्या काळात सर्व जाती धर्मातील नेते या लढ्यात भाग घेऊ शकले ."
करून करा अवलंबिली,इंग्रजांनी मात्र हिंदू - मुसलमान असा भेद करून तोडा व राज्य करा ही नीती अवलंबिली .
करून राहिला होईना करता,"हिंदू व मुसलमान यांच्यातील तेढीमुळे इंग्रज बरा , असा काहीसा प्रवाह त्याकाळी बऱ्याच लोकांच्या मनात घर करून राहिला , त्यामुळे इंग्रजांना ते मूठभर का होईना भारत काबीज करता आले ."
मिटविण्यात पडले,नंतरच्या काळात हिंदू - मुसलमानांमधील दरी मिटविण्यात मोठमोठ्या नेत्यांना बरेच सायास पडले .
झाली,पण या प्रयत्नांमुळे स्वातंत्र्याची मशाल अधिक प्रज्वलित झाली .
भोगावा मिळाली,खरे म्हणजे लोकमान्य टिळकांना मंडालेला तुरुंगवास भोगावा लागला त्याच काळात १९०८ मध्ये राजकारणाला कलाटणी मिळाली .
करण्यासारखी आवडला धरली केली देऊन केले,"उल्लेख करण्यासारखी बाब म्हणजे गोखलेंच्या काही अनुयायींना गांधींचा त्यांच्यातील प्रवेश आवडला नाही , त्यामुळे गांधींनी सरळ साबरमतीची वाट धरली आणि तेथेच आश्रमाची स्थापना केली , असेही डॉ. मोरे यांनी विविध उदाहरणे देऊन स्पष्ट केले ."
भावली झाला,महात्मा गांधी यांच्यातील प्रखर राष्ट्रभावना टिळकांना भावली आणि स्वातंत्र्याचा हा लढा तीव्र झाला .
करून केले,कॉंग्रेसच्या त्याकाळच्या विविध सभांचा उल्लेख करून डॉ. मोरे यांनी स्वातंत्र्यलढ्याचे चित्र आणि त्याकाळची नेत्यांची मानसिकता याचे चित्र उपस्थितांसमोर उभे केले .
केले,व्याख्यानमालेचे सूत्रसंचालन सुमेधा पाटील यांनी केले .
येत्या होईल देण्यात येतील,येत्या १५ ऑगस्टपासून राज्यातील बेरोजगार युवकांच्या नाव नोंदणीला सुरवात होईल व २ ऑक्‍टोबरपासून दोन ते साडेतीन हजार रुपये बेरोजगारांना देण्यात येतील .
लुटत आल्यावर देण्यात येतील केले,"जनतेचे जे पैसे कॉंग्रेसवाले लुटत होते तेच पैसे भाजप सत्तेवर आल्यावर बेरोजगार युवकांना देण्यात येतील , असे विरोधी पक्षनेते मनोहर पर्रीकर यांनी येथे जाहीर केले ."
मांडल्या,"संघटनेचे राज्य अध्यक्ष शिवाजी शेळके , सरचिटणीस सं. स. मस्कले यांनी कर्मचार्‍यांच्या समस्या मांडल्या ."
केले,"यावेळी अरविंद देशमुख , स्वागताध्यक्ष विजय विसपुते , साहेबराव गावंडे यांनीही मनोगत व्यक्‍त केले ."
करण्यात,"रत्ना आडे , जयश्री पोटे , नरेंद्र रामटेके यांचा सत्कार करण्यात आला ."
म्हणाले,"पुरके म्हणाले "" या नालायकांना अक्‍कल कशी नाही"
वाढवा,- स्वतःची गुणवत्ता स्वतःच वाढवा
चालणार,- संस्थाचालकांचा उद्दामपणा चालणार नाही
बजावली,- १०८ संस्थाचालकांना नोटीस बजावली
करण्यासंबंधी,"- शनिवारी शाळा सुरू करण्यासंबंधी बैठक NULL """
,पेळू येथे चार घरे भस्मसात
,"दिग्रस ( जि . यवतमाळ ) , ता . २२ -"
झाली,तालुक्‍यातील पेळू येथील चार घरे आज ( ता . २२ ) सायंकाळी चारच्या सुमारास भस्मसात झाली .
झाले,या आगीत दोन लाख रुपयांचे नुकसान झाले .
असलेल्या वेढले,शेजारी असलेल्या उकंड्यावरील आगीने घरांना वेढले .
असल्याने झाली,वारा वेगात असल्याने चारही घरे भस्मसात झाली .
झाले,"आगीत लक्ष्मण बळीराम कुडवे , महादेव कळंबे , किसन ढोकळ , रघुनाथ कळंबे यांच्या घरातील साहित्य , ज्वारी , गहू , इतर धान्य भस्मसात झाले ."
विझविण्यासाठी केल्याने टळला,नागरिकांनी आग विझविण्यासाठी सहकार्य केल्याने पुढील अनर्थ टळला .
,पक्षनेतेपदाच्या तोडग्यासाठी कॉंग्रेसची समिती
,"नागपूर , ता . २२ -"
असलेल्या काढण्यासाठी केली,महापालिकेतील पक्षनेतेपदावरुन सुरू असलेल्या कॉंग्रेसमधील वादावर तोडगा काढण्यासाठी कॉंग्रेसने समिती स्थापन केली आहे .
असून होत,"कृषीमंत्री बाळासाहेब थोरात , भास्करराव खतगावकर यांचा त्यात समावेश असून ते लवकरच नागपुरात दाखल होत आहेत ."
झालेल्या करावी दिले,महापालिकेच्या निवडणुकीत सहभागी झालेल्या राजकीय पक्षाने आपले नगरसेवक आणि पक्षनेता यांची नोंदणी आयुक्तालयात करावी असे निर्देश निवडणूक आयोगाने दिले होते .
ठरवून होती,त्यासाठी मुदत ठरवून दिली होती .
केली,कॉंग्रेसने मुदतीच्या आत आघाडी तयार केली नाही .
पाठविता,त्यामुळे स्थायी समितीवर कॉंग्रेसला आपले सदस्य पाठविता आले नाही .
सोपविली,अखेरीस पक्षाने संदीप सहारे यांना पक्षनेतेपदाची जबाबदारी सोपविली .
होता,त्यासाठी त्यांना सगळ्या नगरसेवकांच्या सहीचा ठराव आवश्‍यक होता .
घेण्यात आले,कॉंग्रेसच्या नगरसेवकांच्या स्वाक्षरी घेण्यात त्यांना अपयश आले .
होऊ शकली,त्यामुळे त्यांच्या पक्षनेतेपदाची प्रक्रिया पूर्ण होऊ शकली नाही .
दिला होता,त्यांनी दोन दिवसांपूर्वीच आपल्या पदाचा राजीनामा दिला होता .
ठेवला होता,शहरातील केंद्रीय राज्यमंत्री विलास मुत्तेमवार आणि पशुसंवर्धन मंत्री अनिस अहमद यांच्या गटावर असहकार्याचा ठपका त्यांनी ठेवला होता .
होत असल्याचे म्हणाले,कॉंग्रेसमध्ये दलित मागासवर्गीयांवर अन्याय होत असल्याचे ते म्हणाले होते .
भेटून सांगितली होती,प्रदेशाध्यक्ष प्रभा राव यांना भेटून त्यांनी याच पद्धतीची कहाणी सांगितली होती .
केले,दरम्यान शहरातील इतर दलित नगरसेवकांनी सहारे यांच्यावर आरोप केले .
असताना केले विचारला,"सत्तापक्षनेते असताना त्यांनी दलित मागासवर्गीयांसाठी काय केले , याचा जाब त्यांनी विचारला ."
ठरविता,कॉंग्रेसमधील अंतर्गत भांडणामुळे पालिकेतील विरोधीपक्षनेता ठरविता आला नाही .
पाठविता,कॉंग्रेसला स्थायी समितीवर चार सदस्य पाठविता आले नाही .
,कॉंग्रेसचे समिती पुराण
गेल्या आले,गेल्या पाच वर्षात कॉंग्रेसमध्ये अनेक वेळा वादविवादाचे प्रसंग आले .
,वाद टोकाला गेले .
करण्यात,त्याची चौकशी करण्यात आली .
आले,त्यापैकी काही चौकशीचे अहवालच आले नाही .
आले झाली,"काहींचे आले , त्यातील शिफारशीवर अंमलबजावणी झाली नाही ."
झालेल्या फुटली होती,तसरे समिती - २००३ साली झालेल्या स्थायी समितीच्या निवडणुकीत कॉंग्रेसची ११ मते फुटली होती .
गाठता,येथील अन्य कोणत्याही उमेदवाराला चार आकडी संख्या गाठता आली नाही .
झाली,वॉर्ड क्रमांक ५५ मध्ये सात जणांची लढत झाली .
आहे,उंट छाप विडी कारखाना परिसरात मुस्लिम समाजातील मतदारांची संख्या जास्त आहे .
असलेला आहे,"पोलिस हेडक्वॉर्टर , भावनाऋषी दवाखाना , भगवाननगर झोपडपट्टी प्रामुख्याने तेलुगु भाषकांची मोठी संख्या असलेला भाग आहे ."
असलेल्या झाले,सहा हजार ८०९ मतदार असलेल्या या वॉर्डात ५९ . ५३ टक्के मतदान झाले .
असल्याने असल्याचे सांगितले जात,तेलुगु भाषक मतदारांची संख्या जास्त असल्याने कॉंग्रेसकडील डॉ. गोवर्धन सुंचू तर भाजपकडील श्रीनिवास रिकमल्ले यांच्यात चुरस असल्याचे सांगितले जात होते .
असलेले आले,"मात्र , राष्ट्रवादीकडून उभे असलेले जावेद सय्यद हे दुसऱ्या क्रमांकावर आले ."
मिळालेले आले,तर ७०७ मते मिळालेले रिकमल्ले तिसऱ्या स्थानावर आले .
फेकले,डॉ. सुंचू ५२७ मतांसह धक्कादायकरित्या चौथ्या स्थानावर फेकले गेले .
असलेल्या मिळाला,"नव्या असलेल्या ""जनसुराज्य'ला तितका प्रतिसाद मिळाला नाही ."
मानावे लागले,चौगुले यांना अवघ्या ५९ मतांवर समाधान मानावे लागले .
मिळाली,त्यांच्यापेक्षा जास्त मते अपक्ष उमेदवारांना मिळाली .
मिळाली,यनगंटी यांनी २२९ तर लक्ष्मण यांना लिंबोळे यांना ६७ मते मिळाली .
असलेल्या मिळविली करत मिळविला,"मुख्याध्यापक असलेल्या चौगुले सरांनी एक हजार ५४७ मते मिळविली आणि "" राष्ट्रवादी ' च्या सय्यद यांचा ६२९ मतांनी पराभव करत "" सरळ ' सेट'मध्ये विजय मिळविला ."
घेण्यात,"येथील चंडिपूर तळावरून "" ब्राह्मोस ' या स्वनातीत क्षेपणास्त्राची आज यशस्वी चाचणी घेण्यात आली ."
करणारे वाजून झेपावले घेतला,जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणारे हे क्षेपणास्त्र एका धावत्या वाहनावरून आज दुपारी १२ वाजून १५ मिनिटांनी आकाशात झेपावले आणि २९० किलोमीटर अंतरावर बंगालच्या उपसागरातील लक्ष्याचा त्याने वेध घेतला .
घेणे असल्याचे झाले,"""ब्राह्मोस'च्या साहाय्याने जमिनीवरील आणि सागरी लक्ष्यांचा वेध घेणे शक्‍य असल्याचे आजच्या चाचणीवरून सिद्ध झाले आहे ."
होते,"संरक्षण संशोधन विकास संघटना , इंटिग्रेटेड टेस्ट रेंज ( आयटीआर ) यांचे आणि रशियातील शास्त्रज्ञ या वेळी उपस्थित होते"
असून आहे,""" ब्राह्मोस ' क्षेपणास्त्राचे वजन सुमारे तीन टन असून , त्याचा पल्ला सुमारे २९० किलोमीटर आहे ."
वाहून शकतात,आठ मीटर लांबीच्या या क्षेपणास्त्रावरून दोनशे किलो वजनाची स्फोटके वाहून नेता येऊ शकतात .
आहे,""" रॅमजेट ' तंत्रज्ञानावर आधारित हे भारताचे पहिले व एकमेव स्वनातीत क्रूझ क्षेपणास्त्र आहे ."
करते,""" ब्राह्मोस ' सुमारे २ . ८ ते ३ मॅक वेगाने ( ध्वनीपेक्षाही जास्त वेगाने ) प्रवास करते ."
घेण्यात होती,१२ जून २००१ला चंडिपूर येथील एकात्मिक चाचणी स्थळी या क्षेपणास्त्राची पहिली यशस्वी चाचणी घेण्यात आली होती .
ओळखले,ब्रह्मपुत्रा आणि रशियातील मॉस्कोव्हा या नद्यांच्या नावांच्या संयोगावरून हे क्षेपणास्त्र ओळखले जाते .
करण्याची मिळाली देत,""" "" रसिकांची सेवा करण्याची संधी आजवर मिळाली ; पण आता शरीर साथ देत नाही ."
आहे,मलाही लवकरात लवकर गाण्याची इच्छा आहे .
म्हटले करीन,"डॉक्‍टरांनी "" हो ' म्हटले की रसिकांची सेवा पुन्हा सुरू करीन , ' "" ' ."
आहे सांगत,ज्यांच्या बुलंद गायकीची मोहिनी रसिकांवर आजही आहे ते स्वरभास्कर पंडित भीमसेन जोशी सांगत होते .
केले,पंडितजींनी आज ८६व्या वर्षात पदार्पण केले .
देणारे होते,सकाळपासून त्यांना शुभेच्छा देणारे दूरध्वनी खणखणत होते .
असणारी करत,"हिरव्या काठांची किनार असणारी लुंगी , रेशमी शर्ट आणि शाल अशा पोशाखात पंडितजी अतिशय प्रसन्न मुद्रेने प्रत्येकाचे स्वागत करत होते ."
सांगत,जुने संदर्भ सांगत होते .
आठवत होता,"युवा गायिका मंजूषा कुलकर्णी मूळची सांगलीची आणि काणेबुवांची शिष्या , हा तपशीलही त्यांना आठवत होता ."
म्हणत करत,"माध्यमांच्या प्रतिनिधींचेही स्वागत ते "" या पत्रकार ' असे म्हणत करत होते ."
ऐकून झोपायचो ऐकून उडते करत म्हणाले दिसतात वाढत चालल्या,""" चांगले संगीत ऐकून मी झोपायचो ; पण अलीकडचे संगीत ऐकून झोप उडते , ' अशी मिस्कील टिप्पणी करत ते म्हणाले , "" "" हल्ली सुधारणा दिसतात ; पण त्यामुळे "" गडबडी ' वाढत चालल्या आहेत ."
करण्याची आहे,रसिकांना तृप्त करण्याची माझी आजही मनापासून इच्छा आहे .
द्यावी,ईश्‍वराने मला ती संधी द्यावी .
केले,"आर्य संगीत प्रसारक मंडळाचे सहसचिव आणि प्रसिद्ध गायक श्रीकांत देशपांडे , खजिनदार गोविंद बेडेकर , उपेंद्र भट , मुकुंद गद्रे , मोहन दरेकर , राजेंद्र कंदलगावकर , रघुनंदन पणशीकर , हेमा उपासनी , मंजूषा कुलकर्णी - पाटील , तबलावादक भरत कामत अशा अनेकांनी त्यांचे वाढदिवसानिमित्त अभीष्टचिंतन केले ."
असावेत करणारा देत,"कल्याण - डोंबिवली पालिकेत कोणत्या प्रकारचे पाण्याचे जलमापक असावेत , याचा सल्ला जलमापकांमध्ये फेरफार करणारा एक भुरटा चोर देत आहे ."
आहे,एका नगरसेवकाचा या भुरट्यावर वरदहस्त आहे .
झाले,त्यामुळे पालिकेतील अधिकारी हतबल झाले आहेत .
बसविण्याचे झाले होतील,या भुरट्याच्या सल्ल्यानुसार पालिकेत जलमापक बसविण्याचे प्रयत्न झाले तर येथे पुन्हा पाण्याच्या चोऱ्या सुरू होतील .
होतील वाटत,"जलमापकांमध्ये फेरफारही सुरू होतील , याची भीती काही प्रामाणिक अधिकाऱ्यांना वाटत आहे ."
करणारा करण्याचे करतो,"जलमापकांमध्ये फेरफार करणारा हा भुरटा चोर डोंबिवली , बदलापूर व अंबरनाथ भागातील औद्योगिक क्षेत्रामधील कंपन्यांच्या व सोसायट्यांच्या जलमापकांमध्ये फेरफार करण्याचे काम करतो ."
गाजत,तीन महिन्यांपासून पालिकेत जलमापकांचा विषय गाजत आहे .
घेण्याची करू,नागरिकांवर जलमापके घेण्याची सक्ती करू नये .
घेण्यास द्यावी आहे,"जलमापके खुल्या बाजारातून "" आयएसआय ' ग्रेडची व रास्त दरातील घेण्यास मुभा द्यावी , असा पालिकेतील काही नगरसेवकांचा प्रयत्न सुरू आहे ."
करणाऱ्या ठेवून,एक नगरसेवक मात्र काही जलमापक उत्पादक कंपन्या आणि जलमापकांत फेरफार करणाऱ्या व्यक्तीशी साटेलोटे ठेवून आहे .
बसविण्याचे करीत,चार वर्षांपासून पालिकेच्या हद्दीत चेतस कंपनी ईईसी ट्रेड मार्कसची जलमापके बसविण्याचे काम करीत आहे .
बसविण्यात,१८ हजार जलमापके बसविण्यात आली आहेत .
वाचले,या जलमापकांमुळे चार वर्षांत पालिकेचे सुमारे १६ दशलक्ष लिटर पाणी वाचले आहे .
असलेल्या झाले,हे पाणी तीव्र पाणीटंचाई असलेल्या भागांत पुरविणे पालिकेला शक्‍य झाले आहे .
होणारी झाली,चार वर्षांत पालिका हद्दीत होणारी पाणीटंचाईची ओरडही कमी झाली आहे .
करणाऱ्या आहे,जलमापकामध्ये फेरफार करणाऱ्या भुरट्याचे नाव सर्वांनाच माहीत आहे .
देत असल्यामुळे पडले,या भुरट्याला एक नगरसेवक पाठिंबा देत असल्यामुळे अधिकारी व काही नगरसेवक संभ्रमात पडले आहेत .
देण्यासाठी आहे,चेतस कंपनीला शह देण्यासाठी ही खेळी खेळण्यात आल्याची चर्चा पालिकेत आहे .
करण्याची करू नका करण्याची द्या केली,"नागरिकांना खर्चिक जलमापके खरेदी करण्याची सक्ती करू नका , खुल्या बाजारातील रास्त भावातील जलमापके खरेदी करण्याची मुभा द्या , अशी मागणी पालिकेच्या महासभेत अनेक नगरसेवकांनी केली ."
करण्यात,यासंदर्भात ठराव करण्यात आला आहे .
उडेल,परंतु या ठरावामुळे गोंधळ उडेल .
केली मिळणार,नागरिकांनी खुल्या बाजारातील जलमापके खरेदी केली तर क्वालिटीची जलमापके मिळणार नाहीत .
वाढेल आहे,"त्यामुळे पुन्हा पालिका प्रशासनाची डोकेदुखी वाढेल , अशी भीती अधिकाऱ्यांना आहे ."
असलेली करण्याची करणार,त्यामुळे प्रशासन दर्जा असलेली जलमापके खरेदी करण्याची मागणी एका प्रस्तावाद्वारे महासभेत करणार आहे .
गेल्या हरवले गेल्याचे दिसून,महाराष्ट्रात गेल्या दोन वर्षांत किमान एक लाख मोबाईल दूरध्वनी हरवले किंवा चोरीस गेल्याचे दिसून आले आहे .
करायचा ठरविण्यासाठी घेतला,"त्यामुळे या मोबाईलचा तपास कसा करायचा , याबाबतचे धोरण ठरविण्यासाठी राज्य अन्वेषण विभागाने ( सीआयडी ) पुढाकार घेतला आहे ."
येत्या झाल्यावर होणार,येत्या काही दिवसांत धोरण निश्‍चित झाल्यावर राज्यातील सर्व पोलिस ठाण्यातून त्याची अंमलबजावणी होणार आहे .
जाणारे झाली,हरविणारे किंवा चोरीस जाणारे मोबाईल दूरध्वनी यांचा तपास ही पोलिसांची डोकेदुखी झाली आहे .
वापरल्या जाणाऱ्या होतो,"राज्यात सध्या फक्त गंभीर गुन्ह्यांतील वापरल्या जाणाऱ्या ""मोबाईल'चा तपास होतो ."
होत,"अनेक प्रकारच्या मर्यांदामुळे चोरीच्या किंवा किरकोळ गुन्ह्यांतील ""मोबाईल'चा तपास होत नाही ."
करायचा ठरविण्यासाठी घेतला,"त्यांचा तपास कसा करायचा , त्याचे विशिष्ट धोरण ठरविण्यासाठी ""सीआयडी'ने पुढाकार घेतला आहे ."
गेल्या झालेले करण्याचे करीत,"प्रत्येक जिल्ह्यात गेल्या दोन वर्षांत चोरी , घरफोडीमध्ये लंपास झालेले मोबाईल दूरध्वनी , हरविलेले मोबाईल यांची माहिती संकलन करण्याचे काम ""सीआयडी'चे प्रमुख जयंत उमराणीकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली अधीक्षक दिलीप भुजबळ यांचे पथक करीत आहे ."
असताना ठेवून गेली होतीस,"मला आठवतंय , मी लहान असताना मला ताई - भाऊंकडे ( आजी - आजोबांकडे ) रहायला ठेवून तू दोन वर्षे कोसबाडला कोर्ससाठी गेली होतीस ."
उचलणे असणार,२५ - ३० वर्षांपूर्वी एका स्त्रीने हे पाऊल उचलणे ही गोष्ट नक्कीच दुर्मिळ असणार .
जोडण्याची केलेला आहे,"एकीकडे मुलाबद्दलचे प्रेम , ममता तर दुसरीकडे नवीन काही तरी शिकण्याची ओढ , संसाररथाला आर्थिक चाके जोडण्याची गरज ! त्या वेळेस तू आणि बाबांनी केलेला त्याग आणि दाखवलेल्या जिद्दीचा मला सार्थ अभिमान आहे ."
करत असल्यामुळे रुजवले,"तुम्ही दोघे नोकरी करत असल्यामुळे घरकामाची सवय , वेळेचे व्यवस्थापन , संभाषणकौशल्य , प्रसंगावधानता असे अनेक चांगले गुण नकळतच आमच्या अंगी रुजवले गेले ."
बघितलेली देऊन,लहानपणापासून बघितलेली बाबांची तुझ्या घरकामातली मदत अप्रत्यक्षपणे मला स्त्री - पुरुष समानतेचे प्रात्यक्षिकच देऊन गेली .
असूनसुद्धा करतो म्हटले हसू,"त्यामुळेच आज मला "" मुलगा असूनसुद्धा समीर स्वयंपाक खूप चांगला करतो , ' असे कोणी म्हटले की खूप हसू येते ."
करता दाखवले आहेस,"उगीचच गाजावाजा न करता तू तुझ्या वागण्यातून नेहमीच समानता , अन्यायाबद्दल चीड आणि समाजातील दुर्बल घटकांबद्दल प्रेम दाखवले आहेस ."
करताना ठरविताना असते,"आज कॉर्पोरेट अमेरिकेत मनुष्यबळ विकास ( Human Resource ) अधिकारी म्हणून काम करताना आणि माझ्या बहुराष्ट्रीय कंपनीची धोरणे ठरविताना तुझे विचार , तुझे करिअर हीच माझी प्रेरणा असते ."
गेली करत आहेस,गेली २४ वर्षे कामायनी विद्या मंदिर येथे तू मतिमंद मुलांना शिकविण्याचे काम करत आहेस .
शिकवली राहण्याची,"तुझ्या शाळेने आणि येथील नोकरीने शीतल आणि मला एक गोष्ट प्रकर्षाने शिकवली आणि ती म्हणजे कोणत्याही परिस्थितीत आनंदी , समाधानी राहण्याची कला ."
करतो उमटतात,"मतिमंद मुले आणि त्यांच्याशी निगडित प्रश्‍नांचा आपण जेव्हा विचार करतो , तेव्हा समाजात फार वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया उमटतात ."
,"मतिमंद मुलांचे प्रश्‍न , त्यांच्या पालकांच्या समस्या , समाजाचा दृष्टिकोन - एक ना अनेक पैलू ."
आले बनविणारे,"परंतु , या सगळ्यातून आमच्या लक्षात आले , तो इथल्या मुलांचा हसरा चेहरा आणि या मुलांना समाजाचा एक घटक बनविणारे तुझ्यासारखे अनेक शिक्षक ."
बनवलेला बनवलेल्या,"या मुलांनी हातमागावर बनवलेला टॉवेल , सुबक आणि रेखीव चित्रे आणि ग्रीटिंग कार्ड , स्वतःच्या हाताने बनवलेल्या मेणबत्त्या आणि त्या मेणबत्त्यांनी उजळलेली हजारो घरे NULL ."
मिळालेले,असे एक ना अनेक कौतुकास्पद उपक्रम आणि प्रत्येक वेळी तुला मिळालेले समाधान आणि आनंद .
होण्यात लावला आहेस,आम्हा भावंडांच्या मोठ्या होण्यात आणि जीवनाबद्दलची सजगता येण्यात या मुलांनी या शाळेने आणि तू खूप चांगल्या प्रकारे हातभार लावला आहेस .
ठेवायला शिकलो,कदाचित म्हणूनच सर्व काही मिळूनही पाय जमिनीवर ठेवायला आम्ही शिकलो असू .
लाभले आहे,"आदरणीय मोठ्या मावशी ( सिंधूताई जोशी ) आणि धारवाडकर मावशी यांच्यासारखे नेतृत्व कामायनी शाळेला लाभले , हे खरोखरच शाळेचे भाग्य आहे ."
झालेले झालेल्या गेल्या,""" चौकट राजा ' चित्रपटाचे शाळेत झालेले शूटिंग , मदर तेरेसा , भीमसेन जोशी , अझरुद्दीन यांसारख्या नामवंतांच्या शाळेला झालेल्या भेटी यासारख्या अनेक गोष्टी आम्हा भावंडांच्या स्मृतीत कायमच्या कोरल्या गेल्या आहेत ."
आहे आहे करतो,"मला माहिती आहे , आजचा दिवस हा तुझ्या आणि संस्थेच्या दृष्टीने खूप महत्त्वाचा दिवस आहे आणि म्हणूनच आम्ही दोहोंविषयी कृतज्ञता व्यक्त करतो ."
घडवणाऱ्या आहेत पसरला,"आज तुझ्यासारखी प्रेमळ स्वभावाची माणसे आणि कामायनीसारख्या समाज घडवणाऱ्या संस्था आहेत , म्हणूनच अनेक कुटुंबांत प्रेम आणि आनंद पसरला आहे ."
करण्यात जावो,"तुझे निवृत्तीनंतरचे आयुष्य खूप आनंदात , समाधानात आणि तुझ्या आवडीच्या गोष्टी करण्यात जावो , हीच शीतल आणि माझी सदिच्छा ! !"
,"- समीर द . समुद्र , - शीतल समुद्र - देशमुख"
आहे,टीव्ही अटळ आहे ?
,( ऍड . असीम सरोदे )
असायचा,आमच्या लहानपणी आजूबाजूला नातेवाइकांचा गोतावळा असायचा .
वाढल्याने झाली,एकत्र कुटुंबात वाढल्याने एकटेपणाची कधी जाणीवच झाली नाही .
बोलायला खेळायला,सतत कुणी ना कुणी सोबत बोलायला किंवा खेळायला असायचे .
खेळायचो,माझी सर्व चुलत भावंडे आम्ही एकत्र खेळायचो .
जेवताना यायची,आजीसोबत जेवताना मजा यायची .
करता यायचे,अनेक गोष्टी शिकण्याच्या बालवयात अवतीभवती अनेक माणसांचे निरीक्षण करता यायचे .
होत राहिली,त्यामुळे आपोआप जडणघडण होत राहिली .
शिकतो,आज माझा मुलगा रिशान विविध गोष्टी कशा शिकतो आहे ?
करताना देण्यात पडतो आहोत होते,"याचा विचार करताना त्याला आम्ही आवश्‍यक त्या सर्व गोष्टी देण्यात कमी पडतो आहोत , अशी जाणीव होते ."
,मी विदर्भातील यवतमाळचा NULL .
,माझी बायको रमा बेळगावची NULL .
येतात,"माझी आई तिकडे शाळेत मुख्याध्यापिका , तर वडील त्यांच्या सामाजिक कार्याच्या व्यापामुळे कुणाच्या वाट्याला अपवादानेच येतात ."
असते घेतले,रमाची आई बेळगावला एकटीच असते ; पण त्यांनी स्वतःला अनेक गोष्टींमध्ये गुंतवून घेतले आहे .
असताना लिहिला,"मी कॉलेजमध्ये असताना "" सकाळ ' च्या राज्यस्तरीय निबंध स्पर्धेत "" टीव्ही आमच्या नजरेतून ' या विषयावर निबंध लिहिला ."
मिळाले,मला त्यासाठी पहिले बक्षीस मिळाले .
थांबायचे जगून बघायच्या राहिला,"तेवढ्यावरच थांबायचे नाही , आपल्या आदर्श कल्पना आपण जगून बघायच्या असा माझा नेहमीच प्रयत्न राहिला आहे ."
ठरविले घ्यायचा,"त्यामुळे मी आणि रमाने ठरविले , की आपण टीव्ही घ्यायचा नाही ."
ठरविल्याप्रमाणे करतो आहोत करेल,"मागील ५ - ६ वर्षांपासून आम्ही ठरविल्याप्रमाणे करतो आहोत , पण आज रिशानला सोबत कोण करेल ?"
सांगेल,या दीड वर्षाच्या मुलाला गोष्टी कोण सांगेल ?
जाऊन पोचतात होतो,"अशा विविध प्रश्‍नांची उत्तरे "" टीव्ही ' या निर्जीव डबक्‍याजवळच जाऊन पोचतात तेव्हा आम्ही हताश होतो ."
येणारे जाणारे करतात आहे आहे बोलतात,"घरी येणारे - जाणारे अनेक जण आमच्याकडे टीव्ही नाही याबाबत आश्‍चर्य व्यक्त करतात आणि त्याच वेळी त्यांच्याकडे टीव्ही आहे , त्याचे दुष्परिणाम काय , किती कटकट आहे वगैरेही बोलतात ."
करीत बघणे आहे सांगतात,"मी सामाजिक - कायदेविषयक चळवळीचे काम करीत असल्याने टीव्ही बघणे आवश्‍यक आहे , असेही अनेकजण सांगतात ."
,कारण आमच्या कुणाजवळच वेळ नाही .
घ्यावा काढायला,"आपणही टीव्ही घ्यावा , असा विचार आजकाल आमच्या घरी प्रभावीपणे डोके वर काढायला लागला आहे ."
वाचवून ठेवूच शकणार,आपण स्वतःला टीव्हीपासून वाचवून ठेवूच शकणार नाही का ?
येतो असल्याचे जाणवते,हा प्रश्‍न मनात येतो तेव्हा यातून निघण्याच्या खूपच कमी वाटा असल्याचे जाणवते .
करण्याची असली केल्याने होणार वाटायला लागले,"मनात टीव्हीवर मात करण्याची कितीही आकांक्षा असली तरीही विविध अनुत्तरित प्रश्‍नांनी आपल्याभोवती कोंडाळे केल्याने या चक्रव्यूहात आपला "" अभिमन्यू ' होणार असे वाटायला लागले आहे ."
गेलो,परवा साधना प्रकाशनच्या मीडिया सेंटरमध्ये गेलो होतो .
आलीत बघावे होता घेतल्या,काय काय नवीन पुस्तके आलीत ते बघावे हाच उद्देश होता ; पण अचानक रिशानसाठी जिंगल टून्सच्या बालगीते असणाऱ्या आणि मोगलीच्या व्हीसीडी घेतल्या .
येऊन लावून,घरी येऊन त्याला त्या व्हीसीडी कॉम्प्युटरवर लावून दाखविल्या .
बघून वाटले,त्या निरागस चेहऱ्यावरील आनंद बघून खूपच समाधान वाटले .
उठला करतो,"आता दररोज सकाळी उठला की रिशान त्याच्या बोबड्या बोलामध्ये "" सीडी लाव ' अशी मागणी करतो ."
झालाय,टीव्हीच्या दिशेने आमचा प्रवास सुरू झालाय का ?
,- ऍड . असीम सरोदे
,तिसरा जन्म
,( तनुजा नितीन चव्हाण )
होता,मला नववा महिना होता .
होते,त्यामुळे मी माहेरीच होते .
खणाणला,दुपारी अचानक दूरध्वनी खणाणला .
आला झालाय,"पलीकडून आवाज आला , "" तुमच्या मिस्टरांना मोठा अपघात झालाय ."
बसला दिली,डोक्‍याला मार बसला आहे व डॉक्‍टरांनी फक्त तासाचीच मुदत दिली आहे .
गेले,हे ऐकल्यावर माझे अवसानच गेले .
धावत सुटले,मी वेड्यासारखी ससूनच्या दिशेने धावत सुटले .
घसरून पडले,जिना उतरताना चार - पाच पायऱ्या घसरून पडले .
घेतला सापडले,"ससूनमध्ये पतीचा शोध घेतला , पण ते सापडले नाहीत ."
कळलं केली होती,"नंतर कळलं , कोणीतरी माझी जिवघेणी चेष्टा केली होती ."
झालेल्या घाबरले,झालेल्या प्रकाराने मी खूपच घाबरले होते .
रोको,"खंडित वीजपुरवठ्याविरोधात खारेगावमध्ये "" रास्ता रोको NULL '"
,"ठाणे , ता . २२ -"
झाल्याने झालेल्या रोको केले,"भारनियमनानंतर अर्ध्या तासातच वीज पुरवठा खंडित झाल्याने संतप्त झालेल्या खारेगाववासीयांनी शनिवारी ( ता . २१ ) रात्री उत्स्फूर्त "" रास्ता रोको ' आंदोलन केले ."
उतरून करून केली,शेकडो नागरिकांनी रस्त्यावर उतरून काही गाड्यांवर दगडफेक करून वाहतूक ठप्प केली .
करण्याचे मिळाल्यानंतर घेण्यात,अखेर वीज मंडळाच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी चर्चा करण्याचे आश्‍वासन मिळाल्यानंतर आंदोलन मागे घेण्यात आले .
आहे,"ठाणे शहरात साडेचार तास , कळव्यात पाच तास , तर खारेगावमध्ये तब्बल सहा तासांचे भारनियमन सुरू आहे ."
असूनही दिली जात असल्याची केली,शहरालगत असूनही वीज मंडळाकडून ग्रामीण भागाप्रमाणे वागणूक दिली जात असल्याची नागरिकांनी भावना व्यक्त केली .
गेल्या होत असल्याने खदखदत होता,"त्यातच गेल्या काही दिवसांपासून सायंकाळच्या सुमारास वीजपुरवठा खंडित होत असल्याने , व्यापारी व नागरिकांमध्ये असंतोष खदखदत होता ."
होते,काल सायंकाळी साडेपाचपर्यंत भारनियमन होते .
झाला,त्यानंतर सायंकाळी सहाच्या सुमारास अचानक वीजपुरवठा खंडित झाला .
आल्याने उतरले,रात्री साडेआठपर्यंत वीज न आल्याने नागरिक रस्त्यावर उतरले .
येऊन रोको केला,"त्यांनी खारेगावच्या मुख्य रस्त्यावर येऊन "" रास्ता रोको ' सुरू केला ."
पाडण्यासाठी केली,वाहतूक बंद पाडण्यासाठी काही गाड्यांवर किरकोळ दगडफेकही केली .
देत धरला होता,वीज मंडळाच्या निषेधाच्या घोषणा देत नागरिकांनी रस्त्यावर ठिय्या धरला होता .
झाले,"या आंदोलनात राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचे नगरसेवक उमेश पाटील , स्थानिक नेते दशरथ पाटील हेही सामील झाले ."
होत असून आहे,"खारेगाव परिसरातील झोपड्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वीजचोरी होत असून , तेथे लाखो रुपयांची थकबाकी आहे ."
करू दिला,"या नागरिकांबरोबर खारेगाववासीयांची तुलना करू नये , असा इशारा श्री . पाटील यांनी दिला ."
झाल्यानंतर घेण्याचा घेण्यात,"वीज वितरण कंपनीचे स्थानिक अधिकारी राणे यांच्याशी चर्चा झाल्यानंतर , अधीक्षक अभियंता नझीर खान यांची सोमवारी भेट घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला ."
झाला,रात्री सव्वादहाच्या सुमारास वीजपुरवठा सुरळीत झाला .
,दादर येथील गळका तरणतलाव महापौरांच्या हस्ते पुन्हा खुला
,दिनेश दुखंडे / सकाळ वृत्तसेवा
,"मुंबई , ता . २२ -"
गेल्या असलेला करण्यात,गेल्या दीड वर्षापासून दुरुस्तीच्या नावाखाली बंद असलेला दादर शिवाजी पार्क येथील महात्मा गांधी तरणतलाव महापौर डॉ. शुभा राऊळ यांच्या हस्ते अक्षयतृतीयेच्या मुहूर्तावर सभासदांसाठी पुन्हा खुला करण्यात आला .
भेडसावणारी राहिल्याने जात,मात्र याला भेडसावणारी पाण्याच्या गळतीची समस्या घाईगडबडीत जैसे थे राहिल्याने येथून दररोज अडीच लाख लिटर पाणी वाया जात आहे .
घेऊन करण्यात,उन्हाळ्याची सुट्टी लक्षात घेऊन हा तरणतलाव सुरू करण्यात आला आहे .
असलेला होता,शिवाजी पार्क येथील महापौर निवासाच्या बाजूला असलेला महापालिकेच्या अखत्यारीतील महात्मा गांधी तरणतलाव हा ११ नोव्हेंबर २००५ पासून दुरुस्तीच्या नावाखाली बंद होता .
होत होती,त्यामुळे येथील रहिवाशांची मोठ्या प्रमाणावर गैरसोय होत होती .
गेल्या केल्यानंतरही आहे,गेल्या दीड वर्षात महापालिकेने या तलावाच्या दुरुस्तीसाठी २५ लाख ७३ हजार रुपये इतकी रक्‍कम खर्च केल्यानंतरही तलावातील पाण्याची गळतीची समस्या तशीच आहे .
होत असलेली घेऊन करण्यासाठी पोहायला शिका घेऊन उडविली होती,नागरिकांची होत असलेली गैरसोय लक्षात घेऊन महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे शाखा अध्यक्ष गिरीश धानुरकर यांनी सत्ताधारी शिवसेना भाजप व प्रशासानाविरोधात निषेध व्यक्‍त करण्यासाठी विना पाण्याचे पोहायला शिका हे आंदोलन घेऊन त्यांची झोप उडविली होती .
गेल्या झालेले करण्यात पेटले,तलावाच्या दुरुस्तीसाठी गेल्या दीड वर्षात खर्च झालेले पंचवीस लाख व पुन्हा या संपूर्ण तलावाच्या नूतनीकरणासाठी अर्थसंकल्पात करण्यात आलेली ५ कोटीची तरतूद यामुळे तलावाच्या दुरुस्तीचे प्रकरण चांगलेच पेटले होते .
सोडून शोधण्याचा झाला,महापालिका निवडणुकीच्या काळात तलावात पाणी सोडून गळती शोधण्याचा प्रयत्न सुरू झाला .
असलेली आणून,तरणतलावाच्या व्यवस्थापकांनी वारंवार आपल्या लेखी अहवालातून तलावात असलेली गळतीची समस्या प्रशासनाच्या लक्षात आणून दिली .
भरल्यानंतर जात असल्याची मांडली,गळतीमुळे तलाव पाण्याने भरल्यानंतर त्यातील आठ इंच म्हणजे अडीच लाख लिटर पाणी वाया जात असल्याची बाब त्यांनी आपल्या अहवालात मांडली .
नेमलेल्या ठरवीत नसल्याचे नोंदविले,पण महापालिकेचे सिटीइंजिनिअर तसेच दुरुस्तीच्या कामासाठी नेमलेल्या सल्लागारांनी व्यवस्थापकांना खोटे ठरवीत सुरुवातीला गळती नसल्याचे आपले निरीक्षण महापालिका आयुक्‍तांपुढे नोंदविले .
झालेल्या असल्याचे सांगितले झाल्याचे करण्यासाठी आणणे झाले,"त्यानंतर मतपरिवर्तन झालेल्या या अधिकाऱ्यांनी तलावामध्ये फक्‍त दीड इंच लिकेज असल्याचे प्रशासनाला सांगितले , व्यवस्थापकांवरही दुरुस्तीचे काम व्यवस्थित झाल्याचे मान्य करण्यासाठी विविध प्रकारे दबाव आणणे सुरू झाले ."
बधत नसल्याने होत असल्याचा ठेवत करण्याचा आखण्यात होता,मात्र ते बधत नसल्याने शेवटी तलावातून पाणी चोरी होत असल्याचा ठपका ठेवत त्यांची येथून बदली करण्याचा डावही आखण्यात आला होता .
घेऊन पडल्यास ओतण्याची असल्याची मिळते,गळतीची समस्या लक्षात घेऊन गरज पडल्यास तलावात खाजगी टॅंकरव्दारे पाणी ओतण्याची प्रशासनाची तयारी असल्याची माहिती सूत्रांकडून मिळते .
करायचा होता करता आहे,जर याच अवस्थेत स्वीमिंगपूल सुरू करायचा होता तर तो यापूर्वीही सुरू करता आला असता असे रहिवाशांचे म्हणणे आहे .
साधला मागविण्याचे दिले,याप्रकरणी महापौरांशी संपर्क साधला असता त्यांनी संबंधित अधिकऱ्यांकडून माहिती मागविण्याचे आश्‍वासन दिले .
,भावनेला अतिरेकी महत्त्व परिवर्तन चळवळीला मारक -
,प्रा . अविनाश डोळस
,"मुंबई , ता . २२ -"
बनली,भावनेला महत्त्व व विचारांना दुय्यम स्थान ही मानसिकता परिवर्तनवादी चळवळीसमोरील मोठी समस्या बनली आहे .
करायचा पडून उभारावे लागेल केले,"परिवर्तनाचा विचार करायचा असेल तर भावनेतून बाहेर पडून विचारांचे मॉडेल उभारावे लागेल , असे मत परिवर्तनवादी चळवळींचे अभ्यासक व प्राध्यापक अविनाश डोळस यांनी व्यक्‍त केले ."
केलेल्या बोलत,"चेतना विचार मंचाने आयोजित केलेल्या "" परिवर्तनवादी चळवळींसमोरील आव्हाने ' या परिसंवादात ते बोलत होते ."
केलेल्या मांडली,"चेतना विचार मंचाने काल वांद्रे येथील चेतना महाविद्यालयाच्या सभागृहात आयोजित केलेल्या या परिसंवादात डोळस यांच्यासह प्राध्यापिका अश्‍विनी तोरणे , दत्ता बाळसराफ व परिसंवादाचे अध्यक्ष प्रेमानंद रुपवते यांनीही आपली मते मांडली ."
म्हणाले स्वीकारले उभारली टाळले पाहिजे,"डोळस या वेळी म्हणाले , की फुले - आंबेडकरी चळवळींचे मॉडेल आपण स्वीकारले ; पण त्याच्या व्यवस्थापनाची व्यवस्था आपण उभारली का ? उठसूट आंबेडकरी चळवळीवर नकारात्मक बोलणे आपण टाळले पाहिजे ."
केली,कॉंग्रेसने सत्तेतून सहकारी कारखान्यांसारखी व्यवस्था उभी केली .
उभारता,अशा प्रकारची कोणती व्यवस्था फुले - आंबेडकरी चळवळीतून समाजासाठी उभारता आली का ?
नसणे आहे,"स्वत : च्या कर्तृत्वावर विश्‍वास नसणे , ही आंबेडकरीची चळवळीतील सर्वात मोठी शोकांतिका आहे ."
करू शकत असू शकत,नवनिर्मिती करू शकत नाही तो परिवर्तनाचा नेता असू शकत नाही .
पाहणे असून मिळते दिले जात,परिवर्तनवादी चळवळींपुढील प्रश्‍नाकडे गांभीर्याने न पाहणे हेही आव्हान असून सामूहिक भल्यापेक्षा आपल्याला काय मिळते याला प्राधान्य दिले जात आहे . '
करावे लागेल,परिवर्तनवादी चळवळींमध्ये यापुढे स्त्रियांना काम करावे लागेल .
करावा लागेल केले,"स्त्री - पुरुष समानतेचा व्यापकतेने विचार करावा लागेल , असे मत प्रा . अश्‍विनी तोरणे यांनी व्यक्‍त केले ."
,ऑर्थर रोड तुरुंगाला एड्‌सचा विळखा
,शर्मिला कलगुटकर / सकाळ वृत्तसेवा
,"मुंबई , ता . २२ -"
मिळत नसल्याची होत असणाऱ्या गेल्या दगावलेल्या गेल्याची आली,"अन्न , वस्त्र व निवारा या मूलभूत गरजाही पुरेशा प्रमाणात मिळत नसल्याची वरचेवर ओरड होत असणाऱ्या ऑर्थर रोड कारागृहात गेल्या चार महिन्यांत दगावलेल्या ४८ मृत कैद्यांपैकी ३२ कैदी हे एचआयव्हीमुळे गेल्याची धक्कादायक माहिती हाती आली आहे ."
सांगण्याच्या दिलेल्या गेल्या दिसून आलेले आहे,"जे. जे. रुग्णालयातील शवविच्छेदन विभागातील वरिष्ठ डॉक्‍टरांनी नाव न सांगण्याच्या अटीवर ""सकाळ'ला दिलेल्या माहितीनुसार गेल्या वर्षीपेक्षा अवघ्या चार महिन्यात दिसून आलेले प्रमाण आठपट आहे ."
दिलेल्या झाल्याची झाली,डॉक्‍टरांनी अहवालातून दिलेल्या माहितीनुसार मृत कैद्यांच्या शवविच्छेदनानंतर ४८ पैकी ३२ जणांना एचआयव्हीची लागण झाल्याची माहिती उपलब्ध झाली आहे .
असण्याची केली,मात्र कारागृहातील एचआयव्हीबाधितांची संख्या मोठी असण्याची शक्‍यता डॉक्‍टरांनी व्यक्त केली आहे .
होत,एचआयव्हीची लागण ही संसर्गामुळे होत नाही .
होण्याच्या घेतला पाहिजे केले,"मात्र कारागृहात एचआयव्हीची लागण इतक्‍या मोठ्या प्रमाणात होण्याच्या कारणांचा शोध घेतला गेला पाहिजे , असे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे ."
साधला झालेले असल्याचे सांगितले,"याबाबत ऑर्थर रोडच्या तुरुंग अधीक्षिका स्वाती साठे यांच्याशी संपर्क साधला असता , त्यांनी एचआयव्हीची बाधा झालेले आठ कैदी तुरुंगात असल्याचे सांगितले ."
करण्यात,या कैद्यांसाठी एका वेगळ्या कक्षाची स्थापना करण्यात आली आहे .
झाले,"""निसर्ग मित्र'चे संघ प्रमुख धनंजय मदन यांच्या नेतृत्वाखाली या सायकल यात्रेमध्ये निरंजन घाटे , प्रसाद कर्वे , विकास चव्हाण , मंदार कर्वे , श्रद्धा तिसगावकर , रुपाली मेहेते हे युवक - युवती सहभागी झाले होते ."
झाला,१ मार्च रोजी पनवेलहून या सायकल यात्रेला प्रारंभ झाला .
करीत पोहोचली,"महाराष्ट्र , मध्य प्रदेश , उत्तर प्रदेश , राजस्थान , हरियाणा , दिल्ली , पंजाब अशा सात राज्यांतून दोन हजार किलो मीटरचा प्रवास पूर्ण करीत २९ मार्च रोजी यात्रा वाघा सीमेपर्यंत पोहोचली ."
करून नाकारला,मात्र सुरक्षिततेचा मुद्दा उपस्थित करून पाकिस्तान सरकारने या सायकल यात्रेकरिता व्हिसा नाकारला .
परतावे लागले,त्यामुळे त्यांना परतावे लागले .
केल्यामुळे करू शकलो,रामशेठ ठाकूर यांनी आर्थिक मदत केल्यामुळे आम्ही या यात्रेचे आयोजन करू शकलो आहे .
भेटलेल्या केले,वाटेत ठिकठिकाणी भेटलेल्या विविध प्रांतातील नागरिकांनी आमचे उत्साहाने स्वागत केले .
देणारी दिली होती,विशेषतः शालेय विद्यार्थ्यांनीही मैत्रीचा संदेश देणारी सुंदर अशी ग्रीटिंग कार्डही आमच्याकडे दिली होती .
पोहोचू शकलो केली,"परंतु दुर्दैवाने आम्ही त्यांचा हा मैत्रीचा संदेश पाकिस्तानमधील नागरिकांपर्यंत पोहोचू शकलो नाही , अशी खंत त्यांनी व्यक्त केली ."
सोडलेली,परंतु आम्ही अजूनही जिद्द सोडलेली नाही .
ठेवून परतलो,आम्ही आमच्या सायकली अमृतसर येथे ठेवून पनवेलला परतलो .
पोहोचू शकलो नसलो छापून आल्यामुळे पोहोचल्याचे केले,"आम्ही जरी पाकिस्तानमध्ये पोहोचू शकलो नसलो तरीही पाकिस्तानमधील "" डॉन ' व "" जंग ' या वृत्तपत्रात आमच्या सायकल यात्रेचे वृत्त छापून आल्यामुळे आमचा संदेश पाकिस्तानमध्ये पोहोचल्याचे समाधान त्यांनी व्यक्त केले ."
होणारे गेली लढत,सांताक्रूझ - चेंबूर लिंकरोडच्या कामामुळे विस्थापित होणारे नेताजीनगर वसाहतीतील रहिवासी गेली तीन वर्षे पुनर्वसनासाठी एमएमआरडीएशी लढत आहेत .
असताना वाढविण्याचे होत असून असल्याचा केला,"असे असताना त्यांच्या अडचणी आणखी वाढविण्याचे काम सध्या येथील पोलिसांकडून होत असून , स्थानिक राजकीय नेत्यांचाही यात सहभाग असल्याचा आरोप येथील रहिवाशांनी केला आहे ."
करण्याची केली उभारली असून असल्याचा केला असल्याचेही म्हणणे,"रहिवाशांनी एमएमआरडीएकडे ज्या जागी आपले पुनर्वसन करण्याची मागणी केली आहे , तेथेच पोलिसांनी सध्या एक पोलिस चौकी उभारली असून , ही जागा आपल्या मालकीची असल्याचा दावाही त्यांनी केला असल्याचेही रहिवाशांचे म्हणणे आहे ."
जाण्याचा घेतला,यासंबंधी सोसायटीने आता न्यायालयात जाण्याचा पवित्रा घेतला आहे .
होणार मिळाल्याने आखण्यात आल्याने करीत करण्याची केली,नेताजीनगर को - हौसिंग सोसायटीतील पाच इमारतींपैकी तीन इमारतींचे सांताक्रूझ - चेंबूर लिंकरोडच्या कामात विस्थापन होणार आहे . मात्र याची उशिरा कल्पना मिळाल्याने आणि योग्य पुनर्वसन योजना आखण्यात न आल्याने या रहिवाशांनी एमएमआरडीएकडे नाराजी व्यक्त करीत सोसायटीच्या मोकळ्या जागेतच आपले पुनर्वसन करण्याची मागणी केली .
असून होण्याची आहेत,"ही मागणी सध्या एमएमआरडीएच्या विचाराधीन असून , ती पूर्ण होण्याची चिन्हेही आहेत ."
साधण्यासाठी वाढविण्याचा करीत असून करण्यास केली,"मात्र आता स्वार्थ साधण्यासाठी स्थानिक नेते अडचणी वाढविण्याचा प्रयत्न करीत असून , त्यांनी पोलिसांना सहकार्य करण्यास सुरुवात केली आहे ."
करीत उभारली असून उभारली जाणार,"या जागी पोलिसांनी पत्र्याचे बांधकाम करीत एक पोलिस चौकी उभारली असून , थोड्याच दिवसात तेथे चार मजली चौकी उभारली जाणार आहे ."
साधला असल्याने होती,"दरम्यान , यासंदर्भात कुर्ला पोलिस ठाण्याचे निरीक्षक विलास पवार यांच्याशी संपर्क साधला असता , हा भाग संवेदनशील असल्याने येथे बऱ्याच दिवसांपासून आमची पोलिस चौकीची मागणी होती ."
घेऊन बांधली,म्हाडाकडून कायदेशीर परवानगी घेऊन ही चौकी आम्ही बांधली आहे .
बांधलेली असल्याचा केला,तसेच चौकी बांधलेली जागा आपल्याच मालकीची असल्याचा पुनरुच्चारही त्यांनी केला .
म्हणण्यात नसून आहे देत आहोत,"रहिवाशांच्या म्हणण्यात तथ्य नसून , ही जागा आमच्या मालकीची आहे आणि आम्ही रीतसर म्हाडाला भाडे देत आहोत ."
केले असून,"महत्त्वाचे म्हणजे , त्यांनी जेथे बांधकाम केले आहे ते सोसायटीच्या कंपाऊंडच्या आत असून , त्यासाठी म्हाडाची परवानगीही नाही ."
करीत दाखविण्याचा करीत,ते आमच्याशी अरेरावी करीत पोलिसी धाक दाखविण्याचा प्रयत्न करीत आहेत .
होऊ देणार जाण्याच्या आहोत,"पण त्यांचा हा प्रयत्न आम्ही यशस्वी होऊ देणार नाही , यासाठी आम्ही थेट न्यायालयातही जाण्याच्या तयारीत आहोत ."
लावून बसलेल्या पडली,महसूल मंत्री नारायण राणे यांच्या आगमनाकडे डोळे लावून बसलेल्या समर्थकांच्या पदरी मंगळवारी ( ता . ३ ) निराशाच पडली .
येणार सजविले,नारायण राणे येणार म्हणून अवघ्या नवी मुंबईला तिरंग्या झेंड्यांनी आणि मोठ - मोठ्या बॅनरने राणेसमर्थकांनी सजविले होते .
लागले,शहराच्या नाक्‍या - नाक्‍यांवर त्यांच्या स्वागताचे फलक लागले होते .
आलेच जमलेले परतले,राणे मात्र आलेच नाहीत आणि मोठ्या आशेने वाशीच्या विष्णुदास भावे नाट्यगृहात जमलेले त्यांचे समर्थक निराश मनाने माघारी परतले .
केले,विशेष म्हणजे नवी मुंबईतील चंदू राणे यांच्या विरोधी गटाने राणेंचे आगमन प्रतिष्ठेचे केले होते .
करून घेण्यात नव्हते,चंदू राणेंना या कार्यक्रमात सहभागीही करून घेण्यात आले नव्हते .
वाढल्याची होती,या पार्श्‍वभूमीवर नारायण राणेंच्या अनुपस्थितीमुळे चंदू राणेंचे वजन वाढल्याची चर्चा येथील राजकीय वर्तुळात होती .
उगारला मिळाली,नारायण राणेंनी शिवसेनेत बंडाचा झेंडा उगारला आणि नवी मुंबईतूनही त्यांच्या बंडास मोठी साथ मिळाली .
राहिले,नवी मुंबईचे माजी महापौर आणि राणे यांचे कट्टर समर्थक चंदू राणे या बंडात नवी मुंबईतून अग्रभागी राहिले .
लावत केली,चंदू राणे यांच्या खांद्याला खांदा लावत शिवसेनेतून तब्बल १४ शाखाप्रमुखांनी नारायण राणेंच्या मागे आपली ताकद उभी केली .
होते,या शाखाप्रमुखांच्या सोबतीला शेकडो शिवसैनिकांचे पाठबळही होते .
घेणारे जमेनासे,नवी मुंबईतून बंडाची धुरा आपल्या खांद्यावर घेणारे चंदू राणे यांचे आपल्याच समर्थकांशी पुढे जमेनासे झाले .
मानणारे उडू लागले,नारायण राणेंना मानणारे काही शाखाप्रमुख आणि चंदू राणे यांचे खटके उडू लागले .
मिळाला,त्यानंतर चंदू राणे यांना राज्य पेट्रोकेमिकल महामंडळाचा लाल दिवा मिळाला .
आल्याने होईल बांधण्यात होता देऊन राहणाऱ्या पुकारून केली मांडला,"नवी मुंबईत हा लाल दिवा आल्याने चंदू राणे यांच्यामागे कार्यकर्त्यांची मोठी फळी तयार होईल , असा अंदाज बांधण्यात येत होता . प्रत्यक्षात मात्र चंदू राणेंच्या जीवाला जीव देऊन राहणाऱ्या त्यांच्याच समर्थकांनी बंड पुकारून स्वतःची "" स्वाभीमान सेवा संस्था ' स्थापन केली आणि वेगळा संसार मांडला ."
होत होती,चंदू राणेंच्या विरोधात हे बंड होत असताना ही मंडळी नारायण राणेंशी मात्र एकनिष्ठ होती .
होत करण्यात,या स्वाभीमान संस्थेचा वर्धापन दिन मंगळवारी ( ता . ३ ) साजरा होत असल्याने या कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी नारायण राणेंना आमंत्रित करण्यात आले होते .
ठेवण्यात आले,या कार्यक्रमातून चंदू राणेंना पूर्णपणे बाहेर ठेवण्यात आले होते .
लावले,"राणेसमर्थकांनी कॉंग्रेसचे नवी मुंबई जिल्हाध्यक्ष नामदेव भगत यांच्या नेतृत्वाखाली नवी मुंबईभर राणेंच्या स्वागताचे बॅनर , होर्डिंग्ज मोठ्या संख्येने लावले होते ."
वगळून होणाऱ्या लावतात लागले,त्यामुळे चंदू राणेंना वगळून होणाऱ्या या कार्यक्रमात राणे उपस्थिती लावतात किंवा नाही याकडे सर्वांचे लक्ष लागले होते .
केला होता,चंदू राणे विरोधकांनीही हा कार्यक्रम प्रतिष्ठेचा केला होता .
होणाऱ्या आलेच जमलेल्या फिरले,वाशीतील भावे नाट्यगृहात होणाऱ्या या कार्यक्रमास राणे आलेच नाहीत आणि मोठ्या संख्येने जमलेल्या त्यांच्या समर्थकांच्या उत्साहावर पाणी फिरले .
वाढले,राणेंच्या अनुपस्थितीमुळे चंदू राणे यांचे वजनही आपसुक वाढले .
जावे लागल्याने राहू शकले सांगितली,"दरम्यान , सोनिया गांधींच्या आदेशामुळे राणे यांना ऐनवेळेस रामटेक लोकसभा मतदारसंघातील निवडणूक प्रचारासाठी जावे लागल्याने ते उपस्थित राहू शकले नाहीत , अशी माहिती स्वाभीमान संस्थेचे अध्यक्ष एकनाथ दुखंडे यांनी सांगितली ."
भरले जायचे करणारे नाहीत म्हणाले,"कुणीतरी कान भरले म्हणून आपल्या समर्थकांच्या कार्यक्रमास जायचे नाही , असा विचार करणारे आमचे दादा ( नारायण राणे ) नाहीत , असेही दुखंडे म्हणाले ."
होण्याप्रकरणी केली गेली असून आहेत,"नवशक्ती नगर , कुरार येथून ११ मार्चपासून हरविलेल्या अश्‍विनी महाडिक ( वय १४ ) या मुलीच्या बेपत्ता होण्याप्रकरणी पोलिसांनी तिच्या काकाला ( सावत्र मावशीचा नवरा ) अटक केली असली तरी अश्‍विनी गेली कुठे , याबाबत प्रश्‍नचिन्ह असून , तेथील रहिवासी चिंताक्रांत आहेत ."
समजताच नोंदविली,अश्‍विनी हरवल्याचे समजताच आजूबाजूच्या नागरिकांनी तक्रार नोंदविली .
नोंदवून घेतले नव्हते,पण पोलिसांनी संशयिताचे नावसुद्धा नोंदवून घेतले नव्हते .
होत आल्यावरही होते,आता या घटनेला महिना होत आल्यावरही पोलिस थंडच होते .
करतील आला नसल्याची दिली,"ग्रामस्थ सामूहिकरीत्या एवढा कडवा प्रतिकार करतील , याचा अंदाज सरकारला आला नसल्याची कबुलीही त्यांनी दिली ."
झाल्याची दिली,पोलिसांच्या गोळीबारात १४ जण ठार झाल्याची माहिती त्यांनी दिली .
केल्याने करावा लागल्याचे सांगून म्हणाले झालेल्या मारले झाले,"ग्रामस्थांनी हल्ला केल्याने पोलिसांना गोळीबार करावा लागल्याचे सांगून राय म्हणाले , की ठार झालेल्या १४ जणांपैकी दहा जण पोलिसांच्या गोळीबारात मारले गेले आणि बॉंम्बस्फोट व दगडफेकीत चौघे ठार झाले ."
झाले,"या धुमश्‍चक्रीत ७३ ग्रामस्थ आणि ४२ पोलिस , असे ११५ जण जखमी झाले आहेत ."
करून केले दिली,"आज सकाळी ग्रामस्थांनी मंडळ विकास अधिकाऱ्याच्या कार्यालयावर हल्ला करून त्याचे नुकसान केले , अशी माहिती त्यांनी दिली ."
उतरलेल्या झाल्यामुळे गमवावे लागले असून करावे लागले,भारतीय क्रिकेट संघ उतरलेल्या हॉटेलमध्ये अन्नातून विषबाधा झाल्यामुळे एका परदेशी पत्रकाराला प्राण गमवावे लागले असून इतर सोळा जणांना विषबाधेमुळे रुग्णालयात दाखल करावे लागले आहे .
उतरले असून होण्याची घडली,"भारतीय क्रिकेट संघासह एकूण तीन संघ "" त्रिनिदाद हिल्टन ' हॉटेलमध्ये उतरले असून , त्याच हॉटेलमध्ये अन्नातून विषबाधा होण्याची घटना घडली आहे ."
उतरले,आयर्लंड आणि कॅनडा यांचे संघही याच हॉटेलमध्ये उतरले आहेत .
होऊन लागण्याची गेल्या घडली होती,"""त्रिनिदाद हिल्टन'मध्ये गॅस गळती होऊन आग लागण्याची घटना गेल्या आठवड्यात घडली होती ."
घडली,त्या पाठोपाठ विषबाधेची गंभीर घटना घडली आहे .
मिळावी असून केली,"वेतनवाढ मिळावी या मागणीसाठी "" त्रिनिदाद हिल्टन ' मधील कर्मचारी आंदोलनाच्या "" मूड ' मध्ये असून त्यांनी हॉटेलसमोर वारंवार निदर्शनेही केली आहेत ."
आहे घेऊन आहे दिली,"या पार्श्‍वभूमीवर हॉटेल कामगारांचा या घटनांमागे हात आहे का , ही शक्‍यता लक्षात घेऊन तपासणी सुरू आहे , ' ' अशी माहिती त्रिनिदाद अँड टोबॅगोचे गृहमंत्री मार्टिन जोसेफ यांनी पत्रकारांना दिली ."
मिळणार,"विश्‍वकरंडक स्पर्धेदरम्यान भारतीय संघाला राष्ट्रीय सुरक्षा दलाच्या ""ब्लॅक कॅट कमांडो'चे संरक्षण मिळणार आहे ."
गेले झालेले येत,गेले दोन दिवस हिमवृष्टीने आणि पावसाने विस्कळित झालेले राज्यातील जनजीवन आता हळूहळू पूर्वपदावर येत आहे .
गेल्या झाला,"मात्र , जम्मू भागात गेल्या चोवीस तासांत विविध घटनांत दोन मुलींसह पाच जणांचा मृत्यू झाला ."
अनुभवायला,"राज्याच्या बहुतांश भागात आज "" सनी डे ' अनुभवायला मिळाला ."
साचलेले करण्यात आले,त्यामुळे रस्त्यांवर साचलेले बर्फ दूर करण्यात प्रशासनाला यश आले .
झाला,काश्‍मीर खोऱ्यातील बहुतेक जिल्हा मुख्यालयांचा राजधानी श्रीनगरशी संपर्क पुन्हा स्थापित झाला .
असल्याने झाला,"मात्र , वीज मंडळाचे कर्मचारी संपावर असल्याने वीजपुरवठा सुरू झाला नाही"
दाखवून करून,संपकरी कर्मचाऱ्यांनी सौजन्य ( ? ) दाखवून काल ( मंगळवारी ) रुग्णालयांचा वीजपुरवठा सुरू करून दिला .
कोसळणे खचणे झाला,"दरम्यान ; कालपासून घर कोसळणे , जमीन खचणे , पूर आदी नैसर्गिक आपत्तींमुळे दोन मुलींसह पाच जणांचा मृत्यू झाला ."
झाले,अन्य सात जण गंभीर जखमी झाले .
गाडले,एका लष्करी जवानासह दोघे काल बर्फाखाली जिवंत गाडले गेले होते .
सापडले,त्यांचे मृतदेह आज सापडले .
वाहून जाण्याच्या घडल्या,पुरामुळे अनेक ठिकाणी गुरे वाहून जाण्याच्या घटनाही घडल्या आहेत .
गेल्या कोसळून झाला,गेल्या ४८ तासांत मध्य प्रदेशात वीज कोसळून आणि गारपिटीमुळे १७ जणांचा मृत्यू झाला .
करण्याचा दिला,आपद्‌ग्रस्त ठिकाणी मदतकार्य सुरू करण्याचा आदेश राज्य सरकारने दिला आहे .
देण्यात,"चौथ्या "" पुलोत्सवा ' त नुकताच ज्येष्ठ कवी , दिग्दर्शक , लेखक गुलजार यांना "" बहुरूपी पुल ' सन्मान देण्यात आला ."
घेण्यात,त्यानिमित्त गुलजार यांची मुलाखतही घेण्यात आली .
केलेला राहिला,"गुलजार यांनी "" त्रिवेणी ' या नावाने सादर केलेला काव्याचा नवा आकृतिबंध रसिकांच्या मनात दीर्घकाळ रेंगाळत राहिला ."
विचारून घेण्याचा खटकला,मात्र गुलजार यांची मुलाखत इंग्रजी आणि मराठी भाषेत प्रश्‍न विचारून घेण्याचा प्रयत्न सर्वांनाच खटकला .
चाचपडत वानवा होती असणाऱ्या होती,"प्रश्‍नकर्तेही शेवटपर्यंत चाचपडत राहिले ; कारण सफाईदार इंग्रजीची वानवा होती आणि शेवते यांची "" सुपरफास्ट मराठी ' गुलजार यांच्यासारख्या अमराठी , पण मराठी भाषेवर प्रेम असणाऱ्या कलाकारासाठी अवघड होती ."
बोलून दाखवली,स्वतः गुलजार यांनीही दोन - तीन वेळा ही अडचण बोलून दाखवली .
केले,पण प्रश्‍नकर्त्यांनी तिकडे दुर्लक्ष केले .
आली,"परिणामी प्रश्‍न मराठी - इंग्रजीत आणि गुलजार यांची फर्मास उत्तरे हिंदीत , अशी वेगळीच "" त्रिवेणी ' रसिकांसमोर आली ."
झालेल्या घडलेला,नुकत्याच झालेल्या महापालिकेच्या निवडणुकीत एका प्रभागातील उमेदवाराच्या प्रचारफेरीदरम्यान घडलेला हा किस्सा .
मिळालेल्या आयोजिली होती,तिकीट मिळालेल्या उमेदवाराने प्रचारार्थ वाहनफेरी आयोजिली होती .
देत निवडून,"प्रचारफेरीत कार्यकर्ते घोषणा देत होते , तर जीपमधील ध्वनिवर्धकावरून महिला कार्यकर्त्या "" आमच्या दादांना निवडून द्या ."
करतील,ते अमूक कामे करतील .
देत,"तुमचे प्रश्‍न सोडवतील , ' अशा घोषणा देत होत्या ."
देऊन ठेवला,घोषणा देऊन थकल्यावर त्यांनी माईक खाली ठेवला .
साधून उचलला निवडून दिली,"ही संधी साधून त्यांच्या चिरंजीवांनी माईक उचलला आणि "" आमच्या दादांना निवडून द्या , ' अशी घोषणा त्यानेही दिली ."
देताना केल्याने झाले,"मात्र , त्याने घोषणा देताना दादांच्या पक्षाऐवजी दुसऱ्याच पक्षाचा उल्लेख केल्याने सर्व जण स्तब्ध झाले ."
उतरून बोलणारे दचकले,जीपमधून उतरून मतदारांशी बोलणारे दादाही दचकले .
मिळाला निवडून पक्षांतर करीत मारून नेली,"चिरंजीवांच्या चुकीमुळे त्याला आईकडून "" धपाट्या ' चा प्रसाद मिळाला , तर "" निवडून यायच्या आधीच माझे पक्षांतर झाले , ' अशी कोटी करीत दादांनी वेळ मारून नेली ."
,पीएमटी प्रवासातील हा प्रसंग .
बोलत चढली,मोबाईलवर बोलत एक तरुणी डेक्कन जिमखाना स्थानकावर बसमध्ये चढली .
देण्यासाठी गेला बोलणे दिसेना,"तिकीट देण्यासाठी वाहक तिच्या नजीक गेला , तरीही मोबाईलवरील तिचे बोलणे थांबण्याचे चिन्ह दिसेना ."
घ्या बोलत बसा म्हणाला,"तेव्हा "" अहो ताई , आधी तिकीट घ्या नि मग खुशाल बोलत बसा ' असे वाहक तिला मोठ्याने म्हणाला ."
बोलणे,वाहकाच्या खड्या बोलाने तरुणीने मोबाईलवरील आपले बोलणे आटोपते घेतले .
देताना म्हणाला बोला हो चढताना घेताना ठेवा,"तिकीट देताना वाहक पुन्हा म्हणाला , "" "" ताई , तुम्ही मोबाईलवर खुशाल बोला हो ; पण बसमध्ये चढताना - उतरताना आणि तिकीट घेताना तरी मोबाईल बंद ठेवा ' !"
आला उठली बोलतच,एवढ्यात त्या तरुणीचा थांबा आला आणि आपल्या जागेवरून ती उठली ते मोबाईलवर बोलतच !
बोलणे होते,बसमधून उतरतानाही तिचे मोबाईलवर बोलणे चालूच होते .
झाल्याने झाला होता,सर्व प्रवाशांसमोर बोलूनही तरुणीवर कोणताच परिणाम न झाल्याने वाहकाचा चेहरा पाहण्यासारखा झाला होता .
घडणाऱ्या लावला लागत,"आसपास घडणाऱ्या घटनांचा अन्वयार्थ कसा लावला जाईल , याचा पत्ता कोणालाच लागत नाही ."
घडणाऱ्या घेऊन असते,"राज्य , राष्ट्रीय पातळीवर घडणाऱ्या प्रसंगांचा संदर्भ लक्षात घेऊन त्याला स्थानिक पातळीवर जोडण्याची हौस अनेकांना असते ."
झालेल्या झाली,नुकत्याच झालेल्या एका कार्यक्रमात वक्‍त्यांच्या या हौसेमुळे हास्यनिर्मिती झाली .
झाले गेला सांगत असल्याची झाली,"त्याचे झाले असे , की काही दिवसांपूर्वी मुंबईत सिद्धिविनायकाच्या दर्शनाला "" सुपरस्टार ' अमिताभ बच्चन गेला असताना तो गजाननाचे वाहन मूषकाच्या कानात काही तरी सांगत असल्याची छायाचित्रे अनेक ठिकाणी प्रसिद्ध झाली ."
असल्याने घेऊन केली असावी काढून पकडून म्हणाले पोचवायची झाल्यास केली पोचते,"गणपतीचे वाहन मूषक असल्याने त्याची मदत घेऊन अमिताभने आपली मागणी सिद्धिविनायकाकडे केली असावी , असा अर्थ काढून अन्‌ तोच धागा पकडून संबंधित वक्ते म्हणाले , "" पुण्यात श्रीमंत दगडूशेठ हलवाई गणपतीपर्यंत आपली मागणी पोचवायची झाल्यास "" तात्यां'च्या माध्यमातून केली की लवकर पोचते !"
वाढता टाकतो झालेल्या आला,"मराठी चित्रसृष्टीचा वाढता विस्तार जुन्या कलाकारांना गोंधळात कसा टाकतो , याचा प्रत्यय नुकत्याच झालेल्या एका कार्यक्रमात आला ."
होत्या,"मराठी चित्रसृष्टीवर आधारित एका पुस्तकाच्या ""प्रमोशन'साठी ज्येष्ठ नायिका हजर होत्या ."
आल्या,त्या कार्यक्रमाच्या नियोजित वेळेपूर्वी आल्या होत्या .
झाला,"मात्र , नव्या पिढीतील काही नायिकांना उशीर झाला ."
झाले,त्यातच कार्यक्रमस्थळी एका नव्या नायिकेचे आगमन झाले .
पाहून असल्याचा आणला,त्या दोघींनी एकमेकींकडे पाहून आमच्यातील ओळख फारच जुनी असल्याचा आविर्भाव चेहऱ्यावर आणला .
मिळाल्याचे पाहून वाकून केला,"जुन्या नायिकेकडून प्रतिसाद मिळाल्याचे पाहून , नव्या नायिकेने लगेच खाली वाकून त्यांना नमस्कार केला ."
केला,जुन्या नायिकेने एका भलत्याच नावाने त्या नव्या नायिकेचा उल्लेख केला .
झाले म्हणावे लागेल,"तथापि , संग्रहालयाच्या निकोप वाढीच्या दृष्टीने शासनाचे दुर्लक्षच झाले , असे खेदाने म्हणावे लागेल ."
पडते,संग्रहालयाच्या प्रसिद्धीच्या दृष्टीने शासन यंत्रणा कमी पडते आहे .
येणाऱ्या मिळत,जिल्ह्यात येणाऱ्या पर्यटकांना पाचगणी - महाबळेश्‍वर व कोयना धरणाशिवाय फारशी माहिती मिळत नाही .
पळताना दिसतात,त्यामुळे हे पर्यटकही तिकडेच पळताना दिसतात .
करून करता,"शासनाने या संग्रहालयांची माहिती बेवसाईट , तसेच जाहिरात करून केल्यास जास्तीत - जास्त पर्यटकांना या संग्रहालयांकडे आकर्षित करता येईल ."
जपून ठेवलेला ठेवा ठेवता,जिवापाड जपून ठेवलेला अमूल्य ठेवा त्यांच्यासमोर ठेवता येईल .
मिळवून करेन सांगत असतानाच करू दिली,"शाहू कलामंदिराच्या नूतनीकरणासाठी मुख्यमंत्री निधीतून मदत मिळवून देण्यासाठी प्रयत्न करेन , असे सांगत असतानाच आगामी नाट्य संमेलनाच्या आयोजनासाठी सातार्‍याचाही प्राधान्याने विचार करू , अशी ग्वाही नाट्य परिषदेचे अध्यक्ष , ज्येष्ठ अभिनेते मोहन जोशी यांनी येथे दिली ."
देऊन केली,श्री . जोशी यांनी आज शाहू कलामंदिरास भेट देऊन या नाट्यगृहाच्या कामाची पाहणी केली .
होते,"आमदार शिवेंद्रसिंहराजे भोसले , नगराध्यक्ष डॉ. अच्युत गोडबोले , उपाध्यक्ष ऍड . दत्ता बनकर प्रमुख उपस्थित होते ."
केली,"शाहू कलामंदिराचा रंगमंच , कलावंतांची मेकअप रूम , इतर सुविधा , बैठक व्यवस्था आदी गोष्टींची त्यांनी पाहणी केली ."
होत असलेल्या केले,शाहू कलामंदिरात होत असलेल्या सुधारणाबाबत त्यांनी समाधान व्यक्त केले .
दिल्या घेण्याची केली,"या नाट्यगृहाच्या नूतनीकरणासंदर्भात त्यांनी काही सूचनाही दिल्या , तसेच पुण्या - मुंबईच्या काही सल्लागार संस्थांचा सल्ला घेण्याची सूचना श्री . जोशी यांनी मुख्याधिकार्‍यांना केली ."
बोलताना म्हणाले करता येतील,"पाहणीनंतर पत्रकारांशी बोलताना मोहन जोशी म्हणाले , "" नाट्यगृहातील फ्लोअरिंग , खुर्च्या आदींची कामे करता येतील ."
अस्वच्छता आहे,"मात्र , या ठिकाणी अस्वच्छता खूप आहे ."
आहे,हे एक जुने नाट्यगृह आहे .
मिळतो,प्रेक्षकांचाही चांगला प्रतिसाद नाटकांना मिळतो .
करणे होत,नाट्यगृहाजवळ रंगमंचीय साहित्याची ने - आण करणे गैरसोयीचे होत आहे .
येण्यास नसतात,त्यामुळे व्यावसायिक नाट्यसंस्था येथे येण्यास फारशा उत्सुक नसतात .
करून पाहिजेत,पालिकेने या सुधारणा करून घेतल्या पाहिजेत .
केला,शासनाने वैशिष्ट्यपूर्ण कामासाठी म्हणून काही निधी शाहू कलामंदिरासाठी नुकताच मंजूर केला आहे .
भासल्यास मिळू शकतो,आवश्‍यकता भासल्यास मुख्यमंत्री निधीतून आणखी निधी मिळू शकतो .
करता येतील,त्यातून आणखी आवश्‍यक सुविधा नाट्यगृहात करता येतील .
पाठवल्यास स्वत भेटून करू दिले,"येथील पालिकेने तसा प्रस्ताव नाट्य परिषदेकडे पाठवल्यास आपण स्वत : मुख्यमंत्र्यांना भेटून त्यासाठी प्रयत्न करू , असे आश्‍वासन श्री . जोशी यांनी दिले ."
राहिली असल्याचेही सांगितले,राज्यात अशाप्रकारे दोन नाट्यगृहे उभी राहिली असल्याचेही त्यांनी सांगितले .
व्हावे केली,"आमदार शिवेंद्रसिंहराजे भोसले यांनी समस्त सातारकरांच्यावतीने सातार्‍यात नाट्य संमेलन व्हावे , अशी अपेक्षा व्यक्त केली ."
म्हणाले आल्या,"त्यावर श्री . जोशी म्हणाले , "" सोलापूर , लातूर येथूनही नाट्य संमेलनाच्या आयोजनाच्या मागण्या आल्या आहेत ."
आहेत,असे सहा - सात प्रस्ताव आहेत .
होईल,नाट्य संमेलनाच्या आयोजनाची बैठक होईल .
केला,"त्यात सातार्‍याचाही विचार निश्‍चितच केला जाईल . """
करण्यात,या वेळी डॉ. अच्युत गोडबोले यांच्या हस्ते मोहन जोशी यांचा सत्कार करण्यात आला .
होते,"पालिकेचे मुख्याधिकारी सतीश कुलकर्णी , मधुकर फल्ले , राजेश जोशी , नगर अभियंता श्री . झिरपे , हेमंत गाडेकर , पालिकेचे अधिकारी उपस्थित होते ."
देण्याच्या आहे,"मुंबईतील समांतर रंगभूमीची जागा "" मातोश्री बिल्डर्स "" ला देण्याच्या कारणावरून नाट्य परिषदेच्या नियामक मंडळाचे सदस्य दामू केंकरे यांच्याशी वाद सुरू आहे ."
बोलताना म्हणाले दिलेली,"या संदर्भात बोलताना मोहन जोशी म्हणाले , "" आपण समांतर रंगभूमीची जागा कोणालाही दिलेली नाही ."
आलेला आहे करू शकेन,"समांतर रंगभूमीसाठी आलेला प्रस्ताव तांत्रिकदृष्ट्या चुकीचा आहे , हे मी कधीही सिद्ध करू शकेन ."
केले,प्रायोगिक रंगभूमीवर मीही अनेक वर्षे काम केले आहे .
घ्यावेच कळते,"हे सर्व अनुभव त्या अवस्थेत घ्यावेच लागतात , तरच रंगभूमीचे महत्त्व कळते ."
असावे शकतील,"नाट्यगृह वातानुकूलित असावे , असा अट्टाहास का ? पंखेही चालू शकतील ."
आहे केल्या पाहिजेत,आहे त्यातच सुधारणा केल्या पाहिजेत .
आहेत,दामू केंकरे ज्येष्ठ आहेत .
आहेत,"मात्र , त्यांच्या चुकीच्या अपेक्षा आहेत . """
जोडण्यात असून येत्या होणार,"केंद्रीय टपाल खात्याकडून मोहोळ , अक्कलकोट व बार्शी कार्यालये "" ऑनलाइन "" ने जोडण्यात आली असून ही सेवा येत्या बुधवार ( ता . २३ ) पासून सुरू होणार आहे ."
जोडण्यात येणार,"टप्प्या - टप्प्याने जिल्ह्यातील ग्रामीण भागातील टपाल कार्यालये संगणकीकरण व "" ऑनलाइन "" ने जोडण्यात येणार आहेत ."
होणार,"या "" ऑनलाइन "" सेवेमुळे इंटरनेट , ई - मेल , ई - पोस्ट , वेस्टर्न मनी ट्रान्स्फर , त्वरित मनिऑर्डर सेवाही सुरू होणार आहे ."
वापरास गेल्या केली,ब्रॉडबॅंड प्रणालीच्या वापरास टपाल विभागाने गेल्या वर्षीपासून सुरवात केली आहे .
जोडलेले,"या पूर्वी सोलापूर शहरातील मुख्य टपाल कार्यालय , सोलापूर मार्केट , जिल्हा न्यायालय , इंदिरानगर , दाजीपेठ , अक्कलकोट एमआयडीसी , सीटी पोस्ट कार्यालय , चौपाड "" ऑनलाइन "" ने जोडलेले आहेत ."
जोडणार,प्रत्येक कार्यालय मोडेमने एकमेकांना जोडणार आहेत .
करण्यात येणार,संगणक या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रत्येक कार्यालयात उपयोग करण्यात येणार आहे .
असते,या कार्यालयात बचत खात्याच्या व्यवहारासाठी खूप गर्दी असते .
थांबावे,त्यामुळे नागरिकांना खूप वेळ थांबावे लागते .
होण्यासाठी करण्यात येणार दिली,"त्यासाठी काम जलद होण्यासाठी लवकरच संगणकीकरण करण्यात येणार आहे , अशी माहिती वरिष्ठ पोस्टमास्टर एच. एल. मुल्ला यांनी "" सकाळ "" ला दिली ."
मिळाली,केंद्रीय टपाल खात्याकडून येथील सर्व टपाल कार्यालयांत संगणकीकरणाला मंजुरी मिळाली आहे .
राहिलेली जोडण्यात येणार,"राहिलेली १६ कार्यालये "" ऑनलाइन "" ने जोडण्यात येणार आहेत ."
करण्यात येणार,"त्यानंतर काउंटर टपाल कार्यालय म्हणून मेडिकल कॉलेज , मंगळवार पेठ , अशोक चौक , जोडभावी पेठ , शनिवार पेठ , शुक्रवार पेठ यांसह ११ कार्यालयांमध्ये टप्प्याटप्प्याने संगणकीकरण करण्यात येणार आहे ."
केला,सोलापुरातील सध्या आठ कार्यालयांत स्पीड पोस्ट व रजिस्टरसाठी संगणकाचा उपयोग केला जातो .
आहे,सोलापुरातील मुख्य कार्यालय संपूर्ण संगणकीकृत आहे .
केले,भाळवणी ( ता . पंढरपूर ) येथील चंद्रभागा सहकारी साखर कारखान्याने कार्यक्षेत्रातील सभासद व बिगर सभासदांच्या संपूर्ण उसाचे गाळप केले आहे .
करून केला,"कारखान्याने माढा , मोहोळ , बार्शी , वैराग या भागातील जवळपास ६० हजार टन अतिरिक्त उसाचे गाळप करून शेतकर्‍यांचा बरासाच भार हलका केला आहे ."
येत्या राहणार दिली,"कारखान्याचा गाळप हंगाम येत्या २५ मे अखेरपर्यंत सुरू राहणार आहे अशी माहिती कारखान्याचे अध्यक्ष कल्याणराव काळे यांनी आज "" सकाळ "" ला दिली ."
केले,कारखान्याने तालुक्‍यातील आपल्या सभासद व बिगर सभासदांच्या उसाचे वेळेत गाळप केले आहे .
करून केले,यावर्षीच्या हंगामात कारखान्याने आतापर्यंत पाच लाख ८६ हजार ८४० टन उसाचे गाळप करून सहा लाख ६६ हजार ६७५ साखर पोत्यांचे उत्पादन केले आहे .
मिळाला,कारखान्याला सरासरी साखर उतारा ११ . ४६ टक्के इतका मिळाला आहे .
झाली होती,चालू वर्षीच्या गाळप हंगामासाठी कारखान्याकडे १६ हजार एकर उसाची नोंद झाली होती .
केले असून केले,"या संपूर्ण उसाचे गाळप केले असून जिल्ह्यातील माढा , सांगोला , माळशिरस , मोहोळ , करमाळा , वैराग या भागातील एक लाख ११ हजार टन उसाचे गाळप केले आहे ."
उद्‌भवलेल्या करण्यास केली असल्याचेही सांगितले,यामुळे जिल्ह्यात उद्‌भवलेल्या अतिरिक्त उसाचे गाळप करण्यास कारखान्याने चांगली मदत केली असल्याचेही श्री . काळे यांनी सांगितले .
होत,माझा शिष्य सुनीत टप्पू याद्वारे इंट्रोड्यूस होत आहे . '
,अण्णांच्या स्मृतीतला इतिहास ...
,( संजय कुलकर्णी )
लागलेला,"ललितकलादर्श संस्थेच्या जडणघडणीत , इतक्‍या वर्षांच्या कारकिर्दीत आणि माईल स्टोनच्या उभारणीत रथी , महारथींचा हातभार लागलेला आहे ."
केली राहिलेल्या,"कलाकारांनी आपल्या अभिनयाने जशी संस्था समृद्ध केली तशीच नाटककारांनी , संगीतकारांनी , वादक कलाकारांनी आणि पडद्याआड राहिलेल्या दिग्गजांनीसुद्धा ."
नसतील कोरली,काही आज हयात नसतील ; पण त्यांची नावं संगीत रंगभूमीच्या इतिहासात कोरली गेली आहेत .
दिसेलच,असं चित्र यापुढे दिसेलच असंही नाही .
होता,तो काळच वेगळा होता .
झपाटल्यागत करायची,झपाटल्यागत मंडळी कामं करायची .
जपण्यासाठी केलेलं,नावासाठी किंवा ते जपण्यासाठी कुणीही काहीही केलेलं नाही .
दडलेला,त्यांच्या कारकिर्दीचा इतिहास अण्णा पेंढारकरांच्या स्मृतीत दडलेला आहे .
करायचा केलं,"नाटककारांचा उल्लेख करायचा तर पु. भा. भावे , बाळ कोल्हटकर , विद्याधर गोखले , नानासाहेब शिरगोपीकर , इत्यादींनी ललितकलादर्शवर प्रेम केलं ."
मानली,संस्था स्वतःची मानली .
झाले,"फक्‍त गायक नटच नाही , नृत्यदिग्दर्शक गुरू पार्वतीकुमारही ललितकलादर्शचा अविभाज्य घटक झाले ."
दिलं,साथसंगतीला नाट्यप्रयोगात महत्त्वाचं स्थान दिलं ते ललितकलादर्शनेच .
,अण्णांचं आणि गोविंदरावांचं अजोड नातं .
गाजविल्या,अनेक मैफली अण्णांनी त्यांच्या बरोबरीने गाजविल्या .
,"दामूअण्णा पार्सेकर ( तबला ) , हेसुद्धा संस्थेच्या परिवारातीलच ."
जोडल्या गेल्यात,योगिनी जोगळेकर या स्त्रीलेखिका म्हणून ललितकलादर्शच्या यादीत कायमच्या जोडल्या गेल्यात .
,"नाना रायरीकर , मनोहर कुलकर्णी , श्रीकांत मोघे , शिवा चिखलीकर , भार्गवराव पांगे , अनंत वझे , गोंडा रेळे , वसंतराव देशपांडे , भार्गवराम आचरेकर हे सर्व अण्णा पेंढारकरांचे हितचिंतक ."
जोडली,"आपल्या संगीत रंगभूमीच्या वाटचालीत अण्णांनी किती माणसं जोडली , याचा हा पुरावाच !"
मानतात,म्हणूनच अण्णा पेंढारकरांना आज सर्वच जण मानतात !
,- संजय कुलकर्णी
,"कॅसेट रिलीज कम "" इव्हेंट '"
,( मंदार जोशी )
आहे,"सध्याचा जमाना ""इव्हेंटस्‌'चा आहे ."
गेल्या होणाऱ्या असतात,"गेल्या काही वर्षांमध्ये "" ऍवॉर्डस्‌ सेरीमनीज ' च्या निमित्तानं होणाऱ्या "" इव्हेंटस्‌ ' प्रचंड चर्चेत असतात ."
हेरून केलं,""" टीव्ही क्वीन ' एकता कपूरनं नेमकी हीच गोष्ट हेरून आपल्या चित्रपटाच्या कॅसेट रिलीज फंक्‍शनला इव्हेंटमध्ये कन्व्हर्ट केलं ."
केलं,"तिच्या "" बालाजी टेलिफिल्म्स लि . ' या कंपनीनं आता चित्रपटनिर्मितीसाठी संजय दत्त आणि संजय गुप्ताच्या "" व्हाईट फिदर फिल्म्स ' शी "" टायअप ' केलं आहे ."
असलेल्या झालं,"या "" टायअप ' ची पहिली निर्मिती असलेल्या "" शूटआऊट ऍट लोखंडवाला ' या चित्रपटाच्या कॅसेटचं प्रकाशन नुकतंच झालं ."
झाली,राकेश रोशन आणि जितेंद्र यांच्या उपस्थितीत ही कॅसेट प्रकाशित झाली .
होती,"यावेळी संजय गुप्ता आणि एकता कपूर यांच्यासह विवेक ओबेरॉय , सुनील शेट्टी , सिकंदर खेर , रोहित रॉय , नेहा ओबेरॉय , कोएना मित्रा , अरबाझ खान , इशा कोप्पीकर , आरती छाब्रिया आदी स्टार मंडळी उपस्थित होती ."
झाला ऐकवली,"अवघ्या दहा वर्षांपूर्वी ""बालाजी टेलिफिल्म्स'चा जन्म आपल्या ऑफिसमधील बेसमेंटमध्ये कसा झाला , याची रंगतदार कथा यावेळी जितेंद्रनी ऐकवली ."
केलेल्या आधारलाय,"मुंबईतील लोखंडवाला कॉम्प्लेक्‍समध्ये १९९१ मध्ये मुंबई पोलिसांनी केलेल्या कारवाईवर "" शूटआऊट ऍट लोखंडवाला ' हा चित्रपट आधारलाय ."
झालाय,विवेक ओबेरॉय गॅंगस्टर माया डोळस झालाय .
साकारलाय दिसेल,"त्याच्या गॅंगमधील बुवा तुषार कपूरनं साकारलाय , तर रोहित रॉय फट्टूच्या भूमिकेत दिसेल ."
झालेत आहेत,"संजय दत्त एसीपी खान झालेत , तर अमिताभ बच्चन ऍडव्होकेट धिंग्रांच्या रोलमध्ये आहेत ."
दिसणार,"अभिषेक बच्चन , सुनील शेट्टी , अरबाझ खान ही मंडळीसुद्धा या चित्रपटात दिसणार आहेत ."
झालीय,दिया मिर्झा या चित्रपटात क्राईम रिपोर्टर झालीय .
येऊन घेतल्या,विशेष म्हणजे याच रोलमध्ये स्टेजवर येऊन तिनं काही कलाकारांच्या मुलाखती घेतल्या .
थिरकल्या,"कॅसेट प्रकाशनापूर्वी संजय गुप्तांच्या "" कॉंटे ' , "" जिंदा ' , "" मुसाफिर ' या चित्रपटांमधील गाण्यांवर कोएना मित्रा , इशा कोप्पीकर , नेहा ओबेरॉय या नायिका थिरकल्या ."
दाखवलं,""" शूटआऊट ऍट लोखंडवाला ' तसेच "" वूडस्टॉक व्हिला ' या आगामी चित्रपटांमधील गाण्यांवरील डान्समध्ये विवेक ओबेरॉय , सिकंदर खेर , रोहित रॉय यांनीही आपलं डान्सस्कील दाखवलं ."
दाखवला जाणार,"हा कार्यक्रम ""स्टार प्लस'वर दाखवला जाणार आहे ."
,- मंदार जोशी
,श्रीमंत कोण ?
मिळतात आहे,"आपल्याकडे बॉलीवूडमध्ये एका सिनेमाचे सर्वात जास्त पैसे कुणाला मिळतात , ते सर्वांनाच ठाऊक आहे ."
मिळतात होत,"ते किती मिळतात , याचीही सतत चर्चा होत असते ."
दिला वाढवतात पाहिलेलं असतं,"एक सुपरहिट दिला की कलाकार आपली किंमत कशी अवाच्या सवा वाढवतात , तेही आपण पाहिलेलं असतं ."
घेतो घेतो ऐकलेलं असतं,"मग शाहरूख "" डॉन ' साठी बारा कोटी घेतो आणि त्यापाठोपाठ आमीर "" लज्जो ' साठी तेरा कोटी घेतो , हे आपण ऐकलेलं असतं ..."
होता,"हॉलीवूडमध्ये परवापरवापर्यंत जिम कॅरे "" हायेस्ट पेड ऍक्‍टर ' होता ."
केली,आता मात्र टॉम हॅंक्‍सने त्याच्यावर मात केली आहे .
घेतले,"जिम कॅरेने १९९६ मध्ये ""केबल गाय'साठी जवळजवळ ४ कोटी डॉलर्स घेतले होते ."
केली टाकलं,"आता "" दा विंची कोड ' च्या सीक्‍वलसाठी , "" एंजल्स ऍण्ड डेमॉन्स ' साठी टॉम हॅंक्‍सने ३ ते ५ कोटी डॉलर्सची मागणी केली आहे आणि जिम कॅरेच्या पुढे पाऊल टाकलं आहे ."
,वेब मूव्ही
चालल्या,न्यूयॉर्कच्या युनियन स्क्‍वेअर भागात एका काळोख्या लाऊंजमध्ये त्या ऑडिशन्स चालल्या होत्या ...
आल्या निवडलं होतं,जवळजवळ हजार एन्ट्रीज आल्या होत्या आणि त्यातून फक्‍त २४ जणांना फायनल राऊंडसाठी निवडलं होतं .
होत्या होणार होती चमकायचं होतं,एकूण भूमिका होत्या आठ ... म्हणजे निवड होणार होती फक्‍त आठ जणांची ... शेवटी रूपेरी पडद्यावर चमकायचं होतं ना !
नव्हतंच,पण या मंडळींच्या एक्‍साइटमेंटचं कारण हे नव्हतंच मुळी .
होत,"या ऑडिशन्स होत होत्या ""लाइव्ह मॅन्शन : द मूव्ही'साठी ."
करणार,हा चित्रपट ऑनलाईन कम्युनिटी तयार करणार आहे .
असलेल्या करण्यात,"एक लाख मेंबर्स असलेल्या या वेबसाईटवरून या चित्रपटाचे निर्माते , दिग्दर्शक यांची निवड करण्यात आली ."
घेण्यात आल्या,कलाकारांच्या प्रिलिमिनरी राऊंड्‌सही ऑनलाईनच घेण्यात आल्या आणि आता ही फायनल ऑडिशन ...
केलेला येईल,लवकरच या ऑडिशनचे रिझल्ट्‌स डिक्‍लेअर होतील आणि एक ऑनलाईन कम्युनिटीने तयार केलेला थ्रिलर मूव्ही आकाराला येईल .
वेट वॉच,तोपर्यंत .. वेट ऍण्ड वॉच !
,""" जंजीर ' नावाची धग"
राखत धरली नसती,देव आनंदने आपल्या रॉमेन्टिक हिरोच्या इमेजवरचे विलक्षण प्रेम दूर राखत दोन युगुल गीतांची अपेक्षा धरली नसती तर ?
वागता ओळखली असती,राजकुमारने नेहमीच्या लहरी स्वभावानुसार न वागता भूमिकेची ताकद ओळखली असती तर ?
म्हणे आवडला,"( काय तर म्हणे , दिग्दर्शक प्रकाश मेहरा यांच्या केसाच्या तेलाचा वास आवडला नाही . )"
चमकायला लागला,तर अमिताभ बच्चन नावाचा तारा चमकायला आणखीन वेळ लागला असता .
करण्यात,हा निर्णय तातडीने लागू करण्यात आला आहे .
राहणार,हा नवा सुटीचा दिवस सध्याच्या सुटीच्या आदल्या किंवा पुढील दिवशी लागू राहणार आहे .
ठेवण्याचा घेण्यात,त्यानुसार पुणे जिल्ह्यातील उद्योग बुधवारी बंद ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे .
पाळणे असून केल्यास होऊ शकतो,"भार प्रेषण केंद्राच्या सूचना पाळणे "" महावितरण ' वर बंधनकारक असून , त्याची अंमलबजावणी न केल्यास "" महावितरण ' ला पाच लाखांपर्यंत दंड होऊ शकतो ."
घेण्यात,त्यामुळे हा निर्णय घेण्यात आला आहे .
आणण्यास होणार असून झाल्यावर करण्यात कळविले,"यामुळे राज्यात पूर्वघोषित वेळेशिवाय अतिरिक्त भारनियमन आटोक्‍यात आणण्यास मदत होणार असून , परिस्थितीत सुधारणा झाल्यावर हे वाढीव भारनियमन रद्द करण्यात येईल , असे ""महावितरण'चे उपमुख्य जनसंपर्क अधिकारी डॉ. अरविंद नेरकर यांनी कळविले आहे ."
करण्यात आल्यामुळे लागू होणार बसणार,"पुणे परिसर भारनियमन मुक्त करण्यात आल्यामुळे पुणे , पिंपरी - चिंचवड , भोसरी या परिसरात हा निर्णय लागू होणार नाही ; मात्र जिल्ह्यातील तळेगाव , चाकण , रांजणगाव आदी प्रमुख औद्योगिक वसाहतींसह हजारो लघुउद्योगांना याचा मोठा फटका बसणार आहे ."
लागू असलेल्या वाढणार,तसेच अक्षय प्रकाश योजना लागू असलेल्या जिल्ह्यातील साडेचारशे गावांमध्ये एका तासाने भारनियमन वाढणार आहे .
होरपळून निघाला घ्यावा दिल्याची आहे करण्याची आल्याने पोचण्यापूर्वीच अनुभवायला,"संपूर्ण आसाम ज्या संघटनेच्या हिंसाचारामुळे होरपळून निघाला आणि राष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धेवरील बहिष्कार मागे घ्यावा म्हणून खुद्द आसाम सरकारनेच ज्या संघटनेला दहा कोटी रुपयांची "" ऑफर ' दिल्याची चर्चा आहे , त्या "" उल्फा ' या अतिरेकी संघटनेच्या अतिरेक्‍यासह तब्बल दहा तास प्रवास करण्याची वेळ आल्याने गुवाहाटीला पोचण्यापूर्वीच "" उल्फा "" च्या दहशतीची धग अनुभवायला मिळाली ."
,ती देखील वातानुकूलित डब्यामध्ये !
जाण्यासाठी करीत होता,गुवाहाटीला जाण्यासाठी प्रस्तुत प्रतिनिधी सरायघाट एक्‍स्प्रेसच्या वातानुकूलित बोगीमधून प्रवास करीत होता .
वाढलेली चढला,त्याच बोगीमध्ये दाढी आणि केस वाढलेली एक व्यक्ती ; तसेच बारा ते पंधरा बंदूकधारी पोलिसांचा ताफा चढला .
असावा वाटत होती,"एखादा चोर किंवा दरोडेखोर असावा , अशी शक्‍यता सर्वांनाच वाटत होती ."
नेण्यात येत असल्याचे समजले उंचावल्या,"मात्र , पोलिसांच्या पहाऱ्यामध्ये ज्या व्यक्तीला नेण्यात येत होते , तो ""उल्फा'चा अतिरेकी असल्याचे समजले आणि सर्वांच्याच भुवया उंचावल्या ."
असूनही फुटण्याची आली होती,बोगी वातानुकूलित असूनही सर्वांनाचा घाम फुटण्याची वेळ आली होती .
पकडले नेण्यात येत,संबंधित अतिरेक्‍याला कोलकता येथे पकडले होते व त्याला न्यू जलपायगुडी येथे न्यायालयीन कारवाईसाठी नेण्यात येत होते .
नेले आहे पकडले नेण्यात येणार होऊ शकतात,"सामान्य डब्यामधून नेले तर हा कोण आहे , त्याला का पकडले आहे , कोठे नेण्यात येणार आहे , असे असंख्य प्रश्‍न उपस्थित होऊ शकतात ."
पोचू नेण्यात येत असल्याचे सांगितले,"त्यामुळे अधिक लोकांपर्यंत ही माहिती पोचू नये , म्हणून त्याला वातानुकूलित बोगीमधून नेण्यात येत असल्याचे अतिरेक्‍याबरोबरच्या पोलिस अधिकाऱ्याने सांगितले ."
सांगण्यास दिला,"त्याचे नाव सांगण्यास मात्र , अधिकाऱ्याने स्पष्टपणे नकार दिला ."
असल्याने आल्यासारखे वाटत,वातानुकूलित बोगीच्या दोन्ही बाजूला दारांमध्ये बंदूकधारी पोलिस आणि दोन बोगींमधील जागेमध्येही पोलिस असल्याने बोगीला पोलिसांच्या गाडीचेच स्वरूप आल्यासारखे वाटत होते .
नेण्यात जाऊन असल्याची केली,"अतिरेक्‍याला नैसर्गिक विधीसाठी नेण्यात आले , तेव्हाही पोलिसांनी आधी आत जाऊन सर्व काही ठीक असल्याची खात्री केली ."
पाठविण्यात,त्यानंतरच त्याला आत पाठविण्यात आले .
झाला नसेल असल्याची करुन घेण्यासाठी होती घडले,दोन मिनिटांचाही कालावधी झाला नसेल ; पण तो आतच असल्याची खात्री करुन घेण्यासाठी पोलिसांची दारावर टकटक सुरू होती ; पण पोलिसांच्या सुदैवाने काहीही विपरीत घडले नाही .
सांगूनही करूनही केला,पोलिसांनी सांगूनही विचारणा करूनही उल्फाच्या त्या अतिरेक्‍याने अन्नाला स्पर्श केला नाही .
बोलतही नव्हता,तो फारसा कोणाशी बोलतही नव्हता .
करीत,पोलिसच त्याची विचारपूस करीत होते .
देत होता,त्यांनाही तो जेवढ्यास तेवढे उत्तर देत होता .
आले उतरला,अखेरीस रात्री दोननंतर न्यूजलपायगुडी स्थानक आले आणि अतिरेक्‍यासह पोलिसांचा बंदोबस्त बोगीतून खाली उतरला .
झोपून,त्यानंतरचा प्रवास अगदी निर्धास्तपणे झोपून झाला .
आल्यानंतरही असू शकते येत होता,"गुवाहाटीमध्ये आल्यानंतरही उल्फाच्या अतिरेकी कारवायांची धग किती असू शकते , याचा अंदाज पोलिस बंदोबस्तावरून येत होता ."
आलेला होता,"मात्र , रेल्वेच्या बोगीमध्ये आलेला अनुभव त्यापेक्षाही बोलका होता ."
करता करण्याचा आहे,सलग चौथ्या रेल्वे अर्थसंकल्पात भाडेवाढ न करता रेल्वे प्रवाशांना खूष करण्याचा रेल्वेमंत्री लालूप्रसाद यादव यांचा विचार आहे .
होण्याची आहे,वरिष्ठ वर्गांच्या वातानुकूलित डब्यांच्या आणि मालवाहतुकीच्या भाड्यात घट होण्याची शक्‍यता आहे .
करण्याचा देण्याचा राहील आहे,"त्याचबरोबर यंदाही आणखी नवे "" वातानुकूलित गरीब रथ ' सुरू करण्याचा आणि रेल्वे स्थानकांच्या आधुनिकीकरणासाठी खासगी क्षेत्राला आणखी वाव देण्याचा लालूप्रसाद यांचा प्रयत्न राहील , असा अंदाज आहे ."
मिळणाऱ्या वाढले वाढविण्याचा करता येणार सांगितले,""" रेल्वे प्रवाशांकडून मिळणाऱ्या महसुलाचे प्रमाण प्रचंड वाढले असताना , तिकीटदर वाढविण्याचा विचार करता येणार नाही , ' असे रेल्वे खात्यातील एका अधिकाऱ्याने सांगितले ."
करता वाढविण्याचे वापरतील वाटते,"रेल्वे भाडेवाढ न करता , रेल्वेगाड्यांची व्याप्ती आणि क्षमता वाढविण्याचे यशस्वी तंत्र लालूप्रसाद वापरतील , असे अधिकाऱ्यांना वाटते ."
झालेली घटलेल्या करण्याचा घेण्याची आहे,"महसुलात झालेली वाढ आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारात इंधनाच्या घटलेल्या किमती , यामुळे यंदा पहिल्या आणि दुसऱ्या वातानुकूलित श्रेणीचे भाडे कमी करण्याचा निर्णय लालूप्रसाद घेण्याची शक्‍यता आहे ."
गेल्या झाली होती सांगितले,"गेल्या वर्षी भाड्यात अशीच घट झाली होती , असे रेल्वे खात्यातील सूत्रांनी सांगितले ."
गेल्या करण्यात ठरल्याचे केले,"गेल्या वर्षी सुरू करण्यात आलेले "" गरीब रथ ' अतिशय यशस्वी ठरल्याचे लालूप्रसाद यांनी वेळोवेळी नमूद केले आहे ."
आहे,"त्यामुळे यंदाही काही नव्या ""गरीब रथां'ची घोषणा अपेक्षित आहे ."
झालेले होणे आहे,"घोषणा झालेले दिल्ली - मुंबई आणि दिल्ली - चेन्नई हे "" गरीब रथ ' ३१ मार्चपर्यंत सुरू होणे अपेक्षित आहे ."
येत्या होणार असून येणार सांगितले,"रेल्वेच्या आधुनिकीकरणासाठी येत्या पाच वर्षांत तीन लाख कोटी रुपयांची गुंतवणूक होणार असून , त्यातील ४० टक्के वाटा खासगी - सार्वजनिक सहकार्यातून येणार आहे , असे लालूप्रसाद यांनी नुकतेच एका कार्यक्रमात सांगितले होते ."
देण्याचा असेल,रेल्वेच्या मालवाहतुकीतही खासगी क्षेत्राला वाटा देण्याचा त्यांचा प्रयत्न असेल .
असलेली मिळण्याची करण्यात येत,रेल्वे गाड्यांसंदर्भात आवश्‍यक असलेली सर्व माहिती प्रवाशांना आता एकाच पुस्तिकेत मिळण्याची सोय पुणे विभागातर्फे करण्यात येत आहे .
असेल,पुढील आठवड्यापासून पुणे स्थानकावरील प्रतीक्षालयांत या पुस्तिका आणि टेबल दिनदर्शिकेएवढ्या छोट्या आकाराचे वेळापत्रक प्रवाशांसाठी उपलब्ध असेल .
आल्यावर लागणार आहे आहे हवी,"प्रवाशाला स्थानकावर आल्यावर आपली गाडी कुठल्या फलाटावर लागणार आहे , गाडी नियोजित वेळेत आहे का येथपासून पुढच्या कनेक्‍टिंग गाडीचे वेळापत्रक काय आहे , अशा अनेक प्रश्नांची उत्तरे हवी असतात ."
मिळावीत केली दिली,"प्रवाशाला ही उत्तरे एकाच ठिकाणी सहजपणे मिळावीत , या उद्देशाने पुणे विभागाने पुस्तिकेची सोय केली आहे , अशी माहिती विभागीय रेल्वे व्यवस्थापक पी. के. सक्‍सेना यांनी ""सकाळ'ला दिली ."
गेल्यावर मिळते असेल,"एखाद्या हॉटेलात गेल्यावर आपल्याला "" मेनू कार्ड ' मिळते , त्याप्रमाणे प्रतीक्षालयात हे "" मेनू कार्ड ' उपलब्ध असेल ."
करता असतील,"यात कोणत्या कारणासाठी कोणाला दूरध्वनी करता येईल , याबाबतची मार्गदर्शिका आणि संपर्क क्रमांक असतील ."
हाताळता करून देण्यात,"त्याचप्रमाणे सहज हाताळता येईल , अशा आकारातील वेळापत्रकाची प्रतही उपलब्ध करून देण्यात येईल ."
धावणाऱ्या असेल,मध्य रेल्वेच्या पुणे विभागातून धावणाऱ्या सर्व गाड्यांचे वेळापत्रक यात असेल .
देणारी करण्यात येत,याशिवाय पुणे स्थानकावरील दोन्ही पादचारी पुलांवर गाड्यांतील डब्यांची माहिती देणारी इलेक्‍ट्रॉनिक पट्टी सुरू करण्यात येत आहे .
आहे शोधण्यासाठी जाऊन करावी लागणार,यामुळे प्रवाशांना आपला डबा कोठे आहे हे शोधण्यासाठी फलाटावर जाऊन धावपळ करावी लागणार नाही .
होईल,ही व्यवस्था १५ एप्रिलपर्यंत कार्यान्वित होईल .
असल्याचे केले,पुणे विभागातील काही रेल्वे स्थानकांचे नूतनीकरणही सुरू असल्याचे श्री. सक्‍सेना यांनी नमूद केले .
म्हणाले करण्यात येत,"ते म्हणाले , "" "" कोल्हापूर , मिरज , सांगली आणि सातारा ही स्थानके आदर्श स्थानके म्हणून विकसित करण्यात येत आहेत ."
करण्यात आले असून करण्यात आला,"येथील सर्व मूलभूत सुविधांचे नूतनीकरण करण्यात आले असून , त्यासाठी प्रत्येकी ३० ते ४५ लाख रुपये खर्च करण्यात आला आहे ."
होते होते,"यातील ' देवमाणूस ' या चित्रपटाचे निर्माते होते ए. कृष्णमूर्ती , तर ' झेप ' या चित्रपटाचे निर्माते होते प्रख्यात अभिनेत्री वैजयंतीमाला व तिचे पती डॉ. सी. बाली ."
होते,या दोन्हीही चित्रपटांचे दिग्दर्शक होते राजदत्त .
चालले नाहीत,दोन्हीही चित्रपट अजिबात चालले नाहीत .
जाणवला,शिवाय त्या चित्रपटामधून डॉक्टरांचा काही प्रभावही जाणवला नाही .
,राजदत्त - डॉक्टर ह्या युतीचा आणखी एक चित्रपट म्हणजे ' चंद्र होता साक्षीला ' .
रखडला,तो तर फारच रखडला .
असूनही ठरला,"डॉ. लागू , यशवंत दत्त , कानन कौशल , आणि डॉक्टर अशी नामवंत मंडळी असूनही हा चित्रपट प्रभावशून्य ठरला ."
झाले,त्यामुळे डॉक्टरांचे चित्रपट - व्यवसायातील भवितव्य जवळ जवळ अंधकारमय झाले .
झाले होते,"' देवमाणूस ' चे बाह्यचित्रिकरण डॉक्टरांच्या चिपळूणच्या जवळपास म्हणजे कोयनानगर , पोफळी , दापोली या भागात झाले होते ."
होता,डॉक्टरांचा मुक्काम त्या निमित्ताने चिपळूणला होता .
असते नेऊन दाखविले होते,डॉक्टरांनी आपल्या आईलाही शूटिंग कसे असते ते तिथे नेऊन दाखविले होते .
जाऊन आलेल्या होत्या,इरावतीबाईही दोन - चार दिवस जाऊन आलेल्या होत्या .
येऊन जावे होती,मीही तिकडे येऊन जावे अशी डॉक्टरांची इच्छा होती .
होतं,पण ते कसं शक्य होतं ?
करायचे,डॉक्टर मात्र रोज मला चिपळूणहून फोन करायचे .
नव्हती,नशीब त्या वेळी आत्ती मुंबईत नव्हती .
काढते होऊन गेले होते,मी आता कधी आत्तीकडे विषय काढते असे डॉक्टरांना होऊन गेले होते .
सापडत नव्हती,पण मला अजून संधी सापडत नव्हती .
वाढतच होती,इकडे डॉक्टरांची अधीरता वाढतच होती .
करून सांगितले सांगून टाकले,"अशा वातावरणात एक दिवस डॉक्टरांनी भर दुपारी मला फोन करून सांगितले की , आमचं सर्व त्यांनी इरावतीबाईंना सांगून टाकले आहे ."
थांबले सांगून दिला,एवढं सांगूनचं डॉक्टर थांबले नाहीत तर त्यांनी तू इरावतीशी बोल असे सांगून इरावतीबाईंच्या हातात फोन दिला .
चमकणे असूनही फुटणे घेतला,"एक सेकंदाच्या त्या काळात दिवसा डोळ्यासमोर काजवे चमकणे , पंख्याखाली असूनही दरदरून घाम फुटणे अशासारख्या सगळ्या गोष्टींचा मी अनुभव घेतला ."
नव्हत्या पडली होती,इरावतीबाई समोर नव्हत्या तरी घशाला कोरड पडली होती .
साठवत,मी सगळे धैर्य कानांत आणि ओठात साठवत होते .
आले म्हणतात,"एवढयात इरावतीबाईंचे शब्द कानावर आले - - "" काय म्हणतात हे ? """
पट्टीतच होता,इरावतीबाईंचा स्वर साध्या पट्टीतच होता .
दिले आहे,"मीही तितक्याच सपाट आवाजात उत्तर दिले , "" खरं आहे ते ."
बोलूनही वाटत होतं झालं होतं,"एवढे तीनच साधे शब्द बोलूनही किती तरी हलकं वाटत होतं , दडपण दूर झालं होतं ."
बोलल्या,इरावतीबाई अधिक काही बोलल्या नाहीत .
दिला,त्यांनी फोन पुन्हा डॉक्टरांच्या हातात दिला .
वाटत,डॉक्टरही आता खूपच रिलॅक्स वाटत होते .
होते,एखादी लढाई जिंकल्याच्या आनंदात होते .
सांगत ठरल्याप्रमाणे सांगून झाले,"आणि मला सांगत होते - - "" ठरल्याप्रमाणे मी माझ्या बाजूने सर्व सांगून झाले आहे ."
करणार आहेस सांग,आता तू हे कधी करणार आहेस ते सांग .
ठेवला,""" लौकरच . असं म्हणून मी फोन खाली ठेवला ."
उगवणार कळत नव्हतं,पण हा लौकर कधी उगवणार हे माझं मलाच कळत नव्हतं .
बोलण्याचा मिळत नव्हता,आत्तीबरोबर बोलण्याचा निवांतपणा मिळत नव्हता .
असलं नव्हतं,हे जरी खरं असलं तरी ते संपूर्णतया खरं नव्हतं .
,आत्ती काही तीन्ही त्रिकाळ घराबाहेर रहात नव्हती .
होती होती,"खरी गोष्ट होती ती ही की , आत्तीची लग्नासंबंधीची आग्रही मतं मला माहीत होती ."
सोडून करायचं,आणि जनरीतीला सोडून असणारे हे अशा प्रकारचे लग्न मला करायचं आहे .
करते सांगण्याचे येत नव्हते,डॉक्टरसारख्या एका विवाहित पुरुषावर मी प्रेम करते आहे हे सांगण्याचे धाडसच माझ्यामध्ये अजून येत नव्हते .
वाटणे करणे असू शकते येत होता,नुसते वाटणे आणि प्रत्यक्षात ते करणे यात किती अंतर असू शकते याचा मला अनुभव येत होता .
पोहोचवावे पटवून सांगावं पटवून द्यायला होणार,कुणामार्फत हे आत्तीपर्यंत पोहोचवावे किंवा तिला पटवून द्यायला सांगावं तर ही असली गोष्ट आत्तीला पटवून द्यायला कोण तयार होणार ?
व्हायचा,कारण माझ्या आधी त्या मध्यस्थांचा उद्धार व्हायचा .
द्यायची नव्हती,माझ्यासाठी इतरांना मनस्ताप द्यायची मला अजिबात इच्छा नव्हती .
होईल घेणार,जे काही होईल त्याची सर्वस्वी जबाबदारी माझी मी घेणार होते .
समजली,दुसऱ्या दिवशी डॉक्टरांच्याकडून आदल्या दिवशीच्या बोलण्याची इरावतीबाईंची प्रतिक्रिया समजली .
विचारला वागले चालेल,"त्यांनी पहिलाच प्रश्न डॉक्टरांना विचारला , "" मीही अशीच वागले तर चालेल का ? """
चालणार,""" अजिबात चालणार नाही ."
हवीस,तूही मला हवीस .
घेऊया सुचविले दिला केलाच लावून करता येणार भरला,"डॉक्टरांचे त्यावर उत्तर त्यावर आपण घटस्फोट घेऊया असे इरावतीबाईंनी डॉक्टरांना सुचविले , पण त्यालाही डॉक्टरांनी ठाम नकार दिला आणि त्यातूनही इरावतीबाईंनी तो अट्टाहास केलाच तर त्यांना ' घाणेकर ' आडनाव लावून मुंबईत प्रॅक्टिस करता येणार नाही असा दमही भरला ."
होता बसलेली करायची करायला लागणार होती,मेडिकल प्रॅक्टिस हा इरावतीबाईंचा दुसरा श्वास होता आणि दहा वर्षांनंतर इतकी जम बसलेली प्रॅक्टीस पुन्हा दुसऱ्या नावाने करायची म्हणजे पहिल्यापासून सुरुवात करायला लागणार होती .
घेण्याचा पडला,घटस्फोट घेण्याचा इरावतीबाईंचा इरादा मोडून पडला असावा .
सांगितले ऐकून वाटलं,पुढचे जे डॉक्टरांनी सांगितले ते ऐकून मात्र मला खरंच नवल वाटलं .
म्हणाल्या म्हणे शोधली,"इरावतीबाई म्हणाल्या म्हणे की , निदान मुलगी तरी चांगली शोधली आहे ."
करा,पण हे सर्व करण्याआधी तिची नीट व्यवस्था करा .
आणून कराल,नाहीतर तशीच तिला दारात आणून उभी कराल .
निघालं घेईन,तिचं मूल शिकण्यात हुशार निघालं तर त्याच्या शिक्षणाची जबाबदारी मी घेईन .
आहेत झाल्या,"इरावतीबाई खरंच स्थितप्रज्ञ आहेत असं आता मला वाटायला लागलं कारण प्रत्यक्ष नवऱ्यामध्ये , त्याच्या प्रेमामध्ये , संसारामध्ये त्या भागीदार स्वीकारायला तयार झाल्या होत्या ."
होत,सहसा स्त्रिया त्याला तयार होत नाहीत .
असून शिरले,मीही स्त्री असून ते स्वीकारलं होतं कारण मी इरावतीबाईंच्या संसारात शिरले होते .
हवेत म्हटल्यावर करणे होते,मला डॉक्टर हवेत म्हटल्यावर मला ही तडजोड करणे भागच होते .
पडतं घेण्याचं नव्हतं,पण इरावतीबाईंना हे असं ' पडतं ' घेण्याचं काही कारण नव्हतं .
दाखविला होता,पण त्यांनी तरीही हे सर्व स्वीकरण्यात मोठेपणा दाखविला होता .
आहे करायला निघाले भरून ऐकवले,मात्र त्यांना मूल नाही ही फार मोठी उणीव त्यांच्यामध्ये आहे म्हणून डॉक्टर माझ्याशी दुसरा विवाह करायला निघाले आहेत असे मात्र डोळ्यात पाणी भरून त्यांनी डॉक्टरांना ऐकवले .
वाटावं बोलून झालं,"त्या वेळी त्यांना बरं वाटावं म्हणून की काय , डॉक्टर बोलून गेले - - "" आणि तिलाही उद्या मूल झालं नाही तर ?"
आहे करतोय,माझं तिच्यावर प्रेम आहे म्हणूनच मी हे करतोय .
मानीत,सौ. माई तर आत्तीला आपली मोठी मुलगी मानीत .
होते,त्यामुळे माईंच्या घरा इतकेच ह्या घटनेचे दुःख आमच्या सर्व घरालाही होते .
काढणे वाटत नव्हते,ह्या अशा प्रसंगामुळे माझा विषय आत्तीसमोर काढणे मला योग्य वाटत नव्हते .
लागणे पडत,पण त्यामुळे आमच्या विषयाचा काही तरी सोक्षमोक्ष लागणे लांबणीवर पडत होते .
घेऊन झालेले होते,चित्तरंजन कोल्हटकरांना घेऊन सुरू झालेले गारंबीचा बापूचे प्रयोग चालू होते .
होती,चित्तरंजन यांची बापूबद्दल संमिश्र प्रतिक्रिया होती .
उमटत,त्याचे पडसाद सिनेमा नाटकविषयक साप्तहिकांतूनही उमटत होते .
आलो होऊन होऊन गेला होता,आम्ही युरोपहून परत आलो तेव्हा नाटक सुरु होऊन जवळजवळ दीड महिना होऊन गेला होता .
आल्यावरच,पण ऑगस्टच्या पहिल्या आठवड्यात नेमके डॉक्टर परत ( युरोपहून ) आल्यावरच .
घेतलेली स्विकारला,ऑगस्टच्या शेवटच्या आठवड्यात ' रसरंग ' या साप्तहिकामध्ये पत्रकार वसंत भालेकर यांनी घेतलेली चित्तरंजन कोल्हटकरांनी बापू का स्विकारला ?
लिहून कळवीत येण्याच्या केले,चंद्रलेखाचे निर्माते मोहन वाघ तर पत्र लिहून डॉक्टरांना कळवीत होते की डॉक्टरांच्या तारखांच्या अभावी आणि काही ठिकाणी दौऱ्याला न येण्याच्या त्यांच्या वृत्तीमुळे त्यांना गारंबीच्या बापूतून मोकळे केले होते .
आहे करायचे ठरवले,पण त्याचवेळी चंद्रलेखेने तुझे आहे तुजपाशीचे प्रयोग डॉक्टरांच्या सवडीने करायचे ठरवले होते .
बोलून ठेवले,तर नव्या नाटकाविषयीही बोलून ठेवले होते .
वाचलेला होता,पण रसरंगमधील चित्तरंजन ह्यांच्या मुलाखतीमध्ये डॉक्टरांच्या अनेक दुर्गुणाचा पाढा वाचलेला होता .
खणाणला यायचा,"फोन खणाणला , की माझ्या अंगावर शहारा यायचा ."
उठायचा,नंतर माझा बाळही तीन ते चार महिने झोपेतून दचकून उठायचा व मीही .
असतात म्हणतात,प्रत्येक स्त्रीला दोन जन्म असतात असं म्हणतात .
होऊन येते देते,"पहिली , ती कुणाची मुलगी होऊन जन्माला येते तेव्हा अन्‌ दुसरा ती बाळाला जन्म देते तेव्हा ."
झाला,पण माझ्या बाबतीत माझा तीनदा जन्म झाला .
,ही घटना १९९९ सालची NULL .
झालं गेले,झालं असं ... मला दिवस गेले होते .
लागली होती,सगळ्यांना तान्हुल्याची चाहूल लागली होती .
होत,नित्य नेमाने सर्व तपासण्या होत होत्या .
चाललं होतं,सर्व काही सुरळीत चाललं होतं .
झालेला,आमचा प्रेमविवाह झालेला NULL .
आलं होतं,बाळाच्या बातमीने कुठे सगळं पुन्हा जुळून आलं होतं .
लागला,मला नववा महिना लागला .
आले मारत जेवलो,तीन जुलै रोजी दुपारी ते आले असताना आम्ही एकत्र गप्पा मारत जेवलो .
दिली होते,मला सात जुलै तारीख दिली असल्याने सर्वजण काळजीतच होते .
न्यावे लागणार,आता कधीही मला दवाखान्यात न्यावे लागणार होते .
झाल्यानंतर घेण्यास सांगून जाण्यास निघाले,"त्यामुळे जेवणं झाल्यानंतर मला काळजी घेण्यास सांगून "" हे ' पुन्हा कामावर जाण्यास निघाले ."
जाणारे वळाले,वडिलांच्या घरापासून उजवीकडे बिबवेवाडीला जाणारे पतिराज त्या दिवशी मात्र डावीकडे म्हणजेच स्टेशनच्या रस्त्याने वळाले .
असेल करून आवरू लागले,त्यांना कुठे काम असेल असा विचार करून मी घरातील आवरू लागले .
झाल्यावर करावा करत असतानाच खणाणला,"आवरून झाल्यावर थोडा आराम करावा , असा विचार करत असतानाच दूरध्वनी खणाणला ."
घेतल्यावर आला,"मी घेतल्यावर पलीकडून आवाज आला , "" "" हॅलो , चव्हाण का ? '"
म्हणत विचारले बोलत आहात म्हणाला आहे द्या,"' मी हो म्हणत विचारले , "" आपण कोण बोलत आहात ? ' "" तो इसम म्हणाला , "" "" घरात कुणी दुसरं आहे का ? जरा त्यांना फोन द्या . ' '"
बोलेना,"मी "" नाही ' म्हटल्यावर तो काहीच बोलेना ."
करण्याचे विचारल्यावर म्हणाला म्हणाले बोलत,"मी परत त्याला फोन करण्याचे कारण विचारल्यावर तो म्हणाला , "" "" तुम्ही कोण ? ' ' मी म्हणाले , "" "" मी , मिसेस चव्हाण बोलत आहे . ' '"
सांगताच म्हणाला झालाय,"हे सांगताच तो म्हणाला , की "" तुमच्या मिस्टरांना मोठा अपघात झालाय ."
उडविले,बसने उडविले आहे . '
ऐकल्यावर गेले,हे ऐकल्यावर माझं अवसानच गेले .
सावरूच शकत नव्हते,मी स्वतःला सावरूच शकत नव्हते .
विचारलं झाला,"कसेबसे त्याला विचारलं , की अपघात नेमका कुठे झाला ?"
सांगितले,"तर त्याने सांगितले , की जिल्हा परिषदेजवळ ."
ऐकल्यावर आठवलं गेला होता,"हे ऐकल्यावर मला लगेच आठवलं , की आपला नवरा त्या रस्त्याने गेला होता ."
रडू लागले,मी रडू लागले .
सांगितले बसला दिली,"त्या माणसाने मला सांगितले , की त्यांच्या डोक्‍याला मार बसला आहे व डॉक्‍टरांनी फक्त तासाचीच मुदत दिली आहे ."
ऐकत,मी नुसतं ऐकत राहिले .
येतच होता,पलीकडून आवाज येतच होता .
म्हणाला ठेवलंय या,"तो म्हणाला , त्यांना ससूनमध्ये ठेवलंय , लगेच या ."
ठेवून,त्याने फोन ठेवून दिला .
रडणारी,जिवाच्या आकांताने रडणारी मी .
कळेना करावं,मला काही कळेना काय करावं ?
जाण्यासाठी धडपडू लागले,नवऱ्याकडे जाण्यासाठी मी धडपडू लागले .
होते,माझे वडील तेव्हा पोलिस आयुक्तालयात कामास होते .
असणारा आठवेना,एरवी तोंडपाठ असणारा त्यांचा फोन नंबर मला आठवेना .
बघून केला,फोनच्या डायरीत बघून मी त्यांना फोन केला .
लावताना आलं,फोन लावताना लक्षात आलं .
आहे,आपल्या आई - वडिलांना रक्तदाबाचा त्रास आहे .
रडणे थांबवले,मी रडणे थांबवले .
सांगितलं,फोन लागल्यावर वडिलांना सगळं सांगितलं .
,एकीकडे जिवाभावाचा नवरा व दुसरीकडे जन्मदाते NULL .
ऐकून झालं ठेवला,हे ऐकून त्यांना काही झालं तर ... मी फोन ठेवला .
लावताच पळत सुटले,घराच्या दारं - खिडक्‍या न लावताच पळत सुटले .
असल्याने घसरली घसरत पडले,वाड्यातील जिने लाकडी असल्याने माझी स्लिपर घसरली व मी चार - पाच पायऱ्यांवर धाडकन घसरत पडले .
बघत,रस्त्यावरील सर्वजण माझ्याकडे बघत होते .
पळत नव्हते,"मला मी कुठल्या अवस्थेत इतकी जोरात पळत आहे , याचे भानच नव्हते ."
करून नेण्यास सांगितले,एका रिक्षाला हात करून मी त्यास ससूनला नेण्यास सांगितले .
कळेना,शेजाऱ्यांना काहीच कळेना .
वाटले भरल्याने होत,"त्यांना वाटले , माझे दिवस भरल्याने मलाच काही त्रास होत असावा ."
येऊन थांबली,ससूनपाशी रिक्षा येऊन थांबली .
पाहण्यासाठी पळाले,नवऱ्याला पाहण्यासाठी तशीच पळाले .
जायचे सुचेना,एवढ्या मोठ्या दवाखान्यात कुठे जायचे ते सुचेना .
पळत,मी इकडून तिकडे पळत होते .
आलेले दिसले,"तेवढ्यात समोर आई - वडील , त्यांचे जिवाभावाचे सहकारी सर्व माझ्या आधीच आलेले दिसले ."
रडले होईल आलेला दाबत आहेत विचारले,"आईवडिलांसमोर रडले तर त्यांना त्रास होईल , या भीतीने आलेला हुंदका दाबत हे कुठं आहेत विचारले ."
,वडिलांनाही काही सुचत नव्हतं .
पळत,आख्खा ससून वॉर्ड आम्ही पळत हिंडलो .
पळत,मी पळत होते इकडून तिकडे .
चाललेलं घेऊन पडलेलं,"कुणी जखमी , कुणी रक्तबंबाळ , कुणाचं बॅंडेज चाललेलं , तर कुणी या जगाचा निरोप घेऊन बेवारशासारखं पडलेलं ."
होतं,भयानक होतं ते सारं .
शोधत होती,माझी कावरीबावरी नजर अखंड नवऱ्याला शोधत होती .
नव्हता,पण तो कुठंही नव्हता .
झालेल्यांच्या पाहिल्या,ससूनमध्ये ऍडमिट झालेल्यांच्या नावांच्या याद्या पाहिल्या .
नव्हतं,कुठेही नवऱ्याचं नाव नव्हतं .
होऊन बसले,मी शेवटी सुन्न होऊन बसले .
केला,वडिलांनी नवऱ्याच्या ऑफिसमध्ये फोन केला .
गेला कळलं,"तेव्हा तो कामासाठी दुपारीच बाहेर गेला आहे , असं कळलं ."
येऊ लागल्या,मनात अजून शंका येऊ लागल्या .
पसरलं,ऑफिसमध्येही काळजीचं वातावरण पसरलं .
लागेना,काहीच थांग लागेना .
सांगितलं जाणार होता करून,"ऑफिसमधील एका सहकाऱ्यानं वडिलांना सांगितलं , की तो एका ठिकाणी जाणार होता , तिथे फोन करून बघतो ."
येईपर्यंत नेलं,त्यांचा फोन येईपर्यंत आई व तिच्या मैत्रिणींनी मला पुन्हा घरी नेलं .
बघत,आम्ही वडिलांच्या फोनची वाट बघत होतो .
होऊ,मला खूपच त्रास होऊ लागला .
पडू नसल्याने दुखू लागलं,हुंदका बाहेर पडू देत नसल्याने छातीत दुखू लागलं .
आला,इकडे वडिलांना ऑफिसमधून फोन आला .
आहे,माझा नवरा आंबेगावला एका सप्लायरकडे आहे .
केलं,वडिलांनी हुश्‍श केलं .
नव्हती,नवऱ्याला या महाभारताची थोडीसुद्धा कल्पना नव्हती .
केला,वडिलांनी नवऱ्याला फोन केला .
आलेला बघून केलं असावं वाटलं,वडिलांचा फोन आलेला बघून मला ऍडमिट केलं असावं असं त्यांना वाटलं .
आहात वाटले केला,वडिलांनी त्यांना तुम्ही व्यवस्थित आहात का ? असं विचारल्यावर नवऱ्याला आश्‍चर्य वाटले व त्याने असं का विचारता म्हणून प्रश्‍न केला .
असाल या,तुम्ही असाल तिथून आधी घरी या .
म्हणून ठेवून,मग सांगतो असं म्हणून वडिलांनी फोन ठेवून दिला .
आले सांगितलं,"वडील घरी आले , त्यांनी सर्व सांगितलं ."
बसेना,माझा विश्‍वासच बसेना .
आला,थोड्याच वेळात नवरा सुखरूप घरी आला .
बघून दाबलेला पडला,नवऱ्याला दारात बघून मी दाबलेला हुंदका बाहेर पडला .
मारून रडले,नवऱ्याला घट्ट मिठी मारून मी ओक्‍साबोक्‍शी रडले .
मानले,देवाचे आभार मानले .
पडला केला केला वाटलं,"पण प्रश्‍न पडला , की मला कुणी फोन केला ? ज्याने केला त्याला काहीच कसं वाटलं नाही ."
घसरत पडल्याने लागला होता,जिन्यावरून घसरत पडल्याने मला पाठीस मुकामार लागला होता .
दिला,अखेर नऊ जुलै रोजी मी एका गोंडस मुलाला जन्म दिला .
पडल्याने वाटत होती,मी पडल्याने सर्वांना काळजी वाटत होती .
झालेल्या घाबरले,झालेल्या प्रकाराने मी खूपच घाबरले होते .
उठायचा,माझा बाळही तीन ते चार महिने झोपेतून दचकून उठायचा व मीही .
झाला,आम्हा सर्वांना त्या एका फोनने खूपच त्रास झाला .
खणाणला यायचा,"फोन खणाणला , की माझ्या अंगावर शहारा यायचा ."
येऊ वाटायचं,कुण्या शत्रूवरही असा प्रसंग येऊ नये असं वाटायचं .
खचले मिळत,"त्या एका अनुभवाने मी खूप खचले , पण बाळाच्या निरागस हसण्याने प्रेरणा मिळत गेली ."
होता,माझा तिसरा जन्म हा दोन जन्मांपेक्षा कसोटीचा होता .
घेण्यासाठी लावली,"शेकडो ठेवीदार , सभासद यांनी आपली रक्कम घेण्यासाठी बॅंकेसमोर रीघ लावली ."
देण्याइतके नसल्याने होता,त्यांना देण्याइतके पैसे नसल्याने बॅंकेत चार दिवस गोंधळ सुरू होता .
नेमण्यात,"अखेर सत्यनारायण डाळ्या , मदन कारंडे , शामसुंदर मर्दा , करसल्लागार राधेशाम भुतडा यांची सुकाणू समिती नेमण्यात आली ."
सावरण्याचा केला सावरणे बनले,सुकाणू समितीने बॅंकेला सावरण्याचा आटोकाट प्रयत्न केला ; परंतु बॅंक सावरणे कठीण बनले होते .
झाली,बॅंकेवर सहायक निबंधक अशोक काकडे यांची नियुक्ती झाली .
केले,त्यांनी कर्जवसुलीसाठी विशेष प्रयत्नही केले .
करणे असल्याची होत होती,"बॅंकेकडे राठी ( ६० लाख ) , चांडक ( २ कोटी ) , खंडेलवाल ( १ . ५० कोटी ) यांच्यासह सुमारे ६ कोटींची वसुली करणे हे आगामी काळात आव्हान असल्याची चर्चा सभासदवर्गात बॅंक विलिनीकरणप्रसंगी होत होती ."
करण्यात,रविवारच्या सभेत प्रारंभी विषयपत्रिकेतील सर्व विषय मंजूर करण्यात आले .
होता,त्यानंतर सभेतील सर्वात महत्त्वाचा म्हणजे बॅंक विलिनीकरणाचा विषय चर्चेसाठी होता .
सांगून देऊन करावी केल्याचे केले,"त्याबाबत अध्यक्ष श्री. काकडे यांनी विलिनीकरणाच्या विषयाची पार्श्‍वभूमी सांगून बॅंकेच्या २०५२ सदस्यांनी सह्यांचे निवेदन देऊन आपली बॅंक इचलकरंजी जनता सहकारी बॅंकेत विलीन करावी , असा मानस व्यक्त केल्याचे स्पष्ट केले ."
म्हणाले असून पसरलेली आहे,"ते म्हणाले , "" "" इचलकरंजी जनता सहकारी बॅंक ही पश्‍चिम महाराष्ट्रातील अग्रगण्य बॅंक असून , राज्यभर शाखांचे जाळे पसरलेली शेड्युल्ड बॅंक आहे ."
आहे,बॅंकेच्या सुमारे ५५० कोटी ठेवी व ३७५ कोटी कर्जे अशी मोठी उलाढाल आहे .
झाल्यास ठरेल,"या बॅंकेत विलिनीकरण झाल्यास सभासद व ठेवीदारांना ते हितकारक ठरेल . """
करण्याच्या देऊन केला,लक्ष्मी - विष्णू बॅंकेचे इचलकरंजी जनता सहकारी बॅंकेत विलिनीकरण करण्याच्या ठरावाला उपस्थित सर्वच्या सर्व सभासदांनी उस्फूर्तपणे अनुकूल मत देऊन तो मंजूर केला .
होते,"माजी अध्यक्ष द्वारकाधीश सारडा , राधावल्लभ बाहेती , माजी संचालक बुद्धराज सोनी , सत्यनारायण नवाल , बाबूलाल मालू , सत्यनारायण मर्दा , भूपाल हळुरे , ज्ञानदेव जाधव तसेच शहरातील प्रतिष्ठित व्यापारी , सभासद आदी उपस्थित होते ."
,गड - किल्ले राष्ट्रप्रेमासाठी प्रेरणास्थाने - प्रमोद मांडे
,"कोल्हापूर , ता . २२ -"
असून मिळते केले,""" "" गड - किल्ले ही प्रेरणास्थाने असून , जाज्वल्य राष्ट्रप्रेम त्यांच्यातूनच मिळते , ' ' असे प्रतिपादन पुणे येथील दुर्ग अभ्यासक प्रमोद मांडे यांनी आज येथे केले ."
बोलत,"शिवस्पर्श प्रकाशन आयोजित भगवान चिले लिखित "" दुर्गसंपदा महाराष्ट्राची ' या पुस्तक प्रकाशन कार्यक्रमप्रसंगी ते बोलत होते ."
होते,अध्यक्षस्थानी ज्येष्ठ इतिहास संशोधक डॉ. जयसिंगराव पवार होते .
झाले,इतिहास संशोधक डॉ. रमेश जाधव यांच्या हस्ते दीपप्रज्वलनाने कार्यक्रमाचे उद्‌घाटन झाले .
झाले,पुस्तकाचे प्रकाशन श्री. मांडे यांच्या हस्ते झाले .
झाला,दसरा चौकातील राजर्षी शाहू स्मारक भवनात कार्यक्रम झाला .
म्हणाले लागल्याशिवाय घडत,"श्री. मांडे म्हणाले , "" "" वेड लागल्याशिवाय इतिहास घडत नाही ."
घडविला,मूठभर लोकांनीच इतिहास घडविला आहे .
रचला,त्यामध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मोठा इतिहास रचला .
अनुभवण्यासाठी फिरले पाहिजे,शिवचरित्र अनुभवण्यासाठी महाराष्ट्रातील गड - किल्ले फिरले पाहिजे .
केल्यास पाहता येतील,सह्याद्रीचा योग्य अभ्यास केल्यास किल्ले योग्य तऱ्हेने पाहता येतील .
केली वापरलेले आहे,महाराजांनी काही गडकिल्ल्यांची निर्मिती केली ; मात्र त्यामध्ये महाराजांनी वापरलेले दुर्गस्थापत्यशास्त्र वेगळेच आहे .
आहे,लाल किल्ल्याच्या प्रवेशद्वाराजवळ महाराजांचा पुतळा आहे .
लिहिलेले आहे,"तेथे चुकीचे उल्लेख लिहिलेले आहेत , ही खंतजनक बाब आहे ."
फिरून केलेले आहे,प्रत्यक्ष गडकिल्ले फिरून भगवान चिले यांनी निर्माण केलेले हे पुस्तक अधिक चांगले आहे . ' '
म्हणाले असतानाही केलेली आहे,"श्री. जाधव म्हणाले , "" "" बेताची परिस्थिती असतानाही श्री. चिले यांनी पुस्तकाची केलेली निर्मिती ही मोठी कामगिरी आहे . ' '"
म्हणाले मागासला होता,"श्री. पवार म्हणाले , "" "" तीस वर्षांपूर्वी दुर्गअभ्यास मागासला होता ."
गेल्या झाली,गेल्या काही वर्षांपासून दुर्ग आणि इतिहास अभ्यासाची लाट निर्माण झाली आहे .
मिळविलेल्यांपेक्षा अभ्यासला,इतिहासाची पदवी मिळविलेल्यांपेक्षा इतरांनीच इतिहास अभ्यासला आहे . ' '
आलेले केले,लेखक भगवान चिले यांनी दुर्ग भ्रमंतीत आलेले अनुभव कथन केले .
केले,विजय ससे यांनी सूत्रसंचालन केले .
मानले,राजा कुलकर्णी यांनी आभार मानले .
होते,"या वेळी ""शिवस्पर्श'चे दत्तात्रय चव्हाण , गिरीश जाधव आदी उपस्थित होते ."
,दरोडाप्रकरणी तीन संशयित मिरज पोलिसांच्या ताब्यात
,"मिरज , ता . २२ -"
पडलेल्या घेतले,जिल्ह्यात काही ठिकाणी पडलेल्या दरोड्यांप्रकरणी आज तीन संशयितांना शहर पोलिसांनी ताब्यात घेतले .
आहेत,"पोहऱ्या , काश्‍मिऱ्या व रवी अशी त्यांची नावे आहेत ."
घेतल्यानंतर करण्याचा केला,"दरम्यान , या तिघांना ताब्यात घेतल्यानंतर संबंधित समाजातील लोकांनी येथील शहर व ग्रामीण पोलिस ठाण्याच्या आवारात गोंधळ करण्याचा प्रयत्न केला ."
करावा,त्यामुळे पोलिसांना सौम्य लाठीमार करावा लागला .
गेल्या पडण्याच्या घडल्या,"गेल्या काही दिवसांत जिल्ह्यातील नांद्रे , शिरढोणसह काही भागांत दरोडे पडण्याच्या घटना घडल्या आहेत ."
कसून घेतली,त्या पार्श्‍वभूमीवर पोलिसांनी कसून शोधमोहीम हाती घेतली आहे .
मारलेल्यांच्या राबविली,आज त्याचाच एक भाग म्हणून येथील पंढरपूर रस्त्यावरील शासकीय रुग्णालयाबाहेर ठिय्या मारलेल्यांच्या वस्तीवर पोलिसांनी झडती मोहीम राबविली .
केला करून घेतले,त्या वेळी तेथील लोकांनी पोलिसांना प्रतिकार केला ; मात्र बळाचा वापर करून यंत्रणेने तिघांना ताब्यात घेतले .
घुसण्याचा केला हुसकावून लावले,पोलिस कारवाईचा निषेध म्हणून समाजातील लोकांनी येथील ग्रामीण पोलिस ठाण्यात घुसण्याचा प्रयत्न केला ; मात्र पोलिसांनी त्यांना हुसकावून लावले .
वळविला,नंतर लोकांनी शहर पोलिस ठाण्याकडे मोर्चा वळविला .
झाला,तिथेही त्यांचा नाईलाज झाला .
करण्यात,मुख्य प्रवेशद्वार बंद करण्यात आले होते .
केले गाठले असल्याने झाले,स्वाभाविकच त्यांनी शंखध्वनी आंदोलन केले व थेट तहसील कार्यालय गाठले ; मात्र सुटी असल्याने ते लोक हतबल झाले .
येऊन पिटाळून लावले,पोलिसांनी तिथेही येऊन त्यांना पिटाळून लावले .
,पूर्व भागात धुमाकूळ
घातल्याची होती केला,पूर्व भागातील काही गावांत काल मध्यरात्री सहा ते सात जणांच्या टोळक्‍यांनी पुन्हा धुमाकूळ घातल्याची चर्चा होती ; मात्र पोलिसांनी त्याचा इन्कार केला .
झाली,महिना महिनाभर ठिय्या आंदोलनाची जणू त्यांना सवयच झाली आहे .
आहे,या आंदोलनाचा अनुभवही त्यांच्या पाठीशी आहे .
धगधगती पेटत,दिवस - रात्र धगधगती सामूहिक चूलही पेटत आहे .
हवा,या चुलीला कायमस्वरूपी न्याय हवा आहे .
केले,"वारणा धरणग्रस्त , प्रकल्पग्रस्तांनी जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर ठिय्या आंदोलन सुरू केले आहे ."
आहे,धरणग्रस्तांच्या प्रत्येक चुलीसमोर प्रश्‍न एकच आहे .
घ्यावा,दरवर्षी त्यांना ठिय्या आंदोलनाचा पवित्रा घ्यावा लागतो .
गेल्या होते,गेल्या वर्षी तब्बल ४१ दिवस आंदोलन सुरू होते .
होईपर्यंत ठेवण्याचा आहे,यंदाही मागण्या मान्य होईपर्यंत आंदोलन सुरू ठेवण्याचा पक्का निर्धार आहे .
करून आणलेल्या पेटत,दिवसभर रानावनात लाकडे गोळा करून आणलेल्या मोळ्यांच्या आधारेच त्यांची रोज रात्री चूल पेटत आहे .
धगधगत्या हवा,धगधगत्या या चुलीला सामाजिक न्याय हवा आहे .
ठरली,""" आधी पुर्नवसन ; मग प्रकल्प ' ही शासनाची घोषणा केवळ मृगजळच ठरली आहे ."
गेल्या झाले,गेल्या तीन दिवसांपासून जिल्हाधिकारी कार्यालयासमोर आंदोलन सुरू झाले आहे .
असते,जिल्हाधिकारी कार्यालय परिसरात आलिशान मोटारींची वर्दळ सातत्याने असते .
मांडले,परिसरातच आंदोलकांनी ठाण मांडले आहे .
भरले,साहित्याच्या पिशव्यांनी जिल्हाधिकारी कार्यालयाचे फाटक भरले आहे .
बनली,जणू फाटक धरणग्रस्तांची कपाटे बनली आहेत .
होतो,सकाळी सहापासूनच आंदोलकांचा दिनक्रम सुरू होतो .
होते,सकाळी प्रभातफेरी होते .
घेतली,नऊ वाजता सभा घेतली जाते .
दिली,"बारा वाजता नियोजनप्रमाणे शासकीय अधिकाऱ्यांच्या भेटी , निवेदने दिली जातात ."
,त्यानंतर सहभोजनाचा कार्यक्रम NULL .
ऐकू,दुपारी चार वाजता चळवळीच्या गाण्यांचे सूर कानावर ऐकू येतात .
असून बनला,रात्रीही सामूहिक सहभोजनाची वेगळीच रंगत असून विश्रांतीसाठी कार्यालयाचा रस्ताच त्यांचा निवारा बनला आहे .
बघता नेले,नंतर जवळचे नगरसेवक व कार्यकर्त्यांच्या मदतीने ऍम्बुलन्सची वाट न बघता आदित्यला ससून हॉस्पिटलमध्ये नेले .
फाडून फर्मावले,ससूनमधील नर्सने त्याचे कपडे फाडून काढण्यास फर्मावले .
फाडून सांगितले आणा,"वडिलांनी व एका व्यक्तीने कपडे फाडून काढल्यावर नर्सने सांगितले , पहिल्यांदा ओपीडीमधून केसपेपर आणा ."
होता दिले,त्याच वेळेस भाऊ पाणी मागत होता ; परंतु कोणीही लक्ष दिले नाही .
आणला घेतल्या लावले,एका कार्यकर्त्याने केस पेपर आणला व त्याच्यावर वडिलांच्या सह्या घेतल्या व नंतर डॉक्‍टरने त्याला सलाईन लावले .
दिले लावण्यास सांगितले,तेवढ्यात नर्सने वडिलांच्या हातात मलम दिले व त्याला लावण्यास सांगितले .
पाजत लावत,वडील त्याला पाणी पाजत होते व मलम लावत होते .
घेतलेल्या,रुग्णसेवेचा वसा घेतलेल्या नर्सचे केवढे हे क्रौर्य NULL .
कळत नव्हती,एका बापाची मनःस्थिती त्यांना कळत नव्हती का ?
होते,आदित्यला लवकरात लवकर खासगी रुग्णालयात हलवायचे होते .
गंजलेला होता,ऍम्ब्युलन्समधील स्ट्रेचरचा पत्रा गंजलेला होता .
टाकण्यासाठी देण्यासही दिला,त्यावर पेशंटला टाकण्यासाठी वारभर कपडा देण्यासही ससूनमधील कर्मचाऱ्यांनी नकार दिला .
असावे पोचली,जिवंतपणी नरकयातना कशा भोगाव्यात याचे ते प्रशिक्षण असावे कदाचित ! नंतर आई शाळेतील तिच्या मैत्रिणीबरोबर ससूनमध्ये पोचली .
केली,तिच्या मैत्रिणी व त्यांच्या पतीने बरीच मदत केली .
करत,मी त्या वेळी कऱ्हाडमध्ये इंटर्नशिप करत होतो .
करण्यास सांगितले,आईने तिच्या मैत्रिणीला मला फोन करण्यास सांगितले .
घेतला सांगितले झाला असून पेटला,"त्या वेळी एका फौजदाराने त्या मैत्रिणीच्या हातातून मोबाईल हिसकावून घेतला व मला अत्यंत थंडपणाने सांगितले , की तुमच्या भावाच्या दुचाकीचा स्फोट झाला असून , तो पूर्ण पेटला आहे ."
केला,पलीकडच्या माणसाच्या मनःस्थितीचा जराही विचार त्याने केला नाही .
हलविले,नंतर वडिलांनी व माझ्या मामाने घराजवळील एका प्रसिद्ध खासगी दवाखान्यात हलविले .
करा भरा झाली,"तेथे प्रथम फाइल तयार करा , पंधरा हजार भरा , ही प्रक्रिया झाली ."
सांगितले,"दोन दिवसांनी तेथील डॉक्‍टरांनी हा पेशंट चार दिवसांपेक्षा जास्त जगणार नाही , असे सांगितले ."
भाजलेला होता,कारण तो सत्तर टक्के भाजलेला होता .
करू वाटले,आपण प्रयत्न करू असे देखील त्या डॉक्‍टरांना म्हणावेसे वाटले नाही .
केले,मग तेथून आदित्यला सातारा रस्त्यावरील दवाखान्यात दाखल केले .
झाली,ट्रीटमेंट सुरू झाली .
,तेथेही हीच बोंब NULL .
केल्यावर यायचे,दिवसातून पाच - सहा फोन केल्यावर डॉक्‍टर यायचे .
करायला येतो सांगितले आले,"सकाळी नऊ वाजता ड्रेसिंग करायला येतो , असे सांगितले पण आले रात्री १२ वाजता ."
होती,तेथील नर्सही अकुशल होती .
देण्यात यायची,औषधांची लिस्ट वारंवार देण्यात यायची .
करीत होता,हॉस्पिटलमधील स्टाफ ती औषधे गायब करीत होता .
झालो,मी नुकताच एमबीबीएस झालो होतो .
होता,एक डॉक्‍टर म्हणून माझा अनुभव फार वाईट होता .
कळत असल्यामुळे बोलू शकत देत होत करवत,"मला सगळं कळत असल्यामुळे मी बोलू शकत होतो , लक्ष देत होतो ; परंतु एखाद्या साधारण माणसाची काय स्थिती होत असेल याची कल्पना करवत नाही ."
गमवावा,त्या सर्वांच्या हलगर्जीपणामुळे माझ्या भावाला जीव गमवावा लागला .
असल्यामुळे जगला,मी रात्रंदिवस त्याच्या जवळ असल्यामुळे तो १९ दिवस जगला .
केले,हॉस्पिटलने भरमसाट बिल वसूल केले .
लावणाऱ्या असेल लावून चालवावीत येणार,"वैद्यकीय क्षेत्राला काळिमा लावणाऱ्या अशा डॉक्‍टरांनी पैसा असेल तरच पेशंट म्हणून या , असा बोर्ड लावून हॉस्पिटल चालवावीत , म्हणजे कुणाच्या पदरी निराशा येणार नाही ."
असूनही घेतले,मी त्या क्षेत्रातला असूनही प्रत्यक्ष वाईट अनुभव घेतले .
येऊ नयेत,ते माणुसकीशून्य व व्यवहारीपणाचे अनुभव इतरांना येऊ नयेत हीच माझी परमेश्‍वरचरणी प्रार्थना NULL .
,- डॉ. निखिल राऊत
,पीएमटीचं दुखणं
,( दिग्विजय थोरात )
,स्थळ - स्वारगेट पीएमटी बसस्थानक .
,वेळ - संध्याकाळी ५ . ३० .
पाहत,मी सारसबाग - मांजरी बसची वाट पाहत होतो .
होती,तिथेच पुढच्याच बाजूला एक मोकळी बस उभी होती .
टेकवून राहिलो जाणवली,"म्हणून सहज बसला पाठ टेकवून उभे राहिलो , तर बसमधून किंचित कंपने जाणवली ."
जाऊन पाहिले होती,ड्रायव्हरच्या केबिनजवळ जाऊन पाहिले तर ती बस चक्क चालूच होती .
विचारले जाणार,"अखेर कंट्रोल केबिनमधील कंडक्‍टरला विचारले , "" ही बस कधी जाणार आहे ? '"
आहे मिळाले,""" तिला अजून बराच वेळ आहे , ' असे नेहमीसारखे मोघम उत्तर मिळाले ."
आहे,""" अहो , ती गाडी चालूच आहे . '"
पाहिले म्हणाला,"त्याने एकदम चमकून पाहिले आणि म्हणाला , "" "" ती गाडी सहा वाजता निघणार आहे ."
बिघडलाय,तिचा स्टार्टर बिघडलाय .
ठेवायची,""" "" अहो , पण मग गाडी चालूच ठेवायची काय ? ' '"
विचारले करणार सांगतो,"मी त्याला सरळच विचारले , "" "" अहो काय करणार ? आमी किती तरी वेळा सायबाला सांगतो , पण काय उपयोग ?"
पडू लागली,हळूहळू त्याच्या तोंडून पीएमटीची मानसिकता बाहेर पडू लागली .
म्हणाला ऐकणार आहेत,"तो म्हणाला , "" "" सर्वसामान्यांचं कोण ऐकणार ? आमच्या वर अगदी क्‍लास वन लेवलचे ऑफिसर आहेत ."
बघून,आवो ते वेगवेगळ्या देशातल्या बसेसच्या सिस्टिम्सपण बघून आलेत .
करणार आहेत,पण आम्ही काय करणार ? हे साहेब लोक आहेत ना !
सांगतो घ्यायला,आम्ही किती तरी वेळा सांगतो पण यांनी मनावर घ्यायला नको का ?
करायचं जायचं आहे,"नुसतं यायचं , काम करायचं आणि जायचं असं आहे हे सगळं ."
,- दिग्विजय थोरात
,संवादाचा मार्ग
,( प्रा . सौ . नीलिमा बेंद्रे )
आहे,""" "" उद्या माझा फिजिक्‍सचा पेपर आहे ."
ठेवतात,"पण माझे बाबा माझ्यासमोर सारखे आयआयटी , सीईटीचे अर्ज ठेवतात ."
आलं,मला खूप टेन्शन आलं आहे .
समजत करू,"मला समजत नाही , नक्की काय करू ?"
घाबरलेल्या बोलत होती,"' ' बारावीची एक विद्यार्थिनी अगदी कापऱ्या , घाबरलेल्या , रडवेल्या आवाजात फोनवर बोलत होती ."
झाला गेल्यावर वाटते,""" "" माझा सर्व अभ्यास झाला आहे , पण परीक्षेला गेल्यावर आठवेल की नाही , याची भीती वाटते . ' '"
करूनही वाटत,"- "" "" अभ्यास करूनही आत्मविश्‍वास वाटत नाही . ' '"
होऊन गेलेल्या येतात,"- "" "" काल होऊन गेलेल्या पेपरचे विचार मनात येतात ."
करू शकत,एकाग्रता करू शकत नाही .
करावे,"काय करावे , काही सुचत नाही . ' '"
जाताना येतो वाटतं,"- "" "" परीक्षेला जाताना पोटात दुखतं , हाताला खूप घाम येतो , अस्वस्थ वाटतं . ' '"
येत,अशा एक ना अनेक तक्रारींचे फोन परीक्षेच्या कालावधीत विद्यार्थ्यांकडून येत होते .
करतो येत,"आपला पाल्य अभ्यासाचा कंटाळा करतो , खूप अस्वस्थ , बेचैन दिसतोय , म्हणून पालकांचे फोन येत होते ."
जातानासुद्धा,हे सर्व ऐन परीक्षेच्या कालावधीत ... अगदी परीक्षेला जातानासुद्धा .
असते,अशा वेळी त्यांना गरज असते ती विश्‍वासपूर्वक आधाराची .
करून पुरवली,"आणि हीच महत्त्वाची गरज "" सकाळ ' आणि "" व्यक्तित्व विकास प्रबोधिनी ' यांनी संयुक्तपणे दूरध्वनीद्वारे समुपदेशन करून पुरवली ."
झाल्यापासून होती,ही मदत सेवा २१ फेब्रुवारी २००७ ( बारावीची परीक्षा सुरू झाल्यापासून ) ते २९ मार्च २००७ ( दहावीची परीक्षा संपेपर्यंत ) चालू होती .
होती,ही सेवा संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी होती .
करत,"यासाठी पुण्याप्रमाणेच कोल्हापूर , नाशिक , औरंगाबाद , सोलापूर , नागपूरचे मानसतज्ज्ञ समुपदेशन करत होते ."
येत,"नगर , सातारा , बारामती , भोर , जुन्नर , शिरूर , बेल्हे , राजगुरुनगर , वडगाव - मावळ , चाकण , मंचर , सांगली , मिरज , कोल्हापूर इ . अनेक ठिकाणांहून सतत फोन येत होते ."
आला,पालिका कार्यालयावर मोर्चा आला .
,कडक उन्हात महिला उभ्या NULL .
येऊ देईनात,शिपाई त्यांना आत येऊ देईनात .
घेतल्यावर नरमले,"महिलांनी खरोखरच ""आदिशक्ती'चे रूप घेतल्यावर कर्मचारी नरमले ."
आलेल्याच केले,"महिलांसोबत आलेल्याच कार्यकर्त्यांनी नगराध्यक्षा , त्यांचे पती , उपाध्यक्ष व काही नगरसेवकांना दूरध्वनी केले ."
गेल्याचे ऐकून झाल्या,सर्वजण परगावी गेल्याचे ऐकून महिला आणखी संतप्त झाल्या .
आले,"नगरसेविका जानाबाई घोडके , युवा कार्यकर्ते बजरंग घोडके व नगरसेवक रामनाथ बंग तेथे आले ."
धरले,श्री . बंग यांनाही महिलांनी चांगलेच धारेवर धरले .
पाहून बोलावून घेतले,आक्रमक महिला पाहून त्यांनी पाणीपुरवठा विभागाच्या कर्मचाऱ्यांना तातडीने बोलावून घेतले .
होता,तांत्रिक बिघाड व वीजप्रश्‍नामुळे ४० तास पाणी उपसा बंद होता .
सोडता येईल दिली,"दुपारच्या वेळी पाणी सोडता येईल , अशी माहिती कर्मचाऱ्यांनी बंग यांना दिली ."
झाल्यावर सोडण्याचे दिले,आवश्‍यक पाणी साठा झाल्यावर भरपूर वेळ आजच त्या भागात पाणी सोडण्याचे आदेश बंग यांनी दिले .
केल्यास होणाऱ्या होऊन करू सांगितले,"कर्मचाऱ्यांनी हलगर्जीपणा केल्यास महिलांबरोबर मंगळवारी होणाऱ्या आंदोलनात आपणही सहभागी होऊन पालिका प्रशासनाचा निषेध करू , असे त्यांनी सांगितले ."
झाल्यानंतर आल्या,सर्व प्रश्‍नांवर चर्चा झाल्यानंतर त्या विभागाच्या नगरसेविका मनीषा उदमले आल्या .
बोलल्या नाहीत,त्या एकही शब्द बोलल्या नाहीत .
करता मागण्यासाठी आलो,""" अंघोळ न करता पाणी मागण्यासाठी आम्ही पालिकेच्या दारात आलो ."
जाणून घेण्यासाठी येऊन घडवावे,"नगराध्यक्षा , उपाध्यक्षांनी आमचे दुखणे जाणून घेण्यासाठी आता आमच्याकडे येऊन माणूसकी व जबाबदारीचे दर्शन घडवावे ."
फिरा,जरा लोकांमध्ये फिरा .
पहा,अडीअडीचणी पहा .
होऊ द्या,लोकांची ओळख तर होऊ द्या .
नाहीत ठेवा दिला,"पदे फक्त शोभेची नाहीत याची जाणीव ठेवा , ' असा इशारा शेवटी महिलांनी दिला ."
केले,आंदोलनाचे नेतृत्व नीलम घोडके यांनी केले .
घेतला,"या वेळी पारुबाई साळवे , शकुंतला नरोटे , कुसुम शिरसाट , पद्मा बडे , लता वारे , अनिता चव्हाण , मीना खाटीक , राधाबाई शेळके , नंदा कुटे , अंजली पानगे आदी महिलांनी भाग घेतला ."
ठणकावून बोलत होते,"लहान मुले सुद्धा विशेषतः नीलेश डोळे , किशोर घोडके व भरत ढाकणे ठणकावून बोलत होते ."
नव्हते,अचानक आंदोलनामुळे पोलिस व महसूल विभागाचे कोणी उपस्थित नव्हते .
केले,युवा कार्यकर्त्यांनी महिलांना तोडाफोडी पासून परावृत्त केले .
राखल्यास टिकेल,राजकारण्यांबरोबर अंतर राखल्यास निर्भीड पत्रकारिता टिकेल -
,"गडाख नगर , ता . २२ -"
होताना दिसत आहेत,हल्ली राजकारण्यांबरोबर पत्रकारांचे संबंध जवळचे होताना दिसत आहेत .
राखल्यास टिकू शकेल केले,"त्यांत अंतर राखल्यास निर्भीड पत्रकारिता टिकू शकेल , असे प्रतिपादन आमदार यशवंतराव गडाख यांनी आज येथे केले ."
करण्यात आले,"""सकाळ'चे जामखेडचे बातमीदार वसंत सानप , प्रा . बाळासाहेब मेहेत्रे ( वार्ता विभाग ) , डॉ. शशिकांत धर्माधिकारी व मोहन यादव ( लेख विभाग ) , मंदार साबळे ( छायाचित्र ) यांना श्री . गडाख यांच्या हस्ते दा. प . आपटे पत्रकारिता पुरस्कार प्रदान करण्यात आले ."
असल्याने स्वीकारला,डॉ. धर्माधिकारी परदेशात असल्याने त्यांचे बंधू श्रीकृष्ण धर्माधिकारी यांनी पुरस्कार स्वीकारला .
म्हणाले आहे,"श्री . गडाख म्हणाले , "" "" जिल्ह्याच्या विकासात दा. प . आपटे यांच्यासारख्या जुन्या काळातील पत्रकारांचा मोठा वाटा आहे ."
जावे लागते आणली आहेत,निर्भीड पत्रकारांना दबाव व प्रलोभनांना सामोरे जावे लागते ; परंतु आपटे पुरस्कारप्राप्त श्री . सानप व श्री . मेहेत्रे यांनी भ्रष्टाचाराची प्रकरणे उघडकीस आणली आहेत .
पाहता असल्याचे दिसते,"हे पाहता , ग्रामीण भागात अजूनही निर्भीड पत्रकारिता शिल्लक असल्याचे दिसते ."
बोलताना म्हणाले घाबरतात,"अध्यक्षस्थानावरून बोलताना प्रा . बेडेकर म्हणाले , "" "" राजकारणी विरोधकांपेक्षा पत्रकारांना घाबरतात ."
होत असल्याने होत असते,बातम्यांचा पाठपुरावा होत असल्याने त्याची चर्चा होत असते .
मांडताना सुचविल्या पाहिजेत,पत्रकारांनी सामाजिक समस्या मांडताना उपाययोजनाही सुचविल्या पाहिजेत . ' '
केले,"सुनंदा धर्माधिकारी , श्री . सानप , प्रा . मेहेत्रे , श्री . यादव , तसेच ज्येष्ठ पत्रकार रामदास ढमाले , प्रा . जवाहर मुथा यांनी मनोगत व्यक्त केले ."
केले,प्रास्ताविक व स्वागत विवेक आपटे यांनी केले .
केले,सूत्रसंचालन सौ . सविता काळे यांनी केले .
मानले,रमेश देशपांडे यांनी आभार मानले .
होते,"प्रतिष्ठानच्या अध्यक्षा कमल आपटे , ""नगर टाईम्स'च्या संपादिका मीना मुनोत , पत्रकार महेंद्र कुलकर्णी व्यासपीठावर उपस्थित होते ."
,"""सकाळ'चा गौरव !"
नव्हे मिळाल्याचे सांगितले,"श्री . सानप यांनी , हा पुरस्कार आपल्याला नव्हे , तर "" सकाळ ' वृत्तपत्रसमूहाला मिळाल्याचे सांगितले ."
लिहिलेल्या येऊन केले,""" आपण लिहिलेल्या सडेतोड बातम्यांमुळे वैद्यकीय क्षेत्रातील कोट्यवधींचा गैरव्यवहार बाहेर येऊन मुख्यमंत्र्यांनी ११ जणांना निलंबित केले ."
पाठबळामुळेच करू शकलो म्हणाले,""" सकाळ ' च्या पाठबळामुळेच आपण हे करू शकलो , ' "" असे ते म्हणाले ."
,कॉंग्रेस - राष्ट्रवादीच्या नाकर्तेपणामुळे राज्यात काळोख NULL -
,उद्धव ठाकरे
,"उस्मानाबाद , ता . २२ -"
केली नाही,आघाडी सरकारने त्यांच्या सात वर्षांच्या कालावधीत एकही मेगावॅट विजेची निर्मिती केली नाही .
आहे बोलताना केला,"त्यामुळे राज्यातील काळोखाला कॉंग्रेस राष्ट्रवादी - कॉंग्रेसचे नाकर्ते धोरणच जबाबदार आहे , असा आरोप शिवसेनेचे कार्याध्यक्ष उद्धव ठाकरे यांनी रविवारी ( ता . २२ ) तुळजापूर येथे पत्रकारांशी बोलताना केला ."
घेतले,श्री . ठाकरे यांनी रविवारी सकाळी पत्नी रश्‍मी ठाकरे यांच्यासमवेत तुळजाभवानी मातेचे दर्शन घेतले .
बोलत होते,त्यानंतर पत्रकारांशी ते बोलत होते .
होते,"या वेळी खासदार चंद्रकांत खैरे , खासदार कल्पना नरहिरे , आमदार प्रा . रवींद्र गायकवाड , आमदार दयानंद गायकवाड , जिल्हाप्रमुख अनिल खोचरे , उपजिल्हाप्रमुख कमलाकर चव्हाण , माजी महापौर प्रदीप जैस्वाल ( औरंगाबाद ) , अरविंद सावंत , विनायक राऊत , महिला आघाडीच्या जिल्हाप्रमुख श्‍यामल वडणे , तुळजापूर शहरप्रमुख सुधीर कदम आदी उपस्थित होते ."
म्हणाले करून केले होते पोचले नाही,"श्री . ठाकरे म्हणाले , की शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांसंदर्भात पंतप्रधान मनमोहन सिंह यांनी विदर्भाचा दौरा करून शेतकऱ्यांसाठी पॅकेज जाहीर केले होते ; परंतु हे पॅकेज एकाही शेतकऱ्यापर्यंत पोचले नाही ."
गेले घेत आहेत,"हे पॅकेज कुठे गेले , याचा शोध ""सीबीआय'चे अधिकारी घेत आहेत ."
केलेल्या करावी,राज्य सरकारने शिल्लक उसाच्या संदर्भात जाहीर केलेल्या पॅकेजची अंमलबजावणी करावी .
सोडवावा करण्याचा दिला आहे,उसाचा प्रश्‍न लवकर सोडवावा अन्यथा आंदोलन करण्याचा इशारा यापूर्वीच शिवसेनेने दिला आहे .
सोडविल्यास करण्यात येईल,सरकारने हा प्रश्‍न लवकर न सोडविल्यास शिवसेनेतर्फे तीव्र आंदोलन करण्यात येईल .
म्हणाले आहे,"""अर्बन सिलिंग ऍक्‍ट'च्या संदर्भात श्री . ठाकरे म्हणाले , की मुंबईवर अनेक बिल्डरांचे लक्ष आहे ."
नव्हे,घरांची बांधणी म्हणजे विकास नव्हे .
सोडविणे आहे,"पाणी , नागरी सुविधांचे प्रश्‍न सोडविणे तितकेच महत्त्वाचे आहे ."
आहे,मुंबईमध्ये मोकळ्या जागांची आवश्‍यकता आहे .
आहे,"रामटेकमधील विजय हा शिवसेनाप्रमुख , आई तुळजाभवानीचा आशीर्वाद , शिवसेना , भारतीय जनता पक्षाच्या कार्यकर्त्यांची मेहनत , मतदारांचा आहे ."
सोडणार नाही,आगामी काळातही हिंदुत्वाचा वसा शिवसेना कधीही सोडणार नाही .
करीतच राहणार,जनतेची सेवा करीतच राहणार .
केल्यास करण्यात येईल केले,"कोणत्याही आंदोलनात सार्वजनिक मालमत्तेचे नुकसान केल्यास त्याची भरपाई संबंधित आंदोलकर्त्यांकडून वसूल करण्यात येईल , असे उपमुख्यमंत्री आर. आर. पाटील यांनी जाहीर केले ."
बसेल विचारल्यानंतर म्हणाले करण्यात असते,"त्याचा फटका शिवसेनेलाच सर्वाधिक बसेल , असे विचारल्यानंतर श्री . ठाकरे म्हणाले , की आंदोलन करण्यात शिवसेना आघाडीवर असते ."
फिरवून केल्यास बसेल,कायद्याचा वरंवटा फिरवून सरकारने असा प्रयत्न केल्यास त्याचा उलटा फटका सरकारलाच बसेल .
सांगितले करण्यापूर्वी घातले होते,"खासदार खैरे यांनी प्रास्ताविकात सांगितले , की दोन आठवड्यांपूर्वी रामटेक दौरा करण्यापूर्वी श्री . ठाकरे यांनी तुळजाभवानीला साकडे घातले होते ."
व्हावा मिळावा घालून केला होता,"रामटेकमध्ये शिवसेनेचे उमेदवार प्रकाश जाधव यांचा विजय व्हावा , गद्दारांना धडा मिळावा म्हणून श्री . ठाकरे यांनी तुळजाभवानीला साकडे घालून नवस केला होता ."
करण्यासाठी आले आहेत,त्याची पूर्तता करण्यासाठी ते आले आहेत .
देणार,"आदिवासींच्या सबलीकरणांतर्गत भिल्ल , पारध्यांना जमिनी देणार"
उंचावणारी वाढविणारी,ही उंचावणारी कामगिरी संघाचा आत्मविश्‍वास वाढविणारी आहे .
आहे,"क्रिकेट हा एक ""सायकल'चा खेळ आहे ."
गेली आहे,गेली अनेक वर्षे ऑस्ट्रेलिया जगज्जेता संघ आहे .
गेल्या खालावत असल्याचे दिसत,पण त्यांची कामगिरी गेल्या काही दिवसांमध्ये खालावत असल्याचे दिसत आहे .
टाकले,दक्षिण आफिक्रेने त्यांना जागतिक क्रमवारीत मागे टाकले आहे .
पाहता उंचावणाऱ्या करता ठरू शकेल,"या बाबी पाहता ; उंचावणाऱ्या कामगिरीचा विचार करता , भारत निश्‍चित विश्‍वविजेता ठरू शकेल ."
हरवलेला येण्याची आहे,"वीरेंद्र सेहवाग , इरफान पठाण यांचा हरवलेला फॉर्म पुन्हा परत येण्याची शक्‍यता आहे ."
निवडलेला आहे,विश्‍वकरंडक क्रिकेट स्पर्धेत निवडलेला संघही बलवान आहे .
येत,"सौरभ गांगुली , सचिन तेंडुलकर , राहुल द्रविड , युवराजसिंग हे फलंदाज बहरात येत आहेत ."
ठरणार,"झहीर खान , श्रीशांत व अजित आगरकर यांच्यासह अनिल कुंबळे व हरभजनसिंग यांची गोलंदाजी निर्णायक ठरणार आहे ."
निवडताना झाल्यासारखे,संघ निवडताना मुंबईच्या रमेश पोवारवर अन्याय झाल्यासारखे वाटते .
राहिलेल्या,"वेस्ट इंडिजमधील "" फास्ट ' खेळपट्ट्या त्यांच्या लौकिकासारख्या राहिलेल्या नाहीत ."
बनत,"त्या "" स्लो ' बनत आहेत ."
वाढणार,त्यामुळे फिरकी गोलंदाजांचे महत्त्व वाढणार आहे .
वाटत,""" "" क्रिकेटमधील "" मॅच फिक्‍सिंग प्रकारात तथ्य वाटत नाही ."
उडवल्या जात देताना म्हणाले,"केवळ वावड्या उडवल्या जात आहेत , असे ते एका प्रश्‍नाला उत्तर देताना म्हणाले ."
आल्यावर केली,""" वाडिया पार्कचे काम प्रशंसनीय ' नगरला आल्यावर श्री. वाडेकर यांनी वाडिया पार्क मैदानाची पाहणी केली ."
बोलताना म्हणाले होत,"त्याबद्दल बोलताना ते म्हणाले , "" "" नगरला अद्ययावत मैदान होत आहे ."
आहेत,त्यात क्रिकेटसह सर्व देशी खेळांची मैदानेही आहेत .
केली मिळू शकतो,"तेथे हिरवळीची खेळपट्टी तयार केली , तर नगरला निश्‍चित रणजीसह आंतरराष्ट्रीय दर्जाचा सामना मिळू शकतो ."
करायला हवी,त्यादृष्टीने तयारी करायला हवी .
करेन,त्यासाठी मी मार्गदर्शनही करेन .
असलेल्या करण्यात,विश्‍व हिंदू परिषदेतर्फे येथील त्रिवेणी संगमावर सुरू असलेल्या जागतिक हिंदू संमेलनात आज सरकारच्या कुटुंबनियोजनाच्या धोरणाला ठरावाद्वारे कडाडून विरोध करण्यात आला .
करतानाच दाखवू नका करा केले,"हिंदूंच्या "" जागतिक एकी ' ची गरज जोरदारपणे प्रतिपादन करतानाच उत्तर प्रदेशातील आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्‍वभूमीवर "" हिंदूंनो , नुसती एकी दाखवू नका , तर एकगठ्ठा मतदानही करा , ' असे आवाहन सरसंघचालक सुदर्शन यांनी केले ."
बाळगणेच केले,"मात्र , अयोध्येतील राममंदिराच्या मुद्याबाबत पूर्णपणे मौन बाळगणेच परिषदेने पसंत केले ."
झालेल्या,येथील त्रिवेणी संगम परिसरातील ३०० एकराच्या हिंदूनगरीत सुरू झालेल्या एकूण तीन दिवसांच्या या परिषदेचा आजचा दुसरा दिवस .
राहिले,यासाठी सुमारे तीन लाख लोक प्रारंभापासून हजर राहिले आहेत .
म्हणून झालेल्या झाले,""" पहिला दिवस पावसाला , ' असे म्हणून सुरू झालेल्या या संमेलनातील खरे कामकाज आज दुपारपासूनच सुरू झाले ."
असलेले करण्यावरच दिला,या वेळी प्रमुख वक्ते म्हणून उपस्थित असलेले सरसंघचालक के. सी. सुदर्शन यांच्यासह अन्य वक्‍त्यांनीही मंदिराच्या मुद्याऐवजी कुटुंबनियोजनाला विरोध करण्यावरच भर दिला .
केले,सुदर्शन यांनी सविस्तर भाषण केले .
राहिला,अधिकांश वेळ ध्वनिक्षेपकाचा ताबा त्यांच्याकडेच राहिला .
करता दाखवून केले पाहिजे दाखविली पाहिजे सांगितले,"उत्तर प्रदेश विधानसभा निवडणुकांचा थेट उल्लेख न करता "" "" हिंदूंनी केवळ एकी दाखवून उपयोगाचे नाही , तर त्यांनी एकत्रपणे मतदानही केले पाहिजे व ही एकी मतपेटीतूनही दाखविली पाहिजे , ' ' असे त्यांनी आवर्जून सांगितले ."
असावीत मांडला,""" प्रत्येक हिंदू कुटुंबात किमान चार अपत्ये असावीत , ' हा मुद्दा सरसंघचालकांनी आज पुन्हा एकदा जोरकसपणे मांडला ."
करून वाढवा पाहा पाहण्याची करणार सांगितले,""" हम और हमारे दो ' ही केंद्र सरकारची घोषणा फक्त हिंदूंसाठीच का ? , असा सवाल करून , लोकसंख्या वाढवा , मग पाहा हिंदू समाजाकडे कोणी वाकड्या नजरेने पाहण्याची हिंमत करणार नाही , असेही त्यांनी सांगितले ."
झाली,"या संमेलनात परिषदेचे अध्यक्ष अशोक सिंघल , सरचिटणीस प्रवीण तोगडिया , साध्वी ऋतंभरा यांचीही आज भाषणे झाली ."
दिला,यापैकी एकानेही मंदिराच्या मुद्यावर जोर दिला नाही .
केला,ऋतंभरा यांनी तर निवडणुकीचा थेट उल्लेख केला .
उद्देशून म्हणाल्या आहेत,"उपस्थितांना उद्देशून त्या म्हणाल्या , की राज्यात लवकरच निवडणुका आहेत ."
राहिलेल्या केले पाहिजे,या वेळेला या हिंदू संमेलनाला उपस्थित राहिलेल्या सर्वांनी एकाच पक्षाला मतदान केले पाहिजे .
बसविले,हिंदूंमधल्या मतभेदांमुळेच गझनीच्या महंमदासारख्यांनी या देशात बस्तान बसविले .
होऊ नका,तुमच्या मतांची विभागणी होऊ देऊ नका .
टाळायलाच हवी,या देशातल्या ८५ कोटी हिंदूंच्या मतांची विभागणी टाळायलाच हवी .
गाडून टाका,त्यासाठी आपसातले मतभेद याच त्रिवेणी संगमावर गाडून टाका .
लावली,"दरम्यान , या संमेलनासाठी जगातील सोळा देशांतील ३०० अनिवासी भारतीयांनीही हजेरी लावली आहे ."
घेतलेल्या काढली,त्यांच्या उपस्थितीत आज सकाळी विविध देवदेवतांच्या प्रतिमा हाती घेतलेल्या शेकडो श्‍वेतवस्त्रधारी साधूंनी मिरवणूक काढली .
मिरवून आली,संपूर्ण शहरात मिरवून ती संगमाच्या ठिकाणी आली .
गेले केल्यानंतर होईल पडलेल्या पडली,गेले पाच दिवस मेगाब्लॉकचे मेगाहाल सहन केल्यानंतर आज सहाव्या दिवशी वाहतूक सुरळीत होईल या अपेक्षेने बाहेर पडलेल्या प्रवाशांच्या पदरी पुन्हा एकदा निराशाच पडली .
झाल्याने होऊन वाजले अडकून,"सकाळी सव्वाअकराला कुर्ला येथील मुख्य सिग्नल यंत्रणेत बिघाड झाल्याने मुख्य आणि हार्बर मार्गावरील सहा सिग्नल बंद होऊन लोकल वाहतुकीचे "" बारा ' वाजले आणि प्रवासी ठिकठिकाणी अडकून पडले ."
घसरलेली आली नव्हती,या गोंधळामुळे घसरलेली मध्य रेल्वेची वाहतूक रात्री उशिरापर्यंत रुळावर आली नव्हती .
संपल्याची केली,"मध्य रेल्वेवरील मेगाब्लॉक बारा तास आधीच संपल्याची घोषणा विभागीय रेल्वे व्यवस्थापकांनी केली असली , तरी काल रात्री उशिरापर्यंत रेल्वे वाहतूक धीम्या गतीनेच चालू होती ."
वाजून पोहोचणारी पोहोचली,काल रात्री ११ वाजून ११ मिनिटांनी कुर्ल्याला पोहोचणारी धीमी कर्जत लोकल १२ वाजता पोहोचली .
पोहोचली,तेथून निघाल्यावर ती पहाटे पावणेतीनच्या सुमारास कल्याणला पोहोचली .
केल्याचे सांगितले,"या गाडीने दिवा ते कल्याणदरम्यानचा प्रवास अत्यंत धीम्या गतीने केल्याचे काही प्रवाशांनी ""सकाळ'ला सांगितले ."
करून आलेल्या झाला,"आज तरी वेळेत कार्यालयात जाऊ , असा विचार करून सकाळी अत्यंत उत्साहाने रेल्वेस्थानकात आलेल्या चाकरमान्यांचा अपेक्षाभंग झाला ."
होती,सकाळपासून गाड्यांची वाहतूक मंदगतीनेच सुरू होती .
झाला,त्यात आज दुपारी पावणेबाराच्या सुमारास कुर्ला येथील सिग्नलयंत्रणेत बिघाड झाला .
बसला,त्याचा फटका हार्बर व मुख्य मार्गावरील प्रवाशांनाही बसला .
झाल्याने झाली होती,या गोंधळात मुख्य आणि हार्बर मार्गावरील सर्वच्या सर्व मार्ग बंद झाल्याने पंचेचाळीस मिनिटे रेल्वे वाहतूक ठप्प झाली होती .
थांबल्या,या काळात अनेक गाड्या जागच्या जागी थांबल्या होत्या .
पत्करून चालविल्या पडल्या,काही मोटरमननी धोका पत्करून हळुहळू गाड्या चालविल्या ; मात्र त्यांच्या प्रयत्नांवरही मर्यादा पडल्या .
करून केली संपले,"अभियंत्यांनी शर्थीचे प्रयत्न करून पाऊण वाजता सिग्नलयंत्रणा सुरू केली , तरी प्रवाशांचे हाल एवढ्यावरच संपले नाहीत ."
करण्यासाठी करण्यात आल्या,विस्कळित रेल्वे वाहतूक सुरळीत करण्यासाठी मुख्य मार्गावरील ३७ ; तर हार्बर मार्गावरील नऊ लोकल रद्द करण्यात आल्या .
जाणाऱ्यांनाही बसला,त्याचा फटका संध्याकाळी घरी जाणाऱ्यांनाही बसला .
सुटल्यावर झाली होती,यामुळे आज संध्याकाळी कार्यालये सुटल्यावर रेल्वेस्थानकांवर तुडुंब गर्दी झाली होती .
झाली नव्हती,रात्री उशिरापर्यंत मध्य आणि हार्बर रेल्वे गाड्यांची वाहतूक सुरळीत झाली नव्हती .
जाणाऱ्या होता येणाऱ्या उतरताही आले,"छत्रपती शिवाजी रेल्वे स्थानकात मंदगती मार्गावर ठाण्याच्या दिशेने जाणाऱ्या प्रवाशांचा लोंढा एवढा होता , की धीम्या लोकलमधून येणाऱ्या प्रवाशांना उतरताही आले नाही ."
उतरावे,अनेकांना मशीद वा अगदी सॅण्डहर्स्ट स्थानकावर उतरावे लागत होते .
सोसत असलेल्या लागू देण्याचा आहे,अवघा महाराष्ट्र तीव्र वीजटंचाईचे चटके सोसत असताना देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबईला त्याची झळ लागू न देण्याचा केंद्र आणि राज्य सरकारचा प्रयत्न आहे .
वाढत करून ठेवण्याचे आहेत,तरीही मुंबईतील विजेच्या मागणी व पुरवठ्यातील तफावत वाढत असल्याने महागडी वीज खरेदी करून मुंबईचा झगमगाट कायम ठेवण्याचे वीज पुरवठादार कंपन्या आणि राज्य सरकारचे प्रयत्न आहेत .
नसल्याने पसरेल केली जात,"वीज नियामक आयोग मात्र याबाबत आशावादी नसल्याने मुंबईवर पुन्हा वीजटंचाईचे सावट पसरेल , अशी भीती व्यक्त केली जात आहे ."
गेल्या दाटले,गेल्या वर्षीही मार्च ते मे या कालावधीत मुंबईवर वीजटंचाईचे संकट दाटले होते .
ठेवण्यात आल्या,या कामामुळे संग्रहालयातील चित्रकृती व मौल्यवान वस्तू जवळच्या भांडारगृहात ठेवण्यात आल्या आहेत .
होती,या संग्रहालयासाठी नवीन इमारतीची आवश्‍यकता होती .
असताना पाहण्याची करणे होते ऐकायला,"मात्र , हे काम सुरू असताना किमान चित्रकृती पाहण्याची तरी सोय करणे आवश्‍यक होते , असा सूर पर्यटकांमधून ऐकायला मिळत आहे ."
होत करावे केली,"नवीन इमारतीचे बांधकाम पूर्ण होत आले असेल , तर चित्रसंग्रहालय सुरू करावे , अशी सूचनाही त्यांनी केली आहे ."
होते,नागपूरचे संग्रहालय नूतनीकरणासाठी नऊ वर्षे बंद होते .
होत आहे,"त्या तुलनेत औंधच्या संग्रहालयाचे काम एका वर्षात पूर्ण होत आहे , ही समाधानाची बाब आहे ."
होत नसेल द्यावी,"ऐतिहासिक राजवाड्याचा वापर होत नसेल , तर ही वास्तू राजघराण्यास परत द्यावी ."
राबविल्या जातील बोलताना,"राजघराण्याकडून या वास्तूत समाजोपयोगी योजना राबविल्या जातील , अशी माहिती माजी राज्यमंत्री उदयनराजे भोसले यांनी आज येथे पत्रकारांशी बोलताना दिली ."
करून केल्या जातील,राजवाड्याच्या देखभालीसंदर्भात तातडीने वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून उपाययोजना केल्या जातील .
वाटल्यास ठेवली,आवश्‍यकता वाटल्यास वाड्यात सुरक्षा व्यवस्था ठेवली जाईल .
केला केले,"त्याचा सर्व खर्च राजघराण्यातर्फे केला जाईल , असेही त्यांनी स्पष्ट केले ."
होत,येथील गांधी मैदानावरील ऐतिहासिक राजवाड्याचा कसलाही वापर होत नाही .
आहे,सध्या ही वास्तू मोकळी आहे .
घेऊन गेल्या चोरून नेण्याचा झाला,त्याचा फायदा घेऊन गेल्या आठवड्यात या वाड्यातील वस्तू चोरून नेण्याचा प्रयत्न झाला .
मांडली,"त्यानंतर दै . "" सकाळ "" ने आजच्या अंकात "" ऐतिहासिक राजवाड्याची नियोजनबद्ध लूट "" या बातमीतून वाड्यातील सद्यःस्थिती मांडली ."
घेऊन केली,या वृत्ताची दखल घेऊन श्री . भोसले यांनी राजवाड्याची पाहणी केली .
देण्याची केली,त्यानंतर त्यांनी राजवाड्याची मालकी राजघराण्याकडे देण्याची मागणी केली .
होती,स्वातंत्र्यानंतर या वाड्यात शासनाच्या विविध विभागांची कार्यालये होती .
गेल्या हलविण्यात,गेल्या काही वर्षांत ती अन्यत्र हलविण्यात आली .
आहे,त्यामुळे सध्या राजवाडा मोकळा आहे .
आहे करून म्हणाले,"या राजवाड्याच्या देखभालीची जबाबदारी राज्य शासन व सार्वजनिक बांधकाम विभागाकडे आहे , असे स्पष्ट करून श्री . भोसले म्हणाले , "" सध्या या राजवाड्याची अवस्था फारशी चांगली नाही ."
,वाड्यात कसलीही स्वच्छता नाही .
नसल्याने झाली आहे,"सुरक्षितता नसल्याने ऐतिहासिक वाड्यात चोरी झाली आहे , ही खेदाची बाब आहे ."
होऊनही करण्यासाठी आला आहे,"एवढे होऊनही शासनाचा एकही प्रतिनिधी राजवाड्याची पाहणी करण्यासाठी आला नाही , ही शोकांतिका आहे ."
ठेवता नसेल द्यावी,"शासनाला या वास्तूची देखभाल ठेवता येत नसेल , तर ही वास्तू राजघराण्याच्या ताब्यात द्यावी ."
होत नसेल दिल्याची आहेत,"ऐतिहासिक वास्तूचा वापर होत नसेल , तर ती राजघराण्याकडे परत दिल्याची उदाहरणे आहेत ."
घेताना,ही वास्तू घेताना आमचा व्यावसायिक दृष्टिकोन नाही .
बांधू शकत,यापुढे असा वाडा आपण बांधू शकत नाही .
केले पाहिजे,त्यामुळे तिचे जतन केले पाहिजे .
करण्यासाठी केल्या पाहिजेत,"पुरातत्व विभागानेही या वाड्यात सुधारणा करण्यासाठी उपाययोजना केल्या पाहिजेत . """
दिला राबविले जातील,""" हा राजवाडा भोसले घराण्याच्या ताब्यात दिला , तर वाड्यात अनेक समाजोपयोगी उपक्रम राबविले जातील ."
केली,कला अकादमी सुरू केली जाईल .
चालवले जातील,प्रशिक्षण वर्ग चालवले जातील .
असलेले ठेवले जातील,राजघराण्याकडे असलेले संदर्भ ग्रंथ ठेवले जातील .
केला राबविण्याचा केला,"काही भागाचा वापर संग्रहालयासाठी केला जाईल , "" असे प्रकल्प राबविण्याचा मनोदय त्यांनी व्यक्त केला ."
देण्यात,वाड्याच्या देखभालीसंदर्भात शासनाला निवेदन देण्यात आले आहे .
केला,मुख्यमंत्र्यांकडे त्याचा पाठपुरावा केला जाईल .
ठेवली,यापुढे वाड्यासाठी सुरक्षा व्यवस्था ठेवली जाईल .
नसेल येणारा दिला केले,"शासन त्यासाठी तयार नसेल , तर सुरक्षेसाठी येणारा सर्व खर्च राजघराण्यातर्फे दिला जाईल , असेही त्यांनी स्पष्ट केले ."
होती,सातारा ही मराठ्यांची राजधानी होती .
चालत होता,त्या काळी संपूर्ण राज्यकारभार याच वाड्यातून चालत होता .
केली,थोरले प्रतापसिंह महाराज यांनी वाड्याच्या एका भागात मुलींसाठी शाळा चालू केली .
झाले,घटनाकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचेही प्राथमिक शिक्षणही याच वाड्यातील शाळेत झाले .
लागली,समाजप्रबोधनाची अनेक कामे या ठिकाणाहून मार्गी लागली .
झाल्यानंतर झाले,थोरले प्रतापसिंह महाराज यांना अटक झाल्यानंतर संस्थानचे विलीनीकरण झाले .
झाली दिली,"स्वातंत्र्यानंतर या वाड्यात शासनाची विविध कार्यालये सुरू झाली , अशी माहितीही त्यांनी दिली ."
होते,"या वेळी सातारा नगरपालिकेचे उपाध्यक्ष ऍड . दत्तात्रय बनकर , नगरसेवक नासीर शेख उपस्थित होते ."
लटकत,माजी राज्यमंत्री उदयनराजे भोसले यांच्या आजी - माजी समर्थकांतील चढाओढीमध्ये कोडोली ग्रामपंचायतीच्या सरपंचांसह सात सदस्यांवर अपात्रतेची तलवार लटकत आहे .
झालेल्या निघाली,कोडोली गटाच्या जिल्हा परिषदेच्या उमेदवारी वाटपावरून निर्माण झालेल्या या दुफळीमुळे कोडोली ग्रामपंचायतच बरखास्तीच्या वाटेवर निघाली आहे .
समजले मिळावी केली होती,"सातारा पंचायत समितीचे माजी सदस्य व उदयनराजेंचे कट्टर समर्थक समजले जाणारे रवी साळुंखे यांनी जिल्हा परिषदेच्या निवडणुकीत कॉंग्रेसची उमेदवारी पत्नीला मिळावी , यासाठी जोरदार मोर्चेबांधणी केली होती ."
केली,मात्र ऐनवेळी कॉंग्रेसने बाळासाहेब तांगडे यांच्या पत्नीला उमेदवारी जाहीर केली .
घेतल्यामुळे करण्यात होती,यानंतरही साळुंखे यांनी पत्नीचा अर्ज मागे न घेतल्यामुळे त्यांची कॉंग्रेसमधून हकालपट्टी करण्यात आली होती .
मिळाल्याच्या झाला,निष्ठेचे फळ न मिळाल्याच्या भावनेतून रवी साळुंखे यांचा कॉंग्रेस व पर्यायाने उदयनराजेंवर रोष निर्माण झाला .
झाली,यातूनच साळुंखे व बाळासाहेब तांगडे यांच्यात दुफळी निर्माण झाली .
घडला,काही दिवसांपूर्वी दोघांच्यात हाणामारीचा प्रकारही घडला .
असणाऱ्या मिळविण्यासाठी झाल्याचे दिसत,त्यातूनच उदयनराजेंच्या वर्चस्वाखाली असणाऱ्या कोडोली ग्रामपंचायतीवर वर्चस्व मिळविण्यासाठी चढाओढ सुरू झाल्याचे दिसत आहे .
करण्याची करण्याची केली आहे,"रवी साळुंखे यांचे समर्थक रामदास साळुंखे व उत्तम सावंत यांनी सरपंच दीपक वसंतराव दीक्षित यांच्यासह सदस्य सतीश एकनाथ माने व अनिल हरिबा खराडे यांचे सदस्यत्व रद्द करण्याची , तर बाळासाहेब तांगडे यांचे समर्थक महेश निकम यांनी शैला दिलीप पिसे , अशोक आनंदराव कापले , अभिजित मन्नू भोसले व रामदास किसन ढाणे या चौघांचे सदस्यत्व रद्द करण्याची मागणी अतिरिक्त जिल्हाधिकारी वसंतराव देशमाने यांच्याकडे केली आहे ."
बजावण्यात आल्या आहेत,यापैकी खराडे यांच्याव्यतिरिक्त सहाजणांना जिल्हाधिकारी कार्यालयामार्फत नोटीस बजावण्यात आल्या आहेत .
होणार आहे,दहा व १७ मे रोजी याबाबत सुनावणी होणार आहे .
पडलेल्या आहे,एकाच गटात पडलेल्या दुफळीमुळे कोडोलीच्या सरपंचांसह सात सदस्यांवर अपात्रतेची टांगती तलवार आहे .
असणाऱ्या आणले जाण्याची आहे,संघर्षातून एकूण सतरा सदस्यसंख्या असणाऱ्या ग्रामपंचायतीचे आणखी काही सदस्यही अपात्रतेच्या रांगेत आणले जाण्याची शक्‍यता आहे .
करण्याची येण्याची आहे,वर्चस्वाच्या या लढाईत ग्रामपंचायतच बरखास्त करण्याची वेळ येण्याची शक्‍यता आहे .
राहील,पाच एप्रिल २००७ हा दिवस कायमचाच स्मरणात राहील .
गेल्यानंतर जाऊन यायचे ठरले,"उत्तरांचलच्या ट्रीपला गेल्यानंतर "" चारधाम "" च्या रस्त्याने "" देवप्रयाग "" पर्यंत जाऊन यायचे ठरले ."
जाण्याचे झाली नव्हती,"पुढे न जाण्याचे कारण म्हणजे वेळेची कमतरता आणि अजून खर्‍या अर्थाने "" चारधाम "" यात्रा सुरू झाली नव्हती ."
होते,ती अक्षयतृतीयेपासून सुरू होते .
करून गाठलं,"मसुरी , डेहराडून करून हृषीकेश गाठलं ."
पाहून धडकायचेच ठरले,"एक दिवस हृषीकेश पाहून दुसर्‍या दिवशी "" चार धाम "" ऊर्फ "" जोशी मठ "" रस्त्याने "" देवप्रयाग "" ला धडकायचेच , असे ठरले ."
घ्यायचाच झाला,"वाटेत शिवपुरीला राफ्टिंग , तसेच कयाकिंगचा थरारक अनुभव घ्यायचाच , असाही कुटुंबातील पाचही जणांचा निर्णय झाला ."
,"एका बाजूला उंचच उंच शिवालिक पर्वतरांगा NULL , तर दुसऱ्या बाजूला खोल दरी NULL ."
,पलीकडे खळाळती गंगा ! प्रचंड वळणावळणाचा रस्ता NULL .
करून गाठले,हृषीकेशपासून चार तास प्रवास करून देवप्रयाग गाठले .
आहे,इथे अलकनंदा व भागीरथी या दोन भव्य नद्यांचा संगम आहे .
होते,"पुढे त्या दोघींची एकच "" गंगा "" होते ."
,"प्रचंड खळाळती , थोडीशी रौद्रच भासणारी अलकनंदा आणि स्वच्छ सौम्य भागीरथी NULL ! मग भव्य गंगा NULL ."
असलेली दिसणारी,"अलकनंदा हिरवट पांढरी , तर भागीरथी हिरवट झाक असलेली , तळ सहजपणे दिसणारी ."
घेतले,इथे प्रभू रामांनी व बंधू शत्रुघ्न यांनी प्रायश्‍चित्त घेतले .
चुकून झाली घेतले,कारण इथेच वरच्या पर्वतावर दशरथ राजांकडून चुकून श्रावणबाळाची हत्या झाली म्हणून प्रभू रामांनी येथे प्रायश्‍चित्त घेतले .
,जॅम सॅंडविच
असलेल्या कापून,चारी बाजूला असलेल्या त्यांच्या जाड कडा सुरीने कापून घ्या .
आवडत ठेवायलाही,आवडत असेल तर कडा ठेवायलाही हरकत नाही .
घ्या पसरवून,नंतर एका चमच्यावर बटर घ्या आणि संपूर्ण ब्रेडवर ते पसरवून घ्या .
घेऊन पसरवून,त्यानंतर दुसरा चमचा घेऊन त्यानी ब्रेडवर जॅम पसरवून घ्या .
लावून झाले,"दुसऱ्या ब्रेडलाही याप्रमाणेच बटर आणि जॅम लावून घ्या NULL , दोन्ही ब्की झाले तुमचे जॅम सॅंडविच तयार !"
लावूनही बनवू शकता,याच पद्धतीनी जॅमच्या ऐवजी सॉस लावूनही तुम्ही सॅंडविच बनवू शकता .
,लिंबू सरबत
करायला,घरी करायला सगळ्यात सोप्पं म्हणजे लिंबू सरबत NULL !
घ्या,कृती - सगळ्यात आधी एका पातेल्यात दोन ग्लास पाणी घ्या .
पिळा,आता हे अर्धे लिंबू त्या पाण्यात व्यवस्थित पिळा .
घाला,नंतर चवीपुरतं थोडसं मीठ घाला .
घालायलाही,पाणी गार नसेल तर त्यात एखादा बर्फ घालायलाही हरकत नाही .
झालं,"झालं तुमचं "" लिंबू सरबत ' तय्यार !"
सांडवता ओता पिऊन,हे सरबत ग्लासमध्ये न सांडवता ओता आणि पिऊन बघा !
आवडलं,आवडलं ना ?
,मसाला पोहे
लागतात,मसाला पोहे किंवा तेल मसाला पोहे अतिशय चविष्ट लागतात .
,"साहित्य - पोहे , तिखट , मीठ , तेल , मसाला , टोमॅटो , कोथिंबीर , साखर आणि दाणे ."
घ्या,प्रथम एका पातेल्यात दोन वाटी पोहे घ्या .
भिजवून घेतलेत चालेल,ते पाण्यात थोडेसे भिजवून घेतलेत तरीही चालेल .
घाला,"त्यात थोडसं मीठ , तिखट आणि अर्धा चमचा मसाला घाला ."
चिरत घ्या,चिरत असताना घरातल्या मोठ्या माणसांचीही मदत घ्या .
घाला खायला झाले,"वरून मस्त कोथिंबीर आणि दाणे घाला , की मसाला पोहे खायला तयार झाले ."
असेल घाला,खवलेला नारळ असेल तर तोही घाला .
लागतील,पोहे आणखीन छान लागतील .
,दही पोहे
करून खाता येतील करायला शिकूया,आता आपण पटकन करून खाता येतील असे दही पोहे करायला शिकूया .
घ्या,सुरवातीला एका पातेल्यात दोन वाटी पोहे घ्या .
भिजवून घ्या,ते थोडेसे पाण्यात भिजवून घ्या
घाला,त्यानंतर त्यात चवीपुरतं मीठ आणि साखर घाला .
घाला घातलंत चालेल,त्यात मिरचीचे दोन - तीन तुकडे घाला किंवा थोडसं तिखट घातलंत तरी चालेल .
चिरलेली टाका झाले,"वरून थोडीशी चिरलेली कोथिंबीर टाका , की झाले दही पोहे तय्यार !"
,म्हणजे काय ?
,( डॉ. पंडित विद्यासागर )
,परागकण
असणारा आहे,काही वनस्पतींमध्ये फलधारणेसाठी आवश्‍यक असणारा हा घटक आहे .
होते,त्याची निर्मिती फुलातील पुंकेसरामध्ये होते .
होऊन होते,या कणांचा बीजांडाशी संयोग होऊन फलधारणा होते .
,भारनियमन
होणाऱ्या होत,वीजनिर्मिती केंद्रात निर्माण होणाऱ्या विजेचे सतत वितरण होत असते .
वापरली येणारा अवलंबून,अशा वेळी किती वीज वापरली जाते यावरून विजेच्या स्रोतावर येणारा भार अवलंबून असतो .
म्हणतात,त्याला भारनियमन असे म्हणतात .
,थर्मास
ठेवण्यासाठी केला,पेय थंड अथवा गरम ठेवण्यासाठी थर्मासचा उपयोग केला जातो .
असते,त्याचप्रमाणे भांड्याच्या आतील आणि बाहेरील बाजूमध्ये निर्वात पोकळी असते .
असणाऱ्या केलेली,हे भांडे आणि बाहेरील आवरण यामध्ये उष्णतेचे दुर्वाहक असणाऱ्या पदार्थांची योजना केलेली असते .
म्हणतात,थर्मासला मराठीत शीतोष्णपात्र असं म्हणतात .
,तीन दशकांनंतर मनोजकुमार - जलोटा एकत्र
आहे,शिर्डीच्या साईबाबांचा महिमा अगाध आहे .
विखुरलेले,"त्यांचे भक्तगण केवळ भारतातच नाही , तर जगभर विखुरलेले आहेत ."
आहे,कित्येकांची निस्सीम श्रद्धा त्यांच्यावर आहे .
निघत,त्या श्रद्धेपोटीच त्यांच्या जीवनावर आजही चित्रपट निघत आहेत .
दिलेला आहे,कारण त्यांनी दिलेला श्रद्धा आणि सबुरी हा मंत्र खूपच मोलाचा आहे .
बनवीत,"प्रसिद्ध निर्माते - दिग्दर्शक दीपक बलराज वीज साईबाबांच्या जीवनावर "" मालिक एक ' चित्रपट बनवीत आहेत ."
करीत,त्या चित्रपटात जॅकी श्रॉफ साईबाबांची भूमिका करीत आहे .
आले,"तब्बल ३२ वर्षांनी भारतकुमार , अर्थात मनोजकुमार आणि अनुप जलोटा या चित्रपटासाठी एकत्र आले आहेत ."
दिला होता,"यापूर्वी "" शिर्डी के साईबाबा ' या चित्रपटाकरता मनोजकुमार आणि अनुप जलोटा यांना ब्रेक दिला होता ."
गायली होती,चार गाणी त्यांनी गायली होती .
आले,"आता ""मालिक एक'साठीही ते एकत्र आले आहेत ."
लिहिलं,मनोजकुमार यांनी या चित्रपटासाठी एक गीत लिहिलं आहे .
आहेत,""" साईनाम है जागो ऐसा... साईनाम मन भायोरे ' , असे त्या गाण्याचे बोल आहेत ."
केल्यामुळेच लिहिलं घडलं सांगतात,"अनुप जलोटा यांनी आग्रह केल्यामुळेच आपण हे गीत लिहिलं . हे सर्व बाबांच्या कृपेमुळेच घडलं , असं मनोजकुमार सांगतात ."
आहेत केली राखला म्हणतात,"तर मनोजकुमार आपले गॉडफादर आहेत , त्यांना मी केवळ विनंती केली , माझ्या या विनंतीचा मान त्यांनी राखला , हा सर्व साईबाबांचा महिमा ... असं अनुप जलोटा म्हणतात ."
पाडत,""" मालिक एक ' चित्रपटासाठी अनुप जलोटा तिहेरी भूमिका पार पाडत आहेत ."
दिलं,या चित्रपटासाठी त्यांनी संगीत दिलं आहे .
आहेत,काही गाणीही ते गात आहेत .
करीत,शिवाय अभिनयही करीत आहेत .
साकारीत,दास गणूची भूमिका ते साकारीत आहेत .
म्हणतात साकारीत,"ते म्हणतात , "" मी माझ्या पसंतीची भूमिका साकारीत आहे ."
करीत,साईबाबांच्या आशीर्वादामुळेच मी हे सर्व करीत आहे .
गायली,"पाकिस्तानी गायक गुलाम अली , जगजित सिंह , अनुराधा पौडवाल यांनीही गीते गायली आहेत ."
नसलेल्या गेलेल्या केली,"त्या विरोधात , फारशा प्रसिद्ध नसलेल्या ब्राह्मण नवजागृत समाज या संघटनेच्या कार्यकर्त्यांसह निठारी हत्याकांडात बळी गेलेल्या पाच ते सहा मुलांच्या पालक , नातेवाइकांनी आज मुख्यमंत्री निवासस्थानासमोर निदर्शने केली ."
घेत केली,मुख्यमंत्र्यांनीही लगेच दखल घेत त्यांच्याशी चर्चा केली .
करण्याचे दिले,दोन्ही अधिकाऱ्यांवरील कारवाईबाबत फेरविचार करण्याचे आश्‍वासन मुख्यमंत्र्यांनी दिले .
पडलेल्या देण्याचेही केल्याचे ठरलेल्या सांगितले,"शिवाय , कर्जाऊ भूखंड आणि पाच लाख रुपयांच्या नुकसानभरपाईबरोबरच बळी पडलेल्या मुलांच्या कुटुंबातील एकाला नोकरी देण्याचेही त्यांनी मान्य केल्याचे हत्याकांडाची शिकार ठरलेल्या ज्योतीचे वडील झाबूलाल यांनी सांगितले ."
वागत,""" राठोड हे आमच्याशी दयाळूपणे , सहानुभूतीने वागत होते ."
उघडकीस म्हणाले,"त्यांच्यामुळेच मोनिंदर आणि सुरिंदर यांचे कृष्णकृत्य उघडकीस आले , ' असे झाबूलाल व अन्य एक पालक रामकिसन म्हणाले ."
करण्याची करणाऱ्या दिलेल्या करण्याची केली,"विशेष म्हणजे , काल केवळ राठोड यांची बदली रद्द करण्याची मागणी करणाऱ्या या निठारीवासीयांनी आज मुख्यमंत्र्यांना दिलेल्या निवेदनात मंडल अधिकारी यादव यांचेही निलंबन रद्द करण्याची मागणी केली आहे ."
आणण्याचा केला विचारता असून होण्याच्या लढत असल्याचे सांगितले,"मुलांच्या पालकांना लखनौत आणण्याचा खटाटोप का केला , असे विचारता ब्राह्मण नवजागृत संघटनेचे अध्यक्ष सतीशकुमार मिश्रा यांनी , आपण सामाजिक कार्यकर्ते असून , निठारीतील मुले बेपत्ता होण्याच्या घटनांपासून आजपर्यंत या प्रकरणी लढत असल्याचे सांगितले ."
घेतलेले करण्यात,राज्यातील शेतकऱ्यांनी शेतीसाठी सहकारी बॅंकेतून घेतलेले कर्ज व त्यावरील व्याज ३१ मार्चपूर्वी माफ करण्यात येईल .
घाबरण्याचे केले,"त्यामुळे शेतकऱ्यांनी घाबरण्याचे कारण नाही , असे प्रतिपादन मुख्यमंत्री एच. डी. कुमारस्वामी यांनी येथे केले ."
केला,राज्यातील धर्मनिरपेक्ष जनता दल आणि भाजप संमिश्र सरकारने एक वर्षाचा कालावधी पूर्ण केला .
साधून साधला,"याचे औचित्य साधून मुख्यमंत्र्यांनी राज्यातील ग्राम , तालुका आणि जिल्हा पंचायत सदस्यांशी व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगवर संवाद साधला ."
केली,यानंतर त्यांनी पिकावरील कर्जमाफीची घोषणा केली .
म्हणाले करण्याचे करण्याच्या दिल्या देण्याची राबविण्याचा केला,"ते म्हणाले , "" "" राज्यातील दारिद्य्ररेषेखालील कुटुंबांना या महिन्याच्या अखेरपर्यंत शिधापत्रिका वाटप करण्याचे काम पूर्ण करण्याच्या सूचना दिल्या आहेत ; तसेच राज्य शासनाने राज्यातील गरीब लोकांना घरकुल देण्याची योजना राबविण्याचा निर्धार केला आहे ."
देण्याचे करण्यात,३१ मार्चअखेर राज्यात सहा लाख घरकुले देण्याचे उद्दिष्ट पूर्ण करण्यात येईल .
येत्या करण्याचा घेतला,राज्य सरकारने येत्या चार वर्षांत कर्नाटक झोपडपट्टीमुक्त राज्य म्हणून घोषित करण्याचा निर्णय घेतला आहे .
करून देण्यासाठी केला,लाभधारकांची निवड करून त्यांना घरकुल देण्यासाठी राज्य शासनाने कृती आराखडा तयार केला आहे .
करण्यात सांगितले,"त्याच्या कार्यवाहीसाठी सातत्याने पाठपुरावा करण्यात येईल , असे कुमारस्वामी यांनी सांगितले ."
करण्यात,इंदिरा आवास योजना आणि आंबेडकर घरकुल योजनेअंतर्गत आर्थिक अनुदानात वाढ करण्यात आली आहे .
देण्यात येत,यापूर्वी वीस हजार रुपये अनुदान देण्यात येत होते .
वाढवून करण्यात आले,ते आता वाढवून तीस हजार रुपये करण्यात आले आहे .
पाठविण्यात आले सांगितले,"तसे आदेश संबंधित अधिकाऱ्यांना पाठविण्यात आले आहेत , असे त्यांनी सांगितले ."
घडवून आणण्यासाठी देण्यासाठी करीत असून पोहोचणार घेण्यात दिले,"पंचायत राज्य व्यवस्थेत अधिक प्रमाणात विकास घडवून आणण्यासाठी , पंचायतींना अधिक अधिकार देण्यासाठी सरकार सर्व प्रकारचे प्रयत्न करीत असून , त्यांच्या स्वायत्ततेला कोणत्याही प्रकारचा धोका पोहोचणार नाही याची काळजी घेण्यात येईल , असे स्पष्ट आश्‍वासन मुख्यमंत्र्यांनी दिले ."
असल्याचे झाले,पिंपरी - चिंचवडच्या हद्दीतील प्रस्तावित विधानसभेच्या तिन्ही मतदारसंघांत राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचे वर्चस्व असल्याचे महापालिका निवडणुकीतील निकालावरून स्पष्ट झाले आहे .
मिळालेल्या आहे,मात्र ; 'राष्ट्रवादी'ला मिळालेल्या मतांच्या बेरजेपेक्षा कॉंग्रेस आणि भारतीय जनता पक्ष - शिवसेना युतीच्या मतांची बेरीज जास्त आहे .
टिकविण्यावर करावे लागणार,त्यामुळे आगामी दोन वर्षांत मतांची ही आघाडी टिकविण्यावर 'राष्ट्रवादी'ला लक्ष केंद्रित करावे लागणार आहे .
आहे,"शहराच्या हद्दीत भोसरी , चिंचवड आणि पिंपरी या तीन प्रस्तावित मतदारसंघांचा समावेश आहे ."
उमटणार,त्याचे प्रतिबिंब महापालिकेच्या आगामी पाच वर्षांच्या राजकारणात उमटणार आहे .
करणे झाले,महापालिका निवडणुकीच्या निमित्ताने तिन्ही मतदारसंघात शक्तिपरीक्षा करणे सोपे झाले आहे .
पाहता आहे,सध्याचे चित्र पाहता 'राष्ट्रवादी'ला अनुकूल वातावरण आहे .
टाकले,त्यांनी कॉंग्रेस आणि भाजप - शिवसेना युतीला मतांच्या टक्केवारीत खूप मागे टाकले आहे .
झाल्यास मारू शकतो आहे,"पालकमंत्री अजित पवार आणि ऊर्जामंत्री दिलीप वळसे - पाटील यांच्या नेतृत्वाखाली आगामी काळात नियोजन झाल्यास हा पक्ष मोठी मजल मारू शकतो , असे जाणकारांचे मत आहे ."
होती,आमदार विलास लांडे यांच्या दृष्टीने भोसरी विधानसभा मतदारसंघातील निवडणूक प्रतिष्ठेची होती .
केले,विशेषतः त्यांनी याच भागावर लक्ष केंद्रित केले होते .
झालेल्या मिळाली,"या मतदारसंघात झालेल्या एकूण एक लाख ३४ हजार १५१ मतदानापैकी 'राष्ट्रवादी'ला ४६ हजार ८६४ , कॉंग्रेसला २४ हजार ८२० व युतीला २८ हजार २४५ मते मिळाली ."
मिळाली,या ठिकाणी 'राष्ट्रवादी'च्या खालोखाल युतीला मते मिळाली आहेत .
आहे,कॉंग्रेस तिसऱ्या क्रमांकावर आहे .
राहणार असल्याचे मिळाले,त्यामुळे 'राष्ट्रवादी'ची खरी स्पर्धा युतीशी राहणार असल्याचे संकेत मिळाले आहेत .
मिळाली,"चऱ्होली , दिघी , मोशी या ग्रामीण भागात विरोधकांना एकही जागा मिळाली नाही ."
मिळाली,"मात्र , भोसरीगावात त्या तुलनेने 'राष्ट्रवादी' आणि विरोधी पक्षांना समान मते मिळाली आहेत ."
आहेत,समान जागाही आहेत .
येतो,महापौर मंगला कदम यांचा वॉर्ड याच मतदारसंघात येतो .
झाले,चिंचवड विधानसभा मतदारसंघात एक लाख ४६ हजार मतदान झाले .
मिळाली,त्यापैकी 'राष्ट्रवादी'ला ५३ हजार १८६ मते मिळाली .
मिळाली,त्याखालोखाल कॉंग्रेसला ३४ हजार ३५९ मते व युतीला २३ हजार ८६ मते मिळाली आहेत .
अवलंबून,"'राष्ट्रवादी'चे शहराध्यक्ष आझमभाई पानसरे , आमदार लक्ष्मण जगताप यांच्यावर या मतदारसंघाची राजकीय गणिते अवलंबून आहेत ."
घेऊन निवडून आणण्याचा केला,त्यामुळे या दोघांनीही परिश्रम घेऊन जास्तीत जास्त नगरसेवक निवडून आणण्याचा प्रयत्न केला .
मिळाले,त्यात दोघांनाही चांगले यश मिळाले .
करण्याचा केला,कॉंग्रेसचे शहराध्यक्ष श्रीरंग बारणे यांनी कडवे आव्हान निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला .
घेतल्या,मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांच्या चिंचवड आणि आकुर्डीत सभा घेतल्या .
झाला,त्याचा काहीसा फायदा त्यांना झाला .
आहे,त्यामुळे या मतदारसंघात कॉंग्रेसची मतांची आकडेवारी युतीपेक्षा अधिक आहे .
राहिला,हा पक्ष दुसऱ्या क्रमांकावर राहिला आहे .
आहे,पिंपरी विधानसभा मतदारसंघ राखीव आहे .
लावली होती,"या भागात कॉंग्रेसचे उपमहापौर गौतम चाबुकस्वार , माजी महापौर हनुमंत भोसले यांनी प्रतिष्ठा पणाला लावली होती ."
लढविली मिळाले,रिपब्लिकन पक्षाने स्वतंत्र निवडणूक लढविली ; परंतु त्यांना केवळ एका जागेवर यश मिळाले .
मिळविली,या भागात 'राष्ट्रवादी'ने ४४ हजार ६७३ मते मिळविली .
मिळविली,त्याखालोखाल कॉंग्रेसने ३३ हजार ५६२ मते मिळविली .
आहे,दोन्ही पक्षांतील मतांचे अंतर सुमारे दहा हजार आहे .
मिळाली आहेत,युतीला केवळ एकच जागा मिळाली आणि त्यांची एकूण मते १३ हजार ९७ आहेत .
करावे लागतील आहेत,"त्यामुळे या मतदारसंघात त्यांना खूप परिश्रम करावे लागतील , अशी चिन्हे आहेत ."
बजावू शकतात,या ठिकाणी सत्तारूढ पक्षनेते योगेश बहल महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात .
राखण्याचे असतील,"एकूणच , भावी काळात या तिन्ही मतदारसंघांवर वर्चस्व राखण्याचे 'राष्ट्रवादी'चे प्रयत्न असतील ."
केले,त्यांनी कॉंग्रेस आणि युतीपुढे मोठे आव्हान निर्माण केले आहे .
देणाऱ्या करण्यात यावी असलेले करण्यात,"सर्व विषयांचे व सर्व पातळीवरील शिक्षण मराठी भाषेतून देणाऱ्या ' आंतरराष्ट्रीय मराठी विद्यापीठाची ' स्थापना करण्यात यावी , यासह विविध मागण्यांचा समावेश असलेले तब्बल तेरा ठराव ८०व्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाच्या आजच्या अखेरच्या दिवशी संमत करण्यात आले ."
केला असून थांबविण्यासाठी करण्याची केली,संमेलनाने खैरलांजी येथील दलित कुटुंबातील चौघांच्या हत्याकांडाचा तीव्र शब्दांमध्ये निषेध केला असून शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या थांबविण्यासाठी कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्याची मागणी केली आहे .
करणारी करावी राबविली जावी करावा व्हावा आहे,"मराठी वाङ्‌मयाची इंग्रजीत भाषांतरे करणारी संस्था अविलंब स्थापन करावी , ' शाळा तिथे ग्रंथालय व पूर्णवेळ ग्रंथपाल ' अशी योजना राबविली जावी , शिक्षणात उच्चस्तरीय मराठीचा समावेश करावा , राज्यातील सेवा उद्योगांमध्ये मराठी भाषेचा अनिवार्य वापर व्हावा , या मागण्यांचाही ठरावात समावेश आहे ."
जगा मरा देणाऱ्या केले,""" प्रेमासाठी जगा आणि प्रेमासाठी मरा "" असा संदेश देणाऱ्या व्हॅलेंटाईनच्या स्मरणार्थ अनेकांनी प्रेम धडधडीतपणे व्यक्त केले ."
होता,केवळ तरुणाईचाच समावेश होता असे नाही .
करण्यास केली होती,"अनेक महिला , पुरुषांनी गुलाबाची फुले खरेदी करण्यास गर्दी केली होती ."
झाली,शहरात सुमारे बारा हजार गुलाब फुलांची विक्री झाली .
होती,गिफ्ट सेंटरमध्येही गर्दी होती .
केला,सुशिक्षित बेरोजगार युवा संघटना आणि शिवसेनेने व्हॅलेंटाईन डेचा तीव्र निषेध केला .
काढून केले,युवा संघटनेने प्रतिकात्मक पुतळ्याची अंत्ययात्रा काढून त्याचे दहन केले .
करण्यात आला,"कॉलेज कॉर्नर , आमराईतही निषेध करण्यात आला ."
घेतला,"प्रदेशाध्यक्ष दीपक चव्हाण , सरचिटणीस अजय पुजारी , जिल्हाध्यक्ष महादेव दबडे , उपाध्यक्ष देशभूषण उपाध्ये यांनी भाग घेतला ."
केला,शिवसेना विश्रामबाग शाखेने विलिंग्डन महाविद्यालयासमोर निषेध व्यक्त केला .
आहे सांगितले,"आमचा प्रेमाला नाही तर प्रेमातील विकृतीला विरोध आहे , असे उपशहरप्रमुख हरिदास पडळकर यांनी सांगितले ."
घेतला,"नितीळ काळे , कैलास भिसे आदींनी त्यात सहभाग घेतला ."
असताना करून नोंदविला,"तरुणाईचा एकीकडे "" व्हॅलेंडाईन डे "" चा जल्लोष सुरू असताना शिवसेनेने आज भेटकार्डांची होळी करून निषेध नोंदविला ."
झाले,माजी शहरप्रमुख शशिकांत वाघमोडे यांच्या नेतृत्वाखाली आंदोलन झाले .
होते,"अनिल रसाळ , बसवंत भोरावत , पांडुरंग लोहार , कांतिनाथ सातपुते , विकास सूर्यवंशी , विनायक माईनकर , पुष्कर माने , विनायक तोरवी , दिलीप नाईक , दत्ता बुवा , अनिकेत डहाळे असे कार्यकर्ते उपस्थित होते ."
रुजू लागल्या,"पर्यटनाच्या क्षेत्रात साहसी पर्यटन , कृषी पर्यटन , इको टुरिझम अशा संकल्पना रुजू लागल्या आहेत ."
धरणार असल्याची आहेत,"त्याच धर्तीवर सांस्कृतिक क्षेत्रातही "" कलापर्यटन ' मूळ धरणार असल्याची चिन्हे आहेत ."
राहून घेता येणार,"आवडत्या कलाकाराच्या सहवासात राहून शिक्षणासह सहलीचाही आनंद ""आर्ट टुरिझम'च्या माध्यमातून आता घेता येणार आहे ."
मांडण्यात,"आवडत्या चित्रकारांसह "" कलापर्यटना ' ची संकल्पना "" आर्ट टू डे गॅलरी ' तर्फे मांडण्यात आली आहे ."
दिली,प्रसिद्ध चित्रकार प्रा . सुधाकर चव्हाण यांनी याविषयीची माहिती दिली .
म्हणाले बसून शिकणे शिकणे आहे,"ते म्हणाले , "" वर्गात बसून चित्रकाराकडून शिकणे आणि खुल्या निसर्गात मोकळ्या वातावरणात परस्परसंवादातून शिकणे , यात मूलभूत फरक आहे ."
घालवता येणारा,कलापर्यटनाचा सर्वांत महत्त्वाचा फायदा म्हणजे कलाकारासमवेत घालवता येणारा दिवस NULL .
असते,चार भिंतींतल्या वर्गात ठराविक वेळेची मर्यादा असते .
राहू शकता,कलापर्यटनात खुल्या निसर्गात तुम्ही तुमच्या आवडत्या कलाकाराच्या सहवासात दीर्घ काळ राहू शकता .
करतो,वातावरणातील मोकळेपणा शिक्षणाची प्रक्रियाही सहज करतो .
नेण्याची असल्याने घेता,कुटुंबातील एक सदस्यही समवेत नेण्याची सोय असल्याने सहलीचाही आनंद घेता येईल .
होणार,""" कलापर्यटनाची पहिली सहल जलरंग चित्रकार मिलिंद मुळिक यांच्यासह अलिबाग परिसरात एप्रिलच्या दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या आठवड्यात होणार आहे ."
असेल,ही सहल तीन दिवसांची असेल .
जाणून घेता येतील,"जलरंग चित्रकलेची तत्त्वे इतिहास वाटचालीतील टप्पे , महत्त्वाचे चित्रकार , तंत्र असे अनेक विषय या सहलीत जाणून घेता येतील ."
राबवला जाणार आहे,"पुढील काळात रेवदांडा , हरिहरेश्‍वर , कर्दे अशा समुद्रकिनारी , तसेच मुळशी , पानशेत , पन्हाळा , पाचगणी , महाबळेश्‍वर अशा ठिकाणीही "" कलापर्यटन ' उपक्रम राबवला जाणार आहे ."
असणाऱ्यांसाठी करत बसता असलेल्या भेटणे पाहणे समजावून घेणे होणार,"वारली चित्रकलेची आवड असणाऱ्यांसाठी केवळ चित्रांच्या प्रतिकृती करत न बसता वारली चित्रकलेचे सर्वोत्तम केंद्र असलेल्या डहाणू तालुक्‍यातील कलाकारांना भेटणे , परिसरातील चित्रकला पाहणे , त्यांची आविष्कार पद्धती समजावून घेणे , यासाठी तीन दिवसांची सहल आयोजित होणार आहे ."
नावाजलेले करतील,"राजेश वांगड , बाकू दुमाडा , माणकूबाई यांच्यासारखे या क्षेत्रातील नावाजलेले कलाकार मार्गदर्शन करतील ."
करावा केले,"कलाप्रेमी पर्यटकांनी २४४५२७०६ या क्रमांकावर संपर्क करावा , ' ' असेही आवाहन प्रा . चव्हाण यांनी केले आहे ."
आहे,' पेपरबॅक ' ही संकल्पना आज प्रकाशन व्यवसायात रूढ आहे .
होता होते,"पण एक काळ असा होता , की "" पेपरबॅक ' म्हणजे दुय्यम दर्जाचे साहित्य , वाईट कागद आणि छपाई असे समीकरण होते ."
आणली केलेल्या,"या ""पेपरबॅक'ना खऱ्या अर्थाने प्रतिष्ठा आणली ती ब्रिटिश प्रकाशक अँलन लेन आणि त्यांनी १९३०च्या दशकात स्थापन केलेल्या पेंग्विन या प्रसिद्ध प्रकाशन संस्थेने ."
लिहिलेल्या कळते,"या प्रयत्नांची कथा साहित्यिक आणि प्रकाशन व्यावसायिक जेरेमी ल्युविस यांनी लिहिलेल्या "" पेंग्विन स्पेशल , द लाइफ अँड टाइम्स ऑफ अँलन लेन ' या चरित्रात आपल्याला कळते ."
असल्यामुळे असणार होती,"छपाईचा खर्च कमी असल्यामुळे "" पेपरबॅक ' पुस्तकांची किंमत हार्डबॅक पुस्तकांपेक्षा कमी असणार होती ."
हवी मांडले,"सिगारेटच्या एका पाकिटाच्या किमतीएवढीच एका पुस्तकाची किंमत हवी , असे मत लेन यांनी जाहीरपणे मांडले होते ."
लिहिलेले मिळू शकतो होता,"सोप्या भाषेत लिहिलेले चांगले आणि दर्जेदार साहित्य आपण स्वस्तात देऊनदेखील फायदा मिळू शकतो , असा लेन यांचा अंदाज होता ."
होती,त्याला सबळ कारणेदेखील होती .
होत होता वाढत होती,त्या काळातील ब्रिटनमध्ये शिक्षणाचा प्रसार मोठ्या प्रमाणावर होत होता आणि चांगले वाचू इच्छिणाऱ्यांची संख्यादेखील वाढत होती .
केला,"मात्र ""पेपरबॅक'च्या संकल्पनेला अनेकांनी विरोध केला ."
होते,यात अनेक प्रकाशक आणि लेखक आघाडीवर होते .
होईल वाटत होती होऊन मिळणाऱ्या होईल वाटत,""" पेपरबॅक ' मुळे आपल्या हार्डबॅक पुस्तकांचा खप कमी होईल अशी भीती प्रकाशकांना वाटत होती ; तर लेखकांना पेपरबॅकमुळे पुस्तकांच्या किमती कमी होऊन आपल्याला मिळणाऱ्या "" रॉयल्टी ' च्या रकमांवर विपरीत परिणाम होईल असे वाटत होते ."
देणारे निघाले,पण लेन यांना पाठिंबा देणारे दिग्गजदेखील निघाले .
केली,प्रसिद्ध साहित्यिक जॉर्ज बर्नार्ड शॉ यांनी या संकल्पनेला सक्रिय मदत केली .
पाहता मावळला करू लागले,"""पेपरबॅक'ची लोकप्रियता पाहता विरोध कालांतराने मावळला आणि इतर प्रकाशकदेखील पेंग्विनचे अनुकरण करू लागले ."
घेऊन असत केली,"सुरवातीच्या काळात लेन हे इतर प्रकाशकांकडून पुस्तकांचे हक्‍क घेऊन त्यांच्या ""पेपरबॅक' आवृत्त्या काढत असत ; पण लवकरच त्यांनी नवीन पुस्तक काढायला सुरवात केली ."
लिहायला केले,लेन आणि पेंग्विन यांनी अनेक नामवंतांना आपल्यासाठी लिहायला प्रवृत्त केले .
आले,"या प्रयत्नांमुळे प्राचीन इतिहास , पुरातत्त्वशास्त्र , तत्त्वज्ञान आणि कला समीक्षा असे गहन विषय सामान्यांच्या आवाक्‍यात आले ."
,"लेन यांची दुसरी मोठी कामगिरी म्हणजे डी. एच. लॉरेन्स यांच्या "" लेडी चॅटर्लीज लव्हर ' या कादंबरीचे प्रकाशन NULL ."
नव्हते,ब्रिटनमधील अश्‍लीलतेच्या कायद्याच्या तरतुदींमुळे संपूर्ण कादंबरी छापायला कोणी तयार नव्हते .
छापली,लेन यांनी कादंबरी छापली .
भरला दिला,सरकारने त्याविरुद्ध खटला भरला आणि न्यायालयाने अश्‍लील नाही असा निर्णय दिला .
पडल्या झाली,या निकालामुळे ब्रिटनमधील व्हिकटोरियनकालीन साहित्य आणि अश्‍लीलतेसंबंधीच्या समजुती मागे पडल्या आणि एका नव्या पर्वाची सुरवात झाली .
पटकावून मारली,""" सकाळ बालकुमार चित्रकला स्पर्धे'त राज्य पातळीवर घाटकोपरचा दक्ष पारिख , इंदापूरची हिमाली मल्लाव , सोलापूरची रसिका वायचळ आणि मुंबईचा विक्रांत गोडकर यांनी प्रथम क्रमांक पटकावून बाजी मारली ."
मिळवले,"अपंग गटात निखिल गायकवाड , इस्माईल शेख , कुंदनसिंग रजपूत , पुरुषोत्तम रावके यांनी , तर मूकबधिर गटांत केतन गहाणे , सुवर्णा सानप , नितीन अंबाडकर , अमोल निकम यांनी पहिले क्रमांक मिळवले ."
आले,"मतिमंद गटात अक्षय कांबळे , धरित्री देशपांडे आणि विजय धाडगे प्रथम आले ."
साकारली,"या स्पर्धेच्या निमित्ताने मुलांचे भावविश्‍व , त्यांची कल्पकता रंगरेषांतून साकारली गेली ."
घेण्यात,"""सकाळ'तर्फे राज्यभरातील केंद्रांवर १७ डिसेंबर २००६ रोजी ही स्पर्धा घेण्यात आली ."
असून करण्यात होती,"स्पर्धेचे हे सतरावे वर्ष असून , या वर्षी प्रथमच महाराष्ट्र आणि गोवा या दोन्ही राज्यांत "" सकाळ ' आणि "" गोमंतक ' च्या यंत्रणेमार्फत ही स्पर्धा आयोजित करण्यात आली होती ."
करणारी स्वीकारले होते,"शालेय विद्यार्थ्यांसाठी वह्या आणि मार्गदर्शिकांची निर्मिती करणारी "" ब्ल्यू बर्ड इंडिया लिमिटेड ' कंपनीने या स्पर्धेचे प्रायोजकत्व स्वीकारले होते ."
निघाले,पण डॉक्टर प्रवासाला निघाले होते .
जाणाऱ्या द्यायचा,बाहेरगावी जाणाऱ्या माणसाला आनंदाने निरोप द्यायचा असतो हा संस्कार कुठे तरी जागा झाला .
झाल्याच्या होते,शिवाय डॉक्टर पिता झाल्याच्या आनंदात होते .
करणेही आले,त्यांचा हिरमोड करणेही जीवावर आले होते .
येते सांगितले,मी ' येते ' एवढेच डॉक्टरांना सांगितले .
घेतला,हॉस्पिटलचा पत्ता विचारून घेतला .
गेली होती,आत्ती मद्रासला गेली होती .
आहे जाऊन,"जरा काम आहे , जाऊन येते ."
सांगून पडले,असे सांगून घराबाहेर पडले .
घेऊनच येऊन थांबले,बरोबर प्रवासाची बॅग घेऊनच डॉक्टर हॉस्पिटलमध्ये येऊन थांबले होते .
होतो,आम्हीही रांगेत उभे होतो .
गेली होती,आत्ती टॉयलेटमध्ये गेली होती .
मिळाल्यास जायला सांगितले,तिने नंबर मिळाल्यास मला व डॉक्टरांना पुढे जायला सांगितले होते .
थांबले,चारूकाका तिच्या सोबतीसाठी थांबले होते .
गेलो,डॉक्टर व मी लिफ्टने वर गेलो .
ठोकायचीच ठेवली होती,' याहू ' अशी आरोळी ठोकायचीच काय ती त्यांनी शिल्लक ठेवली होती .
लाजूनलाजून होत,आता त्यांच्या अंगात ' संगम ' मधील राजकपूर संचारला होता आणि ' संगम ' मधील राधासारखी मी लाजूनलाजून पाणी होत होते .
टिकला,अर्थात हा सीन काही फार वेळ टिकला नाही .
येऊन पोहोचले टेकले,कारण थोडयाच वेळात आत्ती व चारूकाकाही येऊन पोहोचले आणि डॉक्टरांचे पाय जमिनीवर टेकले .
बनले,या प्रवासात डॉक्टरांच्यामुळे मी धीटही बनले .
राहणारी वागणारी,नेहमी मागेमागे राहणारी बुजऱ्यासारखी वागणारी मी .
यायला लावीत,पण डॉक्टर मला मुद्दाम पुढे यायला लावीत .
बोलायला लावीत,सर्वाशी बोलायला लावीत .
करण्याच्या पाठवीत करून यायला लावीत,चौकशी करण्याच्या काउंटरवर मला मुद्दाम पाठवीत आणि सर्व चौकश्या करून यायला लावीत .
वाटायची,इंग्रजी भाषेचीही भीती वाटायची .
नसल्यामुळे बोलताना चुकणार वाटायची,संभाषणाचा सराव नसल्यामुळे आपले बोलताना काही चुकणार तर नाही ना याची सतत धास्ती वाटायची .
वगळता बोलली जायची,पण एक इंग्लड वगळता सगळ्या युरोपमध्ये त्यात्या देशाची भाषा बोलली जायची .
येत असूनही बोलत,"फ्रान्स , जर्मनीमध्ये तरी इंग्रजी येत असूनही तिथली रहिवासी मंडळी अट्टाहासाने आपल्याच भाषेत बोलत राहायची ."
पाहूनही वाटणारा झाला,ते पाहूनही मला माझ्या इंग्रजीबद्दल वाटणारा ' कॉम्प्लेक्स ' दूर झाला .
करूनच हवे सांगावे लागे करीत करूनकरून दमून जात,भाषेपेक्षा हातवारे करूनच काय हवे नको ते सांगावे लागे आणि हे कामही बहुतांशाने डॉक्टरच करीत आणि ते करूनकरून डॉक्टर अक्षरशः दमून जात .
वैतागले आहेत सांगूनच,डॉक्टर सगळ्यात वैतागले ते माझे केस लांब का व कसे आहेत ही माहीती सांगूनच
वैतागून म्हणायचे सांगतो लावते,"शेवटी शेवटी तर वैतागून ते म्हणायचे की "" आता मी यांना सांगतो की ही डोक्याला घासलेट लावते ."
,"पुण्याच्या भानुविलासचे मालक वि. वि. बापट यांची गांधी टोपी , कोट व धोतर हा वेष आणि माझ्या लांब वेण्या ह्या दोन गोष्टी सर्वांच्या खूपच कुतूहलाच्या ."
थांबवून काढले जायचे,आम्हा दोघांनाही थांबवून फोटो काढले जायचे .
बोलावून व्हायचा,काही वेळेला तर मुद्दाम फोटोग्राफर्स बोलावून हा कार्यक्रम व्हायचा .
घेऊन राहावे लागे,एखाद्या मुलीसारख्या दोन्ही वेण्या पुढे घेऊन मला फोटोसाठी उभे राहावे लागे .
पोहोचल्यावर सरकत्या घालवून टाकली,जिनिव्हा व झुरीचसारख्या शहरात पोहोचल्यावर तर डॉक्टरांनी आत्तीची सरकत्या जिन्याबद्दलची भीतीही घालवून टाकली .
धरीत टाकायला शिकवावं चढायला शिकवलं,अक्षरशः तिच्या एका हाताला डॉक्टर व दुसऱ्या हाताला चारूकाका धरीत आणि लहान मुलाला पाऊल टाकायला शिकवावं तसं त्यांनी तिला त्या जिन्यावर चढायला उतरायला शिकवलं .
असलेले चढू लागली,"आता तीही आमच्याबरोबर डिपार्टमेंटमध्ये स्टोअर्स , प्रेक्षणीय स्थळांच्या ठिकाणी असलेले सरकते जिने सहजतेने चढू उतरू लागली ."
सरले समजलेही,हे चांदण्याचे चाळीस दिवस कसे सरले समजलेही नाहीत .
बाळगला जात,मद्यापानाचा जिथे कोणताही विधिनिषेध बाळगला जात नाही .
पिणे,दिवस रात्रीच्या कुठल्याही प्रहरी पिणे जिथे निषिद्ध नाही .
वाहते वापरले राहूनही वागले घडले,जिथे पाण्यासाठी दारू वाहते आणि पाणी दुर्मिळतेने वापरले जाते अशा वातावरणात राहूनही डॉक्टर अनुचित वागले असे घडले नाही .
होते,ते स्वतः स्वतंत्र होते .
राहात,स्वतंत्र खोलीत राहात होते .
पीत,स्वतःच्या पैशाने पीत होते .
घडला स्मरत,पण त्यांचा कुणाला उपद्रव असा घडला असेल असे मला तरी स्मरत नाही .
रूसले,एकदा मात्र डॉक्टर लहान मुलासारखे रूसले होते .
असताना झोपून गेले,पॅरिसमध्ये असताना एके दिवशी अगदी जेवायच्या वेळी डॉक्टर गाढ झोपून गेले होते .
दमले उठवू,ते दमले असतील म्हणून आत्तीने त्यांना उठवू दिले नाही .
काढून ठेवलेले,पण त्यांचे जेवण मात्र सर्वांच्या आधी प्लेटमध्ये बाजूला काढून ठेवलेले होते .
झोपून उठल्यावर कळले सोडून जेवले झाला निघून,"डॉक्टर झोपून उठल्यावर जेव्हा डॉक्टरांना कळले की त्यांना सोडून सर्व जेवले आहेत , तेव्हा त्यांचा मूड एकदम ऑफ झाला आणि रागारागाने ते तसेच हॉटेलबाहेर निघून गेले ."
परतले माहीत,मध्यरात्री की पहाटे कधी परतले माहीत नाही .
होते,मी मात्र रात्रभर जागीच होते .
निजलेले पाहिले आला,सकाळी मी डॉक्टरांना त्यांच्या खोलीत निजलेले पाहिले तेव्हा माझ्या जीवात जीव आला .
घालताना कराव्या लागल्या,त्या दिवशीही डॉक्टरांची समजूत घालताना दातांच्या कण्या कराव्या लागल्या .
रागावण्याने वैतागली होती,डॉक्टरांच्या ह्या लहान मुलासारखे रागावण्याने बाकीची मंडळीही वैतागली होती .
जाण्याचे झालेले,"दिवस हातात कमी NULL , आणि पुढच्या शहरी जाण्याचे रिझर्व्हेशन झालेले होते ."
बघायला जाताना सोडूनच जायचे ठरले,त्यामुळे प्रेक्षणीय स्थळे बघायला जाताना डॉक्टरना सोडूनच जायचे ठरले .
बसून राहिले,मी तशीच चुळबुळत बसून राहिले .
जाणंही आलं येत म्हणू शकत नव्हते,कारण डॉक्टरांशिवाय जाणंही जिवावर आलं होत आणि डॉक्टरांशिवाय मी येत नाही असंही उघडपणे म्हणू शकत नव्हते .
घालण्यासाठी रडून सुजवून घ्यावे लागले,डॉक्टरांची समजूत घालण्यासाठी मला तर रडून रडून डोळे सुजवून घ्यावे लागले .
खुलले पडला होता,"पण त्यानंतर डॉक्टर इतके खुलले होते की , कुठले डॉक्टर खरे याचा मला पुन्हा एकदा संमभ्र पडला होता ."
वगळता झाला,हा एवढा प्रसंग वगळता मलासुद्धा डॉक्टरांच्याकडून कसलाच मनस्ताप झाला नाही .
झाली,उलट सगळ्या प्रवासात अधिक मदत डॉक्टरांचीच झाली .
झाला,प्रवास बराचसा सुसह्य त्यांच्यामुळेच झाला .
आठवते जाण्यासाठी आलो,"एकदा तर मला आठवते की , आम्ही फ्रकफूर्टहून बर्लिनला जाण्यासाठी विमानतळावर आलो होतो ."
वाजताचे होते उघडणार,"आमचे विमान सकाळी सव्वानऊ वाजताचे होते , आणि एअर - इंडियांचे ऑफिस दहा वाजता उघडणार होते ."
राहिली होती,आमची तिकिटे त्या ऑफिसमध्ये राहिली होती .
चुकणार वाटायला,आता विमान चुकणार याची शंभर टक्के खात्री वाटायला लागली .
वाढणार होता,कारण पुन्हा एक दिवसाचा हॉटेलपासूनचा सगळा खर्च वाढणार होता .
केला,डॉक्टरांनी काय चमत्कार केला माहित नाही .
उघडणारे वाजताच उघडायला माहीत ठरल्याप्रमाणे झालो,"दहा वाजता उघडणारे एअर - इंडियांचे ऑफिस डॉक्टरांनी नऊ वाजताच कसे उघडायला लावले त्यांचे त्यांना माहीत , आणि आम्ही ठरल्याप्रमाणे सव्वा नऊच्या विमानाने बर्लिनला रवाना झालो ."
आल्यावर करायचा होतो,मुंबईत आल्यावर आता हा विषय कसा ' उघड ' करायचा ह्याच विचारात मी व डॉक्टर होतो .
हवे,स्वप्नाच्या दुनियेतून आता वास्तवाच्या जगात यायलाच हवे होते .
होते,हे वास्तव होते .
बसणार,त्याचे चटके बसणार होते .
सोसण्याची होती,ते सोसण्याची आमची तयारी होती .
होणारच होता,निदान सुरुवातीचे काही दिवस तरी त्रास होणारच होता .
पोहणे,हे प्रवाहाच्या उलट दिशेने पोहणे होते .
होती,दमछाक अपरिहार्य होती .
जाऊन घुसमटण्याचीही होती,कदाचित नाकातोडांमध्ये पाणी जाऊन जीव घुसमटण्याचीही शक्यता होती .
नव्हता,पण त्याला आता दुसरा कोणाताही उपाय नव्हता .
ठरले सांभाळावी,"याबाबतीत डॉक्टरांचे व माझे एक ठरले होते की , डॉक्टरांनी आपल्या घराची आघाडी सांभाळावी आणि मी माझ्या घराची"
घडलं करायची आहे मांडायचे,जे काही घडलं आहे आणि आमची पुढे काय करायची इच्छा आहे ते ज्याचे त्याने आपापल्या घरच्या लोकांच्या समोर मांडायचे .
मांडायचे,म्हणजे साहजिकच या विषयाला घरच्या लोकांच्या समोर मांडायचे .
फुटले,म्हणजे साहजिकच या विषयाला आपोआप तोंड फुटले असते .
बोलेल,मग आत्ती नक्कीच डॉक्टरांशी या बाबतीत बोलेल .
होईल,वादही होईल .
होईना निघेल,पण त्यातूनच का होईना काही तरी मार्ग नक्कीच निघेल .
करत,असा एकूण अंदाज आम्ही करत होतो .
होते,डॉक्टरांचे नातेवाईक पुष्कळच होते .
,सगळे भाऊ आणि एक बहीण त्यांच्याहून मोठे NULL .
होत्या,शिवाय डॉक्टरांच्या आईही जिवंत होत्या .
होता सांगण्याचा,पण याहीपेक्षा कठीण प्रश्न त्यांच्यासमोर होता तो इरावतीबाईंना सांगण्याचा .
केले,या कंपनीत औषधाच्या बाटल्यांच्या झाकणांचे उत्पादन केले जाते .
आहे,"या कंपनीत शिल्पा शेट्टी , तिचे वडील सुरेंद्र शेट्टी व आई सुनंदा शेट्टी अशी तिघांची भागीदारी आहे ."
आहेत,या कंपनीत दहा महिला व सहा पुरुष असे एकूण १६ कामगार आहेत .
केली दिलेले नसल्याचे पाहून बसला,२४ जुलै २००६ रोजी सहायक कामगार आयुक्त दिलीपकुमार यांनी त्यांच्या पथकासह पाहणी केली तेव्हा कंपनीतील कामगारांना हजेरीपत्रक दिलेले नसल्याचे पाहून त्यांना धक्काच बसला .
केलेली दिसली,त्यांच्या उपस्थितीची नोंदणीही कुठे केलेली दिसली नाही .
दिली जात,त्यांना पगाराची पावती दिली जात नाही .
दिले जात,तसेच किमान वेतन कायद्यानुसार वेतन दिले जात नाही .
देणे असताना दिले जाते पाहून झाले,"समान कामासाठी समान वेतन देणे आवश्‍यक असताना महिलांना पुरुषांपेक्षा कमी वेतन दिले जाते , हे पाहून हे अधिकारी चकीत झाले ."
दाखवा बजावली,"त्यांनी कंपनीच्या व्यवस्थापनाला "" कारणे दाखवा ' नोटीस बजावली ."
देण्याची घेतली,या नोटिशीचे उत्तर मुदतीत देण्याची तसदीही या बेमूर्वतखोर कंपनीने घेतली नाही .
खटला करू बजावण्यात,"त्यानंतर कंपनीविरुद्ध न्यायालयात खटला का दाखल करू नये , अशा आशयाची दुसरी नोटीस बजावण्यात आली ."
घेतली,त्याचीही दखल कंपनीने घेतली नाही .
देऊनही केली,सहा महिन्यांपेक्षा जास्त कालावधी देऊनही कंपनीने आपली बाजू स्पष्ट केली नाही .
करण्याचा झाला,अखेर कंपनीच्या विरोधात खटला दाखल करण्याचा प्रस्ताव कामगार आयुक्त राजा घोडेस्वार यांच्याकडे सादर झाला .
दिल्यावर झाला,त्यांनी मंजुरी दिल्यावर उल्हासनगर न्यायालयात २४ जानेवारीला खटला दाखल झाला .
होणार,१७ एप्रिलला याविषयी सुनावणी होणार आहे .
झालेल्या झाल्यावर देत आली,"इंग्लंडमध्ये झालेल्या "" बिग ब्रदर शो'मधून कोट्यवधी रुपयांची कमाई झाल्यावर विविध करारांतून ४५ कोटी मिळविणारी शिल्पा शेट्टी कामगारांना किमान वेतनही देत नाही , ही बाब या प्रकरणामुळे समोर आली आहे ."
मिळाल्यावर रडली होती करणाऱ्या दिसत होत,"परदेशातील कार्यक्रमात वर्णद्वेषी वागणूक मिळाल्यावर ती ढसाढसा रडली होती ; मात्र तिच्याच कंपनीत काम करणाऱ्या तिच्या कामगारांचे अश्रू तिला दिसत नाहीत , याबद्दल संताप व्यक्त होत आहे ."
नाकारली करणाऱ्या घेण्याचा केला येण्यास केला घेऊ दिली,पत्रकारांना भेट नाकारली या पार्श्‍वभूमीवर पत्रकारांनी तिच्या कंपनीत काम करणाऱ्या कामगारांची भेट घेण्याचा प्रयत्न केला असता सुरक्षा रक्षकाने पत्रकारांना कंपनीच्या आत येण्यास मज्जाव केला व भेट घेऊ दिली नाही .
खेळणाऱ्या आहे,रस्त्यावर क्रिकेट खेळणाऱ्या मुलांचा कल्ला सुरू आहे .
उचलतो फुटल्याचा,कोणीतरी बॅटमन सिक्‍सर उचलतो आणि पाठोपाठ खिडकीची काच खळकन्‌ फुटल्याचा आवाज !
होतात वाहणारा दिसतो,क्षणार्धात दोन्ही टीमचे खेळाडू गायब होतात आणि आता रस्त्यावर शिव्यांची लाखोली वाहणारा एकच माणूस दिसतो .
फुटलेली,ज्याच्या खिडकीची काच फुटलेली असते तो... !
घडत,असेच प्रसंग कमी - अधिक फरकाने आपल्या आजूबाजूला घडत असतात .
द्यावे,त्यांना तोंड द्यावे लागते ते या मुलांच्या पालकांना !
होऊ होऊ समजून घेणार,"कोणाचे नुकसान होऊ नये , कोणाला त्रास होऊ नये , हे मान्य ; परंतु या मुलांची व्यथा कोण समजून घेणार ?"
करणारे आहेत आहेत असतात,"तक्रार करणारे बहुतेक जण , ज्यांची मुले आता मोठी आहेत असेच किंवा रस्त्याच्या कडेला ज्यांची दुकाने आहेत , असेच असतात ."
होतो खेळून दिला होता विसरतात,"ही मंडळी आपणही कधी लहान होतो आणि असेच वेळी - अवेळी , अंगणात , रस्त्यावर खेळून कोणाला तरी त्रास दिला होता , हे सोयीस्कररीत्या विसरतात ."
होता,त्या दिवशी रविवारचा सुटीचा दिवस होता .
आला खवळले येऊन तोडली,ऐन दुपारी मुलांचा क्रिकेटचा खेळ रंगात आला असता एका आजोबांचे पित्त खवळले आणि त्यांनी संतापाच्या भरात बाहेर येऊन मुलांची बॅट तोडली .
होता येणे होते,प्रसंग बाका होता आणि पालकांकडे तक्रार येणे स्वाभाविक होते .
घेऊन काढली,आजोबांचा रक्तदाब विचारात घेऊन मी मुलांची समजूत काढली .
विचारले खेळावे वाटते,"आजोबांना विचारले , की मुलांनी केव्हा खेळावे असे तुम्हाला वाटते ?"
खेळू सांगितले,"त्यांनी , "" दुपारी खेळू नये , ' एवढेच सांगितले ."
सुचविलेल्या सांगितल्या,मी त्यांना इतरांनी मुलांना सुचविलेल्या वेळा सांगितल्या .
करायचा खेळूच येत होता,"त्या सर्वांचा विचार करायचा झाला , तर मुलांनी खेळूच नये असा निष्कर्ष येत होता ."
लढवली,मुलांनी आजोबांच्या कृतीला उत्तर म्हणून अफलातून युक्ती लढवली .
येण्याच्या आहे,"ही घटना "" मुन्नाभाई ' चित्रपट येण्याच्या दोन वर्षे आधीची आहे ."
तोडलेल्या घालून लिहिला खेळू करणारी लिहिली,आजोबांनी तोडलेल्या बॅटला पुष्पहार घालून मुलांनी श्रद्धांजलीचा बोर्ड लिहिला आणि त्या शेजारी कोणत्या वेळी मुलांनी खेळू नये अशा सूचना करणारी दिवसभराची यादी लिहिली .
मांडण्याची झाली होती,मुलांची व्यथा मांडण्याची ही युक्ती आमच्या मंडई परिसरात अनेक दिवस चर्चेचा विषय झाली होती .
वैतागलेले आले,रस्त्यावरील खेळाने वैतागलेले एक गृहस्थ एकदा तावातावाने आले .
फोडली होती,"तुमच्या मुलाने गाडीची काच फोडली , अशी त्यांची तक्रार होती ."
बोलावून फुटलेल्या घेण्यास सांगितले,सगळ्या मुलांना मी बोलावून घेतले आणि त्या गृहस्थांच्या गाडीच्या फुटलेल्या काचेची जबाबदारी घेण्यास सांगितले .
आले झाली,मुलांचे पालक एकत्र आले आणि चौकशी सुरू झाली .
तोडून असल्याचे केले नसल्याचे आले,गाडी पार्किंगचा नियम तोडून चुकीच्या जागी उभी असल्याचे व गाडीच्या विम्याचेसुद्धा नूतनीकरण केले नसल्याचे उघडकीस आले .
लावण्यासाठी असलेले वरमले काढून दिली,"मुलांना वळण लावण्यासाठी आक्रमक असलेले हे गृहस्थ आता मात्र वरमले , तरीही सर्व पालकांनी त्यांना थोडी वर्गणी काढून भरपाई दिली ."
खेळावे होते,मुलांनी मैदानावरच खेळावे असे एका काकूंचे मत होते .
सांगितले दाखवा घेऊन जाऊ,"त्यांना आम्ही सांगितले , तुम्ही मैदान दाखवा , आपण सगळ्या मुलांना तेथे घेऊन जाऊ ."
झाल्याने होते,जवळचेच एक मैदान आता पॉलिथीन ट्रॅक झाल्याने सामान्यांसाठी बंद होते .
होता,दुसऱ्या एका भव्य मैदानात फक्त त्याच शिक्षण संस्थेच्या सभासदांना प्रवेश होता .
नसलेल्या घेऊन गेलो ठोकायलासुद्धा नसल्याचे आले,निर्बंध नसलेल्या एका मैदानावर आम्ही सर्व मुलांना काकूंसमवेत घेऊन गेलो तेव्हा तेथे स्टंप ठोकायलासुद्धा जागा नसल्याचे लक्षात आले .
केली,त्या काकूंनी पुन्हा कधीही तक्रार केली नाही .
होत ऐकू,"संगणक युगात मैदानी खेळांचे प्रमाण कमी होत आहे , ही ओरड ऐकू येते ."
घातली,अनेक ठिकाणची आरक्षित मैदाने बांधकाम व्यावसायिकांनी घशात घातली आहेत .
होत,शिक्षण संस्थांची मैदाने संकुचित होत आहेत .
पावली,वाडा संस्कृतीबरोबर अंगणे लोप पावली .
वाढत करणे आहे,"खेळ संस्कृतीवर अतिक्रमण वाढत असताना , केवळ पोरांचे रस्त्यावरील खेळ लक्ष्य करणे हा निव्वळ पोरखेळ आहे ."
होऊ पाळणे आहे,"अशा खेळातून कोणाचेही नुकसान होऊ नये , इतपत पथ्य पाळणे पुरेसे आहे ."
खेळण्याच्या आहे,माझा मुलगा खेळण्याच्या वयातील आहे .
समजून उद्‌भवणारे टाळणे असते,पालक म्हणून मुलांना समजून घेताना खेळण्यातून उद्‌भवणारे संघर्ष टाळणे ही मोठी कसोटी असते .
होतात ठसतात,मुले मोठी होतात ; मात्र कटू आठवणींचे व्रण मनावर कायमचे ठसतात .
झालेल्या बसणार,राज्यात निर्माण झालेल्या भीषण वीजटंचाईचा दणका उद्योगांना बसणार आहे .
वाढविण्याचा घेतला,"विजेअभावी उद्योगांना सध्याच्या साप्ताहिक सुटीशिवाय आणखी एक दिवस सुटी वाढविण्याचा निर्णय ""महावितरण'ने घेतला आहे ."
वगळता बसणार,राज्यातील मुंबई आणि पुणे वगळता सर्व उद्योग आणि सुमारे दोन लाख लघुउद्योगांना या निर्णयाचा फटका बसणार आहे .
देण्याचे ठरविण्यात,पुणे जिल्ह्याच्या ग्रामीण भागात गुरुवारबरोबरच बुधवारीही ही सुटी ( स्टॅगर्ड हॉलिडे ) देण्याचे ठरविण्यात आले आहे .
लागू करण्यात आलेल्या वाढविण्याचा घेण्यात,याबरोबरच अक्षय प्रकाश योजना लागू करण्यात आलेल्या गावांमधील भारनियमन आणखी एका तासाने वाढविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे .
गेल्या वाढल्यामुळे झाली,गेल्या काही दिवसांमध्ये राज्यात विजेची मागणी वाढल्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर टंचाई निर्माण झाली आहे .
पोचली आहे,सध्या राज्यातील मागणी १४ हजार ७०० मेगावॉटपर्यंत पोचली आहे ; मात्र या तुलनेत राज्यात ९ ते १० हजार मेगावॉट इतकीच वीज उपलब्ध आहे .
पोचली,त्यामुळे ही तूट ५ हजार ७०० मेगावॉटपर्यंत पोचली आहे .
वाढविण्याचा घेण्यात होता,त्या पार्श्‍वभूमीवर ग्रामीण भागातील भारनियमन दोन तासांनी वाढविण्याचा निर्णय यापूर्वीच घेण्यात आला होता .
झालेला,तरीही यंत्रणेवरील ताण कमी झालेला नाही .
वाढल्याने पडण्याचा झाला,ही तूट वाढल्याने विद्युत यंत्रणा बंद पडण्याचा धोका निर्माण झाला आहे .
देण्याचा घेतला,"त्यामुळे भार प्रेषण केंद्राच्या ( लोड डिस्पॅच सेंटर ) आदेशानुसार उद्योगांना सध्याच्या सुटीव्यतिरिक्त आणखी एक दिवस सुटी देण्याचा निर्णय ""महावितरण'ने घेतला आहे ."
होईल,दोन वाजता कविसंमेलन होईल .
होणार,"दुपारी तीन वाजता अश्‍विनी जोशी , ज्योती डोळस व सौ. कटारिया यांचे एकपात्री प्रयोग होणार आहेत ."
होणार असून देण्यात येणार,"सायंकाळी चार वाजता पुरस्कार वितरण होणार असून , त्यात गीता तिलवानी यांना "" स्वानंद महिला भूषण ' व कविता सेठिया यांना "" स्वानंद उद्योग भूषण ' पुरस्कार देण्यात येणार आहे ."
आहे,""" स्वानंद भरारी ' पुरस्कारार्थींमध्ये सीमा शेख , वर्षा कुलकर्णी ( पत्रकारिता ) , उज्ज्वला अथावर , संगीता नहार ( शैक्षणिक ) , पुष्पा कर्नावट , कांता खाबिया ( धार्मिक ) , मंजू चोपडा , कांचन बाफना ( सांस्कृतिक ) , विमल खंडागळे , उज्ज्वला मराठे ( सामाजिक ) , तरुलताबेन शहा ( कला ) यांचा समावेश आहे ."
होईल,अभिनेत्री सुकन्या कुलकर्णी - मोने यांच्या हस्ते पुरस्कार वितरण होईल .
करतील,सायंकाळी पाच वाजता स्थानिक महिला कलाविष्कार सादर करतील .
करण्यासाठी शोधण्याचे आहे,महाराष्ट्र राज्य पर्यटन विकास महामंडळाच्या वतीने पर्यटकांसाठी सोलापूरलगत भव्य रिसॉर्ट उभे करण्यासाठी जागा शोधण्याचे काम सुरू आहे .
लागणार दिली,यासाठी पाच एकर जागा लागणार आहे अशी माहिती जिल्हाधिकारी डॉ. के. एच. गोविंदराज यांनी आज येथे दिली .
बोलत,लोकशाहीदिन पत्रकार परिषदेत ते बोलत होते .
केली असून असल्याचे म्हणाले,पालकमंत्री तथा पर्यटनमंत्री विजयसिंह मोहिते - पाटील यांनी तशी सूचना नुकतीच केली असून त्या दृष्टीने हालचाली सुरू असल्याचे जिल्हाधिकारी म्हणाले .
झालेल्या झाल्या,आज झालेल्या लोकशाहीदिनात एकूण २३३ तक्रारी दाखल झाल्या आहेत .
आहेत,यातील ११४ तक्रारी महसूल विभागाबाबत आहेत .
आहेत,यातही भूसंपादनाचा मोबदला आणि पुनर्वसनाच्या अनुषंगाने या तक्रारी आहेत .
दिले जाणार असल्याचे म्हणाले,याकडे विशेष लक्ष दिले जाणार असल्याचे ते म्हणाले .
आहेत,"महसूल विभागाशिवाय जिल्हा परिषदेबाबत २८ , ग्रामीण पोलिसांबद्दल १७ , महापालिकेबाबत १७ , पोलिस आयुक्तालयाबाबत ( शहर पोलिस ) १४ , उपनिबंधक सहकारी संस्था कार्यालयाबाबत १२ , वीज मंडळाबाबत आठ व अन्य २३ तक्रारी आहेत ."
झाल्या असून काढण्यात आल्या,जानेवारी अखेरपर्यंत १७ हजार ५८० तक्रारी दाखल झाल्या असून १७ हजार ४३५ तक्रारी निकाली काढण्यात आल्या आहेत .
आहेत,१४५ तक्रारी शिल्लक आहेत .
असल्याचे सांगितले,तक्रारी निकाली निघण्याचे प्रमाण ९९ टक्के असल्याचे त्यांनी सांगितले .
असून आहे,रोजगार हमीची ४४ कामे सुरू असून मजूर क्षमता १९१४ आहे .
आहेत,प्रत्यक्ष कामावर ९७ मजूर आहेत .
आहेत,"सांगोला तालुक्‍यात १४ , बार्शी तालुक्‍यात ८ , पंढरपूर तालुक्‍यात सहा , माळशिरस व अक्कलकोट तालुक्‍यात प्रत्येकी चार , दक्षिण सोलापूर तालुक्‍यात एक व उत्तर सोलापूर तालुक्‍यात तीन कामे तसेच करमाळा तालुक्‍यात ४ कामे सुरू आहेत ."
घेण्यात आलेल्या झाला,पर्यटन विकास महामंडळाच्या प्रायोजकत्वाने घेण्यात आलेल्या सोलापूर महोत्सवासाठी ५६ लाख ७० हजार रुपयांचा निधी जमा झाला .
झाला,महोत्सवासाठी सुमारे २२ लाख रुपये खर्च झाला आहे .
असून घेता यावा करण्यात असून ठेवण्यात,सुमारे ३४ लाख रुपये शिल्लक असून पुढच्या वर्षी महोत्सव घेता यावा यासाठी सोलापूर महोत्सव समिती स्थापन करण्यात आली असून समितीच्या खात्यावर ही रक्कम ठेवण्यात आली आहे .
घेण्याचा आहे सांगितले,"पर्यटन विकास महामंडळाचा दरवर्षी महोत्सव घेण्याचा मानस आहे , असे जिल्हाधिकाऱ्यांनी सांगितले ."
होते मिळाला,महोत्सवात जे स्टॉल होते त्यांना अपेक्षित प्रतिसाद मिळाला नाही .
होता,खाद्यपदार्थांच्या स्टॉललाही असाच प्रतिसाद होता .
देण्यात असल्याचे म्हणाले,यामुळे स्टॉलधारकांना प्रत्येकी चार - चार हजार रुपये परत देण्यात आले असल्याचे ते म्हणाले .
असून आहेत सांगितले,"दर महिन्याच्या तिसऱ्या सोमवारी जिल्हाधिकारी कार्यालयात दूरध्वनीवरून तक्रारी स्वीकारण्यात येणार असून यासाठी ०२१७ - २७३१०२० , २१ , २२ असे तीन क्रमांक आहेत , असे जिल्हाधिकाऱ्यांनी सांगितले ."
झाली,राज्यातील सर्व सेतू कार्यालयांची पाहणी झाली आहे .
असल्याची दिली,त्यात सोलापूरच्या सेतू कार्यालयाचा समावेश असल्याची माहिती जिल्हाधिकाऱ्यांनी दिली .
वगळता करण्यात दिली,"निर्धारित वेळेचे भारनियमन वगळता अतिरिक्त भारनियमन करण्यात येऊ नये , अशी सूचना वीज मंडळाच्या अधिकाऱ्यांना दिली आहे ."
केल्याचेही सांगितले,या अनुषंगाने आज महावितरणच्या अधिकाऱ्यांशी चर्चा केल्याचेही जिल्हाधिकाऱ्यांनी सांगितले .
नेणार असल्याचे कळविले,वीज भारनियमनाच्या विरोधात यंत्रमाग कारखानदार आणि कामगारांचा गुरुवारी वीज मंडळाच्या कार्यालयावर मोर्चा नेणार असल्याचे सोलापूर जिल्हा यंत्रमागधारक संघाने कळविले .
करण्याचे ठरले,विजेच्या समस्येवर सकाळी सव्वाआठ ते सायंकाळी पावणे सहापर्यंत अखंड वीजपुरवठा करण्याचे ठरले होते .
झाली,एक महिन्यापर्यंत त्याची अंमलबजावणी झाली .
आहे,"मात्र , अलीकडे काही दिवसांपासून "" तातडीचे भारनियमन ' म्हणून दिवसातून तीन वेळा एक - एक तास आणि रात्रीही भारनियमन सुरू आहे ."
केली होती,त्याच्या विरोधात आठ दिवसांपूर्वी कारखानदारांनी अशोक चौकातील वीज मंडळासमोर निदर्शने केली होती .
झाले,त्यात कामगारही सामील झाले होते .
होऊन काढण्याचे ठरले दिलेल्या म्हटले,"याबाबत चर्चा होऊन कारखानदार आणि कामगारांचा संयुक्त मोर्चा काढण्याचे ठरले , असे संघाचे सरचिटणीस दामोदर नल्ला यांनी दिलेल्या प्रसिद्धिपत्रकात म्हटले आहे ."
निघेल होण्याचे करण्यात,"अक्कलकोट रस्त्यावरील संघाच्या कार्यालयापासून सकाळी दहाला हा मोर्चा निघेल , यात सर्वांनी सामील होण्याचे आवाहन करण्यात आले ."
झाली होती,भारनियमन संदर्भात मुंबईत बैठक झाली होती .
होते,"ऊर्जामंत्री दिलीप वळसे - पाटील , पालकमंत्री विजयसिंह मोहिते - पाटील , गृहराज्यमंत्री सिद्धाराम म्हेत्रे , येथील अधीक्षक अभियंता रमेश ढाकूलकर , कार्यकारी अभियंता एम. एस. फंड आणि संघाचे पदाधिकारी या वेळी उपस्थित होते ."
करण्याचे ठरले,त्या वेळी यंत्रमाग उद्योगासाठी सलग दहा तास वीजपुरवठा करण्याचे ठरले होते .
राहावा करण्यात येणार,"त्याचा अंमल कायमस्वरूपी राहावा , अशी मागणी या मोर्चाद्वारे करण्यात येणार आहे ."
राहणार झाल्यास ठरणार,"पाण्याचा अमर्याद वापर , नासाडी आणि अपव्यय या सर्वावर शेतकऱ्यांच्या सिंचन व्यवस्थापनाने अंकूश राहणार असल्याने कायद्याचे काटेकोर पालन झाल्यास तो अतिशय उपयुक्त ठरणार आहे ."
करताना घ्यावे नव्हते,जलसंपदा खात्याकडून कालवा आणि अन्य माध्यमातून पाणी वितरण करताना शेतकऱ्याला पाणी किती घ्यावे याला बंधन नव्हते .
देऊन झाल्यानंतर साठवण्याचा करीत देत,"अनेक शेतकरी जमिनीला पाणी देऊन झाल्यानंतर शेतातल्या विहिरीत पाणी साठवण्याचा प्रयत्न करीत , जमिनीला वारेमाप पाणी देत ."
मिळते नसल्याने आलेले वापरून टाकण्याची असे,पुढची पाळी कधी मिळते याची शाश्‍वती नसल्याने आलेले पाणी वापरून टाकण्याची मानसिकता असे .
आले,त्याला या कायद्यामुळे बंधन आले आहे .
करणार करणे आहे,पाणी वापर संस्था साऱ्याचे नियंत्रण करणार असल्याने त्या संस्थेची रचना आणि कायद्यातील तरतुदी यांचा अभ्यास करणे आवश्‍यक आहे .
आहे,"पाणी वापर संस्थेला "" टेल टू हेड ' अर्थात पुच्छ ते शीर्ष असा पाणी वाटपाचा आदेश आहे ."
आहे आहे,"तो समन्यायी आहे , असा संकेत आहे ."
आहे होते अवलंबून,त्यात किती तथ्य आहे ते या वापर संस्थेकडे पाणीपट्टी कशी आणि किती जमा होते यावर अवलंबून आहे .
होण्यापूर्वी आलेली करणे आहे,"सिंचन हंगाम सुरू होण्यापूर्वी कालवा कार्यचालनाचे वेळापत्रक , कालवा व्यवस्थेची निगा आणि यंत्रणेची पाहणी , शेतकऱ्यांकडून आलेली पाण्याची मागणी याचा विचार पाणी वापर संस्थेला करणे भाग आहे ."
ठेवण्याचे करावे लागणार,त्याचप्रमाणे पाण्याचा हिशेब ठेवण्याचे मोठे काम त्यांना करावे लागणार आहे .
करण्यासाठी नेमण्यात करण्यात आला असू नयेत करण्यात आला आहे,"पाणीवापर संस्थेच्या कामकाजाची पूर्तता करण्यासाठी जी समिती नेमण्यात येईल तीत काही स्वागतार्ह कलमांचा समावेश करण्यात आला आहे , निवडणुकीच्या वेळी संबंधित सदस्याला दोन पेक्षा जास्त मुले असू नयेत , असा नियम करण्यात आला आहे ."
आहे,लोकसंख्या नियंत्रणाच्यादृष्टीने तो अत्यंत फायदेशीर आहे .
असून राहणार,सर्व गटांचा समावेश ही एक महत्त्वाची बाब असून गावातील विशिष्ट गटांचा किंवा व्यक्तींचा संस्थेवर प्रभाव राहणार नाही .
असेल,सर्वसमावेशक सदस्यता असे तिचे कायद्याने स्वरूप असेल .
करण्यात आली,याखेरीज महिला सदस्यांसाठी विशेष तरतूद कायद्यात करण्यात आली आहे .
आहे,महिलांच्या सहभागाचे हे कलमही महत्त्वपूर्ण आहे .
होणाऱ्या,या कायद्यामुळे होणाऱ्या नेमक्‍या फायद्यांविषयी उद्याच्या अंकात .
चुकवत घेऊन मिळविला,"शिवसेनेचे उमेदवार रमेश चौगुले यांनी सर्वांचे अंदाज चुकवत एक हजार ५४७ मते घेऊन सरळ "" सेट ' मध्ये विजय मिळविला ."
होते,"ज्येष्ठ संगणकतज्ज्ञ डॉ. विजय भटकर , "" टेक्‍नॉलॉजी डेव्हलपमेंट फॉर इंडियन लॅंग्वेजेस "" चे ( टीडीआयएल ) वरिष्ठ संचालक एस. डी. दधीच , व्हिज्युअल डिझाईन तज्ज्ञ प्रा . आर . के . जोशी , "" सी - डॅक "" चे संचालक डॉ. एस. सी. पुरोहित आदी या वेळी उपस्थित होते ."
म्हणाले करून देण्यासाठीही आहेत,"श्री . दधीच म्हणाले , "" ऑनलाइन भाषांतराबरोबरच "" टेक्‍स्ट टू स्पीच "" सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठीही प्रयत्न सुरू आहेत ."
करून,शिवाय देशातील २२पैकी १० भाषांतील लिपीत संगणक आज्ञावली उपलब्ध करून दिल्या आहेत .
करता येतील,"संगणक वापरकर्त्याला www . ildc . in या वेबसाइटवरून या सुविधा मोफत "" डाउनलोड "" करता येतील ."
आहेत,"त्यांच्या "" सीडी "" ही "" सी - डॅक "" कडे मोफत उपलब्ध आहेत ."
होतात,"याद्वारे संगणकावर ब्राउझर , ई - मेल , ओपन ऑफिस , मेसेंजर आदी सुविधा या दहा लिपीत उपलब्ध होतात ."
आहे,"प्रत्येक लिपी शंभराहून अधिक "" फॉंट "" मध्ये उपलब्ध आहे . """
करीत,"या "" डिझायनर सिरीज "" प्रकल्पावर १२जणांचा गट काम करीत आहेत ."
होतील करीत,"हा गट विविध भावना केवळ अक्षरलेखनातून व्यक्त होतील , अशाप्रकारचे "" फॉंट "" तयार करीत आहे ."
करण्यासाठी आणणारे करीत असल्याचेही सांगितले,"तांत्रिकदृष्ट्या अक्षरलेखनाचा अधिक प्रभावी वापर करण्यासाठी "" सी - डॅक "" लवकरच अक्षरलेखक , भाषातज्ज्ञ , सॉफ्टवेअर विकसक यांना एकत्र आणणारे राष्ट्रीय व्यासपीठ ( नॅशनल गिल्ड ) तयार करीत असल्याचेही "" सी - डॅक "" च्या "" जिस्ट "" गटाचे प्रकल्प समन्वयक महेश कुलकर्णी यांनी सांगितले ."
,भांडारकर संस्थेत अक्षरलेखनाचे संग्रहालय
करण्यासाठी करणे असल्याचे करून म्हणाले आहे,"भाषा अधिकाधिक समृद्ध करण्यासाठी अधिकाधिक "" फॉंट्‌स "" विकसित करणे आवश्‍यक असल्याचे नमूद करून डॉ. भटकर म्हणाले , "" यासाठी अक्षरलेखन कला व तंत्रज्ञान यांचा समन्वय आवश्‍यक आहे ."
आहे,या क्षेत्रातही संशोधन व विकासाला वाव आहे .
व्हावा करण्याबाबत आहेत,याचा प्रसार व्हावा यासाठी भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन संस्थेत अक्षरलेखनाचे संग्रहालय करण्याबाबत प्रयत्न सुरू आहेत .
झाली होऊ शकेल,"निधीची उपलब्धता झाली , की या कामाला सुरवात होऊ शकेल . """
झाल्याची होत असून होण्यासाठी आहे केले,""" वेद कालबाह्य झाल्याची टीका होत असली , तरी मनुष्य हाच वेदांचा केंद्रबिंदू असून , मनुष्यजीवन समृद्ध होण्यासाठी वेदांची आवश्‍यकता आहे , "" असे मत स्वामी स्वरूपानंद सरस्वती यांनी आज व्यक्त केले ."
झाले,""" ऋग्वेदाचा मराठी शास्त्रीय अनुवादा "" च्या पहिल्या खंडाचे प्रकाशन त्यांच्या हस्ते झाले ."
बोलत,या वेळी ते बोलत होते .
केला,डॉ. भीमराव कुलकर्णी यांनी हा अनुवाद केला आहे .
होते,"विधान परिषदेचे माजी सभापती ना . स . फरांदे , प्रसिद्ध उद्योगपती बी. जी. शिर्के , वेदमूर्ती लक्ष्मणशास्त्री पालेकर आणि स्वाध्याय मंडळाचे कार्यवाह अप्पासाहेब कुलकर्णी या प्रसंगी उपस्थित होते ."
आहे करून म्हणाले होत पडतात,"वेद म्हणजे ज्ञानाचे भांडार आहे , असे वर्णन करून ते म्हणाले , "" विज्ञानामुळे मनुष्याची ऐहिक , भौतिक प्रगती होत असली , तरी त्याच्या कर्तृत्त्वाला आणि प्रयत्नांना मर्यादा पडतात ."
पडते,त्या वेळी वेदांमधील ज्ञानच उपयोगी पडते .
मानता आहे,"जात , धर्म , पंथ न मानता वेदांमधील ज्ञान सर्वांसाठी उपलब्ध आहे ."
झालेत करणेदेखील आहे,"त्यामुळे वेद कालबाह्य झालेत , असा विचार करणेदेखील अज्ञानाचे द्योतक आहे . """
केलेला सांगितला,"डॉ. कुलकर्णी यांनी ऋग्वेदाचा केवळ पारंपरिक अनुवाद केलेला नाही , तर त्यातील प्रत्येक मंत्राचा विज्ञाननिष्ठ अभिप्राय सांगितला आहे ."
पोचायला हवा सांगितले,"त्यामुळे वेदांचा अर्थ समाजापर्यंत पोचायला हवा , असेही त्यांनी सांगितले ."
पोचल्याने झाले ठरेल केली,""" वेदांचा अर्थ सर्वसामान्यांपर्यंत त्यांच्या भाषेत न पोचल्याने त्याविषयी अनेक गैरसमज निर्माण झाले ; म्हणूनच वेदांचा मराठीतला अर्थ नागरिकांना हितकारक ठरेल , "" अशी अपेक्षा फरांदे यांनी व्यक्त केली ."
होऊन ओढवल्या,""" वातावरणात बदल होऊन काहीवेळा गारपिटीसारख्या नैसर्गिक आपत्ती ओढवल्या जातात ."
करण्यासाठी घ्यावा केल्यानंतर केली,"अशा वेळी शेतकऱ्यांचे मार्गदर्शन करण्यासाठी वन व कृषी विभागाने पुढाकार घ्यावा , "" अशी अपेक्षा आमदार शरद ढमाले यांनी गारपीटग्रस्त भागाची पाहणी केल्यानंतर व्यक्त केली ."
झालेल्या झाले,हवेली तालुक्‍यातील सोनापूर येथे १५ एप्रिलला झालेल्या गारपिटीमुळे शेतीचे नुकसान झाले .
आहेत,त्याचे पंचनामे सुरू आहेत .
देऊन केली,"त्या ठिकाणी आज आमदार ढमाले व जिल्हा परिषद सदस्य रमेश कोंडे , पंचायत समिती सदस्य नितीन वाघ यांनी भेट देऊन शेतीच्या नुकसानीची पाहणी केली ."
म्हणाले लावल्याने झाल्याने होऊन ओढवली,"ते म्हणाले , "" दरवर्षी वणवा लावल्याने तसेच सातत्याने खासगी व शासकीय वृक्षतोड झाल्याने या परिसरात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होऊन नैसर्गिक आपत्ती ओढवली जाते ."
यावे लावले,"गवत चांगले यावे , या गैरसमजुतीने डोंगरांना वणवे लावले जातात ."
करण्यासाठी घेणे आहे,"याबाबत शेतकऱ्यांना योग्य मार्गदर्शन करण्यासाठी वन विभाग व शेती , कृषी विभागाने पुढाकार घेणे आवश्‍यक आहे . """
आलेले झाले,खडकवासला ते पानशेतपर्यंतच्या धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रातील हाताशी आलेले पीक गारांमुळे नष्ट झाले आहे .
लावलेल्या फाटली असून झालेली पाहावयास आलेली गळाली डागाळलेली,"दोन - तीन महिन्यांपूर्वी लावलेल्या उसाची पाने फाटली असून ती गवती चहाच्या पानांप्रमाणे लहान झालेली पाहावयास मिळाली . ढोबळी मिरचीला आलेली फळे , गळाली व गारांच्या माऱ्यामुळे डागाळलेली आहेत ."
फाटली झोपला,मक्‍याची पाने फाटली आहे ; तर काही ठिकाणी तो पूर्ण झोपला आहे .
झाला,"भेंडी , काकडी , उन्हाळी भुईमूग जागेवर खराब झाला आहेत ."
केलेल्या गळाली,आंब्याची लागवड केलेल्या झाडांची संपूर्ण फळे व पाने गळाली आहेत .
साठला,झाडाखाली तीन ते चार फुटांपर्यंत पाल्याचा ढीग साठला आहे .
झाडाच्या होणार केले,त्यामुळे झाडाच्या पुढील वाढीवर परिणाम होणार असे जाणकार शेतकऱ्यांनी मत व्यक्त केले .
मिळावी केली,नुकसानभरपाई मिळावी अशी मागणी ग्रामस्थांनी आमदारांच्याकडे केली .
केले,"या वेळी मंडल अधिकारी एस. डी. गांधले , एन. डी. धराडे , मारुती गोगावले , सुभाष सपकाळ , राजू साळेकर यांनी शेतीचे पंचनामे केले ."
आहे केले,"त्याचे वय अवघे दहा वर्षांचे आहे ; पण मुलांसाठी त्याने "" वेब क्विझ "" असे संकेतस्थळ सुरू केले आहे ."
केलेले आहे,त्याने निर्माण केलेले हे दुसरे संकेतस्थळ आहे .
घेतली असून पोचविण्यात येण्याचाही करण्यात येणार,"चिंचवडमधील "" ई - झोन "" या कंपनीने त्याच्या बुद्धिमत्तेची दखल घेतली असून , त्याचे काम "" मायक्रोसॉफ्ट "" पर्यंत पोचविण्यात येण्याचाही प्रयत्न करण्यात येणार आहे ."
शिकणाऱ्या केले,कोथरूडच्या मयूर कॉलनी येथील जोग प्रशालेत पाचवीत शिकणाऱ्या चिन्मय गोसावी याने www . cwq . org . in हे संकेतस्थळ स्वतःच्या प्रयत्नांतून सुरू केले आहे .
देणारे केले ठेवली,"दोन वर्षांपूर्वी त्याने शाळा , शाळेतील शिक्षक आणि स्वतःविषयी माहिती देणारे संकेतस्थळ विकसित केले . त्यानंतर विज्ञान , गणित , इतिहास , भूगोल , सामान्यज्ञान अशा अनेक विषयांवरील दहा प्रश्‍नांची प्रश्‍नावली त्याने संकेतस्थळाच्या माध्यमातून समवयस्क मुलांपुढे ठेवली आहे ."
आहे,""" संगणकाची आवड मला लहानपणापासूनच आहे ."
मिळत वाढली,वडिलांकडून त्याचे शिक्षण मिळत गेले अन्‌ त्याविषयी ओढ वाढली .
करताना लाभले केले दिली,"पहिले संकेतस्थळ तयार करताना वडिलांचे मार्गदर्शन लाभले होते ; पण "" वेब क्विझ "" चे संकेतस्थळ मात्र पूर्ण "" होस्ट "" केले आहे , "" अशी माहिती चिन्मयने "" सकाळ""ला दिली ."
केल्याचे सांगून करीत असल्याचे सांगितले,""" मायक्रोसॉफ्ट फ्रंटपेज "" च्या माध्यमातून दोन्ही संकेतस्थळ विकसित केल्याचे सांगून सध्या "" फोटोशॉप "" , "" यूलीड फोटो इम्पॅक्‍ट "" , "" जीआयएफ ऍनिमेटर "" अशा विविध "" सॉफ्टवेअर "" चा उपयोग करीत असल्याचे त्याने सांगितले ."
बनविण्यास लागला होता करण्यात गेला सांगितले,""" पहिले संकेतस्थळ बनविण्यास चार - पाच दिवसांचा अवधी लागला होता ; पण "" वेब क्विझ "" चे संकेतस्थळ पूर्ण करण्यात अर्धा महिना गेला , "" असेही त्याने सांगितले ."
,- प्रशासकीय कामकाजात वेळ आणि पैशाच्या बचतीला महत्त्व
करण्याचे,- संगणकाबरोबरच स्वतःची ई - प्रणाली विकसित करण्याचे नियोजन
,- कर्मचाऱ्यांनाही अधिकाऱ्यांमार्फत तंत्रशुद्ध प्रशिक्षण व बैठकींतून मार्गदर्शन
,- विभागीय कार्यालयांत अधिक गतिमानतेसाठी अधिकाऱ्यांचे स्वतंत्र पथक
,- इतर महापालिकेच्या कामकाज पद्धतीचा प्रत्यक्ष कामात उपयोग
व्हावा,मुद्रण व्यवसाय जागतिक दर्जाचा व्हावा -
,मनोहर जोशी
,"नाशिक , ता . २२ -"
घेण्यासाठी करणे आहे केले,"जागतिकीकरणाचा फायदा घेण्यासाठी देशातील मुद्रण व्यवसायाचे स्वरूप व्यापक करणे गरजेचे आहे , असे प्रतिपादन लोकसभेचे माजी सभापती मनोहर जोशी यांनी आज येथे केले ."
झालेल्या बोलत,नाशिक जिल्हा मुद्रक संघातर्फे झालेल्या महाराष्ट्र मुद्रण परिषदेच्या ५२व्या अधिवेशनाच्या उद्‌घाटन कार्यक्रमात ते बोलत होते .
होते,परिषदेचे अध्यक्ष आनंद लिमये अध्यक्षस्थानी होते .
झाले,येथील महाकवी कालिदास कला मंदिरात हे अधिवेशन झाले .
म्हणाले केला जात घडूनही घटलेले,"श्री . जोशी म्हणाले , "" "" मुद्रणाद्वारे ज्ञानाचा ठेवा जतन केला जात असल्याने काळाच्या ओघात अनेक बदल घडूनही मुद्रणाचे महत्त्व घटलेले नाही ."
होत,उलट ते विकसित होत गेले .
करण्याचे आहे,लोकांना साक्षर करण्याचे श्रेय मुद्रण कलेचेच आहे .
केला होता,छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६७३ मध्ये छापखाना सुरू केला होता .
होती,एवढी दूरदृष्टी त्यांना होती . ' '
करण्याचा घेतला,परिषदेने मुद्रकांची सूची तयार करण्याचा निर्णय घेतला आहे .
होणाऱ्या केली,मुद्रण कलेत होणाऱ्या बदलांच्या दृष्टीने प्रशिक्षण शाळाही सुरू केली आहे .
केले,त्याबद्दल श्री . जोशी यांनी कौतुक केले .
येणाऱ्या करण्यासाठी करण्याचे केलेल्या करण्याचे दिले,भारनियमनामुळे या व्यवसायाला येणाऱ्या अडचणी दूर करण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे व मुख्यमंत्र्यांनी कबूल केलेल्या निधीसाठी पाठपुरावा करण्याचे आश्‍वासन श्री . जोशी यांनी दिले .
करण्यात,"श्री . जोशी यांच्या हस्ते परिषदेच्या "" मुद्रा ' व "" नाशिक मुद्रा ' या दोन स्मरणिकांचे प्रकाशन करण्यात आले ."
करण्यात,मुद्रण क्षेत्रातील ज्येष्ठ व्यावसायिकांचा सत्कार करण्यात आला .
घेतलेल्या करण्यात,"परिषदेने घेतलेल्या "" मुद्रण स्पर्धा २००७ ' च्या "" मुद्रणमहर्षी स्व. दादासाहेब पोतनीस पारितोषिकां ' चे वितरण करण्यात आले ."
करण्यात,महात्मा फुले कलादालन येथील प्रदर्शनाचे उद्‌घाटन परिषदेचे अध्यक्ष लिमये यांच्या हस्ते करण्यात आले .
सांगितले लागतात होतात,"त्यांनी सांगितले , की ऑफसेट छपाईसाठी मुद्रकांना जेवढ्या पी . एस . प्लेट लागतात , त्याच्या ९० टक्केच भारतात तयार होतात ."
होतात,त्यातीलही २५ टक्के निर्यात होतात .
भागवावी,त्यामुळे मुद्रकांना आयात प्लेट्‌सवरच गरज भागवावी लागते .
केले,स्वागताध्यक्ष वंदन पोतनीस यांनी प्रास्ताविक केले .
होते,"कार्याध्यक्ष सुनील देशपांडे , उपाध्यक्ष अजित मोडक , प्रदीप जगताप , सरचिटणीस नंदन देशपांडे , मुकुंद इनामदार , खजिनदार सत्यनारायण पांडे , सदस्य दीपक कुलकर्णी , अभिजित पुराणिक , सुहास कुलकर्णी , उदय धोटे , जयंत टिळे आदी व्यासपीठावर होते ."
केले,विलास सांगुर्डेकर यांनी पारितोषिकांचे वाचन केले .
केले,सुधीर गाडगीळ यांनी सूत्रसंचालन केले .
मिळावे,""" केरोसीन खुले मिळावे '"
झाले,महात्मा फुले कलादालनात परिषदेचे खुले अधिवेशन झाले .
होते,"परिषदेचे अध्यक्ष आनंद लिमये , सरचिटणीस मुकुंद इमानदार , खजिनदार उदय धोटे व्यासपीठावर होते ."
करण्यात,यावेळी पुढील ठराव करण्यात आले :
आलेल्या करावी मिळावे करावे,"वीज कपातीमुळे अडचणीत आलेल्या मुद्रण व्यावसायिकांना शासनाने आर्थिक मदत करावी , मुद्रकांना यंत्रांच्या सफाईसाठी केरोसीन खुल्या बाजारात मिळावे , मुद्रण परिषदेचे कार्य विदर्भात सक्रिय करावे ."
होते,केरोसिनच्या वापराविषयी सदस्यांत दुमत होते .
वापरणे वाटत असल्याने परवडत नसल्याचे,"काहींना यंत्रांच्या सफाईसाठी बाजारात उपलब्ध "" वॉश ' वापरणे योग्य वाटत होते , तर त्याची किंमत जास्त असल्याने परवडत नसल्याचे काहींचे म्हणणे होते ."
करण्यासाठी करावा मांडण्यात,"त्यामुळे ""वॉश'ची किंमत कमी करण्यासाठी परिषदेने प्रयत्न करावा , असेही मत मांडण्यात आले ."
जात करण्यात,नंदन देशपांडे नोकरीसाठी दुबईला जात असल्याने त्यांच्या अभिनंदनाचा ठराव करण्यात आला .
घेतला,"चर्चेत दिलीप पाटणकर , सुहास कुलकर्णी , नंदकुमार मुळे , अनंत कुलकर्णी , श्रीकांत शहा , दत्ता कुलकर्णी आदींनी सहभाग घेतला ."
बदलणार,तिसऱ्या महाजमुळे समीकरणे बदलणार
,गोकुळ खैरनार -
,सकाळ वृत्तसेवा
,"मालेगाव , ता . २२ -"
बदलत,महापालिका निवडणुकीचे वातावरण येथे दिवसागणिक बदलत आहे .
अजमावीत लढण्याच्या आहेत,जवळपास सर्वच राजकीय पक्ष स्वतःची ताकद अजमावीत स्वबळावर लढण्याच्या तयारीत आहेत .
बदलली,तिसऱ्या महाजमुळे राजकीय समीकरण एकदम बदलली आहेत .
मिळत मागणाऱ्यांची पाहता पडले,आघाडीला मिळत असलेला पाठिंबा व त्यांच्याकडे उमेदवारी मागणाऱ्यांची रीघ पाहता अनेक जण बुचकळ्यात पडले आहेत .
शोधण्याची आली,विशेष म्हणजे प्रस्थापितांना सुरक्षित वॉर्ड शोधण्याची वेळ आली आहे .
झाली,महापालिकेची दुसरी सार्वत्रिक निवडणूक २७ मेस जाहीर झाली आहे .
गेल्या वाढेल दिसत,"गेल्या निवडणुकीच्या तुलनेने यावर्षी उमेदवारांची संख्या दीड पटीपेक्षा अधिक वाढेल , असे चित्र दिसत आहे ."
लढण्याची करत असून आहे,"कॉंग्रेस , राष्ट्रवादी कॉंग्रेस , शिवसेना - भाजप , तिसरी आघाडी , माकप , मनसे , समाजवादी पक्ष , बहुजन समाज पक्ष , मुस्लिम लीग असे सर्वच पक्ष स्वबळावर लढण्याची भाषा करत असून , त्या दिशेने त्यांची वाटचाल सुरू आहे ."
होण्याची आहे,रिपब्लिकन पक्षाची कॉंग्रेसबरोबर युती होण्याची शक्‍यता आहे .
केली होती,"जनता दलाने ""मनसे'बरोबर युतीची शक्‍यता व्यक्त केली होती ."
फेटाळून लावली,"मात्र , मनसेचे जिल्हाध्यक्ष सुनील गायकवाड यांनी युतीची शक्‍यता स्पष्टपणे फेटाळून लावली आहे ."
केला,"कॉंग्रेस , राष्ट्रवादी कॉंग्रेस , तिसरी आघाडी व जनता दलाने आपल्या उमेदवारांची पहिली यादी व निवडणूक जाहीरनामा प्रसिद्ध केला आहे ."
येत्या करणार,समाजवादी पक्ष येत्या दोन दिवसांत उमेदवार जाहीर करणार आहे .
आहेत,"भाजप , शिवसेना व मनसे यांच्यात अजूनही बैठकीच सुरू आहेत ."
झाल्यानंतरच होतील,त्यामुळे प्रत्यक्ष निवडणूक प्रक्रिया जाहीर झाल्यानंतरच या पक्षाचे उमेदवार जाहीर होतील .
घेता ठरविणे ठरणार,कॅम्प व संगमेश्‍वरातील इच्छुकांची संख्या लक्षात घेता शिवसेनेच्या दृष्टीने उमेदवार ठरविणे तारेवरची कसरत ठरणार आहे .
उडवून,सध्या शहराच्या पूर्वभागात सभा व बैठकींनी प्रचाराचा चांगलाच धुरळा उडवून दिला आहे .
मिळत पाहून दणाणले,तिसऱ्या आघाडीला मिळत असलेला प्रतिसाद पाहून अनेक विद्यमान नगरसेवकांसह प्रस्थापितांचे धाबे दणाणले आहे .
ठरविताना निवडून लावले जात,"तिसऱ्या आघाडीतर्फे उमेदवार ठरविताना अभ्यासू , प्रतिष्ठित , प्रामाणिक , उच्च शिक्षित व निवडून येण्याची शक्‍यता हे निकष लावले जात आहेत ."
मिळाल्याने घेतला,असे काही उमेदवार आघाडीला मिळाल्याने बऱ्याच जणांनी धसका घेतला आहे .
ठरविताना करीत,आघाडीचे मौलाना मुफ्ती मोहम्मद इस्माईल हे प्रत्येक वॉर्डात उमेदवार ठरविताना वरील निकषांबरोबरच थेट मतदारांशी विचारविनिमय करीत आहेत .
झालेली,"महापौर आसिफ शेख , माजी महापौर निहाल अहमद , स्थायी समितीचे सभापती एजाज बेग , समितीच्या माजी सभापती साजेदा अहमद , माजी उपमहापौर रशीद येवलेवाले , अमानुल्ला पीर मोहम्मद , एजाज उमर , इस्माईल नांदेडी , शेख निसार , समीउल्ला अन्सारी , नफीस कुरेशी , मुर्तूजा , छंगू , अनिस अहमद आदींसह बहुसंख्य नगरसेवकांची उमेदवारी जाहीर झालेली नाही ."
पाहून ठरविण्याच्या आहेत,काही जण तर तिसऱ्या आघाडीचा उमेदवार पाहून वॉर्ड ठरविण्याच्या विचारात आहेत .
लढविणार मानले जात,"समाजवादी पक्षाचे माजी शहराध्यक्ष व ज्येष्ठ नगरसेवक युनूस ईसा या वेळी निवडणूक लढविणार नाहीत , असे मानले जात आहे ."
दिली,त्यांच्या मुलाला जनता दलाने उमेदवारी दिली आहे .
होणारी पाहता बदलले असून पिंजून केली,"तिसऱ्या आघाडीच्या सभांना होणारी गर्दी पाहता कॉंग्रेस व जनता दलानेही आपले डावपेच बदलले असून , या दोन्ही पक्षांच्या नेत्यांनी आतापासून गल्ली मोहल्ले पिंजून काढण्यास सुरवात केली आहे ."
लढविण्याच्या आहेत,विद्यमान व माजी असे जवळपास शंभर नगरसेवक पुन्हा निवडणूक लढविण्याच्या तयारीत आहेत .
आहे,"मात्र , यातील बहुतेक जण सुरक्षित वॉर्डाच्या शोधात आहे ."
पाहता आहे,येथील इच्छुक उमेदवार व नागरिकांचा निवडणुकीबाबतचा उत्साह पाहता प्रत्येक वॉर्डात काट्याची लढत अपेक्षित आहे .
होण्यापूर्वीच ढवळून निघत,प्रत्यक्ष निवडणूक सुरू होण्यापूर्वीच वातावरण ढवळून निघत आहे .
देताना म्हणाले करणे आहे,"याबाबत माहिती देताना कर अभ्यासक सुधीर ऊर्फ काका कुलकर्णी म्हणाले , "" "" कर आकारणी पूर्वलक्ष्यी प्रभावाने करणे कायद्याने गुन्हा आहे ."
गेल्या वेधत,गेल्या काही महिन्यांपासून मी याकडे महापालिकेचे लक्ष वेधत आहे .
केलेली,मात्र त्यांनी कोणतीही कार्यवाही केलेली नाही .
वेधले,लोकशाही दिनातही याबाबत प्रशासनाचे लक्ष आपण वेधले .
असल्याचे देऊन टाळले जात,परंतु प्रशासकीय बाब असल्याचे कारण देऊन टाळले जात आहे . ' '
केलेल्या आहे,पूर्वलक्ष्यी प्रभावाने कर आकारणी केलेल्या मिळकतींची संख्या दोनशे ते अडीचशे आहे .
करावा लागत आहे केला,"प्रशासनाच्या चुकीमुळे या मिळकतदारांना हजारो रुपयांचा भुर्दंड सहन करावा लागत आहे , असा आरोपही त्यांनी या वेळी केला ."
केला,महापालिका प्रशासनाने २००७ - ८चा कर आकारणी आणि पाणीपट्टी वाढीचा प्रस्ताव स्थायी समितीपुढे सादर केला आहे .
होणाऱ्या होणार,उद्या होणाऱ्या समितीच्या बैठकीत या प्रस्तावावर चर्चा होणार आहे .
केल्याच्या व्हावी केली,त्या वेळी पूर्वलक्ष्यी प्रभावाने कर आकारणी केल्याच्या मिळकतीच्या प्रश्‍नाबाबतही चर्चा व्हावी अशी मागणी मिळकतदारांनी केली आहे .
होऊ शकत होते,""" समाज सुधारणा कायद्याने होऊ शकत नाही , ती शिक्षणानेच होते ."
करावा आहे,"ज्येष्ठ नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी कायदा करावा लागला , ही दुर्दैवी बाब आहे ."
होत असून करत,"कुटुंबव्यवस्था उद्‌ध्वस्त होत असून , आपण "" हम दो हमारे दो "" यापलीकडे विचार करत नाही . """
केले,असे मत पोलिस आयुक्‍त जयंत उमराणीकर यांनी आज व्यक्‍त केले .
नव्हे अवलंबून असल्याचेही म्हणाले,"या कायद्याची यशस्विता ही अंमलबजावणीवर नव्हे , तर शिक्षणावर अवलंबून असल्याचेही ते म्हणाले ."
करण्यात,"ज्येष्ठ नागरिक , आंतरराष्ट्रीय दीर्घायू केंद्र ( आयएलसी ) आणि पोलिस आयुक्‍तालय यांच्या संयुक्‍त विद्यमाने आयुक्‍तालयात ज्येष्ठ नागरिकांसाठी कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते ."
झालेल्या होते,दोन सत्रांत झालेल्या या कार्यशाळेच्या अध्यक्षस्थानी माजी केंद्रीय सचिव बी. जी. देशमुख होते .
होते,"या वेळी "" आयएलसी "" चे अध्यक्ष डॉ. शरच्चंद्र गोखले , अतिरिक्त पोलिस आयुक्त राजेंद्र सिंह उपस्थित होते ."
म्हणाले होऊ शकत होते,"श्री . उमराणीकर म्हणाले , "" समाज सुधारणा कायद्याने होऊ शकत नाही , ती शिक्षणानेच होते ."
घडत,अनेक गुन्हे आपल्या घरातच घडत असतात .
करत,आपण ते व्यक्तिगत आणि कौटुंबिक म्हणून त्याची वाच्यता करत नाही .
ढासळल्यामुळेच करावा,कुटुंब व्यवस्था ढासळल्यामुळेच वृद्धांना त्रास सहन करावा लागत आहे .
जावे आहे,"जुन्या पिढीला , समाज आणि जागतिकीकरणाच्या दुष्परिणामांना सामोरे जावे लागत आहे . """
म्हणाले असणे आहे,"श्री . गोखले म्हणाले , "" ज्येष्ठ नागरिकांच्या संरक्षणासाठी कायद्याचा संदर्भ असणे आवश्‍यक आहे ."
करण्याची आहे,"नव्या कायद्याची अंमलबजावणी करण्याची जबाबदारी पोलिसांपेक्षा जिल्हाधिकाऱ्यांवर अधिक आहे . """
झाले,या वेळी अर्थश्री या आठव्या त्रैमासिक अंकाचे प्रकाशन श्री . उमराणीकर यांच्या हस्ते झाले .
करण्यात,"आबासाहेब महाजन , प्रभाकर जावडेकर , प्रभाताई माने , सुमंगल गोखले , जयसिंग पेंडसे , सुरेश मराठे आणि किशोर केळकर या ज्येष्ठ नागरिकांचा सत्कार या वेळी करण्यात आला ."
करण्याच्या झाली,पुणे महापालिकेच्या चौदा प्रभाग समितींच्या अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीसाठी आज अर्ज दाखल करण्याच्या दिवशी पाच कार्यालयांच्या अध्यक्षांची बिनविरोध निवड झाली .
मिळाले,"त्यामध्ये राष्ट्रवादी कॉंग्रेस दोन , शिवसेना दोन आणि कॉंग्रेस पक्षाला एका समितीचे अध्यक्षपद मिळाले ."
असल्यामुळे ठरणार,कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादीची समसमान मते असल्यामुळे तीन क्षेत्रीय कार्यालयांचे अध्यक्षपद चिठ्ठीवर ठरणार आहे .
येत्या होणार,"पालिकेच्या चौदा क्षेत्रीय कार्यालयांच्या अध्यक्षपदासाठी येत्या शुक्रवारी , ता . ११ रोजी निवडणूक होणार आहे ."
करण्याच्या झाली,"त्यासाठी आज अर्ज दाखल करण्याच्या दिवशी अपक्ष अंकुश तिडके यांची कर्वे रोड कार्यालय , राष्ट्रवादीचे विनोद कोळसे यांची घोले रोड कार्यालयाच्या , कॉंग्रेसच्या नदाफ चांदबी हाजीसाहब यांची ढोले पाटील रोड कार्यालयाच्या , तर राष्ट्रवादीचे ज्ञानेश्‍वर शिंदे यांची येरवडा कार्यालयाच्या आणि शिवसेनेचे तानाजी लोणकर यांची बिबवेवाडी क्षेत्रीय कार्यालयाच्या अध्यक्षपदी बिनविरोध निवड झाली ."
असल्यामुळे ठरणार,"कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादीची समसमान मते असल्यामुळे टिळक रोड , संगमवाडी आणि औंध या तीन क्षेत्रीय कार्यालयांचे अध्यक्ष चिठ्ठीद्वारे ठरणार आहेत ."
असल्याने घ्यायचे झाले,वारजे कर्वेनगर क्षेत्रीय कार्यालयांतर्गत भाजप आणि शिवसेनेला समान मते असल्याने कोणी अध्यक्षपद घ्यायचे याबाबत युतीत एकमत झाले नाही .
केले,त्यामुळे दोन्ही पक्षाच्या नगरसेवकांनी आपले अर्ज दाखल केले आहे .
असून देणार ठरणार,"भवानी पेठ क्षेत्रीय कार्यालयाअंतर्गत कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादीमध्ये सरळ लढत असून भाजप कोणाला साथ देणार , यावर तेथील अध्यक्ष ठरणार आहे ."
असल्याने होणार असल्याचे आहे,हडपसरमध्ये राष्ट्रवादी आणि युतीचे संख्याबळ अधिक असल्याने राष्ट्रवादीच्या उमेदवाराचा सरळ विजय होणार असल्याचे स्पष्ट आहे .
झालेल्या राहणार,हीच परिस्थिती बिबवेवाडी क्षेत्रीय कार्यालय आणि नव्याने निर्माण झालेल्या धनकवडी क्षेत्रीय कार्यालयाच्या अध्यक्षपदाबाबत राहणार आहे .
पडल्याचे येते विकत घेतल्याचे होते,"शुद्ध मधाच्या नावाखाली प्रत्यक्षात गुळाचे पाणी किंवा काकवी हाती पडल्याचे लक्षात येते , आणि आपल्याच इमारतीतील पोळ्यातील शुद्ध मध विकत घेतल्याचे रहिवाशांचे समाधान अल्पकाळातच नाहीसे होते ."
गेल्या घेत,सिंहगड रस्त्यावरील अनेक गृहरचना संस्थांमधील रहिवासी गेल्या काही दिवसांपासून हा अनुभव घेत आहेत .
करणारी आहे,या भागात नागरिकांची अशी फसवणूक करणारी एक टोळी आहे .
आहे,यात काही महिला व मुलांचा समावेश आहे .
होते,मधमाश्‍यांच्या भीतीने रहिवाशांकडून त्याबरहुकूम कार्यवाही होते .
येतात,काही वेळाने ते महिला - पुरुष परत येतात .
,"हातात बादली , त्यात मधाचे पोळे ."
आहोत,""" आम्ही गरीब आहोत ."
काढून करतो सांगून घेण्याची करण्यात येते,"मध काढून गुजराण करतो , "" असे सांगून ताजे , शुद्ध मध घेण्याची विनवणी करण्यात येते ."
असतो,या मधाचा भाव बाजारभावाप्रमाणेच १६० ते २०० रुपये किलो असतो .
विकण्याची असते,त्यापेक्षा कमी भावानेही मध विकण्याची त्यांची तयारी असते .
आहे सांगण्यासाठी करण्यास सांगण्यात येते,"मध खात्रीशीर आहे , हे सांगण्यासाठी त्याची कोणतीही परीक्षा करण्यास सांगण्यात येते ."
काढून देण्यात येतो,मग पोळ्यातून मध काढून तो देण्यात येतो .
मिळाल्याने मिळाल्याचे टिकते,प्रत्यक्ष पोळ्यातील मध मिळाल्याने शुद्ध मध मिळाल्याचे समाधान काही क्षणच टिकते .
सांगतो,कारण त्या मधाची चव आणि रंग काही वेगळेच सांगतो .
झाली आहे,अशा पद्धतीने सिंहगड रस्त्यावरील अनेक सोसायट्यांमध्ये फसवणूक झाली आहे .
झाली,सरिता विहारमधील अंजली मोकाशी यांची आज अशीच फसवणूक झाली .
आला आहे,त्यांना तसेच शेजारील इमारतींमधील रहिवाशांनाही हाच अनुभव आला आहे .
सांगितल्यानुसार नव्हतेच दिली,"या टोळीने सांगितल्यानुसार शेजारच्या इमारतींमध्ये कोठेही मधाचे पोळे नव्हतेच , अशी माहिती त्यांनी "" सकाळ "" ला दिली ."
घेण्याबाबत असल्याचे झाले,कॅंटोन्मेंटच्या निवडणुका घेण्याबाबत पुणे कॅंटोन्मेंट बोर्डाचे अधिकारीच संभ्रमात असल्याचे आज स्पष्ट झाले .
झाल्या आहेत,देशातील सर्व कॅंटोन्मेंटच्या सार्वजनिक निवडणूक प्रक्रिया सुरू झाल्या आहेत .
करून मागविल्या होत्या,पुणे कॅंटोन्मेंट बोर्डानेही आठ वॉर्डाच्या रचना व मतदारांची संख्या जाहीर करून हरकती मागविल्या होत्या .
केलेल्या मांडले,त्यावर सुनवाईसाठी बोर्डाचे अध्यक्ष आर. जे. शर्मा यांनी आयोजित केलेल्या बैठकीत विविध राजकीय पक्षाच्या कार्यकर्त्यांनी व नागरिकांनी हरकतीचे मुद्दे मांडले .
वाढविण्याचा आहे करीत म्हणाले करावी,"कॅंटोन्मेंटचा दर्जा काय , बोर्डाला वॉर्डांची संख्या वाढविण्याचा अधिकार आहे का ? असा हरकतीचा मुद्दा ए. एम. शेख यांनी उपस्थित करीत म्हणाले , "" कॅंटोन्मेंटच्या नवीन कायद्यानुसार बोर्डाच्या निवडणुकांबाबत केंद्र सरकारने राज्य सरकार बरोबर चर्चा करावी ."
आहे देण्यात यावा करावी,"ज्या कॅंटोन्मेंटमधील मतदारांची संख्या ५० हजारावर आहे , त्या कॅंटोन्मेंट बोर्डास "" अ "" श्रेणीचा दर्जा देण्यात यावा , तसेच तेथील वॉर्डांची संख्या आठ करावी ."
आहे देऊन ठेवावी म्हटले आहे,"मतदारांची संख्या ५० हजारांपेक्षा कमी आहे , त्यास दुय्यम श्रेणीचा दर्जा देऊन तिथे वॉर्डांची संख्या सात ठेवावी , असे नवीन कायद्यात म्हटले आहे ."
आहे,"मात्र , पुणे कॅंटोन्मेंट मधील मतदारांची संख्या ५० हजारांपेक्षा कमी आहे ."
आलेल्या,बोर्डाला आलेल्या राज्य परिपत्रकावर सविस्तर माहिती नाही .
दिलेली,बोर्डाने निवडणुकीबाबत येथील नागरिकांना सविस्तर माहिती दिलेली नाही . ' '
म्हणाले करण्याची असून घेण्यात येईल,"त्यावर ब्रिगेडियर शर्मा म्हणाले , "" बोर्डाचा कारभार स्वच्छ व पारदर्शक करण्याची माझी इच्छा असून नागरिकांच्या सूचनांवर पुढील बैठकीत निर्णय घेण्यात येईल . ' ' """
जावे,सर्वसामान्य नागरिकांना लालफितीच्या कारभाराला सामोरे जावे लागत आहे .
नाहीत हवी दिली जात असल्याचा आला केली,""" अमुक कागदपत्रे नाहीत , तमुक साहेबांची सही हवी , "" अशी उत्तरे दिली जात असल्याचा अनुभव आला ; मात्र दलालांनी सादर केलेल्या अर्जांच्या गठ्ठ्यांवर ताबडतोब सही केली जाते ."
असल्याचे,"अर्थात , त्यावर "" वजन "" ठेवावे लागत असल्याचे दिसून आले ."
झाली,त्यामुळे कॅमेर्‍यांची उपाययोजना कमजोर ठरण्याची शक्‍यता निर्माण झाली आहे .
घेतली सांगितले,यासंदर्भात संबंधित अधिकाऱ्यांची भेट घेतली असता त्यांनी दलालांचा सुळसुळाट आणि कार्यकर्त्यांच्या दादागिरीवर अंशतः आळा बसल्याचे सांगितले .
यावे होईल केले,"अर्जदारांनी स्वतः कार्यालयात यावे , त्यामुळे काम सुलभ होईल , असे आवाहन त्यांनी केले ."
,कामाचे स्वरूप आवश्‍यक कालावधी
,नवीन शिधापत्रिका वाटप १० ते १५ दिवस
,दुबार नावे कमी करणे ७ ते ८ दिवस
,नव्याने नावनोंदणी १ ते २ दिवस
आलेल्या बसेल कळवा,"निगडी येथील शिधापत्रिका कार्यालयात बसविण्यात आलेल्या कॅमेऱ्यांमुळे येथील गैरप्रकारांना आळा बसेल काय , याबाबत आपल्या प्रतिक्रिया कळवा ."
,- webeditor @ esakal . com
करण्यात,देशरक्षणाची कामगिरी बजाविताना प्राणांची आहुती देणाऱ्या जिल्ह्यातील २२ जवानांच्या पत्नी आणि मातांचा स्वरसम्राज्ञी लता मंगेशकर यांच्या हस्ते आज येथे गौरव करण्यात आला .
करण्यात,नाशिक येथील सी न्यूज या वृत्तवाहिनीच्या पाचव्या वर्धापनदिनानिमित्त गोदा उत्सवाचे पुण्यात आयोजन करण्यात आले होते .
होते,"श्रीमती मंगेशकर यांच्यासह ज्येष्ठ संगीतकार हृदयनाथ मंगेशकर , पणनमंत्री हर्षवर्धन पाटील , नाशिकचे उपमहापौर अजय बोरस्ते , स्नेहबंध संस्थेचे अध्यक्ष जयप्रकाश जातेगावकर , श्रीकांत बेणी , सुधीर तांबे , सैनिक कल्याण मंडळाचे कर्नल भगतसिंह देशमुख आदी या वेळी उपस्थित होते ."
करण्यात,"शकुंतला कृष्णराव देशमुख , मालतीबाई माधवराव जगताप , शांताबाई भाऊ भिंगारदिवे यांचा सत्कार करण्यात आला ."
करण्यात,मनीष पीतांबरे यांच्या पत्नी संगीता आणि आई हेमांगिनी यांना शासनाच्यावतीने पाच लाखांचा धनादेश सुपूर्त करण्यात आला .
केले,दातेगावकर यांनी प्रास्ताविक केले .
,चारचाकी ... नो पार्किंग ... व करमणूक !
वैतागले असल्याचे दिसते,सर्वसामान्य वाहनचालक पोलिसांच्या ससेमिऱ्याला वैतागले असल्याचे चित्र शहरात अनेक ठिकाणी दिसते .
असतो,"पुण्यात कोठेही गर्दीच्या ठिकाणी जाणाऱ्या वाहनचालकांना वाहन उभे करण्यासाठी जागा मिळाल्यास , त्यांच्या चेहऱ्यावर देव पावल्याचा भाव असतो ."
होते,चारचाकी वाहनचालकांची अशा वेळी बहुतेकदा अडचण होते .
नेतात,""" दुचाकी वाहने वाहतूक पोलिसांचे टेंपो उचलून नेतात ."
फिरत राहतात,"त्यामुळे , ते वाहनचालक पोलिस चौकी शोधत फिरत राहतात ."
उचलल्या जात,चारचाकी वाहनचालकांच्या गाड्या मात्र उचलल्या जात नाहीत .
होत असते,"त्यांच्यावर कारवाई होत नाही , "" अशी दुचाकी वाहनचालकांची तक्रार असते ."
करण्यात,"एका शासकीय खात्याचे वाहन नुकतेच जिल्हा परिषदेसमोर "" नो पार्किंग "" मध्ये उभे करण्यात आले होते ."
केली साधावा दिलेला होता,"काही वेळाने त्या वाहनाच्या काचेवर , "" पोलिसांनी या वाहनावर कारवाई केली आहे . त्यासाठी संपर्क साधावा , "" असे लिहून तेथे मोबाईल क्रमांक दिलेला होता ."
वैतागला,"त्यामुळे , वाहनचालक वैतागला ."
करायचे थांबला,"पुढे काय करायचे , यासाठी तो साहेबांची वाट पाहत थांबला ."
होत होती,येणार्‍या - जाणार्‍या लोकांची मात्र हा मजकूर वाचून करमणूक होत होती .
बदलल्या,""" काना "" , "" मात्रे "" च्या बदलल्या जागा !"
घडू शकते,"नाना पाटेकर "" स्टेज "" वर असला की , काहीही घडू शकते ."
लगवायचा आहे घ्यायची आहे,"एखाद्याला शालजोडीतला कसा लगवायचा , हे जसे त्याला ठाऊक आहे ; तसेच नर्मविनोदी भाषेत फिरकी कशी घ्यायची , यातही तो "" तयार "" आहे ."
आहे चालला होत,"त्यामुळे तो स्टेजवर आहे अन्‌ कार्यक्रम कंटाळवाणा आणि निरस चालला आहे , असे कधीच होत नाही ."
आली,""" आपली आशा भोसले "" या नुकत्याच झालेल्या कार्यक्रमातही त्याची प्रचिती आली ."
बताऊ हो केली,""" कैसे बताऊ मैं तुम्हें मेरेलिए तुम कौन हो "" ही "" वजूद "" या चित्रपटातील कविता या कार्यक्रमात नानाने सादर केली ."
म्हटली आणून,"त्यावर "" ही कविता नानाने माझ्यासाठी नाही , तर माधुरीसाठी म्हटली आहे , "" असे आशा भोसले यांनी निदर्शनास आणून दिले ."
फिरलो लागू घेतले निघून केली,"त्यावर "" माधुरीच्या मागे खूप फिरलो ; पण तिने दाद लागू दिली नाही अन्‌ "" नाना "" मधील दोन "" काने "" काढून अक्षरावर "" मात्रे "" म्हणून घेतले आणि "" नेनें "" सह अमेरिकेला निघून गेली , "" अशी टिप्पणी नानाने केली !"
झाली,"माननीयांची चूक झाली "" चोरी """
परतले,नेहमीप्रमाणे घाईत काम आटोपून महापालिकेतील एक माननीय मोटारसायकलवरून घरी परतले .
झाले,त्यामुळे दुसरे माननीय मात्र अस्वस्थ झाले .
झाली होती,कारण त्यांची मोटारसायकलच नाहीशी झाली होती .
आठवले आहे,"सुमारे दीड तास शोधाशोध केल्यावर माननीयांना आठवले , की त्यांच्या मोटारसायकलशेजारी तशीच एक मोटारसायकल आहे ."
आहे,ती त्यांच्याच पक्षाच्या एका माननीयांची आहे .
केला,त्यामुळे त्यांनी घाईत घरी परतलेल्या माननीयांना दूरध्वनी केला .
होते,ते घरात होते .
आले आले,"बाहेर जाऊन खात्री करून आले तेव्हा , चुकून भलतीच मोटारसायकल आणल्याचे त्यांच्या लक्षात आले ."
आले,त्यानंतर शोधाशोध करणार्‍या माननीयांचे चित्त थार्‍यावर आले .
लागते रंगली होती,"मात्र , एकच किल्ली दोन्ही मोटारसायकलींना कशी लागते , याचीच महापालिकेत व दोघांच्या कार्यकर्त्यांत चर्चा रंगली होती ."
,श्‍वानांच्या बंदोबस्ताआधी ..... !
होतो आयोजिली होती,"शहरातील भटक्‍या कुत्र्यांची संख्या किती , त्यांचा त्रास कसा होतो वगैरे विषयावर एका संस्थेने नुकतीच चर्चा आयोजिली होती ."
करीत आहोत केली झाली,"या चर्चेचा वास लागताच कुत्र्यांवर काम करणार्‍या दुसर्‍या एका स्वयंसेवी संस्थेने त्यापूर्वीच पत्रकार परिषद घेऊन , या विषयावर आपणही कसे काम करीत आहोत , याची जंत्रीच सादर केली आणि या दोन्ही संस्थांच्या पदाधिकाऱ्यांमध्ये त्यावरून वादावादी सुरू झाली ."
झाले,कुत्र्यांविषयी काम करण्याची जबाबदारी प्रत्यक्षात महापालिकेची असताना वाद मात्र यांच्यात सुरू झाले .
विचारीत,"कोणत्याही विषयात आपणच "" ऍथॉरिटी "" असल्याचे समजणारे एक समाजसेवक तावातावाने दुसऱ्या संस्थेच्या पदाधिकार्‍यांना जाब विचारीत होते ."
करीत,ते समजावून सांगण्याचा प्रयत्न करीत होते .
नव्हते,"मात्र , हे महाशय ऐकण्याच्या तयारीत नव्हते ."
आहेत,""" आमच्याकडे कागदपत्रे आहेत ."
आहोत केले ओरडत,"आम्हीच जनतेचे प्रतिनिधी आहोत , तुम्ही काय काम केले ? "" असे ते मोठमोठ्याने ओरडत होते ."
वैतागल्या,अखेर दुसर्‍या संस्थेच्या एक ज्येष्ठ कार्यकर्त्या फारच वैतागल्या .
म्हणाल्या केलेय केलेय निघून,"त्या म्हणाल्या , "" आम्ही काहीतरी काम केलेय , तुम्ही काय केलेय ? नुसत्याच गप्पा . "" असे म्हणत त्या संस्थेचे सर्व सदस्य निघून गेले ."
ओरडतच,हे महाशय मात्र तरीही मोठमोठ्याने ओरडतच राहिले ... !
,"डॉक्‍टर "" off "" म्युझिक !"
आहे असते,"सध्या विविध क्षेत्रांत "" डॉक्‍टरेट "" मिळवलेल्यांची भलतीच चलती आहे . "" डॉक्‍टर ऑफ अमुक "" "" डॉक्‍टर ऑफ तमुक "" अशी बिरुदावली मिरवण्याची हौस अनेकांना असते ."
,संगीतक्षेत्रही त्याला अपवाद नाही .
मांडले होतात आहेत,"एका ज्येष्ठ आणि कोटीभास्कर तबलावादकांनी आपल्या खास शैलीत अशा "" डॉक्‍टरां "" विषयी मत मांडले , "" हे डॉक्‍टर अमुक म्हणजे ज्यांच्या सादरीकरणाने श्रोते "" रुग्ण "" होतात ते ! आणि हे डॉक्‍टर ऑफ म्युझिक नसून डॉक्‍टर "" off "" म्युझिक आहेत ."
दिली,"त्यांच्या या "" स्पष्टीकरणाला "" सार्‍यांनीच दाद दिली ."
,नोकरीच्या गोळ्या !
कराव्या,ग्रामीण भागातून शहरात आलेल्या एका तरुणाला उदरनिर्वाहासाठी तीन - तीन नोकर्‍या कराव्या लागत होत्या .
करतात केली,"पुढे या तरुणानेही सगळेजण करतात , ती "" चहा - पोहे "" च्या कार्यक्रमाची घोडचूक ( ? ) केली ."
दिल्यानंतर आहे म्हणाला करतो,"स्वतःची ओळख करून दिल्यानंतर , आपण किती होतकरू - कष्टाळू आहे , हे सिद्ध करण्यासाठी तो म्हणाला , "" मी सकाळी कॉलेजमध्ये , दुपारी हायस्कूलमध्ये आणि रात्रीही "" प्रेस "" मध्ये नोकरी करतो . """
करतात,सध्या दररोज सुमारे ७० विमाने ये - जा करतात .
सामावून घ्यायचे असेल,"या विमानांच्या उड्डाणांचे आणि उतरण्याचे वेळापत्रक उपलब्ध वेळेत कसे सामावून घ्यायचे , हाच विमान कंपन्या व विमानतळ प्राधिकरणासमोर मोठा पेच असेल ."
होण्यासाठी येणे आहे केले,"उद्योगांच्या गरजेनुसार कुशल मनुष्यबळ निर्माण होण्यासाठी शिक्षण संस्था व उद्योगांनी एकत्र येणे ही काळाची गरज आहे , असे मत "" सिंबायोसिस "" चे संस्थापक संचालक डॉ. शां . ब . मुजुमदार यांनी आज येथे व्यक्त केले ."
झाले,पुणे वक्तृत्वोत्तेजक सभा व साधना कला मंच संचालित पश्‍चिम विभाग वसंत व्याख्यानमालेचे उद्‌घाटन आज झाले .
बोलत,"त्यावेळी "" बदलती उच्च शिक्षण पद्धती "" या विषयावर ते बोलत होते ."
होते,अध्यक्षस्थानी प्र . ल . पाठक होते .
बदलत गेलेल्या घेतला,डॉ. मुजुमदार यांनी आपल्या भाषणात देशातील १८७५पासून बदलत गेलेल्या शिक्षण पद्धतीचा आढावा घेतला .
म्हणाले राहणार,"ते म्हणाले , "" जागतिकीकरण व बाजारीकरणाच्या काळात यापुढे कमालीची स्पर्धा राहणार आहे ."
राहणार,पारंपरिक विद्यापीठांबरोबरच अभिमत विद्यापीठांनाही प्रगतीला मोठा वाव या काळात राहणार आहे .
जाणारी आहे,अमेरिकेत शिक्षणासाठी जाणारी भारतीय विद्यार्थी संख्या खूप मोठी आहे .
थांबवायचा आहे,"यातून अमेरिकेत जाणारा पैशांचा ओघ थांबवायचा असेल , तर शिक्षण क्षेत्रात आणखी उदारीकरणाची गरज आहे ."
केले वाचेल,अमेरिकेतील शिक्षण संस्थांना भारतातच आमंत्रित केले तर त्यातून मोठे परकीय चलन वाचेल .
वाढत जाणार,यापुढील काळात दूरशिक्षण पद्धतीचे महत्त्वही वाढत जाणार आहे .
येणारा होईल,शिवाय स्पर्धेमुळे उच्च शिक्षणासाठी येणारा खर्चही कमी होईल .
झाला,स्पर्धेच्या या काळात नव्या पिढीचा संशोधनाकडे कल कमी झाला आहे .
आल्यास हवे करणे आहे,शिक्षण संस्था व उद्योग क्षेत्र एकत्र आल्यास उद्योगांना हवे तसे कुशल मनुष्यबळ निर्माण करणे शक्‍य आहे .
झाली होण्याची आहे,"या कल्पनेला काही प्रमाणात सुरवात झाली असली तरी हे मोठ्या प्रमाणात होण्याची गरज आहे . """
केले,विजय दांडेकर यांनी प्रास्ताविक केले .
असणारा असतो करून झालो स्वीकारले करणाऱ्या दिली,""" स्वतःचे नाणे असणारा राजाच स्वतंत्र असतो , अशाच पद्धतीने स्वतंत्र विनोदाची निर्मिती करून मी या क्षेत्रात स्वतंत्र राज्याचा राजा झालो आणि रसिकांनी या राजाला मनापासून स्वीकारले , "" अशा शब्दांत ज्येष्ठ साहित्यिक आणि कथाकार द . मा . मिरासदार यांनी त्यांच्यावर प्रेम करणाऱ्या रसिकांना मानवंदना दिली ."
केलेल्या बोलत,""" दमां "" च्या ८०व्या वाढदिवसानिमित्त गौरव समितीने आयोजित केलेल्या समारंभात ते बोलत होते ."
देऊन करण्यात,"शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे यांच्या हस्ते पुणेरी पगडी , उपरणे आणि गौरवपत्र देऊन त्यांचा सत्कार करण्यात आला ."
होते,"प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ डॉ. वसंत गोवारीकर , प्राचार्य अनिरुद्ध देशपांडे , "" दमां "" चे कनिष्ठ बंधू हरिभाऊ मिरासदार व्यासपीठावर उपस्थित होते ."
होताच झाला झाला,कार्यक्रमाला सुरवात होताच जोरदार वारे आणि पाऊस सुरू झाला ; त्यामुळे मैदानाऐवजी सभागृहात कार्यक्रम झाला .
झाला बदलली गेली करून घेतला,"कार्यक्रमाला तासभर उशीर झाला , बैठक व्यवस्था बदलली , वीज गेली तरी श्रोत्यांनी सगळ्या अडचणी सहन करून कार्यक्रमाचा आनंद शेवटपर्यंत घेतला ."
झाल्याने आहे करताच बोला झाला बदलावा चढवीत केली,""" कार्यक्रमाला उशीर झाल्याने सभा संपल्यातच जमा आहे ; त्यामुळे मी फार बोलणार नाही , "" अशी "" दमां "" नी सुरवात करताच श्रोत्यांतून "" बोला , बोला "" चा एकच गलका सुरू झाला ; त्यामुळे "" दमां "" ना आपला रोख बदलावा लागला आणि मग कथाकथनाच्या खुमासदार शैलीत हास्याचे चौकार नी षटकार चढवीत त्यांनी धुवॉंधार फलंदाजी केली ."
लुटताना रंगून,तिची मजा लुटताना व्यासपीठ आणि श्रोते सारेच हास्याच्या धुळवडीत रंगून गेले .
भेटलेल्या झाले,""" मला भेटलेल्या माणसांच्या निरीक्षणातून माझ्या हातून विनोदी लिखाण झाले ."
सुटले ठरले,"त्यातून पंढरपूरचे बडवे आणि उत्पातही सुटले नाहीत ; त्यामुळे हे लिखाण एका वेगळ्या धाटणीचे , ग्रामीण बाजाचे ठरले ."
लाभल्याने ठरले,"या लिखाणाला दैवाचीही साथ लाभल्याने ते लोकप्रिय ठरले . """
झाली,""" वयाची ८० वर्षे पूर्ण झाली ."
राहिले सांगत वाजविणाऱ्या असल्याचे सांगितले,"आता आयुष्य फारसे राहिले नाही , "" असे सांगत त्यांनी मजकुराच्या शेवटच्या टप्प्यात घंटी वाजविणाऱ्या टायपिंग मशिनसारखी आपली अवस्था असल्याचे सांगितले ."
दिले करण्याचाच आहे सांगितले,""" रसिकांनी मला भरपूर दिले , त्यांच्याविषयी मनापासून कृतज्ञता व्यक्त करण्याचाच हा प्रसंग आहे , "" असे त्यांनी नम्रपणे सांगितले ."
म्हणाले आहेत झटकून जागविली पाहिजे,"बाबासाहेब पुरंदरे म्हणाले , "" भारतात उत्तम प्रतिभेची माणसे आहेत , त्यांनी आळस झटकून आपली प्रतिभा जागविली पाहिजे ."
बोलताना म्हणाले झाल्या झाल्या,""" दमां "" विषयी बोलताना ते म्हणाले , "" त्यांच्या विनोदाने कधी कुणाला जखमा झाल्या नाहीत , गुदगुल्याच झाल्या ."
होते,"हे त्यांच्या विनोदाचे सामर्थ्य होते . """
वाढायला हवी सांगितले,"डॉ. गोवारीकर यांनी मराठी भाषेची गोडी आणखी वाढायला हवी , असे सांगितले ."
करीत करण्याची आहे म्हणाले,""" इलेक्‍ट्रॉनिक्‍सच्या जगात सगळीच माणसे शब्द , म्हणी आणि काव्यांची नवी रचना करीत आहेत , त्यांच्यासाठी ज्ञानाचे भांडार खुले करण्याची गरज आहे , "" असे ते म्हणाले ."
करून केले,रवींद्र मंकणी यांनी स्वागत करून गौरवपत्राचे वाचन केले .
केले मानले,हरिभाऊ मिरासदार यांनी प्रास्ताविक केले आणि आभार मानले .
केले,अरुण नूलकर यांनी सूत्रसंचालन केले .
दाखविण्यात,"कार्यक्रमानंतर "" माझी मिरासदारी "" हा लघुपट दाखविण्यात आला ."
होती,कार्यक्रमाच्या सुरवातीपासूनच जोरदार पावसाची शक्‍यता होती .
ठरली,ती काही क्षणांतच खरी ठरली .
ढासळले,आधी जोराच्या वाऱ्यामुळे व्यासपीठावरील नेपथ्य ढासळले .
पडले,साइड स्क्रीनही पडले .
पडलेल्या बसून राहिलेले घेऊन पळू लागले,लगोलग पडलेल्या पावसाने खुर्च्यांवर बसून राहिलेले श्रोते खुर्च्याच डोक्‍यावर घेऊन आसऱ्यासाठी पळू लागले .
झाली,व्हिडिओ कॅमेरामन आणि पत्रकारांचीही धावपळ सुरू झाली .
केली,स्वयंसेवकांनी मैदानाऐवजी सभागृहात बैठकीची व्यवस्था केली .
राहिले फिरविण्यात आले,"व्यासपीठ मात्र तेच राहिले , फक्त नेपथ्य फिरविण्यात आले ."
होता,"या स्वयंसेवकांत अंकुश काकडे , डॉ. सतीश देसाई आणि उल्हास पवारांचाही समावेश होता ."
ठरला,"कार्यक्रमात "" पाऊस "" हाही वक्‍त्यांसाठी विषय ठरला ."
करीत फिरत्या घेतल्याचे सांगितले झालेल्या केले,"डॉ. गोवारीकर यांनी "" या पावसाचा माझा काहीही संबंध नाही "" असा खुलासा करीत व्याख्यानाच्या कार्यक्रमातही फिरत्या रंगमंचाचा अनुभव घेतल्याचे सांगितले ; तर बाबासाहेब पुरंदरे यांनी पावसाने अजिबात विचलित न झालेल्या श्रोत्यांचा , "" हा तर पुणेकरांचा चिवटपणा "" अशा शब्दांत त्यांच्या संयमाचे कौतुक केले ."
केलेल्या झाला असून आहेत,"महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांनी शंभर वर्षांपूर्वी हिंगण्याच्या माळरानावर एका झोपडीत सुरू केलेल्या मुलींच्या शाळारूपी बीजाचा आता वटवृक्ष झाला असून , या वृक्षाच्या फांद्या आता परदेशापर्यंत पोचण्याच्या वाटेवर आहेत ."
होत,उद्या कै . अण्णांच्या शतकोत्तर सुवर्णमहोत्सवी जयंती वर्षाला सुरवात होत आहे .
केली,कै . अण्णांनी १४ जून १८९६ रोजी अनाथ बालिकाश्रमाची स्थापना केली .
देण्याचा केला,त्यानंतरच्या काळात अण्णांनी कुमारिकांना शिक्षण देण्याचा विचार केला .
झाले टाकली,त्यावरून त्यांचे आणि अनाथ बालकाश्रमाच्या विश्‍वस्तांचे वाद झाले आणि अण्णांनी जून १९००मध्ये हिंगण्याच्या माळरानावर झोपडी टाकली .
बसून केली,त्यातच बसून त्यांनी रंगपंचमीच्या मुहूर्तावर ४ मार्च १९०७ रोजी महिला विद्यालयाची स्थापना केली .
झाली,या महिला विद्यालयाला यंदा शंभर वर्षे पूर्ण झाली .
दिली,संस्थेचे उपकार्याध्यक्ष डॉ. ए. पी . कुलकर्णी व संचालिका डॉ. स्नेहलता सहस्रबुद्धे यांच्याकडून आगामी योजनांची माहिती दिली .
देशातले केले,संस्थेने कमिन्स फाउंडेशनच्या साह्याने १९९१मध्ये देशातले मुलींचे पहिले अभियांत्रिकी महाविद्यालय सुरू केले .
राहतात,सध्या संस्थेच्या विविध वसतिगृहांमध्ये पाचव्या इयत्तेपासून महाविद्यालयीन युवतींपर्यंत सुमारे २५०० मुली राहतात .
केली,आर्किटेक्‍चर आणि फॅशन टेक्‍नॉलॉजीची महाविद्यालये संस्थेने सुरू केली आहेत .
घेतली असून चालविण्यात येतील,"नऱ्हे आंबेगाव येथेही संस्थेने १० एकर जागा घेतली असून त्या ठिकाणी लवकरच एअर होस्टेस प्रशिक्षण अभ्यासक्रम , फार्मसी आणि फिजिओथेरपीचे अभ्यासक्रम चालविण्यात येतील ."
झालेल्या आहेत,एका झोपडीवजा इमारतीत सुरू झालेल्या या संस्थेचे आज सुमारे ६० विभाग आहेत .
उतरून करून आलो दिसणाऱ्या भरली,खाली उतरून किल्ल्याच्या पूर्वेकडचा एक ट्रॅव्हर्स पार करून अवघड वाटेनं एका खिंडीत आलो अन्‌ समोर दिसणाऱ्या सालोट्याच्या दर्शनानं उरात धडकीच भरली .
सांभाळून जात पोचलो,"अतिशय अवघड , अरुंद , घसरड्या ट्रॅव्हर्सवरून सांभाळून जात आम्ही पोचलो अवघड , दगडी पायऱ्यांपाशी ."
करून आलो,त्या पायऱ्यांनंतर दगडी खोदीव प्रवेशद्वार पार करून कपारीतल्या अरुंद वाटेनं आम्ही गुहांपाशी आलो .
पोचलो,तेथून गडाच्या माथ्यावर पोचलो .
झालाच वाटला,"इथल्या टाक्‍यातल्या स्वच्छ , रुचकर , थंड पाण्यानं आणि गडावरच्या भन्नाट वाऱ्यानं श्रमपरिहार तर झालाच , पण पुढच्या अवघड वाटेसाठी उल्हासदेखील वाटला ."
ठेवले जात असावेत,"गडावर यायची एकच दुर्गम वाट , वरती जागा फार थोडी , त्यामुळे इथं बहुधा कैदी ठेवले जात असावेत ."
करत पोचलो,"याच वाटेनं परतून टेकड्या पार करत "" वाघंबे ' या गावात पोचलो ."
पाहत होतं,इथं आमचं वाहन वाटच पाहत होतं .
केलं,इथून मुल्हेरकडे प्रयाण केलं .
,मुल्हेर हे एक छोटंसं खेडं NULL .
आहे,समर्थांचे पट्टशिष्य उद्धवस्वामी यांची समाधी आणि मठ इथं आहे .
असून करतात,"मठाच्या गादीवरील सध्याचे महाराज रघुनाथ पंडित हे व्यवसायानं डॉक्‍टर असून , वैद्यकीय व्यवसाय करतात ."
आहेत,ते इतिहासाचे गाढे अभ्यासक आहेत .
दिलेली घडलं,"त्यांच्या देवघरात समर्थांनी उद्धवस्वामींना दिलेली मिशीवाल्या रामाची दुर्मिळ , ऐतिहासिक मूर्ती , अनोखे श्री यंत्र आणि अशाच काही दुर्मिळ मूर्तींचं दर्शन घडलं ."
आहेत,"या परिसरात हरगड , मुल्हेर , मोरगड असे तीन किल्ले आहेत ."
देणारी पाहिली,"हरगडावर हनुमान व शिवाची मंदिरं , पाण्याचे टाके आणि इतिहासाची साक्ष देणारी "" रामप्रसाद ' ही भलीथोरली तोफ पाहिली ."
आल्या उतरलो असलेल्या लागलो,आल्या वाटेनं हरगड उतरलो आणि मुल्हेरच्या पायथ्याला असलेल्या गणेश मंदिराकडे चालू लागलो .
फसलेली आहे,"वाटेत गर्द झाडीत खोलगट भागात फसलेली गडावरील रामप्रसाद तोफेची जुळी बहीण "" शिवप्रसाद ' ही तोफ आहे ."
फसली असावी,गडावरून हलवताना ती इथं फसली असावी .
आहे,"येथेच जवळ एक छोटं , अप्रतिम राममंदिर आहे ."
गेल्यावर केला,इथून पुढं गेल्यावर आम्ही एका गणेश मंदिरात प्रवेश केला .
आहे,या मंदिराच्या अंधाऱ्या गाभाऱ्यात गणेशमूर्ती आणि पिंडी आहे .
आहे,सभामंडपाच्या एका बाजूला बांधीव व नयनरम्य तळं आहे .
,खरंच तळ्यातला गणपती !
,मग लागली मुल्हेर गडाची सोपी पण खडी चढण .
,"मुल्हेर गड म्हणजे "" राजधानीचा किल्ला NULL . '"
होतं,पूर्वी छोटंसं शहरच होतं इथं .
आहेत,आज फक्त भग्न अवशेष आहेत .
आहेत,"किल्ल्यावर एका बाजूला अडबंग नाथाचं मंदिर , पलीकडे मोठी विहीर आणि पाण्याची मुबलक टाकी आहेत ."
येतो,गडाच्या पश्‍चिमेकडच्या दरवाजातून थोडं उतरून आपण मोरगडाच्या पायऱ्यांवर येतो .
आहेत,"या गडावरही प्रवेशद्वार , दोन मंदिरं , पाण्याची टाकी आहेत ."
साठवत असलेल्या केलेल्या आलो,"दूरवरचा प्रदेश डोळ्यांत साठवत घसरड्या वाटेनं आम्ही पायथ्याशी असलेल्या प्रसन्न , कोरीव काम केलेल्या दगडी शिवमंदिरात आलो ."
जावं लागतं,मंदिराच्या गाभाऱ्यात भुयारी जिन्यानं जावं लागतं .
असलेला देतो,निबीड अंधार असलेला गाभारा मनाला शांती देतो .
पडतात,फक्त ६ जून आणि मकरसंक्रांत याच दिवशी सूर्याची किरणं पिंडीवर पडतात हे याचं आणखी एक वैशिष्ट्य NULL .
उरली,अशी पुरातन सुस्थितीतील मंदिरं आता फारशी उरली नाहीत .
अनुभवण्यासाठी द्यायला हवी,"म्हणून मनःशांती अनुभवण्यासाठी तरी निदान या मंदिराला भेट द्यायला हवी , नाही का ?"
,- सुधीर जोशी
आहोत,माणसंच आहोत ना आपण ?
,( डॉ. निखिल राऊत )
विचारावा घडत,"पुन्हा पुन्हा हा प्रश्‍न विचारावा , अशा घटना आपल्या शहरात घडत आहेत ."
आहोत करणारा आहे,"रोजच्या स्वतःच्या जगण्याच्या लढाईत आपण इतरांच्या जिवाचे मोल विसरू लागलो आहोत का , हा प्रश्‍न जास्त अस्वस्थ करणारा आहे ."
घसरून पडल्यावर घेतो धावत,गाडी घसरून पडल्यावर एक कोवळा मुलगा पेट घेतो आणि कसबा पेठेसारख्या भरवस्तीतही त्याच्या मदतीला कोणी धावत नाही .
देऊन घेतो म्हणावे,"एकेरी वाहतुकीतून बेदरकारपणे जाणाऱ्या दुचाकीस्वाराचा वेग एका कुटुंबाला संकटाच्या खाईत लोटतो आणि गर्भवती पत्नीला तिच्या पतीच्या निधनाची खोटी माहिती देऊन कोणीतरी विकृत आनंद घेतो , याला काय म्हणावे ?"
घेतल्याने होरपळणारा वाचवा ओरडत होता,अंगावरच्या टी शर्टने पेट घेतल्याने आगीत होरपळणारा आदित्य वाचवा वाचवा असे ओरडत होता .
दिसल्याने गेला असलेल्या लावून,समोरच्या ओट्यावरील वाड्याचे दार त्याला उघडे दिसल्याने तो वाड्याच्या पायऱ्यांपाशी गेला ; परंतु वाड्याच्या दारात असलेल्या एका माणसाने दार लावून घेतले .
होता,जवळजवळ दहा मिनिटे तो तसाच होता .
वाढली होती होईल झाले,"तोपर्यंत बघ्यांची गर्दी वाढली होती ; परंतु आपण भाजू व पोलिसांचा हकनाक त्रास होईल , या भीतीपोटी लोक फक्त निष्क्रिय प्रेक्षक झाले ."
ऐकला उघडून टाकले भाजले,काही मिनिटांनी त्या वाड्यातील एका महिलेने बाहेर किंकाळ्यांचा आवाज ऐकला व दार उघडून कचऱ्याच्या बादलीने पाणी टाकले ; परंतु तोपर्यंत आदित्यला खूप भाजले होते .
आहे ठरला,"ब्लॅक फ्रायडे सर्वसाधारण सर्वांना माहीत आहे ; परंतु माझ्या भावाच्या आयुष्यात २८ फेब्रुवारी "" ब्लॅक वेनज्डे ' म्हणजे "" काळा बुधवार ' ठरला ."
जाण्यासाठी निघाला,माझा भाऊ आदित्य बारावीच्या परीक्षेला जाण्यासाठी सकाळी दहाच्या सुमारास निघाला .
गेल्यावर फरफटत,आमच्या घराच्या पुढे गेल्यावर दोन ते तीन मिनिटांतच कसबा पेठेतील ठाकरे उद्यानाजवळ रस्त्यावरील खड्ड्यामुळे त्याची स्कुटी मोपेड घसरून फरफटत गेली .
झाले,स्कुटीचे जमिनीला घर्षण झाले .
उडाले,गाडीतील पेट्रोल आदित्यच्या अंगावर उडाले होते .
उडाल्या घेतला,घर्षणाने ठिणग्या उडाल्या व गाडीने व आदित्यच्या अंगातील टी शर्टने पेट घेतला .
टाकून वाचवा ओरडत होता,गाडी तशीच टाकून आदित्य वाचवा वाचवा असे ओरडत होता .
दिसल्याने फोडत ओरडत होता असलेल्या लावून,"समोरच्या ओट्यावरील वाड्याचे दार त्याला उघडे दिसल्याने तो वाड्याच्या पायऱ्यांपाशी आर्त किंकाळ्या फोडत "" वाचवा वाचवा ' ओरडत होता ; परंतु वाड्याच्या दारात असलेल्या एका माणसाने दार लावून घेतले ."
बनू शकतात,खरंच लोक अशी घटना पाहूनही निर्दयी बनू शकतात ?
असते केली असती टाकायचे करू शकला,"त्या माणसाचे स्वतःचे मूल असते , तर त्याने अशी कृती केली असती का ? लांबून पाणी टाकायचे काम तो नक्कीच करू शकला असता ."
टाकायचे पेटला करून सांगितले आले,"पाणी टाकायचे सोडा , कुणीतरी जिवंत माणूस पेटला आहे हे आरडाओरडा करून त्याने इतर लोकांना सांगितले असते , तरी कोणीतरी माझ्या भावाच्या मदतीला आले असते ."
होता,जवळजवळ दहा मिनिटे तो तसाच होता .
पाहिले केला,त्यानंतर शेजारील गिरणी कामगाराने त्याला पाहिले व त्याने त्याच्या छोट्या टॉवेलने आग विझविण्याचा प्रयत्न केला .
वाढली होती होईल झाले,"तोपर्यंत बघ्यांची गर्दी वाढली होती ; परंतु आपण भाजू व पोलिसांचा हकनाक त्रास होईल , या भीतीपोटी लोक फक्त निष्क्रिय प्रेक्षक झाले ."
ऐकला उघडून टाकले भाजले,काही मिनिटांनी त्या वाड्यातील एका महिलेने बाहेर किंकाळ्यांचा आवाज ऐकला व दार उघडून कचऱ्याच्या बादलीने पाणी टाकले ; परंतु तोपर्यंत आदित्यला खूप भाजले होते .
कोसळला,तो जमिनीवर कोसळला .
ओळखत असूनही दिली,बघ्यांपैकी कितीतरी लोक त्याला ओळखत होते ; पण त्यांनी जवळच घर असूनही माझ्या वडिलांना कल्पना दिली नाही .
बोलावले,पोलिसांना मात्र बोलावले .
आले झाल्या,नेहमीप्रमाणे पोलिस आले व चौकशा सुरू झाल्या .
टाकले टाकले टाकले देऊन लिहून घेतले,कोणी पाणी टाकले ? का पाणी टाकले ? ज्या महिलेने पाणी टाकले तिला दम देऊन त्यांनी तिचे नाव लिहून घेतले .
झालेल्या केला,शरीराचा कोळसा झालेल्या भावाला पोलिसांनी फोन नंबर विचारला व घरी फोन केला .
असलेले जळले नव्हते बघण्याची नेण्याची घेतली,त्याच्या खिशातील पाकिटात असलेले आयकार्ड किंवा लायसन्स ( जे जळले नव्हते ) ते बघण्याची किंवा त्याला ताबडतोब सरकारी किंवा खासगी दवाखान्यात नेण्याची तसदी कोणी घेतली नाही .
आल्याबरोबर पळत पोहोचले,घरी वडिलांना फोन आल्याबरोबर ते पळत तेथे पोहोचले .
ओळखले,त्यांनी त्याला ओळखले .
उघडले मागितले,त्यांनी हाक मारल्याबरोबर त्याने डोळे उघडले व पप्पांना पाणी मागितले .
दिल्यावर नेण्यासाठी थांबवत यायला नव्हता,त्यांनी पाणी दिल्यावर ते त्याला दवाखान्यात नेण्यासाठी रिक्षावाल्याला थांबवत होते ; परंतु एकही रिक्षावाला यायला तयार नव्हता .
मिळेल घेणे मिळावी करणे करता येऊ शकतात म्हटले,"मुलांना अधिक वेळ झोप मिळेल याची दक्षता घेणे आणि चांगली झोप मिळावी यासाठीच्या सर्वसामान्य नियमांचे पालन करणे यांतून त्यांचे वर्तनदोष दूर करता येऊ शकतात , असेही या तज्ज्ञांनी "" पेडिऍट्रिक्‍स "" या नियतकालिकाच्या जानेवारी महिन्याच्या अंकात म्हटले आहे ."
नव्हती,तुझ्याकडून अशा वागण्याची अपेक्षा नव्हती .
,"इरावती - काशिनाथचा सोन्यासारखा संसार का मोडतेस ? """
झालेली उठली,बाबांच्या शेवटच्या वाक्याने मात्र माझी मान खाली झालेली उठली .
उघडणे होते,आता मला तोंड उघडणे भागच होते .
राखून ठेवता दाखविला,आत्तापर्यंतचा आमचा सगळा प्रवास मी बाबांच्यासमोर एकही शब्द राखून न ठेवता उलगडून दाखविला .
वाजत असलं करण्याचा घडला आल्याशिवाय केला नव्हता होते,"टाळी एका हाताने वाजत नाही हे जरी खरं असलं , विवाहित पुरुषावर प्रेम करण्याचा अपराध माझ्याकडून घडला असला तरी डॉक्टरांचा हात पुढे आल्याशिवाय मी माझा हात पुढे केला नव्हता हे अगदी पूर्ण सत्य होते ."
करण्याला आहे उखडले,"इरावतीबाईंचीही हे सर्व करण्याला संमती आहे हे मी सांगताच , बाबा आणखीनच उखडले ."
देत म्हणाले आहे,"आपल्या प्रत्येक शब्दावर जोर देत ते म्हणाले , "" माझा मनुष्य - स्वभावाचा अभ्यास तुझ्याकडून कितीतरी अधिक आहे ."
पत्करणार,कुठलीही स्त्री स्वखुषीने सवत पत्करणार नाही .
असेल असणार,आणि तसं जर असेल तर ती स्त्री मनुष्य असणार नाही .
होत्या,माझ्या द्दष्टीने तर त्या वेळी इरावतीबाई देवताच होत्या .
घेतले,बाबांनी त्या वेळी माझे बराच वेळ बौद्धिक घेतले .
आहे म्हणाले,"डॉक्टरांच्याबद्दलचे माझे प्रेम , ओढ म्हणजे अपरिपक्वता , अनुभवाचा अभाव यांचे मूर्तीमंत उदाहरण आहे असे ते म्हणाले ."
आलेल्या उमटलेला दिपून होते,माझ्या आयुष्यात प्रथमच प्रेमी पुरुष म्हणून आलेल्या डॉक्टरांचा माझ्या मनावर खोलवर उमटलेला ठसा हा त्यांच्या मते अजाणत्या वयातील माझे दिपून जाणे होते .
असणे खटकत,"डॉक्टर विवाहित असणे , शिवाय त्यांच्या माझ्यामधील पंधरा - सोळा वर्षांचे अंतर ह्या सर्वच गोष्टी बाबांना खटकत होत्या ."
करण्याचा करत,बाबा हरप्रकारे मला डॉक्टरांच्या विचारापासून परावृत्त करण्याचा प्रयत्न करत होते .
देऊन करणे आहे पटवीत,अनेक उदाहरणे देऊन हे लग्न करणे अयोग्य आहे असे ते पटवीत होते .
होता,पण माझा निर्धार अभंग होता .
ढळायला नव्हते,मी माझ्या निश्चयापसून तसूभरही ढळायला तयार नव्हते .
ओळखले टाकला,बाबांनी माझे पाणी ओळखले असावे आणि एक नवाच डाव त्यांनी माझ्यासमोर टाकला .
म्हणाले आहे,"ते मला म्हणाले - - "" हा नोव्हेंबर महिना आहे ."
बोलता भेटता राहून दाखवा,"आजपासून बरोबर एक वर्ष तू आणि काशिनाथ एकमेकांशी न बोलता , न भेटता , न पत्र लिहिता राहून दाखवा ."
आहे राहिली दिसलं लावून देईन,एक वर्षानंतर तुमची एकमेकांविषयीची ओढ आता आहे तशीच कायम राहिली आहे असं दिसलं तर मी तुझं काशिनाथाशी लग्न लावून देईन .
करायचा,पण या काळात फोनसुद्धा करायचा नाही .
हसून डोलावली,मी हसून मान डोलावली .
म्हणणे केले विश्वास होता,"बाबांचे म्हणणे मी मान्य एवढ्यासाठी केले की माझा त्यांच्या शब्दावर आणि माझ्या संयमावर , निर्धारावर विश्वास होता ."
हसले केलेला करू,आणि मी हसले एवढ्यासाठी की काही वर्षांपूवी बाबांनी आपल्या मित्राच्या मुलीवर केलेला प्रयोग ते माझ्यावर करू पाहात होते .
घडले घडेल होती,त्यांच्या मित्राच्या मुलीच्या बाबतीत जसे घडले तसे माझ्याही बाबतीत घडेल याची त्यांना खात्री होती .
करीत होती,बाबांच्या मित्राची मुलगीसुद्धा एका विवाहित माणसावर प्रेम करीत होती .
करू,आणि त्याच्याशी विवाह करू इच्छीत होती .
नव्हते,अर्थातच ते कुणालाही पसंत नव्हते .
बोलण्याची भेटण्याची घातली होती,"तेव्हा त्या मुलीलाही बाबांनी त्या विवाहित व्यक्तीशी सहा महिने न बोलण्याची , न भेटण्याची अट घातली होती ."
विसरून गेली ठरविलेल्या केला संसाराला लागली,"पण बाबाच्या अंदाजाप्रमाणे सहा महिनेच काय एका महिन्यातच ती मुलगी त्या व्यक्तीला विसरून गेली आणि तिने आईवडिलांनी ठरविलेल्या तरुणाशी विवाह केला , आणि सुखाने संसाराला लागली ."
निघालो बोलत बसले होते,आम्ही कोल्हापूरहून मुंबईला यायला निघालो त्या दिवशी बाबा आणि आत्ती बाबांच्या ऑफिसमध्ये बराच वेळ बोलत बसले होते .
घेऊन करावा शिरत सांगत,"बाबांचा निरोप घेऊन , त्यांना नमस्कार करावा म्हणून मी त्यांच्या ऑफिसमध्ये शिरत होते त्या वेळी बाबा आत्तीला सांगत होते ."
आहे,"- - "" तरुण वयातील वेडाचार आहे हा ."
करून,"पण जबरदस्ती , सक्ती करून चालणार नाही ."
राहील,त्यामुळे चिडून ती अधिकच आपल्या विचारांना चिकटून राहील .
द्यावा,कुठल्याही गोष्टीला वेळ द्यावा लागतो .
जाणे आहे,काळ जाणे हे सर्वावर उत्तम औषध आहे .
राहात,कुठलीही गोष्ट दीर्घकाळ एका ठिकाणी राहात नाही .
वाढते होते,ती वाढते तरी किंवा कमी तरी होते .
दिसेल,आपल्याला दोन्हीही दिसेल .
टिकणार,पण मला वाटतं तरुणापणातील हा आवेग फार काळ टिकणार नाही .
येईन वाटले नव्हते,मी अचानक ऑफिसमध्ये येईन असे बाबांना वाटले नव्हते .
थांबले,त्यामुळे तेही क्षणभर गोंधळून थांबले .
होते,पण ते भालजी पेंढारकर होते .
सावरून,त्यांनी क्षणात संभाषण पुन्हा सावरून घेतले .
धरता बजावले,आम्हा दोघींना एकमेकीविषयी अढी न धरता राहण्याविषयी बजावले .
आल्यावर करणे होते,मुंबईला आल्यावर डॉक्टरांना फोन करणे भागच होते .
सांगून आले,तसे मी बाबांनाही सांगून आले होते .
ऐकायला झालेले,कोल्हापूरचा सर्व वृत्तान्त ऐकायला डॉक्टर खूपच अधीर झालेले होते .
पाहात,एखाद्या चातकासारखी ते माझी वाट पाहात होते .
ऐकून हिरमुसले,पण सर्व हकीकत ऐकून डॉक्टर हिरमुसले झाले .
हवा होता,त्यांना निश्चित पण त्वरीत निर्णय हवा होता .
म्हटले होते,नाही म्हटले तरी ते जरा रेंगाळणेच होते .
होती,डॉक्टरांच्या द्दष्टीने ही फार कंटाळवाणी पद्धत होती .
पेचात टाकणारा विचारला भेटता बोलता राहू शकशील,"डॉक्टरांनी मला पेचात टाकणारा प्रश्न विचारला - - "" मला न भेटता , माझ्याशी न बोलता राहू शकशील ? """
आहे,""" कठीण आहे ."
राहण्यासाठी सोसायला आहे,पण पुढे दीर्घकाल एकत्र राहण्यासाठी एवढा विरह सोसायला माझी तयारी आहे .
मिळते,किंमत मोजल्याशिवाय कुठली गोष्ट मिळते ?
मिळवण्यासाठी द्यावी लागली,आणि तुम्हाला मिळवण्यासाठी कितीही मोठी किंमत द्यावी लागली तरी आता माघार नाही .
नव्हतं,डॉक्टरांना हे सर्व फारसं पसंत नव्हतं .
जाण्याची नव्हती,पण बाबांच्या शब्दाबाहेर जाण्याची त्यांचीही प्राज्ञा नव्हती .
बोलता येणार बोलत राहिलो,त्या दिवशी आता वर्षभर बोलता येणार नाही म्हणून आम्ही बराच वेळ फोनवर बोलत राहिलो .
सांगितले ऐकून वाटली,त्यावेळी डॉक्टरांनी जे दोन किस्से सांगितले ते ऐकून खूपच गंमत वाटली .
वाढत्या उद्भवायचे,डॉक्टरांच्या पिण्याच्या वाढत्या सवयीमुळे दौऱ्यावर बऱ्याचदा अनवस्था प्रसंग उद्भवायचे .
घडत जाणावायचं,डॉक्टरांनाही ते योग्य घडत नाही हे जाणावायचं .
वळायचं,पण वळायचं नाही .
ओढायला व्हायचीच,शिवाय मित्रमंडळी या मोहात ओढायला हजर व्हायचीच .
होते नव्हता,अर्थात डॉक्टरांनाही ते अगदीच नको होते अशातला काही भाग नव्हता .
घालण्यासाठी शोधून काढला होता,पण त्याला आळा घालण्यासाठी मात्र डॉक्टरांनी एक उपाय शोधून काढला होता .
घेऊन जाणार,तो म्हणजे आमच्या लग्नानंतर डॉक्टर आपल्याबरोबर मला दौऱ्यासाठी घेऊन जाणार होते .
होणारा सांगून टाळणार,म्हणजे प्रयोगाच्या आधीचा व नंतरचा मित्रमंडळींचा होणारा ' आग्रह ' माझे कारण सांगून ते टाळणार होते .
बोलता बोलता सांगितली होती,आपली ही कल्पना बोलता बोलता त्यांनी इरावतीबाईंना सांगितली होती .
ठेवून येऊ सांगितले,त्यावर त्यांनी आपणही महिन्यातून एकदा दवाखाना बंद ठेवून दौऱ्यावर येऊ असे डॉक्टरांना सांगितले होते .
घडली होती,तीच गोष्ट बिनबाह्यांचा ब्लाऊज घालण्याविषयी घडली होती .
घालायची,मी सुरुवातीपासून तसे ब्लाऊज घालायची .
आवडायची,डॉक्टरांनाही ती फॅशन खूप आवडायची .
घालण्याविषयी सुचविले,त्यांनी इरावतीबाईंनाही तसे ब्लाऊज घालण्याविषयी सुचविले होते .
घेतले नव्हते,पण इरावतीबाईंनी ते फारसे मनावर घेतले नव्हते .
घालायला झाल्या,पण आता मात्र त्या तसे ब्लाऊज घालायला तयारही झाल्या होत्या .
आणले,तसे ब्लाऊज त्यांनी शिवूनही आणले होते .
सांगत कळल्यापासून झाला,"डॉक्टर मला सांगत होते - - "" तुझं - माझं हे कळल्यापासून इरावतीमध्ये हा बदल झाला आहे ."
झाली नव्हती,पूर्वी कितीदा सांगूनही ती ह्या गोष्टींना तयार झाली नव्हती .
झालं घडतं,""" बरं झालं की , कधी कधी वाईटातून असं चांगलंही घडतं ."
करावी म्हणाले,मी डॉक्टरांची नाराजी दूर करावी म्हणून म्हणाले .
झाल्यामुळे मोजावे लागले,केवळ क्षेत्रीय कार्यालयांकडून न्यायालयाच्या निकालाची प्रत करआकारणी - करसंकलन खात्यास उशिरा प्राप्त झाल्यामुळे व्याजापोटी चार लाख तीस हजार रुपये मोजावे लागले आहेत .
दिली,याची कबुलीही महापालिकेनेच लेखी उत्तरात दुर्वे यांना दिली आहे .
देताना म्हणाले झाली आणून जा सांगतात केलेले,"याबाबत माहिती देताना दुर्वे म्हणाले , "" सामान्य माणसाने कराची आकारणी चुकीची झाली , असे निदर्शनास आणून दिले , तर महापालिकेचे अधिकारी संबंधित मिळकतदाराला न्यायालयात जा म्हणून सांगतात ; परंतु लघुवाद न्यायालयाच्या निकालाविरुद्ध महापालिकेने वरच्या न्यायालयात अपीलदेखील केलेले नाही ."
केली असल्याची दिली असल्याचे येत,यावरून महापालिकेने आपण चुकीची करआकारणी केली असल्याची अप्रत्यक्ष कबुलीच दिली असल्याचे माहितीवरून उघडकीस येत आहे . ' '
म्हणाले भरली बजावते तोडते असलेल्या जाण्याचे करीत,"ते पुढे म्हणाले , "" सर्वसामान्य मिळकतदाराने कराची थकबाकी भरली नाही , तर महापालिका जप्तीची नोटीस बजावते , नळजोड तोडते ; मात्र कोट्यवधी रुपयांची थकबाकी असलेल्या मिळकतदारांच्या विरोधात न्यायालयात जाण्याचे धाडस मात्र करीत नाही ."
पाहते होते,"त्यावरून महापालिका धनदांडग्यांचे हित पाहते , सर्वसामान्यांचे नाही हे स्पष्ट होते . ' '"
झाली असून झाली,"पास्ते ( ता . सिन्नर ) येथील प्रीमिअर एक्‍स्प्लोकेम कारखान्यातील भीषण स्फोटाची दंडाधिकारीय चौकशी सुरू झाली असून , निफाडचे प्रांताधिकारी रामदास खेडकर यांची त्यासाठी नियुक्‍ती झाली आहे ."
शोधण्यासाठी करण्यात,"तसेच , स्फोटाचे मूळ कारण शोधण्यासाठी सहा खात्यांचे विशेष पथक तयार करण्यात आले आहे ."
झाले असून राहिले,"शोध आणि मदतकार्य पूर्ण झाले असून , घटनास्थळी केवळ भग्नावशेष राहिले आहेत ."
गेल्या मिळून केली होती,सिन्नरपासून आठ किलोमीटरवर गेल्या जानेवारीत आंध्र प्रदेशातील पी . एल . कालिया व राजस्थानातील माहेश्‍वरी यांनी मिळून ही कंपनी सुरू केली होती .
असल्याने बचावले आले,"कंपनी गावाबाहेर असल्याने गाव बचावले , मात्र या घटनेने पास्ते गाव चर्चेत आले ."
दिली,आतापर्यंत दोनच दिवसांत चार मंत्र्यांनी घटनास्थळी भेट दिली .
केली,आज राज्याचे कामगारमंत्री गणेश नाईक यांनी पाहणी केली .
घेऊन ठरवली,पोलिस अधीक्षक डॉ. निखिल गुप्ता यांनी आज सहा खात्यांच्या अधिकाऱ्यांची बैठक घेऊन तपासाची दिशा ठरवली .
देणाऱ्या आहे,"कामगार उपायुक्त , बॉयलर इन्स्पेक्‍टर , सार्वजनिक बांधकाम विभागाच्या विद्युत विभागाचे अभियंता , औद्योगिक सुरक्षा संचालक , स्फोटक पदार्थ निर्मिती व विक्रीला परवानगी देणाऱ्या खात्याचे अधिकारी यांचा समावेश आहे ."
झाली असून घेत असून शोधत,"पोलिस निरीक्षक बारकुंड यांच्या मार्गदर्शनाखाली दोन पथके स्थापन झाली असून , एक बेपत्ता व्यक्तींचा शोध घेत असून , दुसरे स्फोटाची कारणे शोधत आहे ."
बचावलेले असून बोलण्याच्या नाहीत,"स्फोटातून बचावलेले सुपरवायझर नितीन मेखे हेच मुख्य साक्षीदार असून , पाच जखमी कामगार बोलण्याच्या स्थितीत नाहीत ."
होते,कंपनीत ३८ कामगार होते .
असल्याने वाचले,त्यापैकी १२ स्फोटाच्या वेळी बाहेर असल्याने वाचले .
मिळाले विखुरलेले आढळले,"तिघांचे मृतदेह काल ( ता . ५ ) मिळाले , एकूण १८ मृतांचे अवशेष परिसरात विखुरलेले आढळले ."
उपसण्याचे संपले,मदतकार्य व ढिगारा उपसण्याचे काम संपले आहे .
असावा आहे,"स्फोट साधारण साडेतीन टन स्फोटकांचा असावा , असा प्राथमिक अंदाज आहे ."
फेटाळली असून होत नसावी आहे,"घातपाताची शक्‍यता सध्या तरी अधिकाऱ्यांनी फेटाळली आहे , मात्र कंपनीत बहुतांश कामगार कंत्राटी असून , कामगार कायद्याचीही अंमलबजावणी होत नसावी , असा अंदाज आहे ."
घेतला असून केलीच केली विचारणाऱ्या आणला करावे दिले,"नाट्यसंमेलनाध्यक्ष लालन सांरग यांनी आज निर्माते उदय धुरत यांच्या आरोपांचा कडक शब्दांत समाचार घेतला असून , मी नाट्यनिर्मिती केलीच नाही ; स्वतःच्या पैशावर किती केली , असे विचारणाऱ्या उदय धुरत यांनी स्वतः निर्मितीसाठी कोठून पैसा आणला हे स्पष्ट करावे , असे आव्हान दिले आहे ."
करणाऱ्यांबरोबर घालून यायचे सांगून टाकत केले,"त्याचबरोबर चिखलफेक करणाऱ्यांबरोबर वाद घालून मला खालच्या पातळीवर यायचे नाही , असे सांगून मी या वादावर माझ्याकडून कायमचा पडदा टाकत आहे , असेही लालन सारंग यांनी स्पष्ट केले आहे ."
दिलेली करणारी बोलत केला होता,"कणकवलीच्या नाट्यसंमेलनात अध्यक्षा लालन सारंग यांनी "" सखाराम बाईंडर'बाबत दिलेली माहिती दिशाभूल करणारी असून , त्या चक्क खोटे बोलत आहेत , असा आरोप काल उदय धुरत , मोहन तोंडवळकर , दिलीप जाधव यांनी केला होता ."
केले,याबाबत लालन सारंग यांनी आज स्पष्टीकरण केले .
वाचावेत असली करावीत,"धुरत यांनी "" बाईंडरचे दिवस ' नीट वाचावेत आणि मगच असली विधाने करावीत ."
होते होते,""" वेलकम थिएटर्स ' चे पांडुरंग धुरत हे निर्माते होते ; पण सारंग "" सखाराम बाईंडर ' नाटकाचे पार्टनर होते ."
करायचे ठरवून दिल्यावर काढून होतो नका सांगितले,"धुरत यांनी नाटक करायचे ठरवून नंतर नकार दिल्यावर त्यांची समजूत काढून "" मीही तुमच्याबरोबर पार्टनर होतो ; पण तुम्ही जाऊ नका ' हे सारंग यांनीच सांगितले होते ."
करीत असल्यामुळे लावणे नव्हते,सारंग त्या वेळी नोकरी करीत असल्यामुळे बाहेरगावी प्रयोग लावणे त्यांना शक्‍य नव्हते .
आली लागल्यानंतर केली,"म्हणून "" रंगधारा ' संस्था वितरक म्हणून आली ; पण कोर्टाचा निकाल लागल्यानंतर धुरत यांनी "" मी निर्माता , रंगधारा वितरक आणि सारंग दिग्दर्शक तेव्हा नफ्यातलेच ३४ टक्के माझे , ३३ - ३३ टक्के रंगधारा आणि सारंग अशी वाटणी केली ."
सांगितला,"तो रंगतदार किस्सा ""बाईंडरचे दिवस'मध्ये रंजकतेने सांगितला आहे ."
लढविण्याची उचलली होती,"केस लढविण्याची मुख्य धुरा सारंग , विजय तेंडुलकर व डॉ. कुमुद मेहता यांनीच उचलली होती ."
असल्यामुळे केली,""" वेलकम थिएटर्स ' च्या नावावर "" बाईंडर ' चालू असल्यामुळे ती त्याच नावावर कोर्टात सादर केली गेली ."
होतेच,पांडुरंग धुरत अर्थात होतेच ; पण ते तेवढ्यापुरतेच .
नव्हते,"उदय धुरत १९७२मध्ये ""बाईंडर'च्या केसमध्ये कोणीही नव्हते ."
पाहिले,फक्त पांडुरंग धुरत यांचा पुतण्या म्हणून त्यांच्या बिस्किटांच्या दुकानात मी त्यांना पाहिले होते .
बोलावे वाटते म्हटले,"अशा माणसाने या विषयावर बोलावे याबाबत आश्‍चर्य वाटते , असे सारंग यांनी म्हटले आहे ."
चालविणारे केले नाकारण्याचा येत असतो करणाऱ्या करायला हवे लगावला आहे,"केस चालविणारे ऍड्‌ . अशोक देसाई व त्यांचे सहकारी अभय शहा आणि शृंगारपुरे या सर्वांनी विनामोबदला काम केले हे नाकारण्याचा प्रश्‍नच येत नाही ; पण याशिवाय फक्त कागदपत्रांचाच खर्च असतो हे विधान करणाऱ्या उदय धुरत यांच्या ज्ञानाचे कौतुकच करायला हवे , असा टोला त्यांनी लगावला आहे ."
दिली नव्हते होते देणारे होते,"""बाईंडर'च्या वेळी ज्यांनी साथ दिली , त्यातले कोणीही व्यावसायिक नव्हते ; होते ते सगळे अन्यायाविरुद्ध लढा देणारे नाट्यप्रेमी होते ."
आहे,"त्यांचा उल्लेख ""बाईंडरचे दिवस'मध्ये नक्कीच आहे ."
नसलेल्या कळणार केला,"एकाकी लढा हा मानसिक त्रास व सारंग यांचे नोकरीकडे दुर्लक्ष ; त्यामुळे घरातील पैशाची तीव्र चणचण हे त्या काळी कोणीही नसलेल्या उदय धुरत यांना कसे कळणार , असा प्रश्‍नही लालन सारंग यांनी उपस्थित केला आहे ."
केलीच केली विचारणाऱ्या आणला करावे दिले,"मी नाट्यनिर्मिती केलीच नाही ; स्वतःच्या पैशांवर किती केली , असे विचारणाऱ्या उदय धुरतने स्वतः निर्मितीसाठी कोठून पैसा आणला , हे स्पष्ट करावे , असे आव्हान त्यांनी धुरत यांना दिले आहे ."
होती,"कमलाकर सारंग यांची "" अभिषेक ' ; तर माझी "" कलारंग ' ही स्वतःची संस्था होती ."
केली,"त्यातून दोन बालनाट्ये , कमला , आरोपो , खोल खोल पाणी , रथचक्र , पोलिसनामा , चिरंजीव सौभाग्यकांक्षिणी , घरटे अमुचे छान , सखाराम बाईंडर ( पुनर्निर्मिती ) अशी विविध नाटके सादर केली ."
होती विसरले सांगितली,"माझ्या ""कलारंग'ची बससुद्धा होती हे उदय धुरत विसरले की काय , अशी आठवण लालन यांनी सांगितली आहे ."
करताना करता घेत म्हणाल्या असलेल्या केलेले बोललेले,"नाटकात काम करताना निर्मात्याच्या तोट्याचा विचार न करता मी नाईट घेत होते , या धुरत यांच्या आरोपाबाबत त्या म्हणाल्या , "" आता धुरत यांच्यासोबत असलेल्या कोणाही निर्मात्याकडे मी काम केलेले नाही आणि त्या संदर्भात मी अध्यक्षपदावरून काहीही बोललेले नाही ."
झोंबल्यामुळेच सोडून बोलत,"व्यावसायिकांना अनुदान कशाला , हे विधान उदय धुरत यांना झोंबल्यामुळेच ते स्वभावाप्रमाणे तारतम्य सोडून बोलत आहेत . ' '"
आहे,सध्या अतिरिक्त उसाचे गाळप सुरू आहे .
होत,दररोज अंदाजे दोन ते अडीच हजार टनाचे गाळप होत आहे .
होत असल्याचे सांगितले,यासाठी कारखान्याच्या ऊसतोडणी यंत्रणेची व शेती विभागातील कर्मचार्‍यांची मोठी मदत होत असल्याचे शेती अधिकारी संभाजी थिटे यांनी सांगितले .
आहे,इतर कारखान्याप्रमाणेच या कारखान्याकडेही ऊसतोडणी मजुरांचा बिकट प्रश्‍न आहे .
करणार्‍या झाल्या,ऊसतोडणीचे काम करणार्‍या बहुतांश टोळ्या बंद झाल्या आहेत .
करत ठेवण्यासाठी करावी,ज्या टोळ्या सध्या ऊसतोडणीचे काम करत आहेत त्यांना कामावर हजर ठेवण्यासाठी शेती विभागाला मोठी कसरत करावी लागत आहे .
गेले,कारखान्याकडील बैलगाडीवरील ऊसतोडणी मजूर गावाकडे परत गेले आहेत .
करीत,"तर ट्रॅक्‍टर , ट्रकवरील ऊसतोडणी मजूर सध्या ऊसतोडणीसाठी सहकार्य करीत आहेत ."
राहणार असून आहे करून करावा केले,"कारखाना २५ मे अखेरपर्यंत सुरू राहणार असून ज्या शेतकर्‍यांचा शिल्लक ऊस आहे अशा शेतकर्‍यांनी स्वतः ऊसतोडणी करून कारखान्यावर पोच करावा , असे आवाहन कारखान्याचे अध्यक्ष कल्याणराव काळे यांनी केले आहे ."
करीत उठविण्यासाठी केले,आघाडी शासनाच्या नाकर्तेपणाचा निषेध करीत राज्यातील शेतकरी व सामान्य नागरिकांच्या विविध अडचणींबाबत आवाज उठविण्यासाठी भाजपने उद्या ( ता . १८ ) जिल्हाधिकारी कार्यालयावर विराट मोर्चाचे आयोजन केले आहे .
राहणार,माळशिरस तालुक्‍यातून हजारो कार्यकर्ते या मेळाव्यास उपस्थित राहणार आहेत .
आयोजिलेल्या होणार दिली,"सामान्य माणसांच्या दैनंदिन जगण्याशी निगडित प्रश्‍नांवर आयोजिलेल्या या मोर्चात जिल्ह्यातून ५० हजारांवर कार्यकर्ते सहभागी होणार आहेत , अशी माहिती भाजपचे जिल्हाध्यक्ष राजकुमार पाटील यांनी पत्रकारांना दिली ."
करण्यात,उद्या जिल्हाधिकारी कार्यालयावर पक्षाचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष गोपीनाथ मुंडे यांच्या नेतृत्वाखाली मोर्चाचे आयोजन करण्यात आले आहे .
राहणार,"या मोर्चाला प्रदेशाध्यक्ष नितीन गडकरी , विरोधी पक्षनेते पांडुरंग फुंडकर , प्रदेश सरचिटणीस विनोद तावडे , आमदार पाशा पटेल , सुजितसिंह ठाकूर , खासदार सुभाष देशमुख , आमदार विजयकुमार देशमुख यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित राहणार आहेत ."
बोलताना दिली,"यानिमित्ताने बोरगाव येथे पत्रकारांशी बोलताना श्री . पाटील यांनी , हा मोर्चा व मागण्या याबाबत माहिती दिली ."
येण्यापूर्वी दिलेली पाळली,आघाडी सरकारने सत्तेत येण्यापूर्वी दिलेली आश्‍वासने पाळली नाहीत .
दिले,या शासनाने शेतकर्‍यांना मोफत विजेचे आश्‍वासन दिले होते .
दिली नाहीच गेल्या वाढले,मोफत वीज दिली नाहीच ; पण गेल्या वर्षीपेक्षा या वर्षी भारनियमन वाढले आहे .
वैतागला,अपुर्‍या दाबाच्या आणि अनियमित विजेला शेतकरी वैतागला आहे .
केले,अतिरिक्त उसाच्या प्रश्‍नी तुटपुंजे अनुदान जाहीर केले आहे .
करून मांडणार आहोत सांगून म्हणाले पिण्याच्या वाटणारा उठविणार आहोत,"याचा विचार करून या मोर्चात आम्ही मागण्या मांडणार आहोत , असे सांगून ते म्हणाले , की शेतकर्‍यांच्या आत्महत्या , पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्‍न , हत्तीवरून साखर वाटणारा भ्रष्टाचार आदी प्रश्‍नांवर आम्ही आवाज उठविणार आहोत ."
वाढत,जीवनावश्‍यक वस्तूंचे दर दिवसेंदिवस वाढत आहेत .
वाढत्या जगणे झाले,वाढत्या महागाईने सामान्य माणसाचे जगणे अवघड झाले आहे .
आहे,या सार्‍या परिस्थितीला आघाडी सरकार कारणीभूत आहे .
असून होतील,शासनाच्या या नाकर्तेपणाच्या विरोधात आमचा मोर्चा असून या मोर्चात सुमारे ५० हजार नागरिक व कार्यकर्ते सहभागी होतील .
आहे,सामान्य माणसाच्या मनात आघाडी सरकारच्या नाकर्तेपणाविषयी प्रचंड चीड आहे .
होईल केला,"ती उद्याच्या मोर्चातून स्पष्ट होईल , असा विश्‍वास त्यांनी व्यक्त केला ."
केल्याने होत असल्यास घेण्याची दिलेले दर्शवत दिला,विद्यमान राष्ट्रपती डॉ. ए. पी . जे . अब्दुल कलाम यांचे नाव तिसऱ्या आघाडीने पुढे केल्याने त्यांच्या नावावर सर्वसंमती होत असल्यास या निवडणुकीतून माघार घेण्याची तयारी राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीने पाठिंबा दिलेले राष्ट्रपतिपदाचे उमेदवार व उपराष्ट्रपती भैरोसिंह शेखावत यांनी आज रात्री दर्शवत सर्वांनाच आश्‍चर्याचा धक्का दिला .
फेटाळून लावली मिळाल्यास स्वीकारण्याची सांगितले,"कॉंग्रेस व डाव्या पक्षांनी अशा सर्वसंमतीची शक्‍यता फेटाळून लावली असली , तरी सर्व पक्षांची संमती मिळाल्यास ही जबाबदारी पुन्हा स्वीकारण्याची तयारी डॉ. कलाम यांनी दर्शविल्याचे सूत्रांनी येथे सांगितले ."
बनली,त्यामुळे ही निवडणूक आता अधिकच रंगतदार बनली आहे .
केली,भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते अटलबिहारी वाजपेयी यांच्याशी श्री . शेखावत यांनी रात्री चर्चा केली .
दिले,त्यानंतर छोटेखानी निवेदन प्रसिद्धीस दिले .
करण्याबाबत केले आहे,""" डॉ. कलाम यांनाच दुसऱ्यांदा राष्ट्रपती करण्याबाबत सर्वसंमतीचे आवाहन तिसऱ्या आघाडीने केले आहे , ही आनंदाची बाब आहे ."
देणार,"ते या प्रस्तावाला संमती देणार असतील , तर माझ्यासाठी त्याहून अन्य अधिक समाधानाची बाब नसेल ."
होणे आहे झाल्यास असेल म्हटले,"यासाठी सर्व पक्षांत सर्वसंमती होणे अनिवार्य आहे आणि ती झाल्यास माझ्यासाठी ही आनंदाची गोष्ट असेल , "" असे श्री . शेखावत या निवेदनात म्हटले आहे ."
करणे आहे होत,"शेखावत यांनी हे निवेदन करणे आश्‍चर्यकारक आहे , असे मत राजकीय वर्तुळातून व्यक्त होत आहे ."
मिळावीत खेळलेली असल्याचे मानले,"तिसऱ्या आघाडीची मते आपल्याला मिळावीत , यासाठी त्यांनी खेळलेली ही चाल असल्याचे येथे मानले जाते ."
देण्याचा उद्‌भवत केले,"डॉ. कलाम यांना पाठिंबा देण्याचा प्रश्‍नच उद्‌भवत नाही , असे डाव्या पक्षांनी रात्री स्पष्ट केले ."
बदलत्या केली,पक्षाध्यक्षा सोनिया गांधी यांनी बदलत्या स्थितीबाबत पक्षनेत्यांशी चर्चा केली .
पाहिली,"पावसाची संततधार , वीजपुरवठा खंडित , पाणीपुरवठा विस्कळित आणि रेल्वेगाड्यांनाही विलंब ... अशा विविध अडचणींनी सलग दुसऱ्या दिवशीही पुणेकरांच्या सहनशक्तीची परीक्षा पाहिली ."
धरला असून झाले,मोसमी पावसाने शहर व परिसरात जोर धरला असून जनजीवन विस्कळित झाले आहे .
होते,रविवारच्या सुटीमुळे आज अनेक नागरिक घरीच होते .
होती,त्यामुळे शहरातील रस्त्यांवर वाहतूकही कमी होती .
साचली होती,जोरदार पावसामुळे अनेक भागांमध्ये रस्त्यांवर तळी साचली होती .
होते,शहरातील भुयारी मार्ग आजही बंदच होते .
पडल्याच्या पडल्याच्या घडल्या झाली,"काही ठिकाणी इमारतींच्या भिंती पडल्याच्या , तसेच झाडांच्या फांद्या पडल्याच्या घटना घडल्या ; मात्र , मोठी दुर्घटना झाली नाही ."
शिरले,तसेच सखल भागातील इमारतींत आणि काही झोपडपट्ट्यांमध्ये पाणी शिरले .
आल्या,या पावसामुळे आजही शहराच्या अनेक भागात वीजपुरवठ्यात अडचणी आल्या .
झाला होते,"रास्ता पेठ मंडळाच्या हद्दीत सहा ठिकाणी वीज वाहिन्यांमध्ये बिघाड झाला , तर नऊ ठिकाणी ट्रान्सफॉर्मर बंद होते ."
गेले राहिलेला करून केल्याची दिली,"दरम्यान , सॅलिसबरी पार्क परिसरात गेले दोन दिवस बंद राहिलेला वीजपुरवठा अनेक तास काम करून आज दुपारी सुरळीत केल्याची माहिती अधीक्षक अभियंता श्रीहरी चौधरी यांनी दिली ."
झाल्यामुळे झाला,"दरम्यान , मेरीगोल्ड उपकेंद्रातील फीडरमध्ये बिघाड झाल्यामुळे कल्याणीनगर आणि आसपासच्या भागातील वीजपुरवठा खंडित झाला ."
झाला,तसेच २२ केव्ही बहिरोबा एक्‍सप्रेस फीडरमध्ये मुंढव्याजवळ बिघाड झाला .
होता,"त्यामुळे वाडिया उपविभागाच्या हद्दीत , तसेच एमईएस क्वार्टर्स भागातील वीजपुरवठा बंद होता ."
पडल्याने झाला,"गुलटेकडी , लुल्लानगर भागात वीज वाहिन्यांवर झाड पडल्याने तेथील वीजपुरवठा सायंकाळी खंडित झाला ."
झाल्यामुळे झाला,वेदभवन येथील फीडरमध्ये बिघाड झाल्यामुळे कोथरूड परिसरात वीजपुरवठा विस्कळित झाला .
झाला होता,विधी महाविद्यालय येथील शारदा उपकेंद्रात बिघाड झाला होता .
झाल्याने होता,विश्रांतवाडी परिसरातही वीज वाहिन्यांमध्ये मोठा बिघाड झाल्याने विजेचा लपंडाव सुरू होता .
ठेवण्यात होता,तसेच फुरसुंगी ते मुंढवा या १३२ केव्हीच्या फीडरमध्ये तातडीच्या दुरुस्तीसाठी पूर्व भागातील वीजपुरवठा बंद ठेवण्यात आला होता .
होणार मिळविण्यासाठी होणार होऊ लागले,शालांत परीक्षांचे निकाल मंगळवारी जाहीर होणार असताना शहरातील तीन आघाडीच्या महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश मिळविण्यासाठी विद्यार्थ्यांची गर्दी होणार हे जवळपास स्पष्ट होऊ लागले आहे .
आहे,"वाशीतील मॉडर्न , आयसीएल पाठोपाठ आता नेरूळ येथील एसआयईएस महाविद्यालय विद्यार्थ्यांच्या ""फेव्हरिट लिस्ट'वर आहे ."
मिळविण्यासाठी राहील आहे,"या महाविद्यालयात वाणिज्य शाखेत प्रवेश मिळविण्यासाठी मोठी स्पर्धा राहील , असे चित्र आहे ."
पाहाता मिळविण्यासाठी ओलांडावा लागेल आहेत,"विशेष म्हणजे , मागील वर्षांचा इतिहास पाहाता या महाविद्यालयांमध्ये विज्ञान तसेच वाणिज्य शाखेत प्रवेश मिळविण्यासाठी विद्यार्थ्यांना विशेष गुणवत्तेचा आकडा ओलांडावा लागेल , अशी चिन्हे आहेत ."
मिळाली नसली बसू लागली,"मुंबईतील रुईया , रूपारेल , पोद्दार , एन. एम , साठ्ये यांसारख्या महाविद्यालयांसारखी क्रेझ अजूनही नवी मुंबईतील महाविद्यालयांना मिळाली नसली , तरी शहरातील काही महाविद्यालये आता ""हॉट कॉलेजेस'च्या पंक्तीत बसू लागली आहेत ."
करण्याचे दिले,वूल्मर यांच्या कुटुंबियांनी पाक संघाचे ट्रेनर मरे स्टीव्हनसन यांना यासंदर्भातील सर्व प्रक्रिया पूर्ण करण्याचे अधिकार दिले आहेत .
असलेल्या आहे नेण्यासाठी लागला होत,"पाक संघाचा मुक्काम असलेल्या हॉटेलपासून रुग्णालय पंधरा मिनिटांवर आहे , पण वूल्मर यांना रुग्णालयात नेण्यासाठी एक तास का लागला , याचीही चौकशी होत आहे ."
पाहिले निवडताना पाहायला मिळाला,"ज्या पुण्याने अनेक ऐतिहासिक करारमदार पाहिले , त्या पुण्याला महापौरपदाची व्यक्ती निवडताना एक वेगळाच करार पाहायला मिळाला ."
मिळाल्याने घडला,राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच्या राजलक्ष्मी भोसले यांना प्रथम नागरिकाचा मान तर शिवसेनेचे चंद्रकांत मोकाटे यांना उपमहापौरपद मिळाल्याने आगळाच इतिहास घडला आहे .
करून असलेल्या केला,राज्यात आघाडी करून सत्तेवर असलेल्या कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेस या पक्षांनी पुण्यात चक्क विरोधी पक्षांशी समझोता केला .
खेळलेली आली असती ठरले,महानगरपालिका आणि जिल्हा परिषद निवडणूक प्रचारात आरोप - प्रत्यारोपांची धुळवड खेळलेली कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेस एकत्र आली असती तर तेही आश्‍चर्यच ठरले असते .
गेले चालविले करण्याचा पुरविण्याचा नव्हता,"खासदार सुरेश कलमाडी आणि पालकमंत्री अजित पवार यांनी गेले काही महिने एकमेकांवर जे शरसंधान चालविले आहे त्यात पुणे शहराचा विकास करण्याचा , करदात्या नागरिकांना त्या बदल्यात अनिवार्य अशा सुविधा पुरविण्याचा काही एक संबंध नव्हता ."
असणाऱ्या मिळविण्याच्या आली होताना दिसते,आचार आणि विचार या दोन्हीदृष्ट्या जवळीक असणाऱ्या कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेसमधील भाऊबंदकी महापालिकेवर सत्ता मिळविण्याच्या लढाईत बाहेर आली आणि शिवसेना आणि मनसेच्या भांडणातही त्याचीच पुनरावृत्ती होताना दिसते आहे .
दिला होता म्हणतात,पालकमंत्री अजित पवार यांनी तडजोडीचा प्रस्ताव दिला होता असे म्हणतात .
झाले,त्याचे पुढे काय झाले हे कलमाडी आणि अजित पवारांनाच माहीत .
करायला लावणारे दिसणार,"मात्र मुंबई , ठाण्यापाठोपाठ पुण्यातही शिवसेनेला लाल दिव्याची मोटार आणि विरोधी पक्षनेतेपदामुळे भारतीय जनता पक्षालाही लाल दिव्याच्या मोटारीची संधी असे सामान्य मतदाराला अवाक करायला लावणारे चित्र दिसणार आहे ."
झालेल्या करून आहे,महापौरपदासाठी राष्ट्रवादी आणि कॉंग्रेसमध्ये झालेल्या तडजोडीचा पूर्वानुभव चांगला नाही याचे स्मरण करून देणे गरजेचे आहे .
असताना करता करून मिळविणारे करणार पडतो,वैचारिक सलोखा असताना संसार नीट करता आला नाही तर आता विरोधकांबरोबर जवळीक करून सत्ता मिळविणारे यापुढची वाटचाल कशी करणार हा प्रश्‍न साहजिकपणे सामान्य मतदारांना पडतो .
चालणे चालविणे झाले,शालेय विद्यार्थ्यापासून ते वयोवृद्ध व्यक्तीपर्यंत प्रत्येकाला पुण्यातील रस्त्यावर चालणे आणि वाहन चालविणे कठीण झाले होते .
मिळविणाऱ्या राहावी होईल द्यावे लागणार,"भारताचे डेट्रॉईट असा मान मिळविणाऱ्या पुणेकराची मान ताठ राहावी यासाठी राजकीय सोयीपेक्षा सामान्य , कष्टकरी नागरिकाचे भले कसे होईल याकडे नवनिर्वाचितांना लक्ष द्यावे लागणार आहे ."
करत मिरविते,पुणे हे फक्त महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व करत नाही ते देशाची सांस्कृतिक आणि माहिती - तंत्रज्ञान उद्योगाची राजधानी असे बिरुदही मिरविते .
राहणारे दिले देणारे झाले,"स्वातंत्र्यलढ्यात अग्रणी राहणारे लोकमान्य टिळक , आगरकरांसारखे नेते या पुण्याने दिले आणि रंजल्या गांजलेल्यांना आधार देणारे ज्योतिबा फुल्यांसारखे महात्मा याच भूमीत निर्माण झाले ."
आखून दिलेल्या करण्याचे आहे,या समाजधुरिणांनी आखून दिलेल्या मार्गावर वाटचाल करण्याचे खडतर आव्हान नव्या पदाधिकाऱ्यांसमोर आहे .
मानत,अर्थात ते ही परंपरा मानत असतील तर !
करून,तरीही त्यांना या परंपरेची आठवण करून देऊन भावी वाटचालीसाठी शुभेच्छा !
करण्यासाठी घेतल्यानेच घ्यावी लागली,पुणे महापालिकेमध्ये सत्ता संपादन करण्यासाठी कॉंग्रेसने टोकाची भूमिका घेतल्यानेच राष्ट्रवादी कॉंग्रेसला शिवसेनेची साथ घ्यावी लागली .
येण्याची आहे काढू केला,"मात्र त्याचा अर्थ राष्ट्रवादी कॉंग्रेस आणि शिवसेना एकत्र येण्याची सुरवात आहे , असा काढू नये , ' ' असा खुलासा पालकमंत्री अजित पवार यांनी आज पत्रकार परिषदेत केला ."
ठरवेल करून राहणार असल्याचे केले,"त्याचबरोबर यापुढचा पुण्याचा खासदार राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच ठरवेल , असे जाहीर करून सुरेश कलमाडी यांच्याबरोबरचे आपले "" युद्ध ' यापुढील काळात असेच सुरू राहणार असल्याचे जाहीर केले ."
झाल्यानंतर घेतली,पुण्याच्या महापौरपदी राष्ट्रवादी कॉंग्रेसच्या राजलक्ष्मी भोसले यांची निवड झाल्यानंतर पवार यांनी पत्रकार भवनात पत्रकार परिषद घेतली .
येण्याचे टाळले,महापालिका भवनामध्ये येण्याचे त्यांनी टाळले .
करण्यासाठी घ्यावी लागली विचारल्यावर म्हणाले असलेल्या व्हावी होती,"राष्ट्रवादी कॉंग्रेसला सत्ता संपादन करण्यासाठी शिवसेनेसारख्या जातीयवादी पक्षांची साथ का घ्यावी लागली , असे विचारल्यावर ते म्हणाले , "" "" देशात आणि राज्यातील सत्तेमध्ये भागीदार असलेल्या कॉंग्रेसबरोबरच आघाडी व्हावी , अशी आमची इच्छा होती ."
असलेल्या वापरण्यात,"राज्यातील बहुतेक सर्व नगरपालिका आणि महापालिकांमध्ये सर्वाधिक सदस्य असलेल्या पक्षाचा महापौर हाच "" फॉर्म्युला ' वापरण्यात आला ."
मिळावे म्हणणे,"याच न्यायाने पुण्यातील महापौरपद राष्ट्रवादी कॉंग्रेसला मिळावे , असे आमचे म्हणणे होते ."
धरून बसले,"मात्र कॉंग्रेसचे स्थानिक नेतृत्व कोणत्याही स्थितीत महापौरपद आपल्यालाच पाहिजे , असा हट्ट धरून बसले ."
करण्याचीदेखील नव्हती,या दृष्टीने वाटाघाटी करण्याचीदेखील त्यांची तयारी नव्हती .
साधला,शिवसेनेच्या नेत्यांशी काल सायंकाळी संपर्क साधला .
पटली,त्यांना आमची भूमिका पटली .
करण्यामध्ये दिली,आमच्या विचाराचा महापौर करण्यामध्ये त्यांनी साथ दिल्यामुळेच उपमहापौरपदाच्या निवडणुकीत आम्ही त्यांना साथ दिली .
राहील,पुढील पाच वर्षे महापौरपद आणि स्थायी समितीचे अध्यक्षपद राष्ट्रवादी कॉंग्रेसकडेच राहील .
असले येऊन करू,"' ' शिवसेनेबरोबर वैचारिक मतभेद असले , तरीही विकासाच्या कामांमध्ये आम्ही एकत्र येऊन काम करू ."
येण्याचा येणार केले,"पुण्यातील एकत्र येण्याचा अर्थ राज्यातही आम्ही एकत्र येणार , असा काढला जाऊ नये , असेही पवार यांनी स्पष्ट केले ."
म्हणाले करण्यासही दिला,"ते म्हणाले , "" "" भारतीय जनता पक्षाच्या नेत्यांनी मात्र आमच्याशी चर्चा करण्यासही नकार दिला ."
घेतली,"भाजपने महापौरपदाच्या निवडणुकीतून माघार का घेतली , हे देखील मला माहिती नाही ."
राहिला करण्याची केली होती ऐकले,"उलट भाजपचा उमेदवार रिंगणात राहिला असता , तर त्याला मतदान करण्याची तयारी कॉंग्रेसने केली होती , असेही मी ऐकले ."
असल्याची घेतली,भाजपने कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेस हे आमचे शत्रू असल्याची भूमिका घेतली .
झाला झालेला,"त्याचा अप्रत्यक्ष फायदा राष्ट्रवादी कॉंग्रेसला झाला असला , तरीही त्यांच्याशी कोणताही समझोता झालेला नाही ."
येत्या राखण्याच्या कराव्या करू,मात्र येत्या काळात सभागृहामध्ये समन्वय राखण्याच्या दृष्टीने काही तडजोडी कराव्या लागल्या तर त्या आम्ही करू .
असेल ठरवेल सांगून म्हणाले दिला,"या पुढच्या काळामध्ये पुण्याचा खासदार कोण असेल , हे राष्ट्रवादी कॉंग्रेस ठरवेल , असे सांगून ते म्हणाले , "" "" पुणेकरांनी आम्हा कौल दिला आहे ."
द्यावेच लागतील,त्यामुळे आता रिझल्ट्‌स द्यावेच लागतील .
येणारा असेल,येणारा पावसाळा हा आमची पहिली परीक्षा असेल .
घेण्याचा असेल,"त्याचप्रमाणे पुणे महानगर विकास प्राधिकरण , झोपडपट्टी पुनर्विकास योजना यासारख्या बाबींमध्येही वेगाने निर्णय घेण्याचा आमचा प्रयत्न असेल ."
करण्याचा घेण्यात,केंद्र सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या महागाई भत्त्यात १ जानेवारी २००७ पासून ६ टक्‍क्‍यांनी वाढ करण्याचा निर्णय आज केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत घेण्यात आला .
होणार,या निर्णयाचा लाभ निवृत्तिवेतनधारक आणि कुटुंब निवृत्तिवेतन ( फॅमिली पेन्शन ) धारकांनाही होणार आहे .
पडणार,मंत्रिमंडळाच्या या निर्णयामुळे चालू आर्थिक वर्षात सरकारी तिजोरीवर सुमारे तीन हजार कोटी रुपयांचा अतिरिक्त बोजा पडणार आहे .
देताना म्हणाले होणार,"मंत्रिमंडळ बैठकीतील निर्णयांची माहिती देताना माहिती आणि प्रसारणमंत्री प्रियरंजन दासमुन्शी म्हणाले , "" "" या निर्णयामुळे केंद्रीय कर्मचाऱ्यांचा महागाई भत्ता २९ टक्‍क्‍यांवरून ३५ टक्के इतका होणार आहे ."
असणाऱ्या करावा लागणार,"सध्या सेवेत असणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या वाढीव महागाई भत्त्यामुळे सरकारला दरवर्षी २ , २६५ . १२ कोटी रुपयांचा अतिरिक्त बोजा सहन करावा लागणार आहे ."
मिळणाऱ्या करण्याचा घेण्यात,केंद्राकडून आर्थिक मदत मिळणाऱ्या उच्च शिक्षण संस्थांतील प्राध्यापकांच्या सेवानिवृत्तीच्या वयोमर्यादेत ६२ वरून ६५ वर्षे इतकी वाढ करण्याचा निर्णयही या बैठकीत घेण्यात आला .
होती,मोईली समितीच्या अहवालातील ही महत्त्वाची शिफारस होती .
वाढविण्याबरोबरच मिळाल्यास ठेवले जाणार,"ही वयोमर्यादा वाढविण्याबरोबरच विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या नियमावलीप्रमाणे योग्य उमेदवार न मिळाल्यास ""री - एम्प्लॉयमेंट'च्या तत्त्वावर या प्राध्यापकांना ७० वर्षांपर्यंत सेवेत ठेवले जाणार आहे ."
जाणवणारा करण्यासाठी घेण्यात आल्याचे म्हणाले,उच्च शिक्षण संस्थांत जाणवणारा तज्ज्ञ प्राध्यापकांचा तुटवडा कमी करण्यासाठी हा निर्णय घेण्यात आल्याचे दासमुन्शी म्हणाले .
केल्याने करावा लागल्याचा केला,नंदीग्रामच्या ग्रामस्थांनी दगड व बॉंबच्या साह्याने हल्ला केल्याने पोलिसांना गोळीबार करावा लागल्याचा दावा पश्‍चिम बंगालचे गृहसचिव प्रसादरंजन राय यांनी आज केला .
थांबविण्यात मिळत दिली,"राज्य व केंद्र सरकारने विविध उपाययोजना आखूनही विदर्भातील शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या थांबविण्यात यश मिळत नाही , अशी स्पष्ट कबुली मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांनी आज विधानसभेत दिली ."
केली थांबतील केला,"शेतकऱ्यांना संपूर्ण कर्जमाफी केली , तर आत्महत्या थांबतील , याची हमी तुम्ही देणार का , असा उलट सवालही मुख्यमंत्र्यांनी या वेळी विरोधी पक्षनेते रामदास कदम यांना उद्देशून केला ."
वाढत्या दिली होती,शेतकऱ्यांच्या वाढत्या आत्महत्यांबाबत रामदास कदम व अन्य सदस्यांनी स्थगन सूचना दिली होती .
गेल्या केल्या असून होत सांगून,"गेल्या तीन महिन्यांत विदर्भात ७७६ शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या असून , एका दिवसांत सात तर प्रत्येक पाच तासाने एक आत्महत्या होत आहे , असे सांगून ही बाब सरकारला भूषणावह नाही ."
मिळणार नसेल चालवून केला,"शेतकऱ्यांना न्याय मिळणार नसेल , तर अधिवेशन चालवून काय उपयोग ? असा सवाल कदम यांनी केला ."
घेऊन करावे दिले,"यासंदर्भात गंभीर नोंद घेऊन सरकारने निवेदन करावे , असे निर्देश विधानसभा उपाध्यक्ष प्रमोद शेंडे यांनी दिले ."
करतो,"त्यावर शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या ही सरकारला भूषणावह बाब नाही , हे मीदेखील मान्य करतो ."
उचलली,केंद्र व राज्य सरकारने पावले उचलली .
करायचे सुचवावे म्हणाले,"आता आणखी काय करायचे , ते विरोधी पक्षाने सुचवावे , असे मुख्यमंत्री म्हणाले ."
द्या केली नव्हे दिली करणार करून सापडणार,"त्यावर शेतकऱ्यांना संपूर्ण कर्जमाफी द्या , अशी सूचना रामदास कदम यांनी केली ; मात्र कर्जमाफी हा अंतिम व एकमेव उपाय नव्हे ; संपूर्ण कर्जमाफी दिली तर शेतकरी आत्महत्या करणार नाहीत , याची हमी तुम्ही देणार का , असा उलट सवाल करून आत्महत्यांच्या प्रश्‍नावर असे सोपे व सवंग उत्तर सापडणार नाही ."
केला,केवळ विदर्भातील सहा जिल्ह्यात ६०० कोटींवरून १९०० कोटी रुपये एवढा नवा कर्जपुरवठा केला .
केले,जुन्या कर्जावरील व्याज माफ केले .
केली मिळत म्हणाले,"शेतकऱ्यांकडून सक्तीची कर्जवसुली बंद केली , तरीही आत्महत्या रोखण्यात यश मिळत नाही , असे मुख्यमंत्री म्हणाले ."
रोखण्यासाठी करून केल्या,शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या रोखण्यासाठी पंतप्रधानांच्या सूचनेनुसार आदर्श मिश्रा यांनी अहवाल तयार करून काही शिफारशी केल्या आहेत .
करण्याची करण्यात वेधून केलेली आणले,"त्यातही शेतकऱ्यांचे कर्ज माफ करण्याची शिफारस करण्यात आली आहे , याकडे लक्ष वेधून मिश्रा समितीच्या प्रमुख सातपैकी पाच शिफारशींवर राज्य सरकारने काहीही कारवाई केलेली नाही , असे देवेंद्र फडणवीस यांनी या वेळी सभागृहाच्या निदर्शनास आणले ."
लिहिलेले करण्यात,""" माझ्या घराचे दरवाजे तुझ्यासाठी सदैव खुले राहतील ' , अशा आशयाचे प्रमोद महाजन यांनी प्रवीणला लिहिलेले पत्र आज न्यायालयात सादर करण्यात आले ."
केला सापडले,"महाजन यांच्या हत्येनंतर प्रवीणच्या घराचा तपास केला असता , हे पत्र सापडले होते ."
सोडून राहू लागल्यानंतर लिहिले,महाजन यांचे घर सोडून प्रवीण विभक्तपणे राहू लागल्यानंतर १९८७ मध्ये महाजन यांनी हे पत्र त्याला लिहिले होते .
उघड झाले,या पत्रातून प्रवीण महाजन यांचे कौटुंबिक कलह उघड झाले आहेत .
संबोधत म्हणत दिली,"महाजन प्रवीणला चंद ' या टोपणनावाने संबोधत ; तर वडिलांना "" काका ' "" म्हणत , अशी माहिती प्रमोद महाजन यांच्या पत्नी व खटल्यातील प्रत्यक्षदर्शी साक्षीदार रेखा यांनी आज न्यायालयाला दिली ."
केले,काकांच्या मृत्यूनंतर महाजनांनी सर्व भावंडांवर मनापासून प्रेम केले .
असल्यामुळे होता,त्यातही प्रवीण सर्वात लहान असल्यामुळे तो त्यांना सर्वाधिक प्रिय होता .
केले म्हणाल्या,"त्यांनी त्याच्यावर स्वत : च्या मुलाप्रमाणे प्रेम केले , असेही त्या म्हणाल्या ."
झाला,६ डिसेंबर १९८६ मध्ये प्रवीण आणि सारंगी यांचा विवाह झाला .
ठरविण्यात होता झाल्यानंतर सोडून दिली,"हा विवाह महाजनांच्याच पुढाकाराने ठरविण्यात आला होता ; मात्र विवाह झाल्यानंतर वर्षभरातच प्रवीण घर सोडून गेला , अशी माहिती रेखा यांनी न्यायालयाला दिली ."
सोडून होते,"प्रवीण घर सोडून गेला , तेव्हा महाजन खासदार होते ."
आल्यानंतर गेले,२२ एप्रिल २००६ रोजी म्हणजेच महाजन यांच्या हत्येच्या दिवशी प्रवीण आल्यानंतर पाच ते सात मिनिटांनी मी बेडरूममध्ये गेले .
असताना झाल्यामुळे,"तेथे असताना "" फट्‌ फट ' असा आवाज झाल्यामुळे मी दिवाणखान्यात आले ."
झाडली,प्रवीणने माझ्यासमोर महाजनांवर गोळी झाडली .
ढकलत काढले,त्यानंतर मी त्याला ढकलत घराबाहेर काढले .
झाडण्याचा करीत होता झाडता दिली,"यादरम्यानही तो गोळ्या झाडण्याचा प्रयत्न करीत होता ; मात्र त्याला गोळी झाडता आली नाही , अशी साक्ष रेखा महाजन यांनी दिली ."
होता राहणारे होते सांगितले,"त्या वेळी आमच्या मजल्यावरील पाटील यांचा फ्लॅट बंद होता ; तर दुसऱ्या फ्लॅटमध्ये राहणारे बाफना कुटुंबीय घरीच होते , असेही त्यांनी सांगितले ."
असल्यामुळे बसल्यामुळे होते म्हणाल्या,"२२ एप्रिल ते ३ मे या कालावधीत महाजनांची प्रकृती चिंताजनक असल्यामुळे आणि मलाही मानसिक धक्का बसल्यामुळे मी हिंदुजा रुग्णालयातच होते , असेही त्या म्हणाल्या ."
होणार,या खटल्याची पुढील सुनावणी आणि रेखा महाजन यांची उलटतपासणी शुक्रवारी होणार आहे .
,प्रमोद महाजन यांच्या पत्रातील मजकूर
राहिलो,""" इतकी वर्षे एका घरट्यात राहिलो ."
सोडून जाणारा,हे घरटं सोडून जाणारा तू पहिलाच NULL .
जातील,"हळूहळू गोप्या ( गोपीनाथ मुंडे ) , बिन्नी ( प्रज्ञा मुंडे ) आणि मुन्नीही ( प्रतिमा - महाजनांची बहीण ) जातील ."
धरला आहेस,कमालीच्या अहंकारामुळे तू अनाकलनीय अबोला धरला आहेस .
समजू शकलो खरं,मी तुला समजू शकलो नाही हेच खरं NULL .
येत आहे,"माझ्या दबावामुळे आई तुझ्याकडे येत नाही , असे तू अशोकला ( प्रतिमाचे पती ) सांगितलेस ; मात्र हा धादांत खोटा आरोप आहे ."
घे सांगण्याची,"सारंगीची काळजी घे , असे सांगण्याची गरज नाही ."
घेशीलच आणले,तू ती घेशीलच ; पण तिला मी या घरात आणले आहे .
वाटते,त्यामुळे काळजी आणि जबाबदारीही वाटते .
होवो पडल्यास राहतील करण्यात,"परमेश्‍वर कृपेने आणि तुझ्या कर्तृत्वाने असे न होवो ; परंतु कधीही गरज पडल्यास तुझ्यासाठी या घराचे दरवाजे सदैव खुले राहतील , असे या पत्रात नमूद करण्यात आले आहे ."
झाले,पोलिसांच्या घरदुरुस्तीसाठी या वर्षी १८ कोटी तर पुढील वर्षी २० कोटी रुपये मंजूर झाले आहेत .
व्हावा घातले,या पैशांतून पोलिसांच्या घरदुरुस्तीवर योग्य प्रकारे खर्च व्हावा म्हणून पोलिस आयुक्त धनंजय जाधव यांनी स्वतः या प्रकरणी लक्ष घातले आहे .
आहेत करताना झाल्या नाहीत घेणे केले जाणार,कोणत्या वसाहतीत कोणत्या समस्या आहेत व त्यांची दुरुस्ती करताना त्या कायमस्वरूपी झाल्या आहेत की नाहीत याबाबतचा दाखला आता पोलिस विभागाकडून कंत्राटदाराला घेणे बंधनकारक केले जाणार आहे .
बोलाविली होती,"पोलिस आयुक्त जाधव यांनी काल पोलिस उपायुक्त , अतिरिक्त पोलिस उपायुक्त व सह पोलिस आयुक्त या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची बैठक बोलाविली होती ."
देते,वसाहत अथवा इमारत दुरुस्तीसाठी सरकार थेट सार्वजनिक बांधकाम विभागाकडे ( पीडब्ल्यूडी ) पैसे देते .
करून करते,हा विभाग ही दुरुस्ती कंत्राटदाराची नेमणूक करून करते .
केले असते होतात,"मात्र ज्या दुरुस्ती कामावर पैसे खर्च केले जातात , ते अतिशय निकृष्ट दर्जाचे असते व काही दिवसांनी त्याच समस्या पुन्हा निर्माण होतात ."
नसते केल्याचे समजते,"यावर कोणाचेही अंकुश नसते , अशा तक्रारी या बैठकीत पोलिस अधिकाऱ्यांनी आयुक्तांकडे केल्याचे समजते ."
करायची करावयास सांगितली,"त्यामुळे आयुक्तांनी आता एखाद्या वसाहतीच्या दुरुस्तीबाबतची कोणकोणती कामे करायची आहेत , त्यांची यादी पोलिस अधिकाऱ्यांना तयार करावयास सांगितली आहे ."
झाल्यानंतर आहे देण्यास सांगितले,याबरोबरच दुरुस्तीचे काम पूर्ण झाल्यानंतर ते योग्य प्रकारचे आहे अथवा नाही याचाही अभिप्राय या पोलिस अधिकाऱ्यांना देण्यास आयुक्तांनी सांगितले आहे .
केल्यानंतर झाले केला असल्याचेही समजते,कंत्राटदाराने काम पूर्ण केल्यानंतर ते योग्य प्रकारे झाले आहे अथवा नाही यासंबंधी पोलिस विभागाचा दाखला बंधनकारक केला असल्याचेही समजते .
होऊन केलेला लागेल वाटत,"जेणेकडून कंत्राटदाराकडून योग्य प्रकारे काम होऊन पोलिसांच्या घरदुरुस्ती कामासाठी खर्च केलेला पैसा सत्कारणी लागेल , अशी अपेक्षा नव्या पोलिस आयुक्तांना वाटत आहे ."
करताना करीत नव्हता,पोलिसांची घरदुरुस्ती करताना कंत्राटदार यापूर्वी कोणाशीही यासंबंधी बोलणी करीत नव्हता .
घेऊन ठरविण्यात येणार,"मात्र आता पोलिस , महापालिका व पीडब्ल्यूडीचे अधिकारी यांची संयुक्त बैठक घेऊन दुरुस्ती कामाची रूपरेखा ठरविण्यात येणार आहे ."
करावे लागणार,त्यानुसारच यापुढे कंत्राटदाराला दुरुस्तीकाम करावे लागणार आहे .
येणाऱ्या आहे,"चोरी किंवा घरफोडीच्या गुन्ह्यांपेक्षा "" हरविला ' या सदरात येणाऱ्या मोबाईलची संख्या जास्त आहे ."
आहे,"मात्र , त्यांच्या तपासाचे प्रमाण अत्यल्प आहे ."
गेल्या वगळता हरविले,गेल्या दोन वर्षांत मुंबई वगळता राज्यात सुमारे ५५ हजार मोबाईल दूरध्वनी हरविले आहेत .
झाले,"तसेच चोरी व घरफोडीच्या गुन्ह्यांत सुमारे दोन हजार मोबाईल "" नाहीसे ' झाले आहेत ."
हरवितात,मुंबईत दरवर्षी किमान तीस हजार मोबाईल हरवितात .
पळवितात सांगितले,"तसेच लोकल व बसच्या प्रवासातही दरमहा किमान सहाशे मोबाईल चोरटे पळवितात , असे मुंबई पोलिस दलातील सूत्रांनी सांगितले ."
असेल म्हणाले गेला आल्यावर करायचा साधायचा घ्यायची साधावा करणारे आहेत करून होणार,"या बाबतचे धोरण कसे असेल , याबाबत श्री. उमराणीकर म्हणाले , "" "" मोबाईल हरविला किंवा चोरीस गेला याची फिर्याद आल्यावर शास्त्रोक्त पद्धतीने तपास कसा करायचा , कोठे संपर्क साधायचा , त्यासाठी फिर्यादीकडून माहिती कोणती घ्यायची , मोबाईल कंपन्यांशी कशा प्रकारे संपर्क साधावा , या पद्धतीचे गुन्हे करणारे गुन्हेगार कोण आहेत , याबाबतची माहिती संकलित करून तपासाचे धोरण निश्‍चित होणार आहे ."
पोचविली जाणार,त्याची माहिती प्रत्येक पोलिस ठाण्यापर्यंत पोचविली जाणार आहे .
होणाऱ्या,"चोरी होणाऱ्या किंवा हरविणाऱ्या मोबाईलसाठी ""आयडिया'चा प्रस्ताव"
करताना झाला साधतात,"एखादा गुन्हा करताना मोबाईल दूरध्वनीचा वापर झाला आहे , असे समजल्यावर संबंधित मोबाईल कंपनीशी पोलिस संपर्क साधतात ."
वापरल्याचे दिसून,काही वेळा गुन्ह्यात दोनपेक्षा अधिक कंपन्यांचे मोबाईल वापरल्याचे दिसून येते .
साधतात,तेव्हा पोलिस वेगवेगळ्या पत्रांद्वारे त्या कंपन्यांशी संपर्क साधतात .
जातो,त्यात अनेकदा त्यांचा वेळ जातो .
करावा,"महाराष्ट्रात मोबाईल सेवा पुरविणाऱ्या कंपन्यांच्या प्रतिनिधींचा एक "" सेल ' स्थापन करावा ."
द्यावे,त्यात पोलिसांनाही प्रतिनिधित्व द्यावे .
हवी असल्यास मिळू शकेल,"राज्यातील कोणत्याही कंपनीच्या मोबाईलची माहिती हवी असल्यास त्या ""सेल'द्वारे पोलिसांच्या माध्यमातून मिळू शकेल ."
करता,अगदी पोलिस ठाणे स्तरावरूनही त्यामुळे माहिती गोळा करता येईल .
येतात,"मोबाईल हरविल्याच्या ""आयडिया'कडे दरमहा पन्नास - शंभर तक्रारी पुण्यात येतात ."
करता सांगितले,"त्याचेही निराकरण या "" सेल ' द्वारे करता येईल , असे "" आयडिया ' चे महाराष्ट्र सर्कलचे वरिष्ठ अधिकारी एस. जी. एम. प्रकाश यांनी सांगितले ."
केल्याचेही केले,हा प्रस्ताव पुणे पोलिसांना सादर केल्याचेही त्यांनी नमूद केले .
करता यावा उचलली,"सहायक आयुक्त , निरीक्षक दर्जाच्या अधिकाऱ्यांना अधिकार मोबाईलबाबतच्या गुन्ह्यांचा तपास वेगाने करता यावा , यासाठी पुणे पोलिसांनी नुकतीच काही पावले उचलली आहेत ."
हवे होऊ शकेल,"त्यानुसार एखाद्या मोबाईल दूरध्वनी क्रमांकाचे "" कॉल रेकॉर्ड ' हवे असेल तर सहायक आयुक्त दर्जाच्या अधिकाऱ्याच्या स्वाक्षरीच्या पत्रानुसार ती माहिती संबंधित मोबाईल कंपनीकडून उपलब्ध होऊ शकेल ."
आहे मिळावी केला,"तसेच मोबाईल दूरध्वनी कोणाच्या नावावर आहे , त्या व्यक्तीचा पत्ता याबाबतची माहिती पोलिस निरीक्षक दर्जाच्या अधिकाऱ्याला मिळावी , असाही प्रस्ताव पुणे पोलिसांनी तयार केला आहे ."
येत्या होणार,येत्या काही दिवसांत त्याची अंमलबजावणी होणार आहे .
होते,यापूर्वी याबाबतचे अधिकार फक्त वरिष्ठ दर्जाच्याच अधिकाऱ्यांना होते .
पडलेल्या घेतल्याच्या रा. केली,राज्यातील सराफी व्यावसायिकांवर पडलेल्या दरोड्यातील चोरीचा माल घेतल्याच्या आरोपाखाली सतीश खेमचंद्र वर्मा ( रा. श्रीगोंदे ) याला पोलिसांनी आज अटक केली .
करण्यात आले,त्याच्याकडून सुमारे दहा लाख रुपये किमतीचे एक किलो पन्नास ग्रॅम सोने हस्तगत करण्यात आले आहे .
घेऊन करून विकत असल्याचे आढळले,दरोडेखोरांकडून हे सोने घेऊन त्याची बिस्किटे करून तो पुण्यात विकत असल्याचे तपासात आढळले .
करण्यासाठी करण्यात आलेल्या केली,राज्यातील सराफी व्यवसायावरील दरोड्यांचा तपास करण्यासाठी नगरचे पोलिस अधीक्षक सुनील रामानंद यांच्या नेतृत्वाखाली स्थापन करण्यात आलेल्या विशेष पथकाने आज ही कारवाई केली .
केली होती,"उपअधीक्षक सोमनाथ घार्गे , पोलिस निरीक्षक देविदास सोनवणे यांच्यासह राज्यातील पोलिस अधिकाऱ्यांच्या पथकाने काल यातील एक आरोपी देवानंद भोसले याला अटक केली होती ."
दिलेल्या करण्यात,त्याने दिलेल्या माहितीनुसार वर्मा याला अटक करण्यात आली .
आहे,वर्मा याचे श्रीगोंद्यात छोटे सराफी दुकान आहे .
घेत असे,तो या दरोडेखोरांकडून चोरीचा माल घेत असे .
वितळवून करून विकत होता मिळाली,"दागिने वितळवून त्याची बिस्किटे तयार करून तो ती पुण्यातील सराफांना विकत होता , अशी माहिती पोलिसांना मिळाली ."
करून केल्यावर देऊन विकत घेतलेले काढून,त्याला अटक करून कसून चौकशी केल्यावर त्याने गुन्ह्याची कबुली देऊन दरोडेखोरांकडून विकत घेतलेले एक किलो पन्नास ग्रॅम सोने त्याने पोलिसांना काढून दिले .
आहे,बाजार मूल्यानुसार त्याची किंमत सुमारे दहा लाख रुपये आहे .
करण्यात,या गुन्ह्यात आतापर्यंत आठ आरोपींना अटक करण्यात आली आहे .
घेतल्याच्या झालेला आहे,चोरीचा माल घेतल्याच्या आरोपात या गुन्ह्यात अटक झालेला वर्मा हा पहिलाच सराफ आहे .
करण्यात येणार असून विकला घेत,"त्याला उद्या न्यायालयासमोर हजर करण्यात येणार असून , त्याने हा माल आणखी कोणाला विकला , यासह इतर आरोपींचा पोलिस शोध घेत आहेत ."
गेल्या घालणाऱ्या लावण्यात आले,गेल्या काही महिन्यांपासून राज्यभर धुमाकूळ घालणाऱ्या या टोळीचा छडा लावण्यात पोलिसांना अखेर यश आले आहे .
येते आहे,""" "" चित्रपट , अल्बममधून संगीताच्या नावावर आजकाल जे समोर येते आहे , तो आपल्या संस्कृतीचा अपमान आहे ."
करता कामा,तो आपण सहन करता कामा नये .
घेण्याऐवजी उचलल्याने आली बोलताना केले,"पाश्‍चात्त्यांकडून चांगले घेण्याऐवजी नको ते उचलल्याने ही परिस्थिती आली आहे , ' ' असे परखड मत ज्येष्ठ संगीतकार खय्याम यांनी आज ""सकाळ'शी बोलताना व्यक्त केले ."
पसरवणाऱ्या केले,हिंदी चित्रपटसंगीतात आपल्या हळुवार संगीताची जादू पसरवणाऱ्या खय्याम यांनी आज ८१व्या वर्षात पदार्पण केले .
दिल्यावर नोंदवली,"दूरध्वनीवरून त्यांना शुभेच्छा दिल्यावर त्यांनी आजच्या चित्रपटांवर , संगीतावर आपली मते स्पष्टपणे नोंदवली ."
म्हणाले झाले म्हणतात केली केला पाहिजे,"ते म्हणाले , "" "" माझ्या वयाचे झाले की सारेच जुने ते चांगले आणि नवे ते वाईट , असे म्हणतात , अशी टीका केली जाते ; पण नव्याला विरोध का , याचा विचार नव्यांनीही केला पाहिजे ."
बदलला बदलते जाणतो असावेत सांगणे,"काळ बदलला तसे कलेचे सादरीकरण बदलते , हे आम्हीही जाणतो ; पण बदल सुसंगत असावेत , एवढेच सांगणे आहे ."
केला जात वाटते,"त्याऐवजी अतिशय लाउड आणि अश्‍लील पद्धतीने संगीताचा मारा कोवळ्या तरुणाईवर केला जात आहे , याची खंत वाटते ."
करताना जपावे वाटते,"नवे करताना आपल्या संस्कृतीचे , संगीताचे , कलाविचाराचे पावित्र्य जपावे , असे मला वाटते ."
गेल्या केले,""" "" गेल्या सहा दशकांमध्ये मी अत्यंत मोजके काम केले ."
केले पोचल्यानंतर झालेली सलते,रसिकांनीही माझ्या संगीतावर भरभरून प्रेम केले ; मात्र आयुष्याच्या या टप्प्यावर पोचल्यानंतर केंद्र सरकारकडून झालेली उपेक्षा मला सलते आहे .
दिले जात डावलले गेले केली,"पद्म पुरस्कार नवनवीन कलाकारांना दिले जात असताना आतापर्यंत याच पुरस्कारांसाठी माझे नाव डावलले गेले आहे , ' ' अशी खंतही खय्याम यांनी व्यक्त केली ."
घेऊन पाठवून दिल्या,हिंदी चित्रपटसृष्टीतील अनेक मान्यवरांनी आज खय्याम यांची प्रत्यक्ष भेट घेऊन ; तसेच पुष्पगुच्छ पाठवून त्यांना शुभेच्छा दिल्या .
पोचल्यानंतरही आहेत,वयाच्या या टप्प्यावर पोचल्यानंतरही खय्याम कार्यरत आहेत .
दिलेले होत झळकणार,"या वर्षी त्यांनी संगीत दिलेले "" यात्रा ' आणि "" बाजार - ए - हुस्न ' हे दोन चित्रपट प्रदर्शित होत आहेत ; तसेच काही मालिकाही या वर्षी छोट्या पडद्यावर झळकणार आहेत ."
गाजवत लागली उंचावत,""" "" क्रिकेटमध्ये अधिराज्य गाजवत असलेल्या ऑस्ट्रेलियाला उतरती कळा लागली आहे , तर सध्या भारतीय संघाची कामगिरी दिवसेंदिवस उंचावत आहे ."
राहिल्यास जिंकेल बोलताना केला,"हेच सातत्य कायम राहिल्यास ; भारत निश्‍चित विश्‍वचषक जिंकेल , ' ' असा विश्‍वास भारतीय क्रिकेट संघाचे माजी कर्णधार अजित वाडेकर यांनी पत्रकारांशी बोलताना व्यक्त केला ."
आले,क्रॉम्प्टन करंडक क्रिकेट स्पर्धेच्या पारितोषिक वितरण कार्यक्रमाच्या निमित्ताने श्री. वाडेकर नगरला आले होते .
बोलले,त्या वेळी पत्रकारांशी बोलले .
म्हणाले केला,"ते म्हणाले , "" "" वेस्ट इंडिज व श्रीलंका या देशांविरुद्ध भारताने एकदिवसीय सामन्यात चांगला खेळ केला आहे ."
ठरणार आहे,"संघाचा हा "" फॉर्म ' विश्‍वकरंडक क्रिकेट स्पर्धेच्या निमित्ताने चांगली बाब ठरणार आहे ."
करणे असल्याचे केले,पारेषण यंत्रणेवरील मर्यादांमुळे मुंबईसाठी अन्य भागांतून वीजपुरवठा करणे अशक्‍य असल्याचे महापारेषण कंपनीने त्या वेळी स्पष्ट केले होते .
घेऊन करून वाचली होती,"मात्र , केंद्र सरकारने पुढाकार घेऊन अतिरिक्त वीज उपलब्ध करून दिल्याने मुंबई भारनियमनापासून वाचली होती ."
असल्याने मिळविण्याचे खुंटले असून ठेवण्याचा येऊ केले,"आता राज्यातच तीव्र वीजटंचाई असल्याने बाहेरूनही वीज मिळविण्याचे मार्ग खुंटले असून , मुंबईला वीजटंचाईपासून मुक्त ठेवण्याचा आशावाद संपुष्टात येऊ लागला आहे , असे स्पष्ट प्रतिपादन वीज नियामक आयोगाचे अध्यक्ष डॉ. प्रमोद देव यांनी केले आहे ."
राहते,"दर वर्षी मार्च , एप्रिल , मे , जून आणि ऑक्‍टोबर या पाच महिन्यांत मुंबईत मागणी व पुरवठ्यात सुमारे ३०० मेगावॉटची तफावत राहते ."
नोंदविली,दुपारी बारा ते सायंकाळी सात या वेळात मुंबईत विजेची कमाल मागणी नोंदविली जाते .
होण्यासाठी केले,"या काळात निश्‍चित वीजपुरवठा होण्यासाठी रिलायन्स एनर्जी , बेस्ट आणि टाटा पॉवर यांना आयोगाने वेळोवेळी विविध आदेशही जारी केले ."
मोजण्याची असल्याने करून ठेवण्यावर दिला जात,मुंबईच्या ग्राहकांची नियमित वीजपुरवठ्यासाठी जादा पैसे मोजण्याची तयारी असल्याने महागडी वीज खरेदी करून मुंबईचा वीजपुरवठा नियमित ठेवण्यावर भर दिला जात आहे .
होणारी आणून पुरविण्याबाबत आहेत,"""नॅशनल थर्मल पॉवर कॉर्पोरेशन'च्या केरळमधील केंद्रातून नाफ्तावर तयार होणारी वीज पश्‍चिम ग्रीडमार्गे आणून मुंबईला पुरविण्याबाबत बोलणीही सुरू आहेत ."
करावी लागेल म्हणणे,"ही वीज सुमारे सात रुपये दराने खरेदी करावी लागेल , असे सूत्रांचे म्हणणे आहे ."
असल्याने आणणे नसल्याचे आहे,"मात्र , पारेषण यंत्रणांचा अभाव असल्याने ही वीज मुंबईत आणणे शक्‍य नसल्याचे डॉ. देव यांचे मत आहे ."
करण्याची असली ठेवण्याचा,"महागडी वीज खरेदी करण्याची तयारी असली , तरी मुंबईला वीजटंचाईपासून मुक्त ठेवण्याचा हा कायमस्वरूपी उपाय नाही ."
वाढत वाढत असून भेडसावत उभारावीत करावे केली सांगितले,"शिवाय , मुंबईची विजेची मागणी सातत्याने वाढत असल्याने मागणी - पुरवठ्यातील तफावतही वाढत राहणार असून , ही समस्या यापुढे कायमची भेडसावत राहणार असल्याने भिवंडीच्या धर्तीवर फायदेशीर ग्राहक क्षेत्रांत लहान क्षमतेची वीजनिर्मिती केंद्रे उभारावीत आणि ग्राहकांच्या वर्गवारीनुसार वीजनिर्मिती केंद्रांचे विभाजन करावे , अशी शिफारस आयोगाने राज्य शासनाला केली आहे , असे डॉ. देव यांनी सांगितले ."
होत आहेत करण्याची झाली लागतो देण्यात,"मुंबई नागरी वाहतुकीच्या दुसऱ्या टप्प्यातील प्रकल्पाला होत असलेल्या विलंबाला प्रामुख्याने सामाजिक आणि काही पर्यावरणविषयक घटक कारणीभूत आहेत ; परंतु आता त्या मुद्यांचे निराकरण करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली आहे आणि आता हा प्रकल्प मार्गी लागतो आहे , अशी माहिती जागतिक बॅंकेतर्फे आज वार्तालापात देण्यात आली ."
करण्याची केले,"या प्रकल्पामुळे बेघर होणाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करण्याची जागतिक बॅंकेची भूमिका कधीही नाही , असे बॅंकेचे दक्षिण आशिया विभागाचे उपाध्यक्ष प्रफुल्ल पटेल यांनी स्पष्ट केले ."
करण्यात,बॅंकेच्या भारतातील संचालिका म्हणून इझबेल गुरेरो यांची नियुक्ती जाहीर करण्यात आली .
झालेल्या दिली,त्यांच्या परिचयाच्या निमित्ताने झालेल्या कार्यक्रमात श्री. पटेल यांनी वरील माहिती दिली .
घेणार असून होणाऱ्या आहेत,"श्रीमती इझबेल एक मार्चला पदाची सूत्रे हाती घेणार असून , भारतात नियुक्ती होणाऱ्या त्या पहिल्याच महिला संचालिका आहेत ."
म्हणाले केल्या जाणाऱ्या देण्याचा केली जात,"श्री. पटेल म्हणाले , की जागतिक बॅंकेतर्फे भारताला केल्या जाणाऱ्या मदतीचा मुख्य हेतू गरिबी निर्मूलन व अन्य सामाजिक उद्दिष्टांना प्राधान्य देण्याचा असला , तरी भारताच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासालाही बॅंकेतर्फे मदत केली जात आहे ."
आहे,भारताच्या विकास आणि प्रगतीमधील प्रमुख अडसर पायाभूत सुविधा हा आहे आणि भारतातील एकाही शहरात आजच्या घडीला अखंडपणे वीज व पाणीपुरवठा उपलब्ध नाही .
करण्यासाठीच देण्यात,हा अडसर दूर करण्यासाठीच बॅंकेच्या मदतीचा काही भाग पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठीही देण्यात येत आहे .
होत असल्याचे सांगून म्हणाले घेताना केलेले होण्याचा झाला होता,"मुंबईतील वाहतूक प्रकल्पाची मंद प्रगती आणि त्यास होत असलेल्या विलंबाला मुख्यतः सामाजिक आणि पर्यावरणविषयक कारणे असल्याचे सांगून श्री. पटेल म्हणाले , की या प्रकल्पासाठी जमीन ताब्यात घेताना त्यावर वस्ती केलेले लोक बेघर होण्याचा फार मोठा सामाजिक प्रश्‍न निर्माण झाला होता ."
वेधले लागू शकतो घेतली,"त्यामुळे आम्ही सरकारचे लक्ष त्याकडे वेधले आणि प्रथम या व इतर समस्यांवर तोडगा काढल्यानंतरच प्रकल्प पुढे मार्गी लागू शकतो , अशी भूमिका घेतली ."
उचलली घेतलेली,सरकारनेही या समस्येच्या निराकरणासाठी पावले उचलली आणि आता बॅंकेने पुन्हा या प्रकल्पाबाबत सक्रिय भूमिका घेतलेली आहे .
असते आहे,"कोणत्याही विकास प्रकल्पाला सामाजिक मान्यतेचीही आवश्‍यकता असते , ही बॅंकेची भूमिका आहे ."
आहे लागू दिली,"देशाच्या ग्रामीण भागातील सहकारी संस्थांच्या फेररचनेबाबतही सरकार आणि बॅंकेदरम्यान चर्चा सुरू आहे आणि त्या संदर्भात या वर्षाच्या मध्यापर्यंत ठोस योजना लागू होईल , अशीही माहिती त्यांनी दिली ."
आहे केलेल्या करण्यात येईल केला आहे गाठू शकणार करतानाच होणाऱ्या होत जाणार असल्याचेही सांगितले,"भारताच्या आर्थिक प्रगतीचा वेग चांगला आहे आणि संयुक्त राष्ट्रसंघाने निर्धारित केलेल्या शताब्दी विकास उद्दिष्टांपैकी ( एमडीजी ) गरिबीचे प्रमाण निम्म्याने कमी करण्यात भारताला २०१५ पर्यंत यश येईल , असा विश्‍वास त्यांनी व्यक्त केला ; परंतु बालमृत्यूंच्या आघाडीवर भारताचे अपयशही मोठे आहे आणि त्याबाबत विकासाचे उद्दिष्ट देश गाठू शकणार नाही , असे मत व्यक्त करतानाच जागतिक बॅंकेतर्फे भारताला होणाऱ्या मदतीत आगामी काळात वाढच होत जाणार असल्याचेही श्री. पटेल यांनी सांगितले ."
केलेल्या करण्याकरिता नेमलेल्या आहे,जिल्ह्यातील आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्यांच्या कुटुंबीयांना मदत मंजूर करण्याकरिता नेमलेल्या शासकीय समितीचा हा अहवाल आहे .
घेतला,"जानेवारी महिन्यात जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांच्या आत्महत्यांच्या कारणांचा या समितीने "" शोध ' घेतला ."
ठरविण्यात करण्यात,"या शोधात आठपैकी एकाच शेतकऱ्याच्या आत्महत्येचे प्रकरण मदतीकरिता पात्र ठरविण्यात आले , तर इतर सात प्रकरणे मदतीकरिता अपात्र घोषित करण्यात आली आहे ."
ठरविले,या समितीने समुद्रपूर तालुक्‍यातील कुरला गावातील शेतकरी हनुमान राऊत ( वय ३६ ) यांच्या आत्महत्येलाच मदतीकरिता पात्र ठरविले आहे .
नाकारताना केलेली सांगणारीच,इतर सातपैकी पाच प्रकरणे नाकारताना समितीने पुढे केलेली कारणे शेतकरी कुटुंबांच्या फरफटीचे वास्तव सांगणारीच आहेत .
रा. केली,"सचिन पुरुषोत्तम उमाटे ( वय २१ ) रा. घोराड , या शेतकऱ्याने २१ जानेवारी २००७ला आत्महत्या केली ."
आहे,त्यांच्या घरी शेती आहे .
म्हणतात केली,"त्यांच्या कुटुंबातील सदस्य म्हणतात , कर्जामुळेच सचिन उमाटे यांनी आत्महत्या केली ."
म्हणते होता होती,"समिती म्हणते , तो आजारी होता आणि त्याला नोकरीही होती ."
होते होऊ शकला,"ते कोणत्या नोकरीवर होते , याचा मात्र खुलासा होऊ शकला नाही ."
केली,शेगाव ( कुंड ) येथील कमलाबाई राऊत ( वय ८० ) यांनी २१ जानेवारीला आत्महत्या केली .
करण्यास नसल्यामुळे केली,"समितीच्या मते , कमलाबाई वृद्धापकाळामुळे आणि मुले सांभाळ करण्यास तयार नसल्यामुळे नैराश्‍यापोटी त्यांनी आत्महत्या केली ."
झाल्या म्हणणे,"घरातील अठराविश्‍वे दारिद्य्र , नापिकी आणि कर्जाच्या ओझ्यामुळे त्या त्रस्त झाल्या होत्या , असे त्यांच्या कुटुंबीयांचे म्हणणे आहे ."
ठरवून दिला,समितीने मात्र या बाबी गौण ठरवून आपला कौल दिला .
झाले,त्यामुळे हे शेतकरी कुटुंब मदतीपासून वंचित झाले .
केली,जंगलापूर येथील शेतकरी संजय देवराव वैद्य ( वय ३० ) यांनी २५ जानेवारीला आत्महत्या केली .
केली आहे,"या अविवाहित शेतकऱ्याने आत्महत्या केली ; पण ती दारूच्या व्यसनामुळे , असा समितीचा निष्कर्ष आहे ."
केली,कोटंबा येथील शेतकरी गणेश कृष्णराव पोहाणे ( वय ३१ ) यांनी २४ जानेवारीला आत्महत्या केली .
होती,त्यांच्या नावे तीन हेक्‍टर २९ आर शेती होती .
फेडायचे,३० हजार रुपयांचे कर्जही त्यांना फेडायचे होते .
नाकारताना होते होते असल्याचे केले,"समितीने त्यांच्या कुटुंबीयांना मदत नाकारताना गणेश पोहाणे हे आजारी होते , ते मनोरुग्ण होते , अशी आत्महत्येची कारणे असल्याचे नमूद केले आहे ."
झाल्याचे मानायला,ते कर्जामुळे आणि सध्याच्या परिस्थितीमुळे मनोरुग्ण झाल्याचे मानायला समिती तयार नाही .
बोलत,लोहगाव येथील शुभम भालेराव प्रतिष्ठानने आयोजित कार्यक्रमात ते बोलत होते .
होते,"या वेळी व्यासपीठावर बापूसाहेब पठारे , राजेंद्र खांदवे , जॉन पॉल , आयूब शेख , नंदू भालेराव हुलगे , चलवादी आदी उपस्थित होते ."
लागला केला पाहिजे,""" बेस्ट व लोकलमुळे मुंबईच्या वाहतुकीचा प्रश्‍न जसा मार्गी लागला त्याच धर्तीवर पुण्याचा विचार केला गेला पाहिजे ."
सोडविताना करता करता केले पाहिजे सांगून म्हणाले मिळविण्यासाठी कराव्या आहे,"पाण्याचा प्रश्‍न सोडविताना केवळ मुबलक पाणीपुरवठा यावर लक्ष केंद्रित न करता पाण्याचे नीट वाटप कसे करता येईल , याचे नियोजन केले गेले पाहिजे , असे सांगून श्री . आढाव पुढे म्हणाले , की मूलभूत सुखसोई मिळविण्यासाठी स्वातंत्र्यानंतरही चळवळी कराव्या लागतात , हे क्‍लेशदायक आहे ."
देऊन करण्यात,"या वेळी श्री . आढाव यांच्या हस्ते नूतन नगरसेवक सुनील टिंगरे , अप्पा शिंदे , राजेंद्र खांदवे , बंडू खांदवे , बापूसाहेब पठारे यांचा स्मृतिचिन्ह , श्रीफळ देऊन सत्कार करण्यात आला ."
देण्यात येणाऱ्या करणाऱ्या देऊन करण्यात,प्रतिष्ठानतर्फे दर वर्षी देण्यात येणाऱ्या सामाजिक पुरस्कारामध्ये या वर्षी शैक्षणिक सामाजिक ; तसेच व्यावसायिक क्षेत्रात मोलाची कामगिरी करणाऱ्या या परिसरातील अनेकजणांचा श्री . आढाव यांच्या हस्ते पुरस्कार देऊन सत्कार करण्यात आला .
करून घेतलेल्या केले,यामध्ये अत्यंत हलाखीच्या परिस्थितीवर मात करून जिद्दीने उच्च शिक्षण घेतलेल्या हमालाचा मुलगा मोहन मगध याचे विशेष कौतुक श्री . आढाव यांनी केले .
केलेल्या केले,शुभम प्रतिष्ठानच्या माध्यमातून श्री . नंदू भालेराव यांनी सुरू केलेल्या विविध उपक्रमांचे श्री . आढाव व उपस्थित मान्यवरांनी कौतुक केले .
दिला,बाबांची गुरुकिल्ली - कार्यक्रमाला उपस्थित स्थायी समितीचे सदस्य नगरसेवक बापूसाहेब पठारे यांना डॉ. बाबा आढावांनी एक सल्ला दिला .
येणार,महापालिकेच्या तिजोरीच्या किल्ल्या आता कदाचित आपल्याकडेच येणार आहेत .
लावा,सर्वसामान्याचे निकडीचे प्रश्‍न मार्गी लावा .
सोडवण्याचा दिला,"पाणी , रस्ते , सार्वजनिक वाहतुकीचे प्रश्‍न सोडवण्याचा सल्ला बाबांनी दिला ."
दिली करून दाखवा,"यापूर्वीच्या सत्ताधाऱ्यांनी केवळ विकासाच्या नावाखाली आश्‍वासनेच दिली आहेत NULL , तुम्ही कृती करून दाखवा ."
वापरता वापरण्यासाठी होत,"वायर अथवा केबल न वापरता इंटरनेट वापरण्यासाठी पुणे महापालिकेच्या "" वायमॅक्‍स "" या महत्त्वाकांक्षी योजनेस उद्यापासून सुरवात होत आहे ."
करण्यात येणार,पहिल्या टप्प्यात ही योजना पालिका भवन परिसर आणि संभाजी उद्यान परिसरात कार्यान्वित करण्यात येणार आहे .
होणार,या योजनेचे उद्‌घाटन केंद्रीय कृषिमंत्री शरद पवार यांच्या हस्ते उद्या सायंकाळी पाच वाजता होणार आहे .
आखण्यात होती,पालिकेच्या चालू अंदाजपत्रकात ही योजना आखण्यात आली होती .
देण्यात,"त्यासाठी "" इंटेल "" संस्थेला हे काम देण्यात आले आहे ."
केल्यामुळे रखडली होती,मध्यंतरी केंद्र शासनाने कायद्यात बदल केल्यामुळे काही काळ ही योजना रखडली होती .
झाली असून होत,"ती समस्या आता दूर झाली असून , पहिल्या टप्यात ही योजना कार्यान्वित होत आहे ."
करण्यात येणार,वर्षभरात टप्याटप्प्याने ही योजना संपूर्ण शहरात लागू करण्यात येणार आहे .
घेऊन येणाऱ्या देण्यात येणार,उद्या कार्यक्रमाच्या ठिकाणी लॅपटॉप घेऊन येणाऱ्या नागरिकांना प्रायोगिक तत्त्वावर एक कोड नंबर देण्यात येणार आहे .
वापरून करता येणार घेऊ आकारण्यात येणार,तो कोड नंबर वापरून त्या ठिकाणी इंटरनेटचा वापर करता येणार आहे . पुढील टप्प्यात या सेवेचा लाभ घेऊ इच्छणाऱ्यांकडून शुल्क आकारण्यात येणार आहे .
होणार दिली,""" वॉक्‍स वॅगन "" या जर्मनीतील कंपनीचा देशातील पहिला वाहननिर्मिती प्रकल्प चाकण येथेच होणार आहे , अशी माहिती महाराष्ट्र औद्योगिक विकास महामंडळाचे ( एमआयडीसी ) मुख्य कार्यकारी अधिकारी राजीव जलोटा यांनी "" सकाळ "" ला आज दिली ."
राहणार,"हा प्रकल्प चाकणजवळील निघोजे , खराबवाडी , नाणेकरवाडी या गावांतील सुमारे चारशे एकर जमिनीवर उभा राहणार आहे ."
घेण्याची केली,"कंपनीने या प्रकल्पासाठी "" एमआयडीसी "" कडून जमीन घेण्याची प्रक्रिया पूर्ण केली आहे ."
असून केली होती,"हा प्रकल्प सुमारे दोन हजार कोटींचा असून , या प्रकल्पासाठी या कंपनीने इतर राज्यांत चाचपणी केली होती ."
करण्याचा घेतला,त्यानंतर महाराष्ट्रात गुंतवणूक करण्याचा निर्णय घेतला .
होणार असल्याचे समजते मिळाली नसल्याचे सांगितले होण्याची असल्याचे केले,या प्रकल्पाचे भूमिपूजन बुधवारी ( ता . ४ ) मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख यांच्या उपस्थितीत होणार असल्याचे समजते ; मात्र कंपनीकडून या कार्यक्रमाबाबत माहिती मिळाली नसल्याचे श्री . जलोटा यांनी सांगितले आणि प्रकल्पाचे उद्‌घाटन दोन - तीन महिन्यांत मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते होण्याची शक्‍यता असल्याचे नमूद केले .
करणार असून होणार असल्याची वर्तविली,"कंपनीचे जर्मनीतील प्रतिनिधी ता . ४ रोजी जागेची पाहणी करणार असून , या प्रकल्पाचे भूमिपूजन साध्या समारंभाने होणार असल्याची शक्‍यता त्यांनी वर्तविली ."
करून करणारे वापरून बनवलेली मांडण्यात,"सायकलिंग करून व्यायामाबरोबरच वीजनिर्मिती करणारे "" मॉडेल "" , संगणकीय प्रणालीच्या आधारे "" स्ट्रीट लाइट "" च्या वापरात सुमारे ५० ते ७५ टक्के विजेची बचत आणि जुन्या दुचाकीचे सुटे भाग वापरून बनवलेली "" ट्विन गो मिनी कार "" असे अनेक नावीन्यपूर्ण प्रयोग "" व्होटेक्‍स २००७ "" या प्रदर्शनात मांडण्यात आले आहेत ."
मिळाला,आज पहिल्याच दिवशी प्रदर्शनाला चांगला प्रतिसाद मिळाला .
आहे,गणेश कला क्रीडा मंच येथे हे प्रदर्शन सुरू आहे .
केलेले वेधणारे ठरले,राज्यभरातील तंत्र शिक्षण विद्यालये व औद्यागिक प्रशिक्षण संस्थांमधील ( आयटीआय ) विद्यार्थ्यांनी शिक्षकांच्या सहकार्याने तयार केलेले अनेक प्रकल्प प्रदर्शनात पहिल्याच दिवशी सर्वांचे लक्ष वेधणारे ठरले .
आहे,हे प्रदर्शन उद्याही दिवसभर विनामूल्य खुले आहे .
करून करण्यात,"व्यायाम शाळेतील सायकलिंसारखे युनिट तयार करून मोटारीतील "" अल्टरनेटर "" च्या साह्याने बारा व्होल्टची बॅटरी चार्ज करण्यात येते ."
केल्यास चालतो,"थोड्या अंतराने दीड तास सायकलिंग केल्यास पाच वॉटचा "" सीएफएल "" बल्ब सुमारे दोन तास चालतो ."
आहे,या प्रयोगाची ही प्राथमिक अवस्था आहे .
आहे सांगितले,"यात आणखी सुधारणेला वाव आहे , असे प्रकल्पाचे समन्वयक प्रा . व्ही . डी . हराळे यांनी सांगितले ."
आहेत,नेवासा येथील शासकीय तांत्रिक विद्यालयात ते प्राध्यापक आहेत .
आला,या प्रकल्पाला सुमारे तीन हजार रुपये खर्च आला आहे .
केलेले आहे,वीजटंचाईच्या काळात हराळे यांनी तयार केलेले हे मॉडेल नावीन्यपूर्ण आहे .
पाहण्यासाठी होती,हा प्रकल्प पाहण्यासाठी आज पहिल्या दिवशी मोठी गर्दी होती .
करून करणारा केला,स्त्यावरील वीज दिवे ( स्ट्रीट लाइट ) संगणक प्रणालीच्या साहाय्याने नियंत्रित करून वीजवापर निम्म्याहून कमी करणारा प्रयोग अमरावतीच्या जनता शिक्षण संस्थेच्या ( शेंदूरजणा घाट ) किमान कौशल्यावरील अभ्यासक्रमाच्या विद्यार्थ्यांनी केला आहे .
ठेवण्याऐवजी ठेवून वाचवता येऊ शकते,रात्रीच्या वेळी रस्त्यावरील सर्व दिवे सुरू ठेवण्याऐवजी दोन्ही बाजूचे एकास एक दिवे चालू ठेवून वीज निम्म्याने वाचवता येऊ शकते .
आल्यावरच करून ठेवण्याची करता येऊ शकते,रात्री दहा ते सकाळी सहा या काळात रस्त्यावर वाहन आल्यावरच तेवढा वेळ दिवा चालू करून इतर वेळी बंद ठेवण्याची व्यवस्था करता येऊ शकते .
करता शकतात,दोन्ही पद्धती संगणक प्रणालीने नियंत्रित करता येऊ शकतात .
आहे,यातून एकूण वापराच्या सुमारे ७५ टक्के वीजबचत शक्‍य आहे .
वाचू शकतात केला,"अशा प्रकारे वीजबचतीतून देशाचे दर वर्षी सुमारे १५ ते २० हजार कोटी रुपये वाचू शकतात , असा दावा या प्रकल्पाचे प्रमुख प्रा . सुनील पोटदुखे यांनी केला आहे ."
करून वापरता येणारी केली,"कोल्हापूरमधील शिवाजी तंत्रविद्यालयानेही जुन्या दुचाकींच्या सुट्या भागाचा वापर करून दोन लोकांना वापरता येणारी "" मिनी कार "" तयार केली आहे ."
चालणारी धावते,पेट्रोलवर चालणारी ही मोटार लिटरला २५ किलोमीटर धावते .
देण्यासाठीची केली,"चोरी , आग यांसारख्या अचानक उद्‌भवणार्‍या आपत्तींची तत्काळ सूचना देण्यासाठीची "" मायक्रो ऑफिस ब्लॅक बॉक्‍स "" ही अद्ययावत यंत्रणा "" मायक्रो टेक्‍नॉलॉजीज "" कंपनीने विकसित केली आहे ."
देण्यासाठी करण्यात असून देणे होणार,"आपत्तींची सूचना देण्यासाठी या यंत्रणेत "" एसएमएस "" तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला असून , यामुळे संबंधित व्यक्तींसह पोलिस व अग्निशामक दल यांनाही आपत्तींची तत्काळ सूचना देणे शक्‍य होणार आहे ."
झाले,पोलिस आयुक्त जयंत उमराणीकर यांच्या हस्ते या यंत्रणेचे नुकतेच उद्‌घाटन झाले .
आहेत घेतला,"उदय गायकवाड यांनी शहरातील पर्यावरणाबाबतचे प्रश्‍न कोणत्या स्थितीत आहेत , याचा आढावा घेतला ."
करणाऱ्या करण्यात आला,"या वेळी आपत्कालीन सेवा स्वयंसेवक म्हणून काम करणाऱ्या दिनकर कांबळेंचा "" वसुंधरेची लेकरं ' म्हणून दिलीप पवार यांच्या हस्ते गौरव करण्यात आला ."
केले,"हर्षल सुर्वे , दिलीप देसाई , माया रनवरे , जयाजी घोरपडे आदींनी संयोजन केले ."
पाडले,शिर्डी - पुणतांबा रेल्वे मार्गाचे काम शेतकऱ्यांनी बंद पाडले
,"शिर्डी , ता . २० -"
येणाऱ्या गेल्या,योगिराज चांगदेव महाराजांच्या पुणतांब्याहून साईबाबांच्या शिर्डीत येणाऱ्या रेल्वे मार्गात रुईच्या शेतकऱ्यांच्या जमिनी गेल्या .
पुसली,त्यांच्या तोंडाला महसूल खात्याच्या अधिकाऱ्यांनी पाने पुसली .
झाल्याचे आल्या दाखवित पाडले आहे,आपली फसवणूक झाल्याचे लक्षात आल्या नंतर या प्रकल्पाला लाल झेंडा दाखवित शेतकऱ्यांनी हे काम बंद पाडले आहे .
,रुई आणि निमगाव ही शिर्डीच्या सीमेवरची गावे NULL .
,दोन्ही गावे बागायती .
जाते,एकाच वितरिकेद्वारे दोन्ही गावांच्या शेतीला कालव्याचे पाणी जाते .
असणारी,दोन्ही गावे शिर्डीपासून अडीच किलोमीटर अंतरावर असणारी .
नाही,कशातच फरक नाही .
,"मात्र , रुईच्या संपादित जमिनीचा भाव एकरी ६८ हजार , तर निमगावच्या जमिनीचा भाव एकरी सात ते आठ लाख रुपये ."
असणाऱ्या घडल्याने झाले आहेत,"रुई ते निघोज रस्त्याच्या एका बाजूला रुई शिवारात संपादित जमिनीची किंमत ७० हजार रुपये एकर आणि या जमिनीपासून दहा फूट अंतरावरील दुसऱ्या बाजूला असणाऱ्या निमगावच्या शेतीची किंमत सात लाख रुपये एकर , असे प्रकार घडल्याने रुईतील शेतकरी संतप्त झाले आहेत ."
मिळाला असण्याचे नाही,"निमगावच्या शेतकऱ्यांना जादा मोबदला मिळाला , त्याबाबत आमची तक्रार असण्याचे कारण नाही ."
मिळायला हवा देण्यात आली बोलताना केला,"खरे तर त्यांना आणखी मोबदला मिळायला हवा ; मात्र आमच्या जमिनींना त्यांच्या दसपट कमी किंमत का देण्यात आली , असा सवाल रुईचे सरपंच भाऊराव शिरसाठ व उपसरपंच फकिरा लोढा यांनी ""सकाळ'शी बोलताना उपस्थित केला ."
मिळाला द्यायला नाही,"या लोहमार्गाच्या भू - संपादनासाठी रेल्वेखात्याचे कितीही पैसे , तयारी योग्य मोबदला मिळाला , तर शेतकऱ्यांचीही जमिनी द्यायला ना नाही ."
असताना घेत गुंडाळल्या,सारे काही सुरळीत सुरू असताना महसूल खात्याच्या अधिकाऱ्यांनी मात्र कायदे आणि नियमाचा आधार घेत अवघ्या ७० ते ८० हजार रुपये एकर दराने येथील शेतकऱ्यांच्या जमिनी गुंडाळल्या .
घेतली नाहीत घेऊ दिला,"तुम्ही भरपाईची रक्कम घेतली नाहीत , तर आम्ही न्यायालयामार्फत जमिनीचा ताबा घेऊ , असा दमही दिला ."
आहेत घ्या मिळतात करू दिले,"आहेत ते पैसे घ्या , आणखी काही मिळतात का त्यासाठी प्रयत्न करू , असे गोड अश्‍वासन काही अधिकाऱ्यांनी दिले ."
गेली अडकून पडायचे स्वीकारले,"जमीन तर गेली आता पैसेही अडकून पडायचे , या भीतीने शेतकऱ्यांनी भरपाईचे धनादेश स्वीकारले ."
ठेवले झाले करता येणार नाही,"नंतर मात्र अधिकाऱ्यांनी कानावर हात ठेवले आणि एकदा आवार्ड झाले , की जमिनीच्या किमतीत बदल करता येणार नाही ."
जावे लागेल सुनावले,"त्यासाठी न्यायालयात जावे लागेल , असे शेतकऱ्यांना सुनावले ."
गेल्या ठरविताना झाल्याचे येताच संतापले पाडले,बागायत जमिनी गेल्या आणि किंमत ठरविताना आपली मोठी फसवणूक झाल्याचे लक्षात येताच येथील शेतकरी संतापले आणि महिनाभरापूर्वी त्यांनी या लोहमार्गाचे काम बंद पाडले .
,राज्यातील भारनियमन चार वर्षांत नियंत्रणात - ऊर्जामंत्री
,"रत्नागिरी , ता . २२ -"
करण्यासाठी केली जाणार आहे,"राज्यात साडेचार हजार मेगावॉट विजेची तूट दूर करण्यासाठी डिसेंबरअखेरपर्यंत परळी , पारस आणि दाभोळच्या रत्नागिरी गॅस प्रकल्पांतून २ हजार ६०० मेगावॉट अतिरिक्‍त विजेची निर्मिती केली जाणार आहे ."
येऊ घातलेल्या येत्या येऊ शकेल केला,"नव्याने येऊ घातलेल्या प्रकल्पांमुळे येत्या चार वर्षांत राज्याचे भारनियमन नियंत्रणात येऊ शकेल , असा विश्‍वास ऊर्जामंत्री दिलीप वळसे - पाटील यांनी व्यक्‍त केला ."
देण्यासाठी आले होते,फिनोलेक्‍स कंपनीच्या वीजनिर्मिती प्रकल्पास भेट देण्यासाठी ते रत्नागिरी दौऱ्यावर आले होते .
बोलत होते,त्यानंतर ते पत्रकारांशी बोलत होते .
म्हणाले झाल्याने करावे लागत आहे गेल्या झाल्याने घटले आहे,"ते म्हणाले , "" "" राज्यात वीजटंचाई निर्माण झाल्याने भारनियमन करावे लागत आहे ; मात्र गेल्या सहा - सात दिवसांत वीज उपलब्ध झाल्याने भारनियमन घटले आहे ."
करण्यासाठी करण्यात आले आहेत,भारनियमनावर तातडीने उपाययोजना करण्यासाठी दोन विभाग करण्यात आले आहेत .
करण्यासाठी करणे पुरवली जाणार आहे,"त्वरित उपाययोजना करण्यासाठी उपलब्ध वीजसाठ्याचे नियोजन करणे , त्यात सिंगल आणि थ्री फेजसाठी स्वतंत्रपणे आवश्‍यक तेवढीच वीज पुरवली जाणार आहे ."
होऊ शकेल,त्यातून दोन हजार मेगावॉट विजेची बचत होऊ शकेल .
येत्या केली जाणार आहे,दुसऱ्या विभागांतर्गत परळी आणि पारस या वीजनिर्मिती प्रकल्पांतून अडीचशे मेगावॉट अतिरिक्‍त वीजनिर्मिती येत्या दोन - तीन महिन्यांत केली जाणार आहे .
मिळेल,त्यामुळे दोन्ही प्रकल्पांतून पाचशे मेगावॉटची वीज मिळेल .
केली जाणार आहे,दाभोळच्या रत्नागिरी गॅस प्रकल्पाच्या तीन टप्प्यांतून अतिरिक्‍त वीजनिर्मिती सुरू केली जाणार आहे .
केली जाणार आहे,तीनही टप्प्यांत सातशे मेगावॉट विजेची निर्मिती केली जाणार आहे .
होईल,त्यातून सुमारे २ हजार १०० मेगावॉटची वीज निर्मिती होईल .
होईल,त्यामुळे राज्यातील विजेचा भार हलका होईल . ' '
देण्यात आले आहे येऊ घातले आहेत,दोन हजार मेगावॉट विजेच्या निर्मितीचे कंत्राट भुसावळ आणि खापरखेडा या प्रकल्पांना देण्यात आले आहे ; तसेच नव्याने प्रकल्प येऊ घातले आहेत .
दिलेले येत्या होईल,"त्यामध्ये गिर्ये , धोपावे येथील केंद्र शासनाने मंजुरी दिलेले दोन प्रकल्प , तर रत्नागिरीच्या जिंदाल प्रकल्पातून एक हजार ६०० मेगावॉट , रिलायन्सच्या प्रकल्पातून एक हजार २०० मेगावॉट , टाटाच्या प्रकल्पातून एक हजार मेगावॉट अशी सुमारे तीन हजार ८०० मेगावॉट विजेची निर्मिती येत्या चार वर्षांत होईल ."
राहील होण्यासाठी पाहावी लागेल सांगितले,"त्यामुळे राज्यातील भारनियमन नियंत्रणात राहील ; मात्र त्यातून पूर्णतः मुक्‍त होण्यासाठी २०१०ची वाट पाहावी लागेल , असे श्री . वळसे - पाटील यांनी सांगितले ."
नाही,निवडणुकीवर प्रभाव नाही
नाहीत,राज्यस्तरावर कॉंग्रेस आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेसमध्ये कोणतेही मतभेद नाहीत .
जाणार आहोत,त्यामुळे आगामी निवडणुकीत एकत्रितपणे सामोरे जाणार आहोत .
ठरू नयेत आहेत,"महागाई , भारनियमन हे मुद्दे प्रभावी ठरू नयेत , यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत ."
मिळविण्यासाठी केल्या जात असलेल्या आले ठरणार नाही केला,"राज्यात भारनियमनावर नियंत्रण मिळविण्यासाठी राज्य शासनातर्फे केल्या जात असलेल्या प्रयत्नांना यश आले , तर आगामी लोकसभा आणि विधानसभेच्या निवडणुकीत भारनियमनचा मुद्दा विरोधकांसाठी प्रभावी ठरणार नाही , असा विश्‍वासही श्री . वळसे - पाटील यांनी व्यक्‍त केला ."
आलात फोडू,""" आता करांच्या थकबाकीसाठी आलात , तर तुमचे डोळेच फोडू ... '"
,"पाथर्डी , ता . २२ -"
झाले नाही करताच पहायला आलो मागायला येता,""" "" चार दिवस झाले पाणी नाही ... आंघोळ न करताच तुमची तोंडे पहायला आलो ... मते मागायला दहा वेळा दारात येता ..."
समजून घ्यायला वळत नाहीत,अडचणी समजून घ्यायला का पाय वळत नाहीत ?
दिलं नाही राखा,"बऱ्या बोलानं दिवसाआड पाणी दिलं नाही , तर याद राखा ."
येत्या दिसेल फासू तोडायला या फोडू धरले,"येत्या मंगळवारी दिसेल त्या पदाधिकाऱ्याला शेंदूर फासू ... करांच्या बाकीसाठी नळजोड तोडायला या तुमचे डोळे फोडू ... , ' ' अशा शब्दांत शहरातील शिवशक्तीनगर व परिसरातील महिलांनी लोकप्रतिनिधी व कर्मचाऱ्यांना धारेवर धरले ."
दणाणून सोडले,सुमारे चार तास महिला व लहान मुलांनी पालिका कार्यालय दणाणून सोडले .
पिण्यासाठी होतो,शहराला जायकवाडी धरणातून पिण्यासाठी पाणीपुरवठा होतो .
आहे,त्यासाठी स्वतंत्र वीज वाहिनी आहे .
असून उडाला आहे,"पाणी वितरण व्यवस्था पालिकेकडे असून , तिचा पुरता बोजवारा उडाला आहे ."
नाही झाली आहे,""" "" कडक उन्हाळा , परिसरात कोठेही पाणी नाही , पालिकेचा पाणीपुरवठा चार दिवसांपासून बंद , अशी स्थिती झाली आहे ."
नाही,नैसर्गिक विधीला पाणी नाही .
जायचं,तांब्याभर पाण्यात बाहेर जायचं .
साचलय,दोन दिवसांचं धुंण साचलय .
नाही,पालिकेचे पाणी वाटपाचं नियोजन नाही .
आहेत,अधिकारी महिन्याभरापासून गायब आहेत .
करतात,कर्मचारी पालिका कार्यालय फक्त बंद चालू करतात .
देणे घेणे नाही,लोकप्रतिनिधींना देणे - घेणे नाही .
सापडत नाही,पदाधिकारी सापडत नाही .
राहतात राहतात,गावात माणसे राहतात आणि उपनगरांत काय जनावरे राहतात का ?
नाहीत,उपनगरात एकही सुविधा समाधानकारक नाहीत .
जगायचे केला,"लोकांनी जगायचे कसे , ' ' असा सवाल संतप्त महिलांनी केला ."
आहे,शहराच्या पूर्वभागात ही परिस्थिती आहे .
आहे,"पश्‍चिमेकडील कॅम्प , संगमेश्‍वरातही इच्छुकांची संख्या लक्षणीय आहे ."
लावण्यात आहे,"प्रत्येक जण आपल्यापरीने "" फिल्डींग ' लावण्यात व्यस्त आहे ."
वाटत,पश्‍चिम भागात नेत्यांना इच्छुकांच्या मोठ्या संख्येमुळे आतापासूनच बंडखोरीची भीती वाटत आहे .
,आळंदीतील चौकांमध्ये महिलांकडून दारूविक्री
,"आळंदी , ता . २२ -"
होण्यासाठी सरसावल्या असून केल्याचे आहे,"जिल्ह्यात ठिकठिकाणी गावात संपूर्ण दारूबंदी होण्यासाठी महिला कार्यकर्त्या पुढे सरसावल्या असून , अनेक ठिकाणी त्यांनी यशस्वीपणे दारूबंदी केल्याचे चित्र आहे ."
असताना धरून करीत,असे असताना आळंदीत मात्र काही लोक महिलांनाच हाताशी धरून बेकायदा दारूविक्री करीत आहेत .
करताना दिसत,येथील झोपडपट्टीसह प्रमुख चौकांत महिलाच दारूविक्री करताना सर्रास दिसत आहेत .
होते,"चाकण चौक , पद्मावती रस्ता , देहू फाटा येथील झोपडपट्ट्यांतून देशी - विदेशी दारूची बेकायदा विक्री होते ."
करूनही आहे,पोलिसांनी अनेक वेळा कारवाई करूनही ही दारूविक्री मोठ्या प्रमाणात चालू आहे .
करतात,"सावली चौक , भैरोबा चौक , स्मशानभूमी इत्यादी ठिकाणी महिलाच दारूविक्री करतात ."
आहे,राजकीय वरदहस्त आणि काही ठिकाणी पोलिसांच्या सहकार्यानेच ही अवैध दारूविक्री चालू आहे .
केली केलेली,पुणे जिल्हा ग्रामीण अधीक्षक विश्वास नांगरे - पाटील यांनी जिल्ह्यात अनेक ठिकाणी अवैध व्यवसायांवर कारवाई केली आहे ; मात्र या भागात त्यांनी अद्यापही कारवाई केलेली नाही .
राहावीत म्हटले,"वास्तविक "" राज्यातील तीर्थक्षेत्रे अवैध धंद्यापासून मुक्त राहावीत , ' असे उपमुख्यमंत्री आर. आर. पाटील यांनीच म्हटले होते ."
घेतली नसल्याचे दिसते,प्रत्यक्षात मात्र त्यासाठीची ठाम भूमिका त्यांच्याकडून व अधिकाऱ्यांकडूनही घेतली गेली नसल्याचे आळंदीतील प्रकारांवरून दिसते .
करून कमावितात,कंजारभाट समाजाचे लोक आजूबाजूच्या गावांतून हातभट्टीची विक्री करून भरमसाट पैसे कमावितात .
विकलेली चालते म्हणणे,""" त्यांनी दारू विकलेली चालते , मग आम्ही का नाही , ' असे काही लोकांचे म्हणणे आहे ."
येत,लग्नसराईच्या काळात अनेक लोक आळंदीत येत असतात .
आहे,यामुळे अवैध दारूविक्री सध्या जोरात सुरू आहे .
नोंदविला घेऊन सुटतात ठेवतात,"पोलिसांनी गुन्हा नोंदविला , तरी हे लोक जामीन घेऊन सुटतात व पुन्हा दारू विक्रीचा व्यवसाय चालूच ठेवतात ."
करण्यास सांगून करून देण्याबाबत सांगितले,यापूर्वी पोलिस उपनिरीक्षक प्रताप मानकर आणि सहकाऱ्यांनी झोपडपट्टीतील काही महिलांना अवैध दारूविक्री बंद करण्यास सांगून चांगल्या प्रकारचा रोजगार उपलब्ध करून देण्याबाबत सांगितले .
करून नसलेल्या केला,याप्रमाणे काहींना परिसरातील कारखान्यांत रोजगारही उपलब्ध करून दिला ; मात्र थोड्याच दिवसांत कष्टाची सवय नसलेल्या या महिलांनी पुन्हा दारूविक्रीस प्रारंभ केला .
उभारू,विद्या प्रतिष्ठानतर्फे सोमेश्‍वरनगरला दोन कोटींचे संकुल उभारू
,- अजित पवार
,"सोमेश्‍वरनगर , ता . २२ -"
करत असून केल्यास उभारू करू केली,""" "" विद्या प्रतिष्ठानच्या वतीने भोर व इंदापूर तालुक्‍यात शैक्षणिक कोर्सेस सुरू करत असून , त्याच धर्तीवर बारामती तालुक्‍याच्या पश्‍चिम भागाच्या शैक्षणिक विकासासाठी सोमेश्‍वरनगरवासीयांनी जागा उपलब्ध केल्यास इंग्लिश मीडियमसाठी दोन कोटींचे संकुल तातडीने उभारू , तसेच भविष्यात फार्मसी व टेक्‍निकल असे अनेक कोर्सेस सुरू करू , ' ' अशी भावना जलसंपदामंत्री अजित पवार यांनी व्यक्त केली ."
झाले,येथील परिसरात विविध विकासकामांचे उद्‌घाटन व भूमिपूजन श्री . पवार यांच्या हस्ते झाले .
झालेल्या बोलत,या वेळी वाघळवाडी व रामराजे सोसायटी वाणेवाडी येथे झालेल्या जाहीर सभेत ते बोलत होते .
होते,अध्यक्षस्थानी आमदार अशोकराव टेकवडे होते .
होते,"कार्यक्रमास माळेगावचे माजी अध्यक्ष बाळासाहेब तावरे , बारामती तालुका दूध संघाचे अध्यक्ष पोपटराव भोसले , ""सोमेश्‍वर'चे अध्यक्ष राजवर्धन शिंदे , जिल्हा परिषदेचे सदस्य प्रमोद काकडे , संभाजीराव होळकर , बारामती पंचायत समितीचे सभापती मनोहर वाबळे , जिल्हा परिषदेचे माजी अध्यक्ष सतीश खोमणे , शहाजीराव काकडे , शिवाजीराव भोसले , योगेश जगताप , तुकाराम जगताप , शिवाजी चव्हाण उपस्थित होते ."
आहे करू,"शैक्षणिक प्रगतीशिवाय परिसराचा पूर्ण विकास अशक्‍य आहे म्हणून विद्या प्रतिष्ठान , शारदानगर या संस्थांच्या दर्जाचेच शैक्षणिक संकुल वाघळवाडी येथे दहा एकर परिसरात उभे करू ."
देऊ केला येत्या करणार असल्याची दिली राहणाऱ्या सोडल्यास करून दिली जातील दिले,"गोरगरीब मुलांना सवलतीत शिक्षण देऊ , मैदाने , उद्याने , सुसज्ज यंत्रणा , दर्जेदार शिक्षकवर्ग सोमेश्‍वरलाही दिसतील , असा विश्‍वास श्री . पवार यांनी व्यक्त केला व येत्या जूनपासूनच इंग्लिश मिडिअमचे वर्ग सुरू करणार असल्याची माहिती दिली , तसेच कन्नडवस्तीवरील सोमेश्‍वर कारखाना व पाटबंधारे विभागाच्या जागेत राहणाऱ्या लोकांनी जागा सोडल्यास त्यांना पर्यायी जागा उपलब्ध करून वेगवेगळ्या शासकीय योजनातून प्रत्येकाला घरे दिली जातील , असे आश्‍वासनही श्री . पवार यांनी दिले ."
असून व्हावा परतू नयेत राहावे,"शिल्लक उसाचा प्रश्‍न सध्या ज्वलंत असून , संचालक मंडळाने प्रत्येक शेतकऱ्याचा ऊस गळीत व्हावा व ऊसतोडणी कामगार परतू नयेत , यासाठी सतर्क राहावे ."
होणार असल्याची दिली,बारामतीत बाबा कल्याणी यांच्या सहकार्याने ३५० कोटींचा नवीन कारखाना व १०० एकर क्षेत्रात किर्लोस्करांचे नवीन युनिट सुरू होणार असल्याची माहिती श्री . पवार यांनी दिली .
करण्यात,"श्री . पवार यांचे वाणेवाडी येथे ""सोमेश्‍वर'चे संचालक पुरुषोत्तम जगताप यांच्या हस्ते तर वाघळवाडी येथे सरपंच सतीश सकुंडे यांच्या हस्ते स्वागत करण्यात आले ."
बांधलेले झाले झाले झाले,"वाणेवाडी परिसरात रामराजे विकास सेवा सहकारी सोसायटीने बांधलेले "" रामराजे स्मृतिभवन व त्रिमूर्ती दूध संस्था व पतसंस्था यांच्या भव्य कार्यालयाचे उद्‌घाटन श्री . पवार यांच्या हस्ते झाले , तसेच पद्मश्री आप्पासाहेब पवार पतसंस्थेचे उद्‌घाटन झाले , तर वाघळवाडी येथे नूतन पाणी वितरण योजना , शौचालय योजना , शाळेची संरक्षण भिंत यांचे भूमिपूजन पवार यांच्या हस्ते झाले ."
केले,वाणेवाडी येथील सभेत प्रास्ताविक पुरुषोत्तम जगताप यांनी केले .
केले,आर. के. पवार यांनी सूत्रसंचालन केले .
मानले,विनायकराव निगडे यांनी आभार मानले .
,सभेत कामे मार्गी ...
देण्याची अनुभवायला मिळाली,"भर सभेतूनच संबंधित अधिकाऱ्यांना कामाचे आदेश देण्याची "" दादांची ' पद्धत लोकांना पुन्हा अनुभवायला मिळाली ."
कळल्यावर बोलावून लावून करा दिला बसवून टाका दिली,"वाघळवाडीच्या ग्रामसचिवालयाचा प्रश्‍न वर्षभर रेंगाळल्याचे कळल्यावर सभेतूनच जिल्हा परिषदेच्या बांधकाम विभागाच्या अधिकाऱ्यांना जवळ बोलावून "" तीन दिवसात प्रकरण मार्गी लावून मला रिपोर्ट करा , ' असा आदेश दिला , तर गटशिक्षणाधिकारी नवनाथ वणवे यांना "" वाघळवाडीत चार शाळाखोल्या बसवून टाका ' अशी सूचना दिली ."
शोधून बांधून द्या दिला,"कन्नडवस्तीवरील पाटबंधारे व कारखान्याच्या जागेतील रहिवाशांना पर्यायी जागा शोधून त्यांना विविध शासकीय योजनेतून घर बांधून द्या , असा आदेश नवनिर्वाचित जिल्हा परिषद व पंचायत समिती सदस्यांना दिला ."
बसल्या लावली,अनेक निवेदने सभेत बसल्या बसल्या त्यांनी मार्गी लावली .
,आर्ट कॉर्नर
,सुलेखन आणि वारली कार्यशाळा
होणार,आर्ट इंडिया फाउंडेशनच्या वतीने सुलेखन आणि वारली कार्यशाळा २३ एप्रिलपासून होणार आहे .
,संपर्क : २५६६२८५४ किंवा ९८९०६७०७१०
,गोपाळराव शिखरे यांची जलरंगातील चित्रे
होणार,"ज्येष्ठ चित्रकार गोपाळराव शिखरे यांच्या चित्रांचे प्रदर्शन २० ते २६ एप्रिलदरम्यान आर्ट टु डे गॅलरी , हिराबाग चौक , टिळक रोड येथे होणार आहे ."
आहे,शिखरे यांचे काम प्रामुख्याने जलरंगात आहे .
मांडली,या प्रदर्शनात त्यांनी कोकणातील निसर्गचित्रे मांडली आहेत .
होईल,"प्रदर्शनाचे उद्‌घाटन २० एप्रिलला ""संस्कारभारती'च्या चित्रकला विभागाचे अध्यक्ष रवी देव यांच्या हस्ते होईल ."
राहील,सकाळी ११ ते रात्री आठ या वेळात प्रदर्शन खुले राहील .
,आदित्य चारी यांची पेन्सिल रेखांकने
होणार,"मुंबईचे चित्रकार आदित्य चारी यांच्या निवडक पेन्सिल पोर्ट्रेट्‌सचे प्रदर्शन रवी परांजपे फाऊंडेशनच्या ""संग्रह आर्ट प्लाझा'मध्ये २० ते २९ एप्रिलदरम्यान होणार आहे ."
झाली,"पंचविशीतच चारी यांची "" पोर्ट्रेट स्टडी मेड इझी ' आणि "" फिगर स्टडी मेड इझी ' ही पुस्तके प्रकाशित झाली ."
होईल,त्याच्या प्रदर्शनाचे उद्‌घाटन ज्येष्ठ चित्रकार दत्तात्रेय पाडेकर यांच्या हस्ते २० तारखेला सायंकाळी सहा वाजता होईल .
,सकाळी १० ते दुपारी एक आणि सायंकाळी चार ते आठ या वेळात १ .
होते,"पुणे विद्यापीठातील पाली , संस्कृतचे विद्यार्थीही या वेळी उपस्थित होते ."
होण्यास होणार असून करण्याचे दिले,""" सारनाथ येथील "" सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ हायर तिबेटन स्टडीज "" आणि "" भांडारकर संस्था "" यांच्या अशा एकत्रित प्रयत्नांतून तरुण संशोधकांच्या पिढीला अभ्यासाच्या नव्या वाटा खुल्या होण्यास मदत होणार असून , त्यासाठी सर्वतोपरी साह्य करण्याचे अभिवचनही दलाई लामा यांनी आपल्या मनोगतात दिले ."
म्हणाले वाढत,"ते पुढे म्हणाले , "" जगात सर्वत्र अशांती आणि दहशतवाद वाढत आहे ."
वळत,तसेच अनेक लोक अध्यात्म - तत्त्वज्ञानाकडेही वळत आहेत .
होण्याची आहे,अशा विरोधाभासाच्या परिस्थितीत बौद्ध तत्त्वज्ञानाचा प्रसार वेगाने होण्याची गरज आहे .
होय,बौद्ध तत्वज्ञानानुसार ध्यानधारणा म्हणजे भावभावनांचे मानवी ज्ञान होय .
सापडतो,"बुद्धवचनांचा "" त्रिपिटक "" संग्रह विविध भाषांत सापडतो ."
आहे,"त्यात पाली , जपानी , चिनी , तिबेटी , सिंहली , बर्मी आदी भाषांचा समावेश आहे ."
आहेत,मात्र पाठभेदही अनेक आहेत .
करून केली पाहिजेत,ते दूर करून बुद्धवचने एकत्रित केली पाहिजेत .
झाले,काळाच्या ओघात बुद्धवचनांचे मूळ संस्कृत ग्रंथ नष्ट झाले आहेत .
आहेत,बौद्ध धर्मातील चार प्रमुख संप्रदायांचे ग्रंथही वेगवेगळ्या भाषांत आहेत .
आहेत,तिबेटी भाषेत असे चार हजार ५६९ ग्रंथ आहेत .
होणे आहे,त्यांचा अभ्यास होणे आवश्‍यक आहे . ' '
असणाऱ्या करून देणारे रचले,नालंदा विद्यापीठात असणाऱ्या नागार्जुन ते अतीश ( दीपंकर श्रीज्ञान ) या परंपरेतील १७ बौद्ध पंडितांच्या कार्याचा परिचय करून देणारे २५ श्‍लोक स्वतः दलाई लामा यांनी तिबेटी भाषेत रचले आहेत .
केल्याबद्दल करण्यात,त्यांचा समश्‍लोकी संस्कृत काव्यमय अनुवाद डॉ. बहुलकर यांनी केल्याबद्दल लामा यांच्या हस्ते बहुलकर यांचा विशेष सन्मान या वेळी करण्यात आला .
झाला असून दिला,"या श्‍लोकांचा हिंदी , चिनी , इंग्रजी आदी भाषांतही अनुवाद झाला असून , बहुलकर यांनी तो दलाई लामा यांना दिला ."
दिला,लामा यांनी तो म्यानमारच्या बौद्ध अभ्यासकांना दिला .
दिली होती,दलाई लामा यांनी १९५६ साली भांडारकर संस्थेला भेट दिली होती .
केले नव्हते,तेव्हा त्यांनी सर्वोच्च धर्मगुरुचे पद ग्रहण केले नव्हते .
आहे,त्यांचे मूळ नाव तेनजिन ग्याचे ( अर्थ ः शासनधर सागर ) असे आहे .
देण्यात,त्यांना त्यावेळचे जुने छायाचित्र आज भेट देण्यात आले .
असल्याचे म्हणाले,दलाई हा मंगोलियन शब्द तर लामा हा तिबेटी शब्द असल्याचे ते म्हणाले .
केलेल्या झाला,दोन सोने व्यापाऱ्यांवर तीन अनोळखी हल्लेखोरांनी केलेल्या हल्ल्यात एक व्यापारी ठार ; तर दुसरा गंभीर जखमी झाला .
असलेली पळवून नेली,हल्लेखोरांनी व्यापाऱ्यांकडील सोन्याचे दागिने असलेली बॅग पळवून नेली आहे .
असून आहेत,"नवजीत कोठारी असे मृत व्यापाऱ्याचे नाव असून , संजय परमार यांच्यावर नानावटी रुग्णालयात उपचार सुरू आहेत ."
घडली,ही घटना सांताक्रूझ येथे आज सायंकाळी साडेसात वाजता घडली .
व्ही चालले होते,कोठारी व परमार हे दोघेही एस. व्ही . रोड येथून रिक्षातून चालले होते .
असताना अडवली,त्याच वेळी बेसावध असताना तीन हल्लेखोरांनी रिक्षा अडवली .
देण्यास केला असता केला,"बॅग देण्यास परमार व कोठारी यांनी विरोध केला असता , हल्लेखोरांनी दोघांवरही चॉपरने हल्ला केला ."
झाला असल्याची केली आहे,हा हल्ला संपर्कातील व्यक्तींच्या मदतीनेच झाला असल्याची शक्‍यता सांताक्रूझ पोलिसांनी व्यक्त केली आहे .
करण्याइतकी असूनही टाकली,धावांचा पाठलाग करण्याइतकी बलाढ्य फलंदाजी असूनही पाकिस्तानच्या फलंदाजांनी सपशेल नांगी टाकली .
वगळता टिकण्याची दाखविली,"शोएब मलिक , कर्णधार इंझमाम उल हक व महंमद युसूफ यांचा अपवाद वगळता त्यांच्या एकाही फलंदाजाने खेळपट्टीवर टिकण्याची वृत्ती दाखविली नाही ."
केले,मलिकने विजयासाठी निकराचे प्रयत्न केले .
करत केली,त्याने ५४ चेंडूंत सहा चौकार व एक षट्‌कार अशी फटकेबाजी करत अर्धशतकी खेळी केली .
झाल्याने पडत असून होत असल्याची दिली,राज्यातील वीजनिर्मिती संच जुनाट झाल्याने ते वारंवार बंद पडत असून त्यामुळे वीजनिर्मितीवरही परिणाम होत असल्याची स्पष्ट कबुली ऊर्जामंत्री दिलीप वळसे - पाटील यांनी आज विधानसभेत प्रश्‍नोत्तराच्या तासात दिली .
बिघडत असल्याच्या करण्यात येईल दिली,"दरम्यान , अधिकाऱ्यांच्या हलगर्जीपणामुळे वीजकेंद्रातील संच वारंवार बिघडत असल्याच्या आरोपांची चौकशी करण्यात येईल , अशी ग्वाहीदेखील त्यांनी दिली ."
पडत असल्याबद्दल विचारला होता,परळी वैजनाथ वीजकेंद्रातील संच वारंवार बंद पडत असल्याबद्दल अशोक जाधव व सुनील केदार या आमदारांनी प्रश्‍न विचारला होता .
असल्याने पडत आहेत,वीजकेंद्रातील संच ३० वर्षांपेक्षा अधिक जुनाट असल्याने ते वारंवार बंद पडत आहेत .
झाली सांगतानाच पडल्याचे आढळलेले केले,"त्यामुळे परळी वीजकेंद्रात सुमारे ५२७ दशलक्ष युनिट कमी वीजनिर्मिती झाली , असे सांगतानाच कुणाही अधिकाऱ्यांच्या चुकीमुळे संच बंद पडल्याचे आढळलेले नाही , असे ऊर्जामंत्र्यांनी स्पष्ट केले ."
पडत आहेत,परंतु एकाच कारणामुळे तेच तेच संच पुन्हा पुन्हा बंद पडत आहेत .
आहे,देखभाल दुरुस्तीच्या नावाखाली अधिकाऱ्यांचा भ्रष्टाचार सुरू आहे .
व्हावी केली,"या प्रकाराची चौकशी व्हावी , अशी मागणी भाजपचे देवेंद्र फडणवीस यांनी केली ."
केली,ऊर्जामंत्र्यांनी ही मागणी मान्य केली .
आहे,राज्यातील ग्रामीण रुग्णालये व प्राथमिक आरोग्यकेंद्रांमध्ये कर्मचारीवर्ग अपुरा आहे .
बसावे घ्यावा दिले,"या संदर्भात एकदा मंत्री व राज्यमंत्र्यांनी एकत्र बसावे आणि सर्व रिक्त पदांचा आढावा घ्यावा , असे निर्देश विधानसभा अध्यक्ष बाबासाहेब कुपेकर यांनी आज दिले ."
असल्याबाबत विचारला होता,चंद्रपूर जिल्ह्यातील बल्लारपूर येथील ग्रामीण रुग्णालयात आवश्‍यक सोयीसुविधांचा अभाव असल्याबाबत सुधीर मुनगंटीवार यांनी प्रश्‍न विचारला होता .
नसल्याने होतात वेधले,"ग्रामीण रुग्णालये व प्राथमिक आरोग्यकेंद्रांमध्ये पुरेसे कर्मचारी नसल्याने जनतेचे हाल होतात , याकडे विरोधी पक्षनेते रामदास कदम यांनी सभागृहाचे लक्ष वेधले ."
उगवणारी पाहता आले,"पूर्व क्षितिजावर उगवणारी लाल रंगाची सूर्यकोर आणि अमावस्येचा काळा चंद्र , अशा विलोभनीय दृश्‍याने नववर्षाच्या पहिल्याच दिवशी संपूर्ण भारतातून आज खंडग्रास सूर्यग्रहण पाहता आले ."
झाकलेल्या उगवताना दिसली,अमावस्येच्या चंद्राने २५ टक्के झाकलेल्या स्थितीतच आज सूर्याची लालसर कोर पुण्यातून उगवताना दिसली .
घडले वाजून,धुके आणि प्रदूषणामुळे शहरातून सूर्याचे पहिले दर्शन घडले ते सात वाजून पन्नास मिनिटांनी .
असणारा आला होता,या वेळी ग्रहणस्थितीत असणारा सूर्य क्षितिजापासून तीन चार अंश वर आला होता .
सुखावणारे आला होऊ लागले,सुरवातीला डोळ्यांना सुखावणारे हे दृश्‍य सूर्य जसा वर आला तसे तेजस्वी होऊ लागले .
वापरून घेतला,"इमारतींच्या गच्चीवरून , सौरचष्मे , एक्‍स - रे फिल्म वापरून अनेक आकाशप्रेमींनी या संपूर्ण घटनेचा आनंद घेतला ."
पडले झाकले होते,हे खंडग्रास सूर्यग्रहण पुण्यातून प्रथम जेव्हा दृष्टीस पडले त्याचवेळी चंद्राने सूर्याला सर्वाधिक म्हणजे २५ टक्के एवढे झाकले होते .
होऊन होताना पाहिली गेली,यानंतर ग्रहणाचा उत्तरार्ध सुरू होऊन चंद्राची काळी प्रतिमा सूर्यावरून बाजूला होताना पाहिली गेली .
वाजून होऊन सुटले,सात वाजून ३५ मिनिटांनी चंद्र पूर्णत : सूर्यापासून वेगळा होऊन ग्रहण सुटले .
असल्यामुळे झाकल्यामुळे जाणवला,ग्रहण खंडग्रास असल्यामुळे आणि चंद्राने सूर्याला चतकोरच चतकोरच झाकल्यामुळे तापमानात विशेष फरक जाणवला नाही .
घडले असले झाल्यामुळे करता आले,"ग्रहण क्षितिजाजवळ घडले असले , तरी काही वेळातच सूर्य तेजस्वी झाल्यामुळे पुढील अवस्थांचे उघड्या डोळ्यांनी निरीक्षण करता आले नाही ."
दाखविला जाणारा पाहणेच केले,"अशा वेळी वृत्तवाहिन्यांवर दाखविला जाणारा "" लाइव्ह ' कार्यक्रम पाहणेच नागरिकांनी पसंत केले ."
ठरले,हे ग्रहण विविध संस्थांसाठीही पर्वणी ठरले .
पाहण्यासाठी केला,""" आयुका ' , ज्योतिर्विद्या परिसंस्था , आकाशमित्र , खगोल विश्‍व आदी संस्थांनी ग्रहण सुरक्षितरीत्या पाहण्यासाठी दुर्बीण , फिल्टर्स , सोलर गॉगल्स आदी साधनांचा वापर केला ."
केल्याप्रकरणी गेल्या द्यावा लागल्याची आली आहे,चुकीच्या पद्धतीने करआकारणी केल्याप्रकरणी गेल्या सहा वर्षांत महापालिकेला व्याजासह तब्बल एक कोटी ८३ लाख ३८ हजार रुपये परतावा द्यावा लागल्याची धक्कादायक माहिती उजेडात आली आहे .
मिळविण्यासाठी असलेल्या आहे,"करप्रणालीमध्ये "" गुणवत्ता प्रमाणपत्र "" मिळविण्यासाठी प्रयत्न सुरू असलेल्या महापालिकेच्या करआकारणी - करसंकलन विभागाच्या अजब कारभाराचा हा एक नमुना आहे ."
मागविलेल्या आली आहे,सामाजिक कार्यकर्ते विहार दुर्गे यांनी माहिती अधिकारात मागविलेल्या माहितीमधून ही धक्कादायक गोष्ट समोर आली आहे .
केलेल्या द्यावा लागला आहे,१९९९ ते २००५ या कालावधीत मिळकतकराची चुकीच्या पद्धतीने आकारणी केलेल्या सुमारे ५०हून अधिक प्रकरणांत महापालिकेला हा परतावा द्यावा लागला आहे .
घेतला,शिरोळ तालुक्‍यातील उदगाव येथील एका मुलीनेही प्रवेश घेतला .
नव्हती,प्रॅक्‍टिकलची कोणतीच सुविधा नव्हती .
घेऊन जात,"त्यामुळे विद्यार्थ्यांना घेऊन सी. डी. काणे आयको , डेक्कन सूत गिरणीला जात ."
जात असत,विद्यार्थी बस किंवा रिक्षाने जात असत .
जात,श्री. काणे सायकलने पुढे जात .
शिकवीत,पहिले तीन महिने ते एकटेच शिकवीत होते .
झाले आलेल्या राहण्याची करणे होते,महाविद्यालय सुरू झाले मात्र बाहेरून आलेल्या विद्यार्थ्यांच्या राहण्याची व्यवस्था करणे गरजेचे होते .
राहण्याची केली,"सुरवातीस गणपती माळी मास्तरांच्या खोल्यामध्ये , काही दिवस गौरी शंकर लॉजमध्ये , तर दोन - तीन महिने सिंधी पंचायत धर्मशाळेत राहण्याची व्यवस्था केली ."
राहण्याची केली,त्यानंतर मे महिन्यात राजवाड्याच्या मागील बाजूस विद्यार्थ्यांची राहण्याची सोय केली .
झाले,"दरम्यानच्या काळात डिसेंबर महिन्यात श्री. आजगावकर , श्री. पुजारी , डॉ. बी. बी. बरगाले संस्थेत नियुक्त झाले ."
होते,फेब्रुवारी १९८३ मध्ये वसंतदादा पाटील मुख्यमंत्री होते .
आले,कदमआण्णा पुतळ्याचे उद्‌घाटन आणि आयको सूत गिरणीच्या बी युनिटच्या उद्‌घाटनास ते येथे आले होते .
दिली,त्यावेळी त्यांनी संस्थेस भेट दिली .
जात,"राज्यातील विद्यार्थी अभियांत्रिकी शिक्षणासाठी कर्नाटक , िळनाडूत जात होते ."
येऊन केल्यास दिली केली,"अशा वेळी राज्यातील काही सहकारी संस्थांनी एकत्र येऊन अशी विनाअनुदान तत्त्वावरील अभियांत्रिकी विद्यालये सुरू केल्यास त्यास परवानगी दिली जाईल , अशी घोषणा काही महिन्यांनी त्यांनी केली ."
मिळाली,या घोषणेनंतर जून १९८३ला अभियांत्रिकीच्या अन्य अभ्यासक्रमांना आणि वस्त्रोद्योग अभियांत्रिकीच्या पदवी अभ्यासक्रमास परवानगी मिळाली .
केली,यावेळी मुंबईतील काहींनी वस्त्रोद्योग पदवी अभ्यासक्रमाबाबत शंका व्यक्त केली .
चालविता येतील मिळणार केले ठरवली,इतके अभ्यासक्रम गुणवत्तेने चालविता येतील का ? मुलांना नोकऱ्या मिळणार का ? असे प्रश्‍न उपस्थित केले ; मात्र ही शंका संस्थेने निष्प्रभ ठरवली .
नव्हते,संस्थेकडे यंत्रसामग्री आणि पुस्तके खरेदीसाठी पैसे नव्हते .
जाऊन मिळतील केली,मुंबईस जाऊन फूटपाथवर कमीत कमी पैशात पुस्तके मिळतील तितकी खरेदी केली .
दिली,"बापू कोळी , श्री. माने यांनी मोफत यंत्रे दिली ."
दिली,"श्री. बावचकर , श्री. उरणे यांनीही काही जुनी यंत्रे दिली ."
काढण्यात,यंत्रसामग्री काढण्यात आली .
जात होता,हा खर्च तीन लाखांच्या पुढे जात होता .
होते,१९८३ मध्ये केवळ संस्थेकडे जेमतेम १२ हजार रुपये होते .
सांगितली,श्री. काणे यांनी संस्थेचे अध्यक्ष कलाप्पा आवाडे यांना परिस्थिती सांगितली .
सांगितले काढा पडणार,"श्री. आवाडे यांनी सांगितले , तुम्ही पाया काढा , तुम्हाला पैसे कधीच कमी पडणार नाहीत ."
देतो,श्री. आवाडे यांचा हा विश्‍वास संस्थेस अजूनही प्रोत्साहन देतो आहे .
झाल्या पडला,आतापर्यंत १५ कोटी रुपयांच्या इमारती झाल्या ; मात्र संस्थेस कधीही पैसा कमी पडला नाही .
पाहून केले,संस्थेने गरजा पाहून अभ्यासक्रम सुरू केले .
झाला,टेक्‍स्टाईल प्लॅंट इंजिनिअर हा आशिया खंडातील पहिला अभ्यासक्रम येथे सुरू झाला .
झाले,"त्यानंतर मेकॅनिकल , इलेक्‍ट्रॉनिक्‍स , एम टेक टेक्‍स्टाईल टेक्‍नॉलॉजी , इन्मर्फोमेशन टेक्‍नॉलॉजी , पीएचडी असे अभ्यासक्रम सुरू झाले ."
गेल्या झाले,गेल्या वर्षीही टेक्‍स्टाईल केमिस्ट्री एम टेक आणि राज्यातील पहिले फॅशन टेक्‍नॉलॉजी अभियांत्रिकी पदवी अभ्यासक्रम येथे सुरू झाले .
असलेल्या आहेत,"सुरवातीस ३० विद्यार्थी आणि चार स्टाफ अशी स्थिती असलेल्या या संस्थेत आज ३०० शिक्षक - शिक्षकेतर कर्मचारी , २००० विद्यार्थी आहेत ."
झाली पोहचले,या संस्थेची केवळ संख्यात्मक वाढ झाली नाही तर विविध उपक्रमामुळे आणि संशोधनामुळे संस्थेचे नाव जागतिक पातळीवर पोहचले .
भटकावे असे आले,सुरवातीस छोट्या यंत्रसामग्रीसाठी भटकावे लागत असे ; त्याच संस्थेत आज कोट्यवधीची यंत्रसामग्री दर्जात्मक शिक्षण आणि कार्य यामुळे भेट म्हणून आले आहेत .
दिले,सुल्झर कंपनीने १९९६ला ४० लाखांचे यंत्र भेट दिले .
दिले,रिटर कंपनीने ७० लाख रुपयांचे यंत्र दिले .
दिले,मुराटा कंपनीने एअरजेट टेक्‍नॉलॉजीचे ८५ लाख रुपये किमतीचे यंत्र दिले .
दिले असून आहे,"स्लॅपोस्ट कंपनीने ऍटो कोनर , ओपन एंड स्पिनिंग मशीन दिले असून त्याची किंमत एक कोटी रुपयांच्यावर आहे ."
व्हावा करावेत केले,""" संख्याशास्त्रातील संशोधनाचा इतर विषयांनाही फायदा व्हावा , त्यासाठी प्रयत्न करावेत , ' ' "" असे आवाहन शिवाजी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. माणिकराव साळुंखे यांनी केले ."
झाली,"विद्यापीठातील संख्याशास्त्र विभागातर्फे "" स्टॅटिस्टिकल मॉडेलिंग अँड इन्फरन्स "" या विषयावर तीन दिवसांची राष्ट्रीय परिषद झाली ."
बोलत,त्या वेळी ते बोलत होते .
पुरविण्यात येतील सांगितले,"या वेळी डॉ. साळुंखे यांनी विभागाच्या भविष्यातील सर्व योजनांसाठी सुविधा पुरविण्यात येतील , असे सांगितले ."
झाले,पुणे विद्यापीठाच्या संख्याशास्त्र विभागाचे माजी प्रमुख डॉ. बी. के. काळे यांचेही या वेळी भाषण झाले .
केले,परिषदेचे समन्वयक डॉ. आर. एन. रट्टीहळ्ळी यांनी स्वागत केले .
घेतला,संख्याशास्त्र विभागप्रमुख डॉ. डी. टी. शिर्के यांनी विभागाच्या कार्याचा आढावा घेतला .
म्हटले,अनुजा पुजारी व अमित सुतार यांनी स्वागतगीत म्हटले .
होते,"या वेळी पुणे विद्यापीठातील संख्याशास्त्र विभागप्रमुख डॉ. उत्तरा नाईक - निंबाळकर , डॉ. रवी श्रीनिवासन ( म्हैसूर ) , डॉ. शैलजा देशमुख ( पुणे ) , डॉ. एम. श्रीहरी ( बडोदा ) , डॉ. एस. एस. नायक ( गुलबर्गा ) , डॉ. संगीता कुलथीनाल ( नाशिक ) , डॉ. एस. जे. वामन ( बंगळूर ) आदी उपस्थित होते ."
केले,"डॉ. डी. एन. काशीद , प्रा. अस्मिता कांबळे , प्रा. अरुण बसुगडे , प्रा. सी. एस. काकडे , प्रा. व्ही. बी. घुटे , सर्जेराव पवार यांनी संयोजन केले ."
केले,शरद वायकूळ आर्ट गॅलरी व सांस्कृतिक केंद्राचे संचालक व ज्येष्ठ निसर्ग चित्रकार शरद वायकूळ यांना दिल्लीतील कौन्सिल फॉर इकॉनॉमिक ग्रोथ अँड रिसर्च या संस्थेने राष्ट्रीय निर्माणरत्न ऍवार्ड प्रदान केले .
होता,जयपूरमध्ये पुरस्कार प्रदान सोहळा होता .
लाटेमुळे नव्हते,राजस्थानातील थंडीच्या लाटेमुळे वायकूळ उपस्थित नव्हते .
करण्यात,त्यामुळे हे ऍवार्ड त्यांना घरपोच करण्यात आले .
होत,वायकूळ यांच्या आर्ट गॅलरीच्या दुसऱ्या वर्धापन दिनाची सुरवात २ ते ६ मार्चअखेर होत आहे .
आहे,"२ व ३ मार्च रोजी वामनराव देशपांडे यांचे "" ज्ञानेश्‍वरीच्या सहवासात "" या विषयावर भाषण आहे ."
होईल,"चार मार्चला उदयोन्मुख चित्रकारांच्या ""पॅलेट नाईफ'वरील चित्रांच्या प्रदर्शनाचे उद्‌घाटन दिग्वविजय खानविलकर यांच्या हस्ते सायंकाळी सहा वाजता होईल ."
होईल होईल,"पाच मार्चला लेखिका श्रीमती उषा देव यांच्या "" कांच कमल "" या कथासंग्रहाचे प्रकाशन होईल व ६ मार्चला आर्ट व्हिजन फॅमिलीतर्फे कलासंपन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम ज्येष्ठ गायिका श्रीमती गीताताई उपळेकर यांच्या हस्ते होईल ."
आहे,कला सोहळा सर्वांसाठी विनामूल्य आहे .
होतील,कार्यक्रम वायकूळ आर्ट गॅलरीत होतील .
साधावा,अधिक माहितीसाठी २६९४७५६ येथे संपर्क साधावा .
असलेल्या उद्‌भवतात नसते म्हटले,"अगदी बालवयात झोपेच्या समस्या असलेल्या मुलांमध्ये पुढील काळात वर्तनदोष उद्‌भवतात आणि त्यांच्या आरोग्याची स्थितीही फारशी समाधानकारक नसते , असे ऑस्ट्रेलियातील संशोधकांनी म्हटले आहे ."
आढळून असल्या शोधून काढण्यासाठी झालेल्या केला,"मुलांमधील वर्तनसमस्या सर्वसामान्यपणे मोठ्या प्रमाणात आढळून येत असल्या तरी , त्यांचे मूळ शोधून काढण्यासाठी या तज्ज्ञांनी ऑस्ट्रेलियाच्या राष्ट्रीय बालआरोग्यविषयक पाहणीमध्ये सहभागी झालेल्या ४९८३ कुटुंबांचा सखोल अभ्यास केला ."
होत्या होते आढळून,"त्यात किमान २० टक्के मुलांना झोपेच्या किरकोळ समस्या होत्या , तर १४ टक्के मुलांमध्ये अशा समस्यांचे प्रमाण तीव्र होते , असे आढळून आले ."
लागणे होणे होते असलेल्या ओळखली जाणारी आढळून येण्याचे होते नोंदविले,"चटकन झोप न लागणे , झोपेत मध्येच जागे होणे या समस्यांचे प्रमाण मुलांमध्ये अधिक होते आणि अशा समस्या असलेल्या मुलांमध्ये एडीएचडी या नावाने ओळखली जाणारी मंत्रचाळेपणाची समस्या आढळून येण्याचे प्रमाण इतर मुलांपेक्षा १२ पटीने अधिक होते , असे निरीक्षण या तज्ज्ञांनी नोंदविले आहे ."
पडल्यापडल्या येणे उठल्यानंतरही वाटणे होता म्हटले,"अंथरुणावर पडल्यापडल्या लगेच झोप न येणे आणि झोपेतून उठल्यानंतरही ताजेतवाने न वाटणे या दोन समस्यांचा या वर्तनदोषाशी अधिक थेट संबंध होता , असेही या तज्ज्ञांनी म्हटले आहे ."
करण्यात,"तेथे या कैद्यांना औषधोपचार , समुपदेशनाची सोय करण्यात आली आहे ."
असणाऱ्या घेता आलेल्या वाढले असल्याचे केले,चार महिन्यांतील एचआयव्हीची बाधा असणाऱ्या कैद्यांचे प्रमाण लक्षात घेता तुरुंगाबाहेरून नव्याने आलेल्या कैद्यांमुळे हे प्रमाण वाढले असल्याचे त्यांनी कबूल केले .
आहे करणे बसत नसल्याचे सांगितले,मात्र निव्वळ एचआयव्ही आहे किंवा नाही यासाठी तुरुंगातील प्रत्येकाची जबरदस्तीने रक्ततपासणी करणे हे कारागृहाच्या नियमावलीत बसत नसल्याचे साठे यांनी सांगितले .
मिळणाऱ्या केली,""" पिपल्स युनियन फॉर सिव्हिल लिबर्टीज ' या संस्थेने तुरुंगातील कैद्यांना मिळणाऱ्या अपुऱ्या सोयीसुविधांबाबत न्यायालयात जनहित याचिका दाखल केली आहे ."
पुरवल्या जाणाऱ्या मिळणाऱ्या केल्या जाणाऱ्या केला,"कैद्यांना तुरुंगात पुरवल्या जाणाऱ्या सोयी - सुविधांबाबत या संस्थेचे अध्यक्ष योगेश कामदार यांनी या याचिकेमध्ये कैद्यांचे आरोग्य , त्यांना मिळणाऱ्या सोयीसुविधा ; तसेच तुरुंगातील क्षमतेपेक्षा अधिक केल्या जाणाऱ्या कैद्यांच्या संख्येबाबतही प्रश्‍न उपस्थित केला आहे ."
,""" बेस्ट बंद ' काळात प्रवाशांना "" शेअर टॅक्‍सीं ' मुळे दिलासा !"
,विजय पोयरेकर \ सकाळ वृत्तसेवा
,"मुंबई , ता . २१ -"
मिटल्याने सोडला पाहून आकारले,""" बेस्ट ' बस कर्मचाऱ्यांचा संप मिटल्याने नागरिकांनी सुटकेचा निःश्‍वास सोडला ; परंतु रिक्षा - टॅक्‍सीचालक - मालकांनी या काळात प्रवाशांची गरज पाहून अव्वाच्या सव्वा भाडे आकारले ."
बसली करता ठरलेल्या देऊन दिला,त्यामुळे नोकरदार आणि प्रवाशांच्या खिशाला चांगलीच चाट बसली ; परंतु दुसऱ्या बाजूला शेअर टॅक्‍सीचालकांनी मात्र या संपकाळातील दोन दिवसांत भाड्यामध्ये कोणतीही वाढ न करता नेहमीप्रमाणेच ठरलेल्या दराने सेवा देऊन मुंबईकरांना दिलासा दिला .
चालते मिळून चालविण्यात,"मुंबई टॅक्‍सीमेन्स युनियनच्या संलग्नतेने मुंबईत ३० मार्गांवर "" शेअर टॅक्‍सी ' सेवा चालते ; परंतु संपाच्या काळात आणखी १८ अतिरिक्त मार्गांवर मिळून या दोन दिवसांत एकूण ४८ मार्गांवर ही सेवा चालविण्यात आली ."
केला मिळविला आहे केले,"नेहमीपेक्षा संपाच्या या दोन दिवसांत स्वाभाविकपणे आमच्या सदस्यांनी १०० टक्के अधिक व्यवसाय केला ; पण त्याहीपेक्षा त्यांनी लोकांचा "" दुवा ' मिळविला , हे आमच्या दृष्टीने जास्त मोलाचे आहे , असे या युनियनचे जनरल सेक्रेटरी ए. एल. क्वॉड्रोस यांनी स्पष्ट केले ."
करण्यास देण्यात आल्यामुळे मिळाला असलेल्या दिल्याचे दिसून,"शुक्रवारी ( ता . २० ) खासगी बस , जीप आदी वाहनांना मुंबईत प्रवासी वाहतूक करण्यास परवानगी देण्यात आल्यामुळे शेअर टॅक्‍सींच्या बरोबरीने प्रवाशांना त्यांचाही आधार मिळाला ; पण शेअर टॅक्‍सी असलेल्या मार्गांवर प्रवाशांनी टॅक्‍सीलाच अधिक पसंती दिल्याचे दिसून आले ."
काढण्याच्या आहोत सांगितले,"तरीही आम्ही तोडगा काढण्याच्या दृष्टीने प्रयत्नशील आहोत ' ' , असे क्वॉड्रोस यांनी सांगितले ."
,""" स्मार्ट कार्ड ' योजना विचाराधीन"
मिळणारा वाढत,""" "" आमच्या "" शेअर टॅक्‍सी ' सेवेला मिळणारा प्रवाशांचा प्रतिसाद वाढत आहे ."
घेऊन करण्याचे आहे सांगितले,"या सेवेची लोकप्रियता लक्षात घेऊन , "" स्मार्ट कार्ड ' सारखी योजना चालू करण्याचे आमच्या विचाराधीन आहे ' "" ' , असे श्री . क्वॉड्रोस यांनी सांगितले ."
,एका तोफेची किंमत किती ? दीडशे कोटी
,"नाशिक रोड , ता . २२ -"
,तोफेची किंमत किती ? दीडशे कोटी .
वापरला जाणारा,त्यासाठी वापरला जाणारा बॉंब केवढ्याचा ? अंदाजे सोळा लाखांचा .
डागायला,एक बॉंब डागायला एवढा खर्च ?
होत,या आणि अशा संवादातून भारतीय लष्करातील तोफखान्यासंदर्भातील लोकांचे कुतूहल व्यक्त होत होते .
पाहून दिपणारे ऐकून दिपले जात,समृद्ध आयुध सामर्थ्य पाहून दिपणारे डोळे त्याच्या किंमती ऐकून आणखी दिपले जात होते .
असलेल्या फिरण्याची मिळाली,""" नो युवर आर्मी ' या युद्ध साहित्याच्या प्रदर्शनानिमित्ताने एरवी "" प्रतिबंधित क्षेत्र ' असलेल्या या भागात फिरण्याची संधी लोकांना मिळाली ."
साधली,त्यांनी ती चांगलीच साधली .
लावल्याचा वर्तविला जात होता,दिवसभरात पाच हजारांहून अधिक लोकांनी हजेरी लावल्याचा अंदाज वर्तविला जात होता .
असल्याने झाल्याने वाढवूनही मावळेपर्यंत झाली,प्रदर्शनाचा आजचा अखेरचा दिवस असल्याने आणि मोठी गर्दी झाल्याने प्रशासनाने दुपारची वेळ वाढवूनही सायंकाळी दिवस मावळेपर्यंत गर्दी काही कमी झाली नाही .
आवडले होते,कुणाला बोफोर्सचे सामर्थ्य आवडले तर कुणाला रडार यंत्रणेचे कुतूहल होते .
पडले,कुणी चेतक चिता आणि ध्रुव या हेलिकॉप्टरच्या प्रेमात पडले होते .
सोडणाऱ्या वाटत,काहींना वीस सेकंदात चाळीस रॉकेट सोडणाऱ्या लॉंचरचे अप्रूप वाटत होते .
लागलेल्या होती,सुट्या लागलेल्या बालगोपाळांना तर हे प्रदर्शन म्हणजे पर्वणीच होती .
लावण्याची मिळाली होती,लष्करी आयुधांना हात लावण्याची संधी त्यांना मिळाली होती .
बांधला जात होता,लष्करी जवान व सामन्यांमध्ये संवादाचा सेतू बांधला जात होता .
आहे,कालपासून प्रदर्शनाला मोठ्या प्रमाणावर गर्दी आहे .
लाभला,दोन दिवसांत या लष्करी प्रदर्शनाला नागरिकांकडून चांगला प्रतिसाद लाभला .
वाढवायला हवी होती आळविला,मात्र प्रदर्शनाची मुदत वाढवायला हवी होती अशा तक्रारीचा सूरही अनेकांनी आळविला .
धरली,महापालिका प्रशासकीय कामकाजाने धरली अत्याधुनिकतेची कास
,"नाशिक , ता . २१ -"
झालेल्या आणण्यासाठी केला,जवाहरलाल नेहरू नागरी पुनर्निर्माण अभियानात सहभागी झालेल्या नाशिक महापालिका प्रशासनाने आपल्या कामात अधिक गतिमानता आणण्यासाठी अत्याधुनिकतेचा स्वीकार केला आहे .
पाहायला मिळणार,"पुढील काळात नागरिक , अधिकारी व नगरसेवकांना अधिक चांगले काम पाहायला मिळणार आहे ."
करणारे असावे करणाऱ्या घेण्याचे करण्यात,"हे काम अधिक चांगले , तत्पर आणि वेळ - पैशाची बचत करणारे असावे , यासाठी राष्ट्रीय - आंतरराष्ट्रीय स्तरावर काम करणाऱ्या काही "" आयएसओ ' दर्जाच्या संस्थांचे मार्गदर्शन घेण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे ."
केली,महापालिका अंदाजपत्रकात प्रशासकीय कामकाजासाठी लाखो रुपयांची तरतूद केली जाते .
व्हावे मिळाली असतो,"कर्मचारी - अधिकाऱ्यांच्या माध्यमातून हे काम अधिक चांगले व्हावे , लोकांना चांगली सेवा मिळाली , हा त्यामागील मुख्य उद्देश असतो ."
आहेत,नाशिक महापालिकेच्या प्रशासकीय कामात आठ ते दहा वर्षांपासून सुधारणेचे प्रयत्न सुरू आहेत .
झालेल्या मिळाली,"तत्कालीन आयुक्त के. बी. बक्षी , बलदेव चंद यांच्यापासून सुरू झालेल्या अत्याधुनिकतेला के. बी. भोगे , विमलेंद्र शरण , विनिता सिंगल यांच्या काळात अधिक चालना मिळाली ."
मिळाली असून करीत,"विद्यमान आयुक्त विलास ठाकूर यांना नेहरू अभियानाच्या निमित्ताने अत्याधुनिकता आणण्याची पुरेपूर संधी मिळाली असून , ते त्यादृष्टीने नियोजन करीत आहेत ."
झाले,महापालिकेच्या सर्व विभागांचे संगणकीकरण केव्हाच पूर्ण झाले आहे .
चालणाऱ्या करण्यासाठी देण्यात,आपल्या विभागात चालणाऱ्या कामकाजाची संगणकावर सविस्तर नोंद करण्यासाठी कर्मचाऱ्यांनाही यापूर्वीच प्रशिक्षण देण्यात आले आहे .
आहे,बहुतांश विभागांत हे काम अतिशय चांगल्या पद्धतीने सुरू आहे .
केल्याने करून आले,मुळात कर्मचाऱ्यांनाच संगणक शिक्षण सक्तीचे केल्याने अनेक कर्मचारी स्वतःच हे शिक्षण पूर्ण करून मूळ प्रवाहात आले आहेत .
देऊन आणले,जकात विभागाने सर्वप्रथम आपल्या विभागातील कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण देऊन या प्रवाहात आणले .
करीत असून जोडले जाणार,"आज हे कर्मचारी जकात नाक्‍याच्या ठिकाणी यशस्वीपणे काम करीत असून , सर्व जकात नाके आता संगणकाच्या जाळ्याद्वारे जोडले जाणार आहेत ."
करून दाखविली,"यंदा पंचवार्षिक निवडणुकीत निवडणूक कक्षातील कर्मचारी , अधिकाऱ्यांनी संगणकाद्वारे याद्या तयार करून कामात एक वेगळी चुणूक दाखविली आहे ."
गेल्या करावा,यामुळे गेल्या पंचवार्षिकपेक्षा कमी खर्च प्रशासनाला निवडणुकीच्या कामकाजावर करावा लागला .
होण्यास झाली,खर्च व वेळेची बचत होण्यास यामुळे निश्‍चित मदत झाली आहे .
जोडणे मानला जात,वेब कॅमेऱ्याद्वारे सर्व विभागीय कार्यालये जोडणे हादेखील प्रशासकीय कामकाजातील महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे .
घेणे पाहायला मिळाले,"वेब कॅमेऱ्याद्वारे सर्व माहिती घेणे , व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारा संवाद साधण्याचे उत्तम काम निवडणुकीच्या निमित्ताने नाशिककरांना पाहायला मिळाले आहे ."
केला असून होऊ लागलेली ठेवावी म्हणता,"लेखा , लेखाधिकारी , पाणीपुरवठा , नगररचना , जकात , जन्म - मृत्यू नोंदणी , घरपट्टी , पाणीपट्टी बिले यांसारख्या सर्वच कामांत आता प्रशासनाने संगणक प्रणालीचा स्वीकार केला असून , ""ई - महापालिके'च्या दृष्टीने होऊ लागलेली ही वाटचाल निश्‍चित नाशिककरांना लक्षात ठेवावी अशीच म्हणता येईल ."
पाठवून बोलावून घेतली जात,"त्यासाठी प्रशासनाने पुणे , बंगळूर , मुंबई येथील काही नामांकित संस्थांच्या ठिकाणी आपले अधिकारी प्रशिक्षणासाठी पाठवून , तसेच त्यांच्या अधिकाऱ्यांना आपल्याकडे बोलावून माहिती घेतली जात आहे ."
,गतिशील महापालिका प्रशासन
,- अत्याधुनिक बाबींना दैनंदिन प्रशासकीय कामात प्राधान्य
बुजविण्यात असल्याचे आणून,सहा किलोमीटरचे नाले सर्वसाधारण सभेच्या मान्यतेने पूर्णपणे बुजविण्यात आले असल्याचे आयुक्त प्रवीणसिंह परदेशी यांनी सभागृहाच्या निदर्शनास आणून दिले .
म्हणाले आहेत झाली,"ते म्हणाले , "" "" चाळीसपैकी वीस किलोमीटरच्या क्षेत्रावर गुंठेवारीची अतिक्रमणे आहेत ; तर उर्वरित क्षेत्रावर काही प्रमाणात अतिक्रमणे झाली आहेत . ' '"
दिलेल्या होण्यासाठी असलेल्या झाली आली,"आयुक्तांनी दिलेल्या माहितीवरून शहरातील नैसर्गिकरीत्या पाण्याचा निचरा होण्यासाठी असलेल्या सुविधांची काय दुरवस्था झाली आहे , त्याची माहिती समोर आली आहे ."
घडलेल्या झाली,बाणेर आणि बावधन येथे घडलेल्या दुर्घटनांवरून आज सर्वसाधारण सभेत जोरदार चर्चा झाली .
करताना दिली,त्यावर खुलासा करताना आयुक्त प्रवीणसिंह परदेशी यांनी ही माहिती दिली .
करण्यात दिली,सध्या करण्यात येत असलेल्या उपाययोजना आणि दीर्घकालीन उपाययोजनांची माहिती त्यांनी दिली .
म्हणाले करून घेण्यात,"ते म्हणाले , "" "" प्रायमूव्ह या कंपनीकडून महापालिकेच्या वतीने सर्व्हे करून घेण्यात आला आहे ."
आली,त्यामध्ये ही माहिती उजेडात आली आहे .
झालेला,अद्याप या संस्थेकडून अंतिम अहवाल सादर झालेला नाही .
दर्शविण्यात,विकास आराखड्यात उपनाले दर्शविण्यात आलेले नाहीत .
करण्यासाठी पाठविण्यात,""" प्रायमूव्ह ' संस्थेच्या अहवालाचा समावेश समाविष्ट गावांच्या विकास आराखड्यात करण्यासाठी राज्य शासनाकडे पाठविण्यात येईल . ' "" '"
होणारी उलगडणारे झाला,"नेहमीच्या किल्ल्यांची छायाचित्रांतून होणारी नवी ओळख , तेथील परिसराची माहिती , अनेक अनोळखी गड - कोटांचे उलगडणारे विविध पैलू अन्‌ छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अडीचशे दुर्गांचा तब्बल ४० हजार छायाचित्रांचा खजिना आज पुणेकरांसाठी खुला झाला !"
साधून आयोजिण्यात,"शिवराज्याभिषेक दिनाचे निमित्त साधून छत्रपतींच्या गड - कोटांच्या छायाचित्रांचे भव्य प्रदर्शन ""राजा शिवाजी डॉट कॉम'च्या वतीने आयोजिण्यात आले आहे ."
झाले,"शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे , महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे , महापौर राजलक्ष्मी भोसले आणि ""राजा शिवाजी डॉट कॉम'चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी मिलिंद वेर्लेकर यांच्या उपस्थितीत गणेश कला क्रीडा मंच येथे पहाटे पाच वाजता शिवप्रेमींच्या साक्षीने प्रदर्शनाचे उद्‌घाटन झाले ."
येत्या आहे,येत्या रविवारपर्यंत ( ता . १ जुलै ) सकाळी १० ते रात्री नऊ या कालावधीत हे प्रदर्शन सर्वांसाठी खुले आहे .
आयोजिण्यात आलेल्या घेतली जाणार,""" फोर्टस ऑफ किंग शिवाजी ' या संकल्पनेअंतर्गत एवढ्या भव्य प्रमाणावर आयोजिण्यात आलेल्या प्रदर्शनाची नोंद "" गिनेस बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड ' तर्फे घेतली जाणार आहे ."
असलेल्या टाकले येतो,"एखाद्या तटबंदीप्रमाणे असलेल्या प्रवेशद्वारातून पाऊल टाकले , की राज्यातल्या किल्ल्यांचा इतिहास असंख्य छायाचित्रांतून सामोरा येतो ."
पाहायला,शिवाजी महाराजांच्या सिंहासनाची प्रतिकृतीही पाहायला मिळते .
गेल्या भटकून घेणाऱ्या असून पोचेल काढले,""" "" गेल्या दोन वर्षांपासून रानोमाळ भटकून गड - कोटांची छायाचित्रे घेणाऱ्या छायाचित्रकारांना प्रदर्शनाचे सर्व श्रेय असून , त्यांच्यामुळे शिवाजी महाराजांचे नाव जगाच्या कानाकोपऱ्यात पोचेल , ' ' असे प्रशंसोद्‌गार बाबासाहेब पुरंदरे यांनी काढले ."
म्हणाले पोचायला हवे,"ते म्हणाले , "" "" शिवाजी महाराजांचे चरित्र जगात सर्वदूर पोचायला हवे ."
केलेले पोचेल होईल,"जगाच्या भाषेत महाराजांनी केलेले कार्य पोचेल , तेव्हा त्यांची खरी ओळख सर्वांना होईल ."
उभारलेले पाहण्याची होण्याची लाभली आहे,"गड - कोटांच्या माध्यमातून महाराजांनी उभारलेले कार्य पाहण्याची , त्याचा साक्षीदार होण्याची संधी लाभली हे आपले भाग्यच आहे . ' '"
होणार आहे,""" "" शिवाजी शहाजी भोसले या नावाची ""गिनेस'मध्ये नोंद होणार , याला सर्वाधिक महत्त्व आहे ."
येईल,छायाचित्र प्रदर्शनाद्वारे गड - कोटांची माहिती पुन्हा जनसामान्यांपर्यंत येईल .
ठरेल केला,"नव्या पिढीसाठी हे प्रदर्शन प्रेरणादायी ठरेल , ' ' असा विश्‍वास राज ठाकरे यांनी व्यक्त केला ."
दिल्या,महापौर राजलक्ष्मी भोसले यांनीही प्रदर्शनास शुभेच्छा दिल्या .
करताना काढल्याचे सांगितले,मिलिंद वेर्लेकर यांनी प्रदर्शनामागील भूमिका स्पष्ट करताना ५३ जणांच्या गटाने दोन स्वतंत्र मोहिमांत ही छायाचित्रे काढल्याचे सांगितले .
झाला केले,"ज्ञान प्रबोधिनीच्या विद्यार्थ्यांनी "" शिवाचा झाला जयजयकार ' हे गीत सादर केले ."
होते लागणाऱ्या करायचा आहे,पुणे शहराची वाढ प्रचंड वेगाने वाढ होते आहे ; पण त्या वाढीसाठी लागणाऱ्या खर्चाचा बोजा मात्र कोणी सहन करायचा हा प्रश्‍न आहे .
करणाऱ्यांकडून करायला केला असला होणाऱ्या उचलला जात,"महापालिकेने नवीन बांधकाम करणाऱ्यांकडून मोठ्या प्रमाणावर विकसन शुल्क वसूल करायला प्रारंभ केला असला , तरीही या शुल्कातून विकासासाठी होणाऱ्या खर्चाचा फक्त वीस टक्केच बोजा उचलला जात आहे ."
झाली,पुणे महापालिकेतील सर्वसाधारण सभेतील प्रश्‍नोत्तरांमध्ये आज ही बाब स्पष्ट झाली .
करण्यास देण्यात,शहरात एका वर्षात पाच कोटी ३७ लाख चौरस फुटांचे बांधकाम करण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे .
विचारलेल्या देण्यात आलेल्या आली,महापालिकेच्या जून महिन्याच्या कार्यपत्रिकेवर राष्ट्रवादी कॉंग्रेसचे नगरसेवक नीलेश निकम यांनी विचारलेल्या लेखी प्रश्‍नाला देण्यात आलेल्या उत्तरावरून ही माहिती समोर आली .
होत असताना होत झाले,"शहराची वाढ वेगाने होत असताना मूलभूत सुविधांची उभारणी त्या वेगाने का होत नाही , याचे उत्तरच यातून स्पष्ट झाले ."
देताना म्हणाले गेल्या देण्यात,"याबाबत माहिती देताना नगर अभियंता प्रशांत वाघमारे म्हणाले , "" "" गेल्या वर्षभरात पाच कोटी ३७ लाख चौरस फुटांच्या बांधकामांना मंजुरी देण्यात आली आहे ."
मिळाले,"त्यातून महापालिकेस विकसन शुल्कापोटी २७ कोटी रुपये , तर प्रीमियमपोटी १७९ कोटी , असे सुमारे २०६ कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळाले . ' '"
म्हणाले देताना आकारण्यात असेल आकारण्यात,"वाघमारे म्हणाले , "" "" निवासी बांधकामास परवानगी देताना प्रतिचौरस फूट सहा रुपये विकसन शुल्क आकारण्यात येते ; तर बिगर निवासी असेल तर प्रतिचौरस फूट १२ रुपये आकारण्यात येतो ."
आहे,वास्तविक हे शुल्क अपुरे आहे .
झाल्यानंतर पुरविण्यासाठी येतो,नवे बांधकाम झाल्यानंतर त्या ठिकाणी सर्व मूलभूत सुविधा पुरविण्यासाठी प्रतिचौरस फूट १२५ ते १५० रुपये खर्च महापालिकेस येतो .
घेता वाढविण्याची आहे,हे लक्षात घेता हे दर आणखी वाढविण्याची आवश्‍यकता आहे .
मिळते,बांधकाम साहित्याच्या जकातीतूनही काही उत्पन्न महापालिकेस मिळते .
मिळणाऱ्या होतो,तरी देखील मिळणाऱ्या उत्पन्नापेक्षा खर्च अधिक होतो .
आकारते,एमआरटीपी ऍक्‍टमधील तरतुदीनुसार सध्या पुणे महापालिका जास्तीत जास्त विकसन शुल्क आकारते आहे .
आहेत,हे दर कमाल आहेत .
वाढविता येणार,ते यापेक्षा वाढविता येणार नाहीत .
वाढविण्यासाठी करावा लागेल,ते आणखी वाढविण्यासाठी कायद्यात बदल करावा लागेल .
करण्यासाठी असून ठरविण्याचे देण्याचे आहे,"कायद्यात बदल करण्यासाठी राज्य शासनाकडे विचार सुरू असून , नव्या कायद्यात हे दर महापालिकेस ठरविण्याचे अधिकार देण्याचे प्रयोजन आहे ' ' ."
म्हणाले देण्यात करण्यात देण्यात,"कॉंग्रेसचे गटनेते आबा बागूल म्हणाले , "" "" ज्या बांधकामांना महापालिकेकडून परवानगी देण्यात येते , त्यांना प्रीमियमपोटी काही चौरस फूट बांधकाम मोफत करण्यात परवानगी देण्यात येते ."
घेतले वाढणार,"ते लक्षात घेतले , तर हे बांधकाम आणखी दीड कोटी चौरस फुटांनी वाढणार आहे . ' '"
म्हणाले होते,"नगरसेवक चेतन तुपे म्हणाले , "" "" या बांधकाम परवानगीतून महापालिकेस २०६ कोटी रुपयांचे उत्पन्न होते ."
पुरविण्यासाठी करावा,"मात्र , तेथे सुविधा पुरविण्यासाठी सातशे कोटी रुपयांचा खर्च महापालिकेस करावा लागतो ."
करावा,त्यामुळे महापालिकेस किमान पाचशे कोटी रुपयांचा अतिरिक्त खर्च करावा लागतो .
आहे,ही मोठी विसंगती आहे . ' '
गेल्या होत,पुणे महापालिकेच्या हद्दीत गेल्या पाच ते सहा वर्षांमध्ये अशाच वेगाने बांधकाम होत आहे .
पुरविण्यासाठी करावा लागेल करता,"त्यामुळे या सर्व कामांना सुविधा पुरविण्यासाठी नक्की किती खर्च करावा लागेल , याचा अंदाज कोणालाच व्यक्त करता आला नाही ."
लागणार देताना घेतले आहेत विचारली,"मजुरांच्या तात्पुरत्या घरांचा आराखड्यात उल्लेख बंधनकारक कामगारांच्या तात्पुरत्या घरांनाही या पुढे मान्यता लागणार या चर्चेदरम्यान बांधकामांना परवानगी देताना मजुरांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने काही निर्णय महापालिकेने घेतले आहेत की नाही , याची माहिती शिवसेनेचे गटनेते श्‍याम देशपांडे यांनी विचारली ."
झालेल्या गेले वेधले,""" बाणेर आणि बावधन येथे चार दिवसांपूर्वी झालेल्या दुर्घटनेत अकरा कामगारांचे बळी गेले आहेत , ' याकडे त्यांनी लक्ष वेधले ."
म्हणाले करताना करणार दाखविणे करण्याचा घेतला,"त्यावर वाघमारे म्हणाले , "" "" येथून पुढे बांधकामाचा आराखडा मान्य करताना त्यामध्ये मजुरांसाठीच्या तात्पुरत्या घराची सोय कुठे करणार , हे दाखविणे बांधकाम व्यावसायिकांना बंधनकारक करण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे . ' '"
नेला,अखेर तेथील नागरिकांनी पोलिस ठाण्यावरच मोर्चा नेला .
झाली,त्यानंतर तिच्या काकाला अटक झाली .
वारले,अश्‍विनीचे वडील काही वर्षांपूर्वीच वारले .
हरपले,मागच्या वर्षी आईचे छत्रही हरपले .
करण्यात,त्यानंतर सामजिक कार्यकर्त्यांच्या मदतीने तिची धाकटी बहीण स्वाती आणि भाऊ ओमकार याला मानखुर्द येथील बालनगरीमध्ये दाखल करण्यात आले .
राहू लागली,अश्‍विनी मात्र तिच्या आजीबरोबर मावशीकडे राहू लागली .
हसरी झाली,आजी वारल्यानंतर हसरी - खेळती अश्‍विनी शांत आणि विक्षिप्त झाली .
बोलतानाही अडखळू लागली,ती बोलतानाही अडखळू लागली .
केला,काका ( मावशीचा नवरा ) नागनाथ निर्गुडे याने तिचा शारीरिक छळ सुरू केला .
साधणे केले,बाहेरच्यांशी संपर्क साधणे तिला बंद केले .
लुबाडली,तिचे दागिने आणि खोलीदेखील त्याने लुबाडली .
भेटू,मागील वर्षभरात तिला एकदाही तिच्या भावंडांना भेटू दिले नाही .
नव्हे होत असल्याचेही सांगितले,"केवळ शारीरिक छळच नव्हे ; तर लैंगिक शोषण होत असल्याचेही ""घर हक्क जागृती परिषद'च्या विद्या चव्हाण यांनी सांगितले ."
गेली विचारला पळून गेली दिल्याचे सांगितले,"जया निर्भवले या सामजिक कार्यकर्तीने "" बालप्रफुल्लता ' संघटनेतर्फे काल पोलिसांना "" अश्‍विनी कुठे गेली ' , असा जाब विचारला असता "" ती पळून गेली असेल ' , असे उत्तर पोलिसांनी दिल्याचे निर्भवले यांनी सांगितले ."
आहे,अश्‍विनी हे या विभागातील एक प्रातिनिधीक उदाहरण आहे .
झाल्या संगितले,"मागील वर्षभरात या परिसारात १४९ ""मिसिंग'च्या तक्रारी दाखल झाल्या आहेत , असे वरिष्ठ पोलिस निरीक्षक आहेर यांनी संगितले ."
वाढत,कुरार व्हिलेज परिसरात हे प्रमाण वाढत आहे .
पळून वाटत,"अश्‍विनीच्या एकूण वागणुकीवरून ती कुणाबरोबर पळून जाईल , असे वाटत नाही ."
लावू सांगितले,"तरीही लवकरच आम्ही या प्रकरणाचा छडा लावू , असे वरिष्ठ पोलिस निरीक्षक रा . वि . आहेर यांनी सांगितले ."
काढणारे असलेले रंगली,पंतांची विनाकारण खोडी काढणारे शिवसेना नेते प्रमोद नवलकर आणि वृश्‍चिक रास असलेले शिवसेना खासदार मनोहरपंत जोशी यांची जुगलबंदी बुधवारी ( ता . ११ ) चांगलीच रंगली .
आहे जात गेलाच मारल्याशिवाय राहत सांगत गेलेल्या मारला,"माझी रास वृश्‍चिक आहे , विंचू कुणाच्या वाटेला जात नाही आणि गेलाच तर डंख मारल्याशिवाय राहत नाही , असे सांगत मनोहरपंतांनी त्यांच्या वाटेला गेलेल्या नवलकरांना अनेकदा "" डंख ' मारला ."
होते,"निमित्त होते "" युगपुरुष बाळासाहेब ठाकरे ' यांच्या पुस्तक प्रकाशनाच्या सोहळ्याचे ."
रंगलेल्या लुटला,"शिवसेनेच्या दोन ज्येष्ठ नेत्यांमध्ये "" गिरगावकर विरुद्ध दादरकर ' अशा रंगलेल्या "" जुगलबंदी ' चा वांद्रे येथील रंगशारदा सभागृहात उपस्थितांनी मनमुराद आनंद लुटला ."
झाली सांगितलेल्या,जुगलबंदीला सुरुवात झाली ती या पुस्तकाचे प्रकाशक राजाभाऊ रायकर यांनी सांगितलेल्या किश्‍श्‍यातून .
दिली होती,प्रकाशनाआधी आपण पुस्तकाची आवृत्ती जोशी व नवलकर यांना दिली होती .
जाणून केला,प्रकाशनाच्या सकाळी दोघांकडून अभिप्राय जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला .
झाल्याचे सांगितले,नवलकरांनी पुस्तक अप्रतिम झाल्याचे सांगितले .
सांगितला म्हणाले आवडले झाले,"हा अनुभव जोशींना सांगितला तेव्हा ते म्हणाले , नवलकरांना पुस्तक आवडले म्हणजे ते चांगलेच झाले असणार ."
करण्याची,कारण त्यांना कधीच कुणाची स्तुती करण्याची सवय नाही .
सांगताच उडाले,असा अनुभव सांगताच सभागृहात हास्याचे फवारेच उडाले .
करण्यासाठी राहिले टाकत होती विचारताच पिकला,"नवलकर आपले मनोगत व्यक्‍त करण्यासाठी उभे राहिले व त्यांनी पुस्तकाचे लेखक दिलीप जोशी यांच्याकडे कटाक्ष टाकत येथेही जोशी नावाची गरज होती का , असे विचारताच पुन्हा एकदा हशा पिकला ."
झाल्याचा आहे,पुस्तकाच्या बाराव्या पानावर बाळासाहेबांवर गिरगावात संस्कार झाल्याचा उल्लेख आहे .
केल्याचे म्हणाले फुटले,"त्यामुळे पंतांनी १२ पानावरच पुस्तक बंद केल्याचे नवलकर म्हणाले आणि गिरगावकर विरुद्ध दादरकर ""वादा'ला तोंड फुटले ."
संपेपर्यंत ठेवला होता,नवलकरांचे भाषण संपेपर्यंत पंतांनी आपला दारूगोळा सज्ज ठेवला होता .
काढले चालले म्हणून लगावला,"विनाकारण पन्नास पुस्तके काढण्यापेक्षा एक युगपुरुषसारखे पुस्तक काढले असते तरी चालले असते , असे म्हणून त्यांनी नवलकरांना पहिला टोला लगावला ."
निवडले म्हणताच पिकला,"बाळासाहेबांनी शिवसेनेच्या पहिल्या सभेसाठी गिरगावऐवजी दादरच निवडले , शिवसेना भवनही दादरमध्ये , मार्मिकही दादरचेच , असे म्हणताच सभागृहात पुन्हा हशा पिकला ."
वाटत,मला या पुस्तकाचे कौतुक वाटत नाही .
लिहूच शकत म्हणत झाले,"कारण जोशी नावाचा माणूस कधी वाईट लिहूच शकत नाही , असे म्हणत जोशी सरांकडून नवलकरांना बूमरॅंग झाले ."
रंगली झाला करावा,या दोन्ही ज्येष्ठ नेत्यांमध्ये जुगलबंदी जितकी चांगली रंगली त्याचा शेवटही तितकाच रंगतदार झाला व त्यासाठी शिवसेना कार्याध्यक्षांनाच आपल्या भाषणात गिरगावकर - दादरकर वादात हस्तक्षेप करावा लागला .
म्हणाले म्हणाले पाहिली,"उद्धव ठाकरे म्हणाले , की बाळासाहेब एकदा मला म्हणाले होते , की मी गिरगावचीही माणसे पाहिली आणि दादरचीही ..."
जाऊन राहिलेले हसून दिला,त्यामुळे आपण आपले वांद्य्रात जाऊन राहिलेले बरे ! प्रेक्षकांनी उद्धवच्या या समयसूचकतेवर हसून तितकाच जोरदार प्रतिसाद दिला .
असलेल्या समजल्या जाणाऱ्या मिळाला आली,वार्षिक ४५१ कोटींपेक्षा जास्त अंदाजपत्रक असलेल्या राज्यातील श्रीमंत समजल्या जाणाऱ्या भिवंडी - निजामपूर शहर महापालिका शिक्षण मंडळातील सुमारे ६०० शिक्षकांना तीन महिने पगार मिळाला नसून त्यांच्या कुटुंबांवर उपासमारीची वेळ आली आहे .
करणाऱ्या देत छेडणार असून पडल्यास घेणार दिलेल्या केले,"पगाराची चौकशी करणाऱ्या शिक्षकांना महापालिका प्रशासन आणि शिक्षण मंडळ सापत्न वागणूक देत असल्याने महापालिकेतील महाराष्ट्र राज्य प्राथमिक शिक्षक संघटना आंदोलन छेडणार असून जरूर पडल्यास न्यायालयात धाव घेणार आहेत , असे संघटनेचे सरचिटणीस वसंत तरे , अध्यक्ष बाबासाहेब पालवे आदी पदाधिकाऱ्यांनी प्रसिद्धीस दिलेल्या पत्रकात नमूद केले आहे ."
असून गेल्या मिळत,भिवंडी महापालिका शिक्षण मंडळात ५९० शिक्षक कार्यरत असून गेल्या कित्येक महिन्यांपासून शिक्षकांना वेतन वेळेवर मिळत नाही .
होत आली,तीन - तीन महिने पगार उशिरा होत असल्याने शिक्षकांवर उपासमारीची वेळ आली आहे .
केली दाखविले,शिक्षण मंडळाकडे पगाराची चौकशी केली असता महापालिका आयुक्तांकडे बोट दाखविले जाते .
घेऊन करूनही मिळत नसल्याचे केले,आयुक्तांसोबत अनेक वेळा भेटी घेऊन चर्चा करूनही आश्‍वासनापलीकडे काहीही मिळत नसल्याचे शिक्षक संघटनेने नमूद केले आहे .
भागविणे झाले आहेच,अनियमित पगारामुळे शिक्षकांना अन्न - आरोग्य या मूलभूत दैनंदिन गरजा भागविणे कठीण झाले आहेच .
राहिल्याने सोसावा,"शिवाय बॅंका , पतपेढ्या , विमा कंपन्या आदींची देणी थकीत राहिल्याने शिक्षकांना व्याज , दंडात्मक रक्कम इत्यादी भुर्दंड सोसावा लागत आहे ."
अडलेली नसताना होत असतानाच झाली उलगडणारे आहे,महापालिकेची कोणतीही कामे निधीविना अडलेली नसताना ; तसेच महापालिकेच्या अन्य विभागातील कर्मचाऱ्यांचे पगार नियमितपणे होत असतानाच केवळ शिक्षकांच्या पगारासाठीच निधीची कमतरता कशामुळे निर्माण झाली हे न उलगडणारे कोडे आहे .
देणे असून करण्याची घेण्याची होणे असल्याचे केले,नियमित पगार देणे ही प्रशासनाची जबाबदारी असून त्यासाठी शिक्षक संघटनेला वारंवार पाठपुरावा करण्याची किंवा आंदोलनाचा पवित्रा घेण्याची गरज निर्माण होणे हे प्रशासनाच्या गैरव्यवस्थेचेच निदर्शक असल्याचे संघटनेने नमूद केले आहे .
वाढता झालेला असून पाहिला जात,"बेसुमार विद्यार्थीसंख्या , जादा वर्ग , अपुरी शिक्षकसंख्या , शैक्षणिक - अशैक्षणिक कामांचा वाढता व्याप यामुळे भिवंडी महापालिकेतील शिक्षक आधीच त्रस्त झालेला असून अनियमित पगारामुळे त्यांच्या संयमाचा अंत पाहिला जात आहे ."
निघाल्यास भासल्यास घेण्याचा स्वीकारावा लागेल दिला,"या परिस्थितीतून समाधानकारक मार्ग न निघाल्यास संघटनेला तीव्र आंदोलनाचा किंवा आवश्‍यकता भासल्यास न्यायालयात धाव घेण्याचा मार्ग स्वीकारावा लागेल , असा इशारा संघटनेचे अध्यक्ष बाबासाहेब पालवे , सरचिटणीस वसंत तरे , कार्याध्यक्ष विजय शिरसाठ , उपाध्यक्ष विजय जाधव यांनी प्रशासनास दिला आहे ."
गेल्या असलेला करण्यात,गेल्या दीड वर्षापासून दुरुस्तीच्या नावाखाली बंद असलेला दादर शिवाजी पार्क येथील महात्मा गांधी तरणतलाव महापौर डॉ. शुभा राऊळ यांच्या हस्ते अक्षयतृतीयेच्या मुहूर्तावर सभासदांसाठी पुन्हा खुला करण्यात आला .
भेडसावणारी राहिल्याने जात,मात्र याला भेडसावणारी पाण्याच्या गळतीची समस्या घाईगडबडीत जैसे थे राहिल्याने येथून दररोज अडीच लाख लिटर पाणी वाया जात आहे .
घेऊन करण्यात,उन्हाळ्याची सुट्टी लक्षात घेऊन हा तरणतलाव सुरू करण्यात आला आहे .
असलेला होता,शिवाजी पार्क येथील महापौर निवासाच्या बाजूला असलेला महापालिकेच्या अखत्यारीतील महात्मा गांधी तरणतलाव हा ११ नोव्हेंबर २००५पासून दुरुस्तीच्या नावाखाली बंद होता .
होत होती,त्यामुळे येथील रहिवाशांची मोठ्या प्रमाणावर गैरसोय होत होती .
गेल्या केल्यानंतरही आहे,गेल्या दीड वर्षात महापालिकेने या तलावाच्या दुरुस्तीसाठी २५ लाख ७३ हजार रुपये इतकी रक्‍कम खर्च केल्यानंतरही तलावातील पाण्याची गळतीची समस्या तशीच आहे .
ठरणार,वाशीतील मॉडर्न आणि आयसीएल ही दोन महाविद्यालये दरवर्षीप्रमाणे या वर्षीदेखील विद्यार्थ्यांसाठी आकर्षण ठरणार आहेत .
मिळविण्यासाठी राहील आहेत,"या महाविद्यालयात प्रवेश मिळविण्यासाठी विद्यार्थ्यांचा ओढा राहील , अशी चिन्हे आहेत ."
मिळून असून होणाऱ्या आहे,"या दोन्ही महाविद्यालयांमध्ये विज्ञान , वाणिज्य तसेच कला शाखेच्या मिळून १५०० जागा असून शहरात उत्तीर्ण होणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या तुलनेत हा आकडा बराच कमी आहे ."
असलेल्या मिळविणे मानले,वाशीत अतिशय मोक्‍याच्या ठिकाणी असलेल्या या दोन महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश मिळविणे हे प्रतिष्ठेचे मानले जाते .
लागूनच असलेले ठरले,या दोन महाविद्यालयांपाठोपाठ नेरूळ येथील डी. वाय . पाटील विद्यानगरीस अगदी लागूनच असलेले एसआयईएस हे महाविद्यालय मागील काही वर्षांत विद्यार्थ्यांसाठी आकर्षणबिंदू ठरले आहे .
ओळखल्या जाणाऱ्या केले ठरले,"वाणिज्य शाखेतील वैशिष्ट्यांसाठी ओळखल्या जाणाऱ्या या महाविद्यालयात दरवर्षी विद्यार्थ्यांकडून आयोजित केले जाणारे "" युथ फेस्टिव्हल ' नवी मुंबईकरांसाठी आकर्षणाचा विषय ठरले आहेत ."
होती,"मागील वर्षी वाणिज्य शाखेसाठी या महाविद्यालयात ८० टक्‍क्‍यांची "" कट ऑफ लिस्ट ' होती ."
करण्यात,मागील काही वर्षांपासून या महाविद्यालयात कला शाखाही सुरू करण्यात आली आहे .
असेल,"या तीन महाविद्यालयांपाठोपाठ कोपरखैरणे येथील टिळक , पनवेल येथील पिल्लई या दोन महाविद्यालयांकडे विद्यार्थ्यांचा ओढा असेल ."
राहून तुटला,तब्बल ३० तासांहून अधिक काळ अंधारात राहून व वीजबिल वसुलीच्या कारवाईच्या बडग्याने संतप्त मुंब्रावासीयांचा संयम तुटला .
फेकली झाला,वीज वितरण कंपनीच्या अधिकाऱ्यांवर आज एका बैठकीनंतर नागरिकाने खुर्ची फेकली ; त्यात एक अधिकारी जखमी झाला आहे .
दाखवीत हुसकावून लावले,त्यानंतर पोलिसांनी छड्यांचा धाक दाखवीत संतप्त नागरिकांना हुसकावून लावले .
झालेल्या पडला झाला,शनिवारी झालेल्या मुसळधार पावसानंतर दिवा भागातील वीजपुरवठा बंद पडला ; तर रविवारपासून मुंब्रा येथील वीजपुरवठा फिडरमधील बिघाडाने ठप्प झाला .
होत होता,त्यामुळे नागरिकांमध्ये संताप व्यक्त होत होता .
घेतली होती,त्यातच अमृतनगर येथील झमझम हॉलमध्ये वीज मंडळाच्या अधिकाऱ्यांनी मुख्य अभियंता अनिल खापर्डे यांच्या उपस्थितीत वसुलीसाठी बैठक घेतली होती .
असल्याने करण्याची केली दिला,त्या वेळी महापालिकेच्या स्थायी समितीचे सभापती राजन किणे यांच्या नेतृत्वाखाली शिष्टमंडळाने वीजपुरवठा बंद असल्याने वसुली मोहीम स्थगित करण्याची मागणी केली ; मात्र त्याला मंडळाच्या अधिकाऱ्यांनी नकार दिला .
ठेवण्यात होता,या बैठकीच्या वेळी पोलिस बंदोबस्त ठेवण्यात आला होता .
झाल्यानंतर फेकली लागली,बैठक सुरू झाल्यानंतर थोड्या वेळानंतर एका नागरिकाने अधिकाऱ्यांच्या दिशेने खुर्ची फेकली ; ती कनिष्ठ अभियंता जयंत पुरुषोत्तम चोपडे यांना लागली .
फेकणाऱ्याला दिला काढले,त्यानंतर खुर्ची फेकणाऱ्याला पोलिसांनी छडीचा प्रसाद दिला ; तर अन्य नागरिकांना हॉलबाहेर काढले .
झाले,या घटनेत चोपडे किरकोळ जखमी झाले आहेत .
जमला होता,या हॉलच्या बाहेरही नागरिकांचा जमाव जमला होता .
झाल्याचे सांगितले,"दरम्यान , मुंब्रा शहरातील वीजपुरवठा दुपारनंतर सुरळीत झाल्याचे मंडळाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले ."
राबविण्यात,"शीळ , कौसा या गावांमध्ये आज वसुली मोहीम राबविण्यात आली ."
असून राबविली जाणार सांगण्यात,"मुंब्रा शहरात ९२ कोटींची थकबाकी असून , तेथे कडक मोहीम राबविली जाणार आहे , असे सांगण्यात आले ."
केल्यावर उमटली,शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी राष्ट्रपतिपदासाठी प्रतिभा पाटील यांना पाठिंबा जाहीर केल्यावर मुंबईसह ठाण्यातील भाजपमध्ये त्याची प्रतिक्रिया उमटली आहे .
मिळविलेल्या दिल्याने होईल वाटते,परंतु ठाणे महापालिकेच्या निवडणुकीच्या वेळी भाजपच्या नगरसेवकांकडून पाच वर्षांसाठी लेखी पाठिंबा मिळविलेल्या शिवसेनेच्या नेत्यांना बाळासाहेबांनी प्रतिभाताईंना पाठिंबा दिल्याने ठाण्यात काही उलथापालथ होईल याची शक्‍यता कमी वाटते आहे .
मिळवून देणाऱ्या ठेवली,शिवसेनेला पहिल्यांदा सत्ता मिळवून देणाऱ्या ठाणे शहरावर बाळासाहेबांनी कायम मर्जी ठेवली आहे .
घेत,मुंबईप्रमाणेच ठाण्यातील लहान - मोठ्या घटनांची दखल ते आवर्जून घेत असतात .
घेतली होती,यंदा त्यांनी मुंबई पाठोपाठ फक्त ठाण्यात महापालिकेच्या निवडणुकीनिमित्त सभा घेतली होती .
ठेवण्याचे दिले,त्या वेळीही ठाण्याच्या महापालिकेवरील भगवा कायम ठेवण्याचे आदेश त्यांनी शिवसैनिकांना दिले होते .
मिळवून निवडून आल्यावरही गाठता नव्हती,पण महापालिकेच्या निवडणुकीत ४८ जागा मिळवून सर्वात मोठा पक्ष निवडून आल्यावरही शिवसेनेला बहुमताची ५९ ही मॅजिक फिगर गाठता आली नव्हती .
घेऊन खेचले,"त्या वेळी मित्र पक्ष भाजपचे पाच , अपक्ष तीन यांच्यासह बसपाचे दोन , रिपाइंच्या नाना इंदिसे गटाच्या तीन नगरसेवकांना सोबतीला घेऊन शिवसेनेचे जिल्हाप्रमुख एकनाथ शिंदे यांनी महापौरपद शिवसेनेकडे खेचले ."
निवडून,यानंतर भाजपच्या अशोक भोईर यांना उपमहापौरपदी निवडून आणण्यात आले होते .
मिळविल्यावरही झाली,मात्र उपमहापौरपद मिळविल्यावरही अनेक स्थानिक भाजप नेत्यांच्या मनात शिवसेनेबद्दल अढी निर्माण झाली आहे .
आहे,शिवसेनेच्या गोटात मात्र बाळासाहेबांच्या पाठिंब्याच्या निर्णयानंतरही शांतता आहे .
पाळल्यास जावे लागण्याच्या वेधले जात आहे,कारण भाजपच्या नगरसेवकांनी प्रतोद संजय मोरे यांचा व्हिप न पाळल्यास त्यांना सहा वर्षांच्या बंदीला सामोरे जावे लागण्याच्या शक्‍यतेकडे शिवसेनेकडून लक्ष वेधले जात आहे .
घेत ठेवली,पोलिसांच्या तपासकामातील ढिलाईचा फायदा घेत दरोडेखोरांनी आपल्या गुन्हेगारी कारवायांची मालिका अद्याप सुरूच ठेवली आहे .
पळविले,वांद्रे येथील एका सराफाच्या दुकानातून आठ दरोडेखोरांनी रिव्हॉल्व्हर आणि चॉपरच्या धाकाने दहा लाखांचे दागिने पळविले .
केलेल्या झाला,या वेळी त्यांनी केलेल्या हल्ल्यात दुकानमालक जबर जखमी झाला .
वाजण्याच्या घडलेल्या उडाली,आज सकाळी साडेअकरा वाजण्याच्या सुमारास घडलेल्या या घटनेमुळे परिसरात एकच खळबळ उडाली .
असलेल्या पडला,होली फॅमिली रुग्णालयासमोर असलेल्या महालक्ष्मी ज्वेलर्सवर हा दरोडा पडला .
बसले घुसले,मालक चंदनमल सोनी ( वय ५१ ) दुकानात बसले असता आठ दरोडेखोर दुकांनात घुसले .
दाखवीत घेतले,गावठी रिव्हॉल्व्हर आणि चॉपरचा धाक दाखवीत त्यांनी दुकानातील दागिन्यांचे पाच बॉक्‍स ताब्यात घेतले .
करणाऱ्या करून केले,या वेळी त्यांना विरोध करणाऱ्या सोनी यांच्या हातावर दरोडेखोरांनी चॉपरने सपासप वार करून त्यांना जखमी केले .
पळून जाताना पडले,दरोड्यानंतर पळून जाताना त्यांच्याकडील गावठी रिव्हॉल्व्हर दुकानातच पडले .
करण्यात,जखमी अवस्थेतील सोनी यांना उपचारासाठी येथील खासगी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले .
पडलेल्या पसरले,अतिशय वर्दळीच्या ठिकाणी पडलेल्या दरोड्यामुळे येथील सराफ तसेच सर्वसामान्य नागरिकांत दहशतीचे वातावरण पसरले आहे .
केली,या घटनेनंतर पोलिसांनी शहरातील नाकेबंदी कडक केली आहे .
पाठविली,"दरोडेखोरांच्या शोधार्थ पोलिसांनी ठाणे , डोंबिवली , नवी मुंबई , रायगड तसेच उपनगरात पथके पाठविली आहेत ."
केली,पोलिस आयुक्त धनंजय जाधव यांनी घटनास्थळाची पाहणी केली .
केल्याचे समजते,त्यानंतर त्यांनी वरिष्ठ पोलिस अधिकाऱ्यांची बैठक केल्याचे समजते .
कोसळून घडलेल्या करून करावी मांडून करण्यात,"बाणेर आणि बावधनमधील सीमाभिंती कोसळून घडलेल्या दुर्घटनांची चौकशी करून दोषींवर कारवाई करावी , असा ठराव मांडून पुणे महापालिकेची सर्वसाधारण सभा आज तहकूब करण्यात आली ."
असणाऱ्या करण्याची केली,या दुर्घटनांना जबाबदार असणाऱ्या बांधकाम व्यावसायिकांबरोबरच अधिकाऱ्यांवरही कारवाई करण्याची मागणी सर्वपक्षीय सदस्यांनी केली .
पडलेल्यांना वाहून झाली,बाणेर आणि बावधन दुर्घटनेत मृत्युमुखी पडलेल्यांना श्रद्धांजली वाहून सर्वसाधारण सभेला सुरवात झाली .
चाललेल्या करीत उठविली,तीन तासांहून अधिक काळ चाललेल्या सभेत ३४हून अधिक नगरसेवकांनी आपल्या भावना तीव्र शब्दांत व्यक्त करीत प्रशासनाच्या कारभारावर टीकेची झोड उठविली .
टाकून,""" "" या घटनेची जबाबदारी दुसऱ्यावर टाकून चालणार नाही ."
वाजत,एका हाताने टाळी वाजत नाही .
आहेत झाली पाहिजे,"यामध्ये जे अधिकारी दोषी आहेत , त्यांच्यावरही कारवाई झाली पाहिजे ."
होते करा घडत सुनावले,"दर वर्षी केवळ चर्चा होते ; परंतु एका तरी अधिकाऱ्यावर फौजदारी कारवाई करा ; अन्यथा भविष्यात अशा घटना घडत राहतील , ' ' असे खडे बोल सर्वपक्षीय सदस्यांनी आयुक्तांना सुनावले ."
म्हणाले धरून घातला,"विरोधी पक्षनेते विकास मठकरी म्हणाले , "" "" महापालिकेतील अधिकाऱ्यांना हाताशी धरून बांधकाम व्यावसायिकांनी बाणेर , औंध , पाषाण परिसरात धुमाकूळ घातला आहे ."
नेमून करावी करावी,त्याची चौकशी एक निवृत्त अधिकारी नेमून करावी ; तसेच याबाबतची श्‍वेतपत्रिका महापालिकेने प्रसिद्ध करावी . ' '
म्हणाले झाली,"महादेव बाबर म्हणाले , "" "" संपूर्ण शहरात नाले आणि ओढ्यांवर अतिक्रमणे झाली आहेत ."
होत आहे,"डोळ्यांदेखत ही कामे होत आहेत ; त्यामुळे ही दुर्घटना नाही , तर खून आहे . ' '"
ओढले देऊनही केले म्हणाले,""" "" महापालिका प्रशासनाने डोळ्यांवर कातडे ओढले आहे का ? पत्र देऊनही प्रशासनाने त्याकडे दुर्लक्ष केले , ' ' असे रवींद्र धंगेकर म्हणाले ."
म्हणाले ठरणार असून ओळखण्यासाठी असायला हवे,"या वेळी श्री . महाजन म्हणाले , "" समुपदेशन व व्यक्तिमत्त्व चाचणी यापुढील काळात आवश्‍यकच ठरणार असून , पालकांनी मुलांमधील व्यक्तिमत्त्वाचे पैलू ओळखण्यासाठी प्रयत्नशील असायला हवे ."
घडविण्यासाठी केलेले आहे,मुलांचे भवितव्य घडविण्यासाठी विद्यालयांनी व रोटरीने केलेले कार्य मोलाचे आहे .
ओळखून द्यायचे घ्यायला हवा,"पालकांनीही आपल्या मर्यादा ओळखून मुलांना कोणते शिक्षण द्यायचे याबाबत योग्य निर्णय घ्यायला हवा . """
लावल्याने होत असल्याचे असल्याचे सांगितले,या वेळी सर्वच पालकांनी समुपदेशन वर्गाला उपस्थिती लावल्याने ग्रामीण भागातही पालक मुलांच्या भवितव्याबाबत संवेदनशील होत असल्याचे चित्र चांगले असल्याचे श्री . महाजन यांनी सांगितले .
राहिला केले,"रांगणेकर माझे गुरू , त्यांच्यामुळेच माझ्या आयुष्याचा डोलारा उभा राहिला , असे प्रतिपादन ज्येष्ठ अभिनेते प्रभाकर पणशीकर यांनी आज केले ."
बोलत,ज्येष्ठ नाटककार मो . ग . रांगणेकर यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त आयोजित चारदिवसीय महोत्सवाच्या सांगता समारंभात ते बोलत होते .
होते,"प्रमुख पाहुणे म्हणून ज्येष्ठ गीतकार गंगाधर महांबरे NULL , तर अध्यक्षपदी शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे होते ."
करण्यात,"या वेळी रांगणेकर जन्मशताब्दी समितीतर्फे प्रकाशित आणि डॉ. वि . भा . देशपांडे संपादित "" मो . ग . रा . सृजन सोहळा "" या गौरवपुस्तिकेचे प्रकाशन श्री . महांबरे यांच्या हस्ते करण्यात आले ."
झाले,"चारुशीला दिवेकर संपादित "" स्वरसेतू - रांगणेकर विशेषांक "" चे प्रकाशन श्री . पुरंदरे यांच्या हस्ते झाले ."
रेखाटलेले स्वीकारले,रांगणेकर यांचे चंद्रशेखर पंत यांनी रेखाटलेले तैलचित्र या वेळी अखिल भारतीय मराठी नाट्य परिषदेच्या पुणे शाखेचे अध्यक्ष मनोहर कुलकर्णी यांनी स्वीकारले .
होते,"ज्येष्ठ अभिनेत्री सुमन धर्माधिकारी तसेच रंगकर्मी गजानन खेर , सारस्वत बॅंकेचे वरिष्ठ संचालक अजित दुभाषी आदी या वेळी व्यासपीठावर उपस्थित होते ."
म्हणाले घडवण्यात आहे,"श्री . पणशीकर पुढे म्हणाले , "" माझी कारकीर्द घडवण्यात मोठा वाटा रांगणेकर यांचाच आहे ."
आला घेऊन जगवली,जेव्हा नाटकांचा प्रतिकूल काळ आला तेव्हा नाटकाची कावड आपल्या खांद्यावर घेऊन त्यांनीच रंगभूमी जगवली .
होते,स्वभावाने ते महामिस्कील होते .
केलेला असल्याचा केला,""" जन्मशताब्दी समितीने पुण्यासह मुंबईतही आयोजित केलेला चार दिवसांचा महोत्सव नेटका आणि सुविहित असल्याचा उल्लेखही त्यांनी केला ."
म्हणाले नसला अनुभवली,"श्री . पुरंदरे म्हणाले , "" रांगणेकरांचा आणि माझा प्रत्यक्ष परिचय नसला तरी लहानपणापासून त्यांची लेखक , नाटककार , दिग्दर्शक , निर्माते , संपादक आदी रूपे मी वाचक - प्रेक्षक म्हणून अनुभवली आहेत ."
आठवते,""" चित्रा "" साप्ताहिकातील त्यांचे मिस्कील सदरलेखन मला आजही आठवते ."
आणले,"आटोपशीर , सुटसुटीत नाटकांतून त्यांनी अनेक जुने - नवे कलाकार पुढे आणले ."
ओळखून द्यावे द्यावे जाणणारे होते,"काळाची पावले ओळखून नेमके काय द्यावे , उत्तम कसे द्यावे हे जाणणारे ते श्रेष्ठ नाटककार होते . """
होण्यात होता केला,""" मी गीतकार होण्यात रांगणेकरांचा मोठा सहभाग होता , "" असा उल्लेख श्री . महांबरे यांनी केला ."
बांधली केल्या,"सुमन धर्माधिकारी यांनी , "" मी रांगणेकर यांच्या कायमच्या ऋणात बांधली गेली आहे "" या शब्दांत आपल्या भावना व्यक्त केल्या ."
मांडले,डॉ. देशपांडे यांनीही मनोगत मांडले .
केली,"उत्तरार्धात रांगणेकर यांच्या विविध नाटकांतील गीते रघुनंदन पणशीकर , रावी मोरे व शिल्पा पुणतांबेकर यांनी सादर केली ."
आहे करण्याची आली केले,""" माहिती तंत्रज्ञानात भारतीय भाषांचे आणि पर्यायाने मराठीचे काय योगदान आहे , याचा विचार करण्याची वेळ आली आहे , "" असे प्रतिपादन ज्येष्ठ संगणकतज्ज्ञ डॉ. विजय भटकर यांनी येथे केले ."
झाले,"दीपक शिकारपूर लिखित "" संगणकाची भरारी "" या पुस्तकाचे प्रकाशन श्री . भटकर यांच्या हस्ते झाले ."
बोलत,त्या वेळी ते बोलत होते .
होते,"पुण्याचे पोलिस आयुक्त जयंत उमराणीकर , महाराष्ट्र ज्ञान मंडळाचे व्यवस्थापकीय संचालक विवेक सावंत , ऑटोलाइन इंडस्ट्रीजचे व्यवस्थापकीय संचालक एम. राधाकृष्णन , नॅसडॅक दक्षिण आशियाचे व्यवस्थापकीय संचालक घनश्‍याम दास , बांधकाम व्यावसायिक डी. एस. कुलकर्णी , विद्यार्थी साहायक समितीच्या विश्‍वस्त निर्मलाताई पुरंदरे आदी या वेळी उपस्थित होते ."
म्हणाले होणार होत,"भटकर पुढे म्हणाले , "" सध्या मराठीचे काय होणार अशी ओरड होत आहे ."
आहे,माहिती तंत्रज्ञानातही मराठीचा वापर अतिशय कमी आहे .
घेता हवी,"या क्षेत्राचा आवाका लक्षात घेता संचार तंत्रज्ञान , सायबर लॉज , संगणक यावर मराठीसह सर्व भाषांत जास्तीत जास्त पुस्तकांची निर्मिती व्हायला हवी ."
झाल्या आहे,भाषा विज्ञाननिष्ठ झाल्या तरच त्यांचे भवितव्य उज्ज्वल आहे .
आहे व्हायला हवा,"यासाठी सध्याच्या इंटरनेटच्या युगात माहिती तंत्रज्ञानात भारतीय भाषांचे काय योगदान आहे , याचा विचार व्हायला हवा . """
व्हायला हवे पोचायला हवे म्हणाले,"संगणक आणि विज्ञानाचे प्रमाणबद्ध साहित्य इंटरनेटवर उपलब्ध व्हायला हवे आणि ते सर्वसामान्यांपर्यंत पोचायला हवे , असेही ते म्हणाले ."
ठेवून लिहिल्याचे सांगितले,पुण्यातील आणि ग्रामीण भागातील युवा वाचकवर्ग समोर ठेवून पुस्तक लिहिल्याचे श्री . शिकारपूर यांनी सांगितले .
करता आहेत,"आजपर्यंतची तंत्रज्ञानाची ; तसेच या व्यवसायाची भरारी आणि ग्रामीण भागात तंत्रज्ञान पोचविण्यासाठी काय करता येईल , असे या पुस्तकाचे तीन भाग आहेत ."
देतील म्हणाले,"संगणक क्षेत्रात धाकदपटशापेक्षा कौशल्यनिर्मिती आणि प्रशिक्षण या बाबी स्थानिकांना रोजगार देतील , असेही ते म्हणाले ."
येत्या आहेत,पुणे विमानतळावरील देशांतर्गत उड्डाणांचे वेळापत्रक येत्या जूनपासून कोलमडण्याची चिन्हे आहेत .
राहणार,किमान वर्षभर तरी हे वेळापत्रक सुरळीत राहणार नाही .
होणार असून होणार,"विमानतळाच्या धावपट्टीच्या नूतनीकरणाचे काम जून महिन्यात सुरू होणार असून , त्यानंतर विस्तारीकरणाचे काम होणार आहे ."
होणार,त्यामुळे उड्डाणांवर परिणाम होणार आहे .
घेण्यात येणार असून होईपर्यंत होईल दिली,""" धावपट्टीच्या नूतनीकरणाचे काम लवकरच हाती घेण्यात येणार असून , नूतनीकरण पूर्ण होईपर्यंत देशांतर्गत उड्डाणांच्या वेळापत्रकावर त्याचा परिणाम होईल , "" अशी माहिती हवाई दलाच्या नैर्ऋत्य विभागाचे प्रमुख एअरमार्शल पी . के . मेहरा यांनी आज दिली ."
होत,श्री . मेहरा लवकरच हवाई दलातून निवृत्त होत आहेत .
साधला,त्यानिमित्त लोहगाव येथे आयोजित निरोप समारंभादरम्यान त्यांनी पत्रकारांशी संवाद साधला .
म्हणाले करण्यात आल्या,"श्री . मेहरा म्हणाले , "" धावपट्टीच्या नूतनीकरणाबाबत २६ मार्चला सूचना जारी करण्यात आल्या आहेत ."
येत्या राबविण्यात येणार असून करण्यात,"येत्या तीन महिन्यांत निविदा प्रक्रिया राबविण्यात येणार असून , त्यापुढील सहा महिन्यांत नूतनीकरणाचे प्रत्यक्ष काम करण्यात येईल ."
होणे आहे,वर्षअखेरपर्यंत हे काम पूर्ण होणे अपेक्षित आहे .
हलविण्यात येणार असून होईपर्यंत हलविण्यात येणार आहे,"नूतनीकरणादरम्यान हवाई दलाचा लोहगाव येथील तळ अहमदाबाद येथे तात्पुरता हलविण्यात येणार असून , काम पूर्ण होईपर्यंत सुखोई आणि जग्वार विमानांनाही इतरत्र हलविण्यात येणार आहे . """
रखडले,धावपट्टीचे विस्तारीकरण रखडले
झाला नसल्याचे केले,धावपट्टीच्या विस्तारीकरणाबाबत अजून कोणताही ठाम निर्णय झाला नसल्याचे मेहरा यांनी नमूद केले .
म्हणाले येत्या होणार,"ते म्हणाले , "" येत्या ७ मे रोजी त्यासाठीच्या जागेविषयी सुनावणी होणार आहे ."
होणार,विस्तारीकरणाचे काम धावपट्टीच्या नूतनीकरणानंतर होणार आहे .
म्हणण्यानुसार लागण्याची असल्याने येत्या कोलमडेल आहेत,""" जाणकारांच्या म्हणण्यानुसार , विस्तारीकरणालाही वेळ लागण्याची शक्‍यता असल्याने येत्या जूनपासून पुढे जवळपास वर्षभर देशांतर्गत उड्डाणांचे वेळापत्रक कोलमडेल , अशी चिन्हे आहेत ."
राहणार असून ठरल्याप्रमाणे वाढविण्यात येणार असल्याचे केले,"दरम्यान , सुखोई विमानांसाठी भविष्यातही पुणे हाच तळ राहणार असून , २०१४पर्यंत या विमानांची संख्या ठरल्याप्रमाणे वाढविण्यात येणार असल्याचे मेहरा यांनी स्पष्ट केले ."
,फेऱ्यांचे नियोजन अवघड
होणे नसल्याचे आहे,धावपट्टीच्या नूतनीकरणादरम्यान पूर्ण आठ हजार फुटांची धावपट्टी उपलब्ध होणे शक्‍य नसल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे .
असेल उतरू शकणार नाहीत,"कमी लांबीची धावपट्टी असेल , तर मोठी विमाने उतरू शकणार नाहीत ."
करावी लागतील बोलताना केली,"परिणामी , सध्याची आंतरराष्ट्रीय उड्डाणे कदाचित बंद करावी लागतील , अशी शक्‍यता सूत्रांनी "" सकाळ "" शी बोलताना व्यक्त केली ."
करणाऱ्या असल्याने येणार,देशांतर्गत वाहतूक करणाऱ्या विमानांचे आकार लहान असल्याने त्यांना ही अडचण येणार नाही .
येणारच आहे,"मात्र , वेळेची समस्या येणारच आहे ."
ठेवावा लागेल,नूतनीकरणासाठी रोज काही तास विमानतळ बंद ठेवावा लागेल .
आल्या,डॉ. ऋता व तिची आई दीप्ती सध्या पुण्यातील तिची आत्या विजया लिमये यांच्याकडे आल्या आहेत .
संपल्यावर होणार,' नारी ' संस्थेतील तिची इंटर्नशिप संपल्यावर ती जानेवारीअखेर पुन्हा अमेरिकेला रवाना होणार आहे ;
करण्याची मिळाली येईन सांगितले,"मात्र भारतात ' एड्‌स ' वर काम करण्याची संधी मिळाली तर नक्कीच भारतात येईन , असे डॉ. ऋताने सांगितले ."
करण्यास आहे केला,"कोणत्याही क्रमांकावर फलंदाजी करण्यास मी सज्ज आहे , असा विश्‍वास भारताचा माजी क्रिकेट कर्णधार सौरभ गांगुलीने आज व्यक्त केला ."
होणाऱ्या करीत,प्रदीर्घ कालावधीनंतर वेस्ट इंडीजविरुद्ध होणाऱ्या एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांच्या मालिकेद्वारे गांगुली भारतीय संघात पुनरागमन करीत आहे .
खेळणार आहेत,या पार्श्‍वभूमीवर गांगुली कोणत्या क्रमांकावर खेळणार याविषयी वेगवेगळे मतप्रवाह आहेत .
उतरण्यासाठी आहे,दस्तुरखुद्द गांगुली मात्र त्याच्या आवडत्या सलामीवीराच्या भूमिकेत मैदानात उतरण्यासाठी उत्सुक आहे .
पाडलेली,""" सचिन तेंडुलकरबरोबर मी यापूर्वीही सलामीवीराची भूमिका पार पाडलेली आहे ."
पाठवायचे घेणार,"मात्र , मला कोणत्या क्रमांकावर फलंदाजीसाठी पाठवायचे याचा अंतिम निर्णय संघ व्यवस्थापन घेणार आहे ."
करण्यास आहे म्हणाला,"मी कोणत्याही क्रमांकावर फलंदाजी करण्यास सज्ज आहे , "" असे गांगुली म्हणाला ."
करेल केला,"वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या मालिकेत भारतीय संघ चांगली कामगिरी करेल , असा विश्‍वासही त्याने व्यक्त केला ."
होणाऱ्या होणार,नागपूर येथे २१ जानेवारीला होणाऱ्या पहिल्या एकदिवसीय सामन्याने या मालिकेला सुरवात होणार आहे .
केलेला करण्याबाबत आहे,दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या कसोटी मालिकेत चमकदार कामगिरी केलेला गांगुली या मालिकेतही चांगली कामगिरी करण्याबाबत आशावादी आहे .
आहे,पाकिस्तानविरुद्धच्या पहिल्या क्रिकेट कसोटी सामन्यात दक्षिण आफ्रिका विजयाच्या मार्गावर आहे .
घेऊन झाल्या,विजयासाठी १९९ धावांचे सोपे आव्हान घेऊन उतरलेल्या दक्षिण आफ्रिकेच्या आज चौथ्या दिवसअखेर २ बाद ६९ धावा झाल्या होत्या .
असून करतील वाटते,"उद्या शेवटच्या दिवशी त्यांना आणखी १३० धावांची गरज असून , उपाहारापर्यंत ते विजयावर शिक्कामोर्तब करतील असे वाटते ."
पडलेल्या मारता,पहिल्या डावात १०४ धावांनी पिछाडीवर पडलेल्या पाकिस्तानला आज तळाच्या फलंदाजांच्या उपयुक्त खेळामुळे दुसऱ्या डावात ३०२ धावांपर्यंत मजल मारता आली .
बजावली,त्यांचा डाव संपविण्यात महत्त्वाची कामगिरी पॉल हॅरिसने बजावली .
केले,त्याच्या फिरकीने ४६ धावांत चार गडी बाद केले .
मिळविले,"शॉन पोलॉकने तीन NULL , तर जॅक कॅलिसने दोन बळी मिळविले ."
होती,पाकिस्तानची एकवेळ ७ बाद १९९ अशी अवस्था होती .
केला,"त्यातून नावेद उल हसन ( ३३ ) , शाहिद नझीर ( ४० ) आणि दानिश कनेरिया ( २३ ) यांनी आक्रमक खेळ केला ."
केली,नावेद उल हसन व शाहिद नझीर यांनी आठव्या विकेटसाठी ५६ धावांची महत्त्वपूर्ण भागीदारी केली .
मारला केला ठोकला,"नावेदने ४१ चेंडूंतील खेळात चार चौकार आणि एक षटकार मारला , तर नझीरनेही ३५ चेंडूंतील खेळात चारवेळाचारवेळा चेंडू सीमापार केला आणि एक षटकार ठोकला ."
करताना लगावले मारला,कनेरियाने २३ चेंडूंचा सामना करताना तीन चौकार लगावले व एक षटकार मारला .
केलेली असते,खारफुटीची म्हणजेच तिवरांची जंगले आणि त्यात निसर्गाने तयार केलेली डबकी यांच्यात समुद्राचे उधाण थोपविण्याची मोठी ताकद असते .
चढल्यावर घुसते,समुद्राचे पाणी खाडीत चढल्यावर काही प्रवाहांनी आत घुसते .
करून थोपवून धरतात,तिथे खारफुटीच्या फांद्या हातांसारखे काम करून हे पाणी थोपवून धरतात .
तोडली जात होत असल्याने येत्या ओढवल्यास बसण्याची आहे,"पण ठाणे खाडीलगतची ही जंगले मोठ्या प्रमाणावर तोडली जात असल्याने व त्याखालील जमिनीवर अतिक्रमण होत असल्याने येत्या काळात सुनामीसारखे संकट ओढवल्यास ठाणे शहर , कळवा आणि मुंब्रा येथील काही भागाला याचा मोठा फटका बसण्याची शक्‍यता आहे ."
पसरलेल्या चढविला,बाळकूमपासून थेट नागला बंदरापर्यंत व ठाणे - कळव्यापासून मुंब्र्यापर्यंत पसरलेल्या खाडीवर चारी बाजूंनी माणसांच्या स्वार्थी वृत्तीने हल्ला चढविला आहे .
पाऊसपाय करतील उडण्याची आहे,"पुन्हा जेव्हा पाऊसपाय रौद्र रूप धारण करतील तेव्हा ठाणे शहर , कळवा , मुंब्रा या भागात हाहाकार उडण्याची भीती आहे ."
केले होत आलेली उडवू शकते आहे,"महापालिकेने गटारे व नाले कितीही साफ केले तरी खारफुटीची जंगले अशाच पद्धतीने व याच गतीने नष्ट होत गेली तर अतिवृष्टीच्यावेळी समुद्राला आलेली साधी भरतीही ठाणेकरांची गाळण उडवू शकते , असे जाणकारांचे मत आहे ."
असलेले तोडण्यासाठी येतात,कोपरी येथील बिम्स पॅराडाइज शाळेच्या मागे असलेले खारफुटीचे जंगल तोडण्यासाठी काही महिला दररोज पहाटे येतात .
बांधून घेऊन जाणाऱ्या रोखले,जळाऊ लाकूड म्हणून त्याच्या मोळ्या बांधून घेऊन जाणाऱ्या या महिलांना तेथील काही नागरिकांनी रोखले होते .
झाले,त्यानंतर ते बंद झाले .
झाली,आता पुन्हा ही तोड सुरू झाली आहे .
टेकण्यासाठी जातात बांधण्यात,"मोठमोठे नेते जिथे माथा टेकण्यासाठी जातात , तो स्वामी समर्थांचा मठही येथे थेट खाडीच्या किनाऱ्यावरच बांधण्यात आला आहे ."
,त्याच्या आजूबाजूला हळूहळू चार निवासी चाळी बांधल्या गेल्या आहेत .
आणलेला टाकला होता,"संतापाची गोष्ट म्हणजे NULL , काही महिन्यांपूर्वी याच भागात पालिकेच्या अधिकाऱ्यांनी वागळे इस्टेट येथून आणलेला कचरा टाकला होता ."
जाणाऱ्या मिळावा खेळली जात असल्याची आहे,मठाकडे जाणाऱ्या रस्त्याच्या रुंदीकरणाला वाव मिळावा यासाठी ही खेळी खेळली जात असल्याची चर्चा या भागात आहे .
झाली,या जमिनीवरील खारफुटीची जंगले मोठ्या प्रमाणावर नष्ट झाली आहेत .
जाताना असलेल्या झालेले दिसते,कळवा पुलावरून जाताना दोन्ही बाजूंना पाहिल्यास खाडीकिनारी असलेल्या खारफुटीच्या जंगलांवर मोठ्या प्रमाणावर अतिक्रमण झालेले दिसते .
द्यावे लागले,"जागरूक नागरिक आणि जिज्ञासा , हरियाली , होप यांसारख्या संस्थांच्या सततच्या पाठपुराव्यामुळे खारफुटीच्या प्रश्‍नाकडे ठाणे महापालिका प्रशासनाला लक्ष द्यावे लागले आहे ."
झाल्यानंतर वाढविण्याचा काढला,हजारो एकर जमिनीवरील खारफुटीच्या जंगलांवर अतिक्रमणे झाल्यानंतर आता कृत्रिमरीत्या ही जंगले वाढविण्याचा फतवा काही महिन्यांपूर्वी महापालिकेने काढला .
गेला केला झाली,पण ' बैल गेला आणि झोपा केला ' अशी परिस्थिती आज निर्माण झाली आहे .
करण्याची करणाऱ्यांकडून आखली,खारफुटीच्या जंगलांवर अतिक्रमण करण्याची एक पद्धतशीर योजना खाबुगिरी करणाऱ्यांकडून आखली जाते .
असतात,यात नेत्यांपासून प्रशासनापर्यंत सर्वच सहभागी असतात .
येणारे दिले जात,सुरुवातीला खाडीतील येणारे खारे पाणी या जंगलापर्यंत पोहोचू दिले जात नाही .
मरतात,त्यामुळे ही जंगले आपोआप मरतात .
टाकला,मग त्यावर संगनमताने भराव टाकला जातो .
बांधल्या घेऊन,काही ठिकाणी दर्शनी भागात चार - दोन झोपड्या बांधल्या जातात आणि झोपड्यांच्या मागे अगदी एका रात्रीत अचानक शे - दोनशे ट्रक माती घेऊन येतात .
उठून पाहतात झालेली,आजूबाजूचे रहिवासी सकाळी उठून पाहतात तेव्हा तेथील खारफुटीची जंगले गायब झालेली असतात .
दिसणारी पावतात,कालपरवापर्यंत दिसणारी झाडे अचानक महिन्या - दोन महिन्यात अंतर्धान पावतात .
होतात,त्यानंतर ' मनीपॉवर ' च्या किमयेने या जागेचे सातबाराचे उतारे तयार होतात .
होतात असतात,ज्यांच्या नावाने हे उतारे तयार होतात ते देखील या षड्‌यंत्राचेच भागीदार असतात .
,शेवटी ही जागा बिल्डर्सच्या घशात जाते .
करणारी चालते,खारफुटीच्या जंगलांचे अस्तित्व नष्ट करणारी ही ' मोडस ऑपरेंडी ' निर्विघ्नपणे चालते .
उठवते,मग एखादी स्वयंसेवी संघटना त्याविरुद्ध आवाज उठवते .
खेळले,हा तात्पुरता विरोध शमविण्यासाठी प्रशासकीय खेळ खेळले जातात .
शमले राहतात,थोडे वादळ शमले की वर्ष - सहा महिन्यांनी या जागेवर घरे उभी राहतात .
पुरवितात,या घरांना मग महापालिकेतील हितसंबंधी अधिकारी सर्व सुविधा पुरवितात .
पुरविताना करून बांधण्यात ठेवले जात,"मूलभूत सुविधा पुरविताना ही घरे ' सीआरझेड ' कायद्याचा भंग करून बांधण्यात आली आहेत , याचेही भान ठेवले जात नाही ."
करू आहे,"खाडीकिनाऱ्यावरील अर्थात हायसाइट लेव्हलच्या ५०० मीटरपर्यंतच्या अंतरावर कोणतेही बांधकाम करू नये , असा कायदा आहे ."
बसविला,तो धाब्यावर बसविला जातो .
असलेल्या बांधलेली विकत घेतात,सीआरझेडमध्ये असलेल्या जमिनीवर बांधलेली घरे मग कष्टकरी लाख - दोन लाखात विकत घेतात .
बनते,स्थानिक राजकीय नेत्यांची ही ' व्होट बॅंक ' बनते .
जाते,त्यांना हटवणे राजकीय पक्षांना जड जाते .
घेतला करून दिले,राजकीय पक्षांनी असा निर्णय घेतला तरी मानवाधिकाराचा बागुलबुवा करून अप्रत्यक्षरीत्या अशा घरांना संरक्षण दिले जाते .
करणे करणे राखणे लागणारे करणे येणाऱ्या येणाऱ्या करणे करणे मिळतात करून होणारी करीत,"जमिनीची धूप कमी करणे , खाडीतील दूषित पाणी शुद्ध करणे , पर्यावरणाचा समतोल राखणे , माशांना लागणारे खाद्य निर्माण करणे , समुद्राच्या ओहोटीमुळे वेगाने येणाऱ्या येणाऱ्या पाण्याचा वेग कमी करणे , पुराला अटकाव करणे आदी फायदे ज्या खारफुटीच्या जंगलांमुळे मिळतात , त्याकडे संपूर्ण दुर्लक्ष करून केवळ आर्थिक तोडबाजीसाठी होणारी ही सौदेबाजी पर्यावरणासोबतच माणसाचे आयुष्यही असंतुलित करीत आहे ."
झालेला पाहून उडाला,स्वत : चा वेगळाच नामोल्लेख झालेला पाहून मात्र नव्या नायिकेच्या चेहऱ्याचा रंग पार उडाला .
लपवत सांगण्याचा केला,"पण , तो सफाईतदारपणे लपवत तिने वेगवेगळ्या प्रकारे आपली ओळख सांगण्याचा प्रयत्न सुरू केला ."
करणाऱ्या सांगण्यासाठी करावा,"चित्रपट , मालिकांमधून ओळख निर्माण करणाऱ्या नव्या नायिकेला जुन्या नायिकेसमोर ओळख सांगण्यासाठी मात्र संघर्ष करावा लागला ."
येत्या करता येणार,येत्या एक मार्चपासून रेल्वेचे आरक्षण ९० दिवस आधीसुद्धा करता येणार आहे .
करीत करण्याचे वाढेल होईल घेतली,"मात्र , बहुसंख्य प्रवासी इतक्‍या आधी आपल्या प्रवासाचे नियोजन करीत नाहीत व त्यामुळे आयत्या वेळी आरक्षण रद्द करण्याचे प्रमाण वाढेल आणि अखेरीस प्रवाशांचेच नुकसान होईल , अशी भूमिका पुणे प्रवासी संघाने घेतली आहे ."
करता आहे,सध्या कोणत्याही रेल्वेगाडीचे आरक्षण ६० दिवस आधी करता येणे शक्‍य आहे .
करता राबवणार,एक मार्च ते ३१ मे या कालावधीसाठी ९० दिवस आधी आरक्षण करता येण्याची सुविधा रेल्वेतर्फे प्रायोगिक तत्त्वावर राबवणार आहे .
केली,या योजनेच्या यशस्वितेबाबत पुणे प्रवासी संघाचे अध्यक्ष ऍड . कनुभाई त्रिवेदी यांनी शंका व्यक्त केली आहे .
म्हणाले करता,"ते म्हणाले , "" "" सध्या ६० दिवस आधी आरक्षण करता येते ."
होतात,त्यात १५ टक्के आरक्षणे रद्द होतात .
मिळते,त्यामुळे परतावा शुल्काच्या माध्यमातून रेल्वेला दररोज सुमारे आठ लाख रुपये उत्पन्न मिळते .
करण्याची लागू करण्याचे जाईल,"९० दिवस आधी आरक्षण करण्याची योजना लागू झाली , तर आरक्षण रद्द करण्याचे प्रमाण २५ टक्‍क्‍यांवर जाईल ."
होईल,यातून रेल्वेला निश्‍चितच फायदा होईल .
करण्याचे वाढल्याने होईल,पण आरक्षण रद्द करण्याचे प्रमाण वाढल्याने अधिकाधिक प्रवाशांचे नुकसान होईल .
साधला म्हणाला करणे आहे,"याबाबत एका रेल्वे अधिकाऱ्याशी संपर्क साधला असता , तो म्हणाला , "" "" उन्हाळ्याच्या किंवा हिवाळ्याच्या सुट्टीच्या वेळी प्रवासाचे नियोजन तीन महिने आधी करणे शक्‍य आहे ."
करून काढले हवी मिळण्याची वाढते,"जितके आधी आरक्षण करून तिकीट काढले जाते , तेवढी गाडीत हवी ती जागा मिळण्याची निश्‍चिती वाढते ."
करण्याकडे असतो,त्यामुळे अधिकाधिक प्रवाशांचा कल लवकरात लवकर आरक्षण करण्याकडे असतो .
करणारे असले करणाऱ्यांची वाढेल आहे,"त्यामुळे तीन महिने आधी आरक्षण करणारे प्रवासी वाढतील हे खरे असले , तरी आयत्या वेळी आरक्षण रद्द करणाऱ्यांची संख्याही वाढेल , या म्हणण्याला वाव आहे ."
करायचे नसेल केली,"परंतु , ज्या प्रवाशाला इतक्‍या आधी प्रवासाचे नियोजन करायचे नसेल , त्याच्यासाठी तत्काळ आरक्षणाची सोयही रेल्वेने केली आहे ."
घेऊ शकतात,अशा वेळी प्रवासी त्याचा फायदा घेऊ शकतात .
वर्तविण्यात येणाऱ्या केला जाणार असून दिली,"पावसाविषयी वर्तविण्यात येणाऱ्या अंदाजातील अचूकतेसाठी "" इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ ट्रॉपिकल मेट्रिओलॉजी ' तर्फे ( आयआयटीएम ) "" मोबाइल डॉप्लर रडार ' यंत्रणेचा उपयोग केला जाणार असून , केंद्रीय भूविज्ञान मंत्रालयाने त्याला नुकतीच मंजुरी दिली आहे ."
करण्यासाठी होणार असून दिली असल्याचे सांगितले,"पावसाळी ढगांचा अभ्यास करण्यासाठी या रडारचा उपयोग होणार असून , त्यासाठी देशात केवळ "" आयआयटीएम ' या संशोधन संस्थेलाच सरकारने परवानगी दिली असल्याचे संस्थेचे संचालक डॉ. बी. एन. गोस्वामी यांनी सांगितले ."
म्हणाले वर्तविण्यासाठी असतो,"ते म्हणाले , "" "" अचूक अंदाज वर्तविण्यासाठी पावसाळी हंगामातील ढग आणि त्यांचा वातावरणातील हवेशी परस्परसंबंध याचा अभ्यास आवश्‍यक असतो ."
होती,"आतापर्यंत ""मान्सून'च्या अंदाजात हीच कमतरता होती ."
ओळखता होणार असून शकेल,"मात्र , नव्या ""रडार'मुळे ढगांतील पाण्याचे प्रमाण ओळखता येणे शक्‍य होणार असून , त्याद्वारे पावसाचा अंदाजही अधिक अचूक वर्तविता येऊ शकेल ."
असून होईल केले,"""रडार प्रक्रिये'साठी सुमारे १५ कोटी रुपये खर्च अपेक्षित असून , आगामी नऊ महिन्यांमध्ये त्याचे काम पूर्ण होईल , असेही डॉ. गोस्वामी यांनी नमूद केले ."
करणाऱ्या वापरता येणार सांगितले,"ही यंत्रणा ""आयआयटीएम'प्रमाणेच ढगांविषयीचे संशोधन करणाऱ्या देशातील इतर संस्थांनाही वापरता येणार आहे , असेही त्यांनी सांगितले ."
घेतल्यानंतरच जायचे घेऊ सांगितले,""" शहराच्या विकासाचे मुद्दे विचारात घेतल्यानंतरच , कोणत्या पक्षाबरोबर जायचे , याचा निर्णय घेऊ , ' असे महाराष्ट्र नवनिर्माण सेनेचे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी आज पत्रकार परिषदेत सांगितले ."
असावा केले,"शहर विकासाचा किमान समान कार्यक्रम असावा , असे मत त्यांनी व्यक्त केले ."
मिळालेल्या करणार केले,"मिळालेल्या जागांचा वापर "" बार्गेनिंग ' किंवा ब्लॅकमेलिंगसाठी करणार नाही , असेही त्यांनी स्पष्ट केले ."
घेतलेल्या ठेवली,पालिकेच्या निवडणुकीनंतर श्री . ठाकरे यांनी प्रथमच घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत पुढील धोरणांबद्दल झाकली मूठ कायम ठेवली .
जायचे झालेला,""" कोणाबरोबर जायचे , याबद्दल अद्याप निर्णय झालेला नाही ."
करून घेऊ सांगितले,"या संदर्भात मुंबईत चर्चा करून निर्णय घेऊ , ' असे त्यांनी सांगितले ."
नाकारले घेणार विचारले म्हणाले ठेवणार आहोत,"पुण्यातील मतदारांनी सत्ताधाऱ्यांना नाकारले आहे , हा मुद्दा विचारात घेणार का , असे विचारले असता ते म्हणाले , "" "" शहराचा विकास हाच मुख्य मुद्दा समोर ठेवणार आहोत ."
करतो आहे,"विकासकामे कोण वेळेत पूर्ण करतो , हे महत्त्वाचे आहे ."
दिला झालेला केले,"पालकमंत्री अजित पवार यांच्या वक्तव्याचा संदर्भ दिला असता "" अद्याप कोणाशी संपर्क झालेला नाही ' , असे त्यांनी नमूद केले ."
वगळता घेता लढविली,""" "" नागरी सुविधा आणि शहरांचे प्रश्‍न वगळता कोणतेही भावनिक किंवा अन्य मुद्दे न घेता निवडणूक लढविली ."
मिळाला निवडून आल्या आहोत केली,"त्याला जो प्रतिसाद मिळाला , पहिल्या निवडणुकीत आठ जागा निवडून आल्या , त्याबद्दल आपण खूष आहोत , अशी प्रतिक्रिया श्री . ठाकरे यांनी व्यक्त केली ."
लढविल्या,त्यामुळे या निवडणुका आम्ही स्वबळावर लढविल्या .
दिसत,"नवा मतदार मोठ्या प्रमाणावर ""मनसे'कडे वळताना दिसत आहे ."
उडत मिळाला,"इतर पक्षांवरून लोकांचा विश्‍वास उडत चाललेला असताना , ""मनसे'च्या रूपाने त्यांना पर्याय मिळाला आहे ."
छाटण्यासाठी फोडण्यासाठी काढलेला,मी कोणाचीही मते छाटण्यासाठी किंवा माणसे फोडण्यासाठी पक्ष काढलेला नाही .
करायची असती केली नसती,"फोडाफोडी करायची असती , तर सर्वांत प्रथम यादी जाहीर केली नसती ."
येण्याचे केले म्हणाले येणार आहे,"सेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांनी केंद्रीय कृषिमंत्री शरद पवार यांना एकत्र येण्याचे आवाहन केले होते , त्याबद्दल ते म्हणाले , "" "" मुळात हे दोघे एकत्र येणार का , हा प्रश्‍न आहे ."
झालेल्या करण्यात,"दरम्यान , यानंतर झालेल्या मेळाव्यात पक्षाच्या नवनिर्वाचित सदस्यांचा सत्कार करण्यात आला ."
होते,"शहराध्यक्ष विक्रम बोके , सरचिटणीस दीपक पायगुडे आदी या वेळी उपस्थित होते ."
करण्यासंदर्भातील करताना म्हणाले करून केले,""" व्हॅलेंटाईन डे ' साजरा करण्यासंदर्भातील भूमिका स्पष्ट करताना श्री . ठाकरे म्हणाले , "" "" गझनीच्या महंमदापासून ते ब्रिटिशांपर्यंत अनेकांनी आक्रमण करून येथे राज्य केले ."
झाले पडणार,पण देशाचे काही एक वाकडे झाले नाही ; तर एका दिवसाने काय फरक पडणार आहे ?
वाढेल,शुभेच्छापत्रांची विक्री फक्त वाढेल .
होतो पटली करण्यात असे,"पूर्वी मी ज्या संघटनेत होतो , तेथे एखादी गोष्ट पटली नाही , तरीही प्रमुखांच्या धोरणाची अंमलबजावणी करण्यात येत असे ."
आहे,आता माझ्या पक्षात मी प्रमुख आहे .
देण्यात येणार दिली,"चिंचवड येथील स्वानंद महिला संस्था व भारतीय जैन संघटना यांच्या वतीने आयोजित स्त्री साहित्य - कला संमेलनात यंदाचा "" स्वानंद समाजभूषण पुरस्कार ' प्रमिला सांकला यांना देण्यात येणार आहे , अशी माहिती संयोजिका सुरेखा कटारिया यांनी आज पत्रकार परिषदेत दिली ."
होते,"या वेळी मनीषा लुंकड , कांता दर्डा , अनिता सोळंकी , ऍड . वीणा दशपुते , छाया मंडलेचा , अलका शहा व प्रकाश कटारिया उपस्थित होते ."
होणार,चिंचवडच्या चैतन्य सभागृहात शनिवारी ( ता . १० ) हे एक दिवसीय संमेलन होणार आहे .
होईल,सकाळी आठ वाजता ग्रंथदिंडीने संमेलनाची सुरवात होईल .
होतील,"त्यात फत्तेचंद जैन , न्यू इंग्लिश स्कूल , गेंदीबाई चोपडा हायस्कूल , जैन कन्या प्रशाला व जैन अध्यापक महाविद्यालयातील विद्यार्थी सहभागी होतील ."
होतील,"दुपारी साडेअकरा वाजता "" आम्ही कालच्या , आजच्या व उद्याच्या ' या परिसंवादात इंदिरा इन्स्टिट्यूटच्या कार्यकारी संचालिका डॉ. प्राची जावडेकर , कवयित्री अरुणा ढेरे , ज्योतिषतज्ज्ञ डॉ. सुषमा करंदीकर व स्वानंद संस्थेच्या अध्यक्षा रंजना लोढा सहभागी होतील ."
करते,मोठी यंत्रणा उभी करते .
होत,मात्र लोकांच्या तक्रारी कमी होत नाहीत .
बदलली पाहिजे,ही परिस्थिती बदलली पाहिजे .
करण्याची केली,"त्यासाठी त्यांनी गाव , तालुका आणि जिल्हा पातळीवरील दक्षता समित्या अधिक कार्यक्षम करण्याची सूचना केली ."
दिले आहे,दक्षता समित्यांच्या सभासदांना समितीच्या कार्यपद्धतीबाबत प्रशिक्षण दिले जाणे गरजेचे आहे .
पाठविण्यात यावेत,प्रशिक्षण सत्रात जिल्हास्तरावरून अधिकारी पाठविण्यात यावेत .
करावेत,किरकोळ विक्रेत्यांनी अर्धघाऊक विक्रेत्यांशी आर्थिक व्यवहार चेकने करावेत .
करावी,या व्यवहाराची पडताळणी तहसीलदारांनी करावी .
करण्याची करून करावा,एका गावात दोन टप्प्यात रॉकेल पुरवठा करण्याची पद्धती बंद करून एका गावात एक वेळ पुरवठा करावा .
करावा,या पुरवठ्याचा अहवाल गाव पातळीवरील दक्षता समिती सदस्यांनी साक्षांकित करावा .
आला करू केली,"असा अहवाल आला नाही तर रॉकेल पुरवठा करू नये , अशी सूचना त्यांनी केली ."
कराव्यात केली,"आमदार चव्हाण , आमदार दानवे यांनी ग्रामीण भागातील रॉकेल वाटपाच्या तक्रारी त्वरित दूर कराव्यात , अशी मागणी केली ."
दिलेल्या करण्याचे दिले,पालकमंत्र्यांनी दिलेल्या सूचनांचे पालन करण्याचे आश्‍वासन जिल्हाधिकारी रणजितसिंह देओल यांनी दिले .
केले,अतिरिक्त जिल्हाधिकारी चव्हाण यांनी स्वागत केले .
मानले,डॉ. शेळके यांनी आभार मानले .
आढळल्याने उडाली,"औंढा नागनाथ येथे जुन्या बसस्थानकाजवळ रविवारी ( ता . २२ ) एका हॉटेलसमोर "" पॉइंट २२ बोअर ' या बंदुकीची ४० जिवंत काडतुसे आढळल्याने परिसरात एकच खळबळ उडाली आहे ."
दिलेल्या आहे,"पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार , शहरातील जुन्या बसस्थानकाजवळ हॉटेल आहे ."
उघडण्यासाठी करीत होता,एक कामगार सकाळी हॉटेल उघडण्यासाठी साफसफाई करीत होता .
दिसला,त्या वेळी त्याला एक डबा दिसला .
उघडून पाहिला दिसले,"त्याने तो डबा उघडून पाहिला असता , आत बंदुकीच्या गोळ्यांसारखे दिसले ."
दाखविला,त्याने तत्काळ परिसरातील नागरिकांना डबा दाखविला .
असल्याचे येताच दिली,त्या बंदुकीच्या गोळ्या असल्याचे लक्षात येताच नागरिकांनी तातडीने औंढा पोलिसांना याची माहिती दिली .
मिळाल्यावरून जाऊन केली,माहिती मिळाल्यावरून औंढा नागनाथ पोलिस ठाण्याचे सहायक पोलिस निरीक्षक दत्तात्रय नाळे यांच्या पथकाने घटनास्थळी जाऊन ती काडतुसे जप्त केली .
आढळली असून होते,"डब्यात ४० काडतुसे आढळली असून , त्यातील १० रकाने रिकामे होते ."
होती,रविवारी दिवसभरात औंढा नागनाथ परिसरात एकच चर्चा सुरू होती .
सांगितले असून आहेत,"या प्रकरणी श्री . नाळे यांनी सांगितले , की त्या डब्यात ४० काडतुसे असून , ही ती "" पॉइंट २२ बोअर ' या बंदुकीची आहेत ."
करण्यात,या प्रकरणाची चौकशी तातडीने सुरू करण्यात आली आहे .
केली जाणार असल्याचे सांगितले,परिसरातील बंदूक परवानाधारकांची चौकशी केली जाणार असल्याचे श्री . नाळे यांनी सांगितले .
झाला नव्हता,"मात्र , या प्रकरणी रात्री उशिरापर्यंत औंढा नागनाथ पोलिस ठाण्यात गुन्हा दाखल झाला नव्हता ."
जाणारी नसलेल्या थांबली झाले,"मुंबईहून नागपूरकडे जाणारी "" नंदिग्राम एक्‍स्प्रेस ' रविवारी ( ता . २२ ) थांबा नसलेल्या सहस्त्रकुंड स्थानकावर अचानक थांबली आणि रेल्वे कर्मचारी अवाक्‌च झाले ."
नसतानाही देण्यात होती,थांबा नसतानाही ३० ते ४० प्रवाशांना नांदेड रेल्वेस्थानकातून या स्थानकाची तिकिटे देण्यात आली होती .
नसल्यामुळे थांबविण्यास दिला,मात्र अधिकृत थांबा नसल्यामुळे सहस्त्रकुंड येथे गाडी थांबविण्यास चालकाने नकार दिला .
झाला थांबवली चालत्या टाकू दिला,"रेल्वे कर्मचाऱ्यांच्याच या दुटप्पी धोरणामुळे प्रवाशांमध्ये संताप निर्माण झाला आणि "" सहस्त्रकुंडला गाडी थांबवली नाही तर चालत्या गाडीतून उड्या टाकू , ' असा इशाराच प्रवाशांनी दिला ."
झुकत थांबवावीच लागली,"अखेर प्रवाशांच्या दबावापुढे झुकत "" नंदिग्राम ' सहस्त्रकुंड येथे थांबवावीच लागली ."
असलेल्या दाखवा बजावण्यात आल्या,या प्रकरणी दोषी असलेल्या नांदेड स्थानकातील दोन लिपिकांना कारणे दाखवा नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत .
झाल्यामुळे जोडला,किनवट - मुदखेड हा नवीन लोहमार्ग रुंदीकरणाचे काम पूर्ण झाल्यामुळे विदर्भ आणि मराठवाडा रेल्वेने जोडला गेला आहे .
धावणारी धावते,त्यामुळे आता दररोज मुंबईहून नांदेडपर्यंत धावणारी नंदिग्राम एक्‍स्प्रेस नागपूरपर्यंत धावते .
,या एक्‍स्प्रेसला सहस्त्रकुंड येथे अधिकृत थांबा नाही .
थांबतात,सहस्त्रकुंडला केवळ पॅसेंजर गाड्याच थांबतात .
जाण्याच्या काढली,नांदेडहून ३० ते ४० प्रवाशांनी रविवारी नंदिग्राम एक्‍स्प्रेसमधून सहस्त्रकुंडला जाण्याच्या दृष्टीने तिकिटे काढली .
नसला देण्यात,या ठिकाणी थांबा नसला तरी नांदेड रेल्वेस्थानकातून या प्रवाशांना सहस्त्रकुंडची तिकिटे देण्यात आली .
पोहोचली,नेहमीप्रमाणे ही रेल्वे सकाळी साडेआठ वाजता सहस्त्रकुंडजवळ पोहोचली .
नसल्यामुळे थांबविण्यास नव्हता,परंतु नियमानुसार या ठिकाणी थांबा नसल्यामुळे चालक गाडी थांबविण्यास तयार नव्हता .
झाले,त्यामुळे प्रवासी संतप्त झाले .
नमावे लागले थांबविण्यात,प्रवाशांच्या या आक्रमकतेपुढे रेल्वे तिकीट तपासणीस व चालकाला नमावे लागले आणि सहस्त्रकुंड येथे गाडी थांबविण्यात आली .
थांबल्याचे पाहून झाले,नंदिग्राम एक्‍स्प्रेस अचानक थांबल्याचे पाहून सहस्त्रकुंडचे रेल्वेस्थानक मास्तर तसेच कर्मचारी अचंबीत झाले .
दाखवली समजला,त्यानंतर रेल्वे प्रवाशांनी स्वत : जवळील तिकिटे दाखवली तेव्हा खरा प्रकार त्यांना समजला .
कळविण्यात,ही बाब लगेचच नांदेड येथील विभागीय रेल्वे कार्यालयाला कळविण्यात आली .
नसताना दिली गेल्याचे आले,चौकशीअंती नांदेड रेल्वेस्थानकातून सहस्त्रकुंड एक्‍स्प्रेससाठी थांबा नसताना तिकिटे दिली गेल्याचे निर्शनास आले .
धरून दाखवा बजावण्यात आल्या,या प्रकरणी जबाबदार धरून नांदेड स्थानकातील जे. आनंद व नरसिंग या दोन लिपिकांना कारणे दाखवा नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत .
मिळाला,विभागीय रेल्वे व्यवस्थापक कार्यालयाकडून रात्री उशिरा या घटनेला दुजोरा मिळाला .
घालून केला,"शिवसेनेचे कार्याध्यक्ष उद्धव ठाकरे , पत्नी रश्‍मी ठाकरे , खासदार प्रकाश जाधव , कल्पना जाधव यांनी रविवारी ( ता . २२ ) तुळजाभवानीमातेची सिंहासन पूजा , जागरण - गोंधळ घालून नवस पूर्ण केला ."
व्हावा घेऊन केला होता,"रामटेक लोकसभा मतदारसंघातील शिवसेनेचे उमेदवार प्रकाश जाधव यांचा विजय व्हावा , यासाठी श्री . ठाकरे यांनी दोन आठवड्यांपूर्वी तुळजाभवानी मातेचे दर्शन घेऊन नवस केला होता ."
झाल्यामुळे केली,श्री . जाधव यांचा विजय झाल्यामुळे श्री . ठाकरे यांनी रविवारी या नवसाची पूर्तता केली .
झाले,श्री . ठाकरे यांचे रविवारी सकाळी पावणेआठच्या सुमारास तुळजापुरात आगमन झाले .
थांबले,सकाळी साडेनऊपर्यंत ते शासकीय विश्रामगृहात थांबले होते .
केला,पावणेदहाच्या सुमारास त्यांनी छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अश्‍वारूढ पुतळ्याला पुष्पहार अर्पण केला .
गेले,त्यानंतर ते पावन लॉजपासून मंदिरापर्यंत पायी गेले .
केली,"श्री . ठाकरे यांनी पत्नी रश्‍मी , खासदार जाधव , त्यांच्या पत्नी कल्पना यांच्यासमवेत तुळजाभवानी मातेची सिंहासन पूजा केली ."
केली,त्यानंतर गोंधळ पूजा केली .
आलेले होते,"खासदार चंद्रकांत खैरे , खासदार कल्पना नरहिरे , आमदार प्रा . रवींद्र गायकवाड , आमदार दयानंद गायकवाड , शिवसेनेचे जिल्हाप्रमुख अनिल खोचरे , तुळजापूर शहरप्रमुख सुधीर कदम , जिल्हा उपप्रमुख कमलाकर चव्हाण , राजेश मुंडे , श्‍याम पवार , महिला आघाडीच्या जिल्हाप्रमुख श्‍यामल वडणे , कळंबचे नगराध्यक्ष नरसिंग जाधव , जिल्हा परिषदेचे सदस्य गणेश सोनटक्के , माजी सदस्य राजअहेमद पठाण , उस्मानाबाद , सोलापूर , लातूर , बीड , औरंगाबाद जिल्ह्यांतून आलेले पदाधिकारी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते ."
करण्यात होता,श्री . ठाकरे यांच्या दौऱ्यामुळे तुळजाभवानी मंदिर परिसरात मोठ्या प्रमाणात पोलिस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला होता .
होती,"सुटीचा दिवस , लग्नसराईमुळे मंदिरात भाविकांची गर्दीही मोठ्या प्रमाणात होती ."
,सुट्टीतला खाऊ !
चला संपली,चला ! संपली एकदाची वार्षिक परीक्षा !
,आता फक्त धम्माल !
खेळायचं जमवून घालायचा,मस्त पैकी दिवसभर खेळायचं आणि मित्रांना एकत्र जमवून दिवसभर नुस्ता धुडगूस घालायचा .. हो ना ?
,पण या सुट्टीत आपण काही तरी नवीनही शिकायला हवं .
करून घ्यायला हवा,मोकळ्या वेळेचा चांगला उपयोग करून घ्यायला हवा .
करून खाता येतील करायला शिकूयात,आपण यावेळेला दुपारी स्वतः करून खाता येतील असे काही सोप्पे पदार्थच तयार करायला शिकूयात .
चला बघू करायचं,"चला तर , बघू या कसं करायचं जॅम सॅंडविच , चटकदार पोहे आणि मस्त लिंबाचं सरबत !"
,सुट्टीतला खाऊ !
बनवायला शिकूया,"बालमित्रांनो , या उन्हाळ्याच्या मोठ्ठ्या सुट्टीत आपण काही सोप्पे पदार्थ बनवायला शिकूया ."
असले असताना करून बघा,हे पदार्थ सोपे असले तरी पहिल्यांदा आई - बाबा किंवा घरात मोठं कोणी असताना त्यांच्या समोरच करून बघा .
आहेत,मुंबईत सुमारे ४० पोलिस वसाहती व १२० इमारती आहेत .
होऊन केले,त्यांच्यासाठी दरवर्षी निधी मंजूर होऊन दुरुस्तीचे काम केले जाते .
होऊनही पडते,मात्र ही दुरुस्ती होऊनही अनेक भागातील इमारतींमध्ये वरच्या मजल्यावरील बाथरूम - शौचालयाचे पाणी खालच्या मजल्यावर पडते .
असते,काही ठिकाणी १०० जणांसाठी एखाददुसरे शौचालय अशी विदारक स्थिती असते .
असल्याने देण्याचे ठरविले असून करणार,नवीन पोलिस आयुक्तांना या वास्तवाचे भान असल्याने त्यांनी या प्रश्‍नाकडे गांभीर्याने लक्ष देण्याचे ठरविले असून ते स्वतः प्रत्येक वसाहतींची पाहणी करणार आहेत .
रंगलेल्या बसण्याची झाली,मिठी नदीच्या रुंदीकरणावरून एमएमआरडीएच्या वरिष्ठांमध्ये रंगलेल्या वादाचा आता प्रत्यक्ष कामाला फटका बसण्याची शक्‍यता निर्माण झाली आहे .
केले,२६ जुलैनंतर उद्‌भवलेल्या स्थितीमुळे राज्य सरकारने मिठीनदी विकास आणि संरक्षण प्राधिकरण स्थापन केले .
करण्याची आखली,या प्राधिकरणाने एमएमआरडीएच्या मदतीने मिठीचा विकास करण्याची योजनाही आखली .
झाले,प्रत्यक्ष काम सुरू झाले .
झाले शिंकली होऊ लागली,"मिठीची रुंदी वाढविण्यावर एकमतही झाले ; पण कुठेतरी बिल्डरची "" माशी ' शिंकली आणि मिठीच्या किनाऱ्यावर पुन्हा अतिक्रमणे होऊ लागली ."
घातला,बिल्डर लॉबीने मिठीच्या बाजूने इमारती बांधण्याचा घाट घातला .
धरले,यासाठी सर्वोच्च अधिकाऱ्यांना हाताशीही धरले .
झाली देणारी,"यातून "" दरी ' निर्माण झाली ती प्रामाणिक अधिकारी आणि बिल्डर लॉबीला पाठिंबा देणारी वरिष्ठ मंडळी ."
देण्याचा केला चालत घ्यावा,"प्रामाणिक अधिकाऱ्यांनी याला तोंड देण्याचा आटोकाट प्रयत्न केला ; पण सत्तेपुढे शहाणपण चालत नाही , याचा अनुभव त्यांनाही घ्यावा लागला ."
जाऊन मिळणाऱ्या जाऊन देण्याचा केला अडला आले,"अरबी समुद्राला जाऊन मिळणाऱ्या या मिठीच्या "" तोंडा ' शी जाऊन तिला नवे "" वळण ' देण्याचा प्रयत्न काही प्रामाणिक अधिकाऱ्यांनी केला ; परंतु "" चंद्रा ' लाच ग्रहण लागल्याने "" विकास ' अडला आणि मिठी छुरी'चे"" सत्य समोर आले ."
काढून घेण्यात आल्या,""" विकास ' दूरच ; पण या अधिकाऱ्यांच्या सवलतीही काढून घेण्यात आल्या ."
गुंतलेल्या पाहवेना,स्वतःच्या विकासात गुंतलेल्या बड्या अधिकाऱ्यांना मिठीचा विकास पाहवेना .
करण्यासाठी टाकला,"त्यांनी मिठीबरोबर त्यांची ""रुंदी'ही कमी करण्यासाठी दबाव टाकला ."
ठेवले,"गाडी , मोबाईल आणि इतर सुविधांपासून वंचित ठेवले ."
द्यावा झाले,स्वतःहून त्याने बदली किंवा राजीनामा द्यावा यासाठी सर्व प्रकारे प्रयत्न सुरू झाले .
झाकून पाहत,एका मिठीच्या विकासाची ही अधोगती सांगणारी कहाणी मात्र राज्यकर्ते डोळे झाकून पाहत आहेत .
झाली रंगते,"त्यांनाही ""चंद्रा'च्या ग्रहणाची बाधा झाली काय , याची चर्चा मात्र सध्या एमएमआरडीएच्या कार्यालयात रंगते आहे ."
गेल्या असलेल्या मिळाला,गेल्या दहा वर्षांपासून बंद असलेल्या खटाव मिलमधील सहा हजार कामगारांना दिलासा मिळाला आहे .
मिळवून मिळाले,या कामगारांची थकीत देणी व्याजासह मिळवून देण्यात राष्ट्रीय मिल मजदूर संघाला नुकतेच यश मिळाले आहे .
मिळणार असून येत्या करण्यात येणार दिली,"थकीत देण्यांपोटी व्याजासह सुमारे १३० कोटी रुपये मिळणार असून , या पैशांचे वाटप येत्या ५ एप्रिलपासून करण्यात येणार आहे , अशी माहिती संघाचे अध्यक्ष सचिन अहीर यांनी दिली आहे ."
पडली कोसळली,"खटाव कंपनीची भायखळा , बोरिवली आणि महाड येथील तिन्ही युनिट १९९७ मध्ये बंद पडली आणि सुमारे सहा हजार कामगारांवर उपासमारीची कुऱ्हाड कोसळली ."
घेतली,या अन्यायाविरुद्ध कामगारांनी सरकारदरबारी ; तसेच न्यायालयातही धाव घेतली .
असून असलेल्या दिली,हा प्रश्‍न जिव्हाळ्याचा असून तो इतक्‍या सहजासहजी सुटणार नसल्याची जाणीव असलेल्या कामगारांनी न्यायालयीन आणि सरकारी लढाईबरोबर त्याला आंदोलनाचीही जोड दिली .
उतरून केला लांबतच,प्रसंगी रस्त्यावर उतरून संघर्षही केला ; परंतु काही ना काही तांत्रिक आणि इतर अडचणींमुळे हा प्रश्‍न लांबतच गेला .
केली होता,""" बीआयएफआर ' पुढे हा प्रश्‍न केली कित्येक वर्षे प्रलंबित होता ."
केली होती,गृहनिर्माण क्षेत्रातल्या मॅरेथॉन समूहाने एक योजना सादर केली होती .
होऊन देण्याचा देण्यात,या योजनेवर बीआयएफआरमध्ये निर्णय होऊन ११ जानेवारी रोजी कामगारांना व्याजासह देणी देण्याचा आदेश देण्यात आला .
होत नसल्याने गेले केला होता,मात्र या आदेशाची अंमलबजावणी होत नसल्याने संघाने यासाठी गेले दोन महिने पाठपुरावा केला होता .
मिळाले,अखेर आज संघाला त्यात यश मिळाले .
करण्यात येणार,त्यानुसार ५ एप्रिलपासून व्याजासहित १३० कोटी इतक्‍या थकीत देण्यांचे वाटप करण्यात येणार आहे .
झाले असून साधण्याचे केले,"या यशामुळे कामगारांमध्ये आनंदाचे वातावरण निर्माण झाले असून , संघाने कामगारांना त्वरित संघाशी संपर्क साधण्याचे आवाहन केले आहे ."
येत्या करण्यात येणार,बंद खटाव मिलमधील सहा हजार कामगारांना येत्या ५ एप्रिल रोजी थकीत देण्यांचे वाटप करण्यात येणार आहे .
देण्याकरिता करण्यात,यासंदर्भातील माहिती देण्याकरिता गिरणी कामगार संघर्ष समितीच्यावतीने वतीने गेटसभेचे आयोजन करण्यात आले आहे .
करण्यात आलेल्या करणार,"भायखळ्याच्या खटाव मिल येथे शनिवारी ( ता . ३१ ) सकाळी ८ वाजता आयोजित करण्यात आलेल्या या गेटसभेत ऍड . गायत्री सिंग , दत्ता इस्वलकर , प्रवीण घाग , शीतल थोरात , राजन दळवी आदी मार्गदर्शन करणार आहेत ."
मिळालेल्या सोडला आहे,"महापालिका निवडणुकीच्या मैदानात विजय मिळालेल्या नगरसेवकांनी सुटकेचा नि : श्‍वास सोडला असला , तरी अजूनही काही जणांच्या डोक्‍यावर टांगती तलवार आहे ."
लढण्याची केली,पराभूत उमेदवारांनी कागदी लढाई लढण्याची तयारी सुरू केली आहे .
दिली असल्यास ठरविण्यासाठी झाले,नवनिर्वाचित नगरसेवकांनी खोटी माहिती दिली असल्यास त्यांना अपात्र ठरविण्यासाठी विविध प्रकारची माहिती पराभूत उमेदवारांनी माहितीच्या अधिकाराखाली मागविल्याने निवडणूक विभागाकडे तब्बल ३५० अर्ज दाखल झाले आहेत .
भरताना द्यावी,"निवडणूक अर्ज भरताना जात , शिक्षण , मालमत्ता , अपत्य यांची माहिती निवडणूक विभागाला सत्यच द्यावी लागते ."
करणारी आढळल्यास मुकावे,ही माहिती खोटी किंवा दिशाभूल करणारी आढळल्यास त्या व्यक्‍तीला नगरसेवकपदाला मुकावे लागते .
निवडून आलेल्या सोडावे लागले,२००२ मध्ये निवडून आलेल्या तब्बल आठ जणांना मागच्या पाच वर्षांत नगरसेवकपद सोडावे लागले होते .
होता,"यामध्ये कॉंग्रेसचे माजी महापौर आर. आर. सिंग , रामकृष्ण केणी , जनार्दन यादव , गीता गोरे , शाईनआरा बेग , शांतीदेवी यादव , बिमला यादव , रमेश कांबळे यांचा समावेश होता ."
वगळता असल्याचे उघड ठरले,यापैकी जनार्दन यादव वगळता बाकी सर्व जण जात प्रमाणपत्र अपात्र किंवा खोटी असल्याचे उघड झाल्याने नगरसेवकपदास अपात्र ठरले होते .
झाल्यापासून करावे,निवडणूक झाल्यापासून तीन महिन्यांच्या आत जात प्रमाणपत्र निवडणूक आयोगाला सादर करावे लागते .
केलेली करण्यासाठी सरसावले,मात्र तत्पूर्वीच नवनिर्वाचित नगरसेवकांनी सादर केलेली माहिती आणि प्रमाणपत्र यांच्या सत्यासत्यतेबाबत शहानिशा करण्यासाठी त्यांचे विरोधक सरसावले आहेत .
आहेत,महापालिकेत २२७ नगरसेवक आहेत .
मिळविण्यासाठी आले,मात्र त्यापैकी काहींचीच माहिती मिळविण्यासाठी आतापर्यंत तब्बल ३५० अर्ज आले आहेत .
राहिलेले आहेत,"निवडणुकीत दुसऱ्या किंवा तिसऱ्या क्रमांकावर राहिलेले पराभूत उमेदवार रिंगणातली लढाई हरल्यानंतर कागदी लढाई तरी जिंकता येते का , याच्या प्रयत्नात आहेत ."
भरताना केलेल्या मागविली,या पराभूतांनी प्रामुख्याने नगरसेवकांनी निवडणूक अर्ज भरताना सादर केलेल्या कागदपत्रांची मागणी माहितीच्या अधिकाराखाली मागविली आहे .
असल्याचे झाल्यास घेतली दिली,ही माहिती खोटी असल्याचे न्यायालयात सिद्ध झाल्यास न्यायालयाच्या निर्देशानुसार पोटनिवडणूक घेतली जाईल किंवा दुसऱ्या क्रमांकावरील उमेदवाराला नगरसेवक म्हणून संधी दिली जाईल .
झालेल्या तापू लागले,पश्‍चिम बंगालच्या नंदीग्राममध्ये शेतकऱ्यांच्या झालेल्या उठावानंतर महाराष्ट्रातही एसईझेडविरुद्ध वातावरण तापू लागले आहे .
येत जाणून घेण्याचे केलेल्या केले जाणार,"नवी मुंबई व रायगड परिसरात येत असलेल्या महामुंबई एसईझेडबाबत येथील प्रकल्पग्रस्त शेतकरी , त्यांचे नेते ; तसेच कंपनीचे अधिकारी यांच्या भावना जाणून घेण्याचे काम प्रदेश कॉंग्रेसने गठित केलेल्या त्रिसदस्यीय सत्यशोधन समितीद्वारे केले जाणार आहे ."
झाले असून येत्या करण्यात येणार असल्याची दिली,या समितीचे काम बुधवारपासून सुरू झाले असून यासंबंधीचा संपूर्ण अहवाल येत्या दहा दिवसांत प्रदेश कॉंग्रेसच्या माध्यमातून केंद्र सरकारला सादर करण्यात येणार असल्याची माहिती या समितीचे सदस्य माजी खासदार रामशेठ ठाकूर यांनी दिली .
येत,नवी मुंबई ; तसेच रायगड जिल्ह्यात एक लाख ३७ हजार ११७ हेक्‍टर जमिनीवर रिलायन्सचा महामुंबई एसईझेड प्रकल्प येत आहे .
करण्याची केली,या प्रकल्पासाठी रिलायन्स कंपनीने येथील शेतकऱ्यांच्या जमिनी संपादित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली आहे .
देत मिळत नसल्याचे म्हणणे,प्रकल्पाला जमिनी देत असताना येथील शेतकऱ्यांना त्यांच्या जमिनींसाठी योग्य तो भाव मिळत नसल्याचे येथील शेतकऱ्यांचे ; तसेच त्यांच्या नेत्यांचे म्हणणे आहे .
मानले,बाळू जाबर यांनी आभार मानले .
वाढला असून जाऊन आला,"जावळी तालुक्‍यात पावसाचा जोर आज आणखी वाढला असून , ओढे नाल्यांचे पाणी पात्राबाहेर जाऊन वेण्णा नदीला पूर आला आहे ."
गेल्यामुळे झाली होती,मेढा महाबळेश्‍वर रस्त्यावर आंबेघर पर्यत मेढा येथे मोरी पुलावरून पाणी गेल्यामुळे वाहतूक काही वेळ ठप्प झाली होती .
वाढल्याने जाऊन तुटून गेले असल्याने साचून पडू लागली,"मध्यरात्री पावसाचा मोठा जोर वाढल्याने ओढ्या नाल्यांच्या पात्राबाहेर पाणी जाऊन अनेक ठिकाणी शेतींचे ताली तुटून शेतात पाणी गेले आहे , तसेच सलग पाच दिवस जोराचा पाऊस असल्याने शेतांमध्येही पाणी साचून पिके पिवळी पडू लागली आहेत ."
जाताना जात जात असल्याने जाणारी होती,आजही सलग तिसऱ्या दिवशी तीर्थक्षेत्र कुसुंबीकडे मेढा मार्गे जाताना गांजे गावच्या मोरी पुलावरून पाणी जात असल्याने व सातारा मार्गे मालचौंडी पुलावरून पाणी जात असल्याने वाहतूक पूर्णपणे कुसुंबी गावाकडे जाणारी ठप्प होती .
होत,त्यामुळे नागरिकांची मोठी गैरसोय होत आहे .
उन्मळून पडली,सोसाट्याचा वारा व मुसळधार पाऊस यामुळे अनेक झाडे उन्मळून पडली आहेत .
चिरडून झाले,मेढा - केळघर मार्गावर पाच ठिकाणी वाहनाखाली साप चिरडून मृत झाले .
आल्याने लागण्यास झाली असून गेले,"ओढ्यांना व नद्यांना गढूळ पाणी आल्याने मासे चढाला लागण्यास सुरवात झाली असून , अनके जण मासेमारीकरिता नदीच्या पात्राच्या शेजारी गेले होते ."
झालेला,"जावळी तालुक्‍यात आज मंडलनिहाय झालेला पाऊस पुढीलप्रमाणे - मेढा ( ५४ . २ ) , केळघर ( १२९ . ४ ) , आनेवाडी ( ४२ ) , करहर ( ८५ ) मिलिमीटर ."
येणाऱ्या आहे,येणाऱ्या गळीत हंगामात तालुक्‍यात जवळपास साडेपाच लाख टन ऊस उभा आहे .
चालवतो चालवतो चालतो करावे केले,"त्यामुळे कारखाना कोण चालवतो ? कसा चालवतो , यापेक्षा पूर्ण क्षमतेने कसा चालतो यासाठी सर्वांनी सहकार्य करावे , असे आवाहन गंगापूर सहकारी साखर कारखान्याचे अध्यक्ष , माजी आमदार कैलास पाटील यांनी केले ."
झाली,गंगापूर सहकारी साखर कारखान्याची तिसावी वार्षिक सर्वसाधारण सभा साखर कारखाना परिसरात माजी आमदार कैलास पाटील यांच्या अध्यक्षतेखाली झाली .
होते,"आमदार अण्णासाहेब माने , उपाध्यक्ष शेषराव जाधव यावेळी होते ."
ठेवण्यात,एकूण दहा ठराव या सर्वसाधारण सभेमध्ये ठेवण्यात आले होते .
चालण्याच्या घेऊन घेणे चालली,हा कारखाना विठ्ठलराव शिंदे कारखान्यासोबतच्या भागीदारी तत्त्वावर चालण्याच्या कराराचा आढावा घेऊन निर्णय घेणे या ठरावावर तब्बल दीड तास चर्चा चालली .
झाले,उर्वरित सर्व विषय अवघ्या पाच मिनिटांत मंजूर झाले .
करण्यात आलेल्या देणे करण्यात आला,केवळ विषय क्रमांक नऊचा आखवानी प्रकल्प मे . वैद्यनाथ सहकारी साखर कारखान्याबरोबर करण्यात आलेल्या करारास मान्यता देणे हा ठराव मात्र नामंजूर करण्यात आला .
झालेला पाळला,या सभेत विठ्ठलराव शिंदे कारखान्याबरोबर झालेला करार त्यांनी किती पाळला .
देणे राहिलेली येत्या द्यावीत सांगण्यात,"भावातील तफावत शेतकऱ्यांना देणे , राहिलेली सर्व कर्जाची बिलं येत्या पंधरा दिवसांत द्यावीत , हे सांगण्यात येईल ."
केल्यास करण्याविषयीचा केला झालेल्या चालवणे आहे करण्यात,"अथवा , त्यांनी कराराचे उल्लंघन केल्यास त्यांच्यावर कायदेशीर कार्यवाही करण्याविषयीचा विचार केला जाईल ; परंतु झालेल्या करारानुसार कारखाना विठ्ठलराव शिंदे कारखान्याबरोबरच चालवणे बंधनकारक आहे , असे स्पष्ट करण्यात आले ."
करताना म्हणाले आहे चालवण्यासारखी,"आमदार अण्णासाहेब माने उपस्थित सर्व सभासदांना मार्गदर्शन करताना म्हणाले की , कारखाना कोट्यवधी रुपये तोट्यात आहे व कारखान्याची आर्थिक परिस्थिती स्वबळावर चालवण्यासारखी नाही ."
चालला राहील घ्यावा लागेल टाकलेला ठरवू करावे केले,"पूर्ण क्षमतेने यावर्षी कारखाना चालला तरी ऊस शिल्लक राहील , या दृष्टीने कारखान्याच्या व सभासद कामगार यांच्या हिताच्या दृष्टीने आपल्या सर्वांना निर्णय घ्यावा लागेल आमच्यावर टाकलेला विश्‍वास आम्ही सार्थ ठरवू आपण सर्वांनी सहकार्य करावे , असे आवाहन त्यांनी केले ."
घेतला,"या वार्षिक सर्वसाधारण सभेत कारखाना संचालक ऍड . सदाशिव गायके , नंदकुमार गांधीले , अशोक माने , विष्णू सटाले , नानासाहेब डिके , मधुकर कसाने , विश्‍वमित्र चव्हाण , शिवाजी माने , आबासाहेब पाटील , अंबादास काळे , अशोक मोरे , अशोक पाटणी , भाऊसाहेब निकम , कल्याण गायकवाड , सुनील बोऱ्हाटे आदींनी चर्चेत भाग घेतला ."
होते,"यावेळी कारखाना संचालक पोपट पाटील , सुभाष वरकड , संभाजी डोणगावकर , चांगदेव गायकवाड , डॉ. गोरख तुपलोंढे , दत्रात्रय मगर , गोरख जाधव , नानासाहेब वाघ , रावसाहेब तोगे , बाळासाहेब पंडित , भागवत काळे , कार्यकारी संचालक बी. एम. पाटील आदींसह कामगार , सभासद विविध खात्याचे अधिकारी हजर होते ."
केले,अहवाल वाचन व सूत्रसंचालन प्रभारी सचिव रमेश वावटे यांनी केले .
वाचायची शिकावे केले,"माणसे कशी वाचायची हे जयराम कामत यांच्याकडून शिकावे , असे प्रतिपादन दै . ""नवप्रभा'चे संपादक सुरेश वाळवे यांनी आज येथे केले ."
करीत असलेले लिहिलेल्या बोलत,"उद्या २ जुलै रोजी वयाची सत्तरी पूर्ण करीत असलेले ज्येष्ठ लेखक जयराम कामत यांनी लिहिलेल्या "" गुलमोहर ' ( ललित लेख संग्रह ) व "" सुखिया ' ( कथासंग्रह ) या पुस्तकांच्या प्रकाशनप्रसंगी ते अध्यक्ष या नात्याने बोलत होते ."
पडला,हा कार्यक्रम मिनेझीस ब्रांगाझा इन्सिटयूटच्या सभागृहात पार पडला .
झाले,पुस्तकांचे प्रकाशन नाटककार विष्णू सूर्या वाघ यांच्या हस्ते झाले .
करण्यात,मांडवी प्रकाशन - पर्वरी व ब्रागांझा संस्थेतर्फे या कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते .
होत्या,"व्यासपीठावर विशेष अतिथी समीक्षक रवींद्र घवी , प्रकाशक श्रीराम कामत व सौ . कालिंदी जयराम कामत उपस्थित होत्या ."
म्हणाले पाहावे मिळतात,"विष्णू वाघ म्हणाले , जीवनाकडे सखोलपणे कसे पाहावे याचे धडे आपल्याला साहित्यातून मिळतात ."
पाहायला हवे,त्यादृष्टीने जयराम कामत यांच्या लेखनाकडे पाहायला हवे .
झाला,गोमंतकीय मराठी साहित्यात कथा हा प्रकार समृद्ध झाला आहे .
दिले,"लक्ष्मणराव सरदेसाई यांच्यानंतर जयराम कामत वासंती नाडकर्णी , ज्ञानेश्‍वर कोळवेकर यांनी कथासाहित्यात योगदान दिले आहे ."
लिहावे सांगितले,"त्यांनी आणखी ताकदीने लिहावे , असे प्रा . घवी यांनी सांगितले ."
,मला लेखनाचे तंत्र माहीत नाही .
येईल गेलो,येईल तसे लिहित गेलो .
दिले,"बा . भ . बोरकर , बा . द . सातोस्कर आदींनी मला प्रात्साहन दिले ."
आहेत सांगितले,"भूतदया , निसर्ग ही लेखनामागील माझी प्रेरणास्थाने आहेत , असे जयराम कामत यांनी सांगितले ."
गेली,"गेली २४ वर्षे "" नवप्रभा ' तून "" गुलमोहर ' हे सदर श्री . कामत लिहित आहेत ."
निघत असल्याबद्दल केले,त्यातून हे पुस्तक निघत असल्याबद्दल वाळवे यांनी समाधान व्यक्त केले .
होत असल्याचे सांगितले,"प्रास्ताविकात श्रीराम कामत यांनी ""मांडवी प्रकाशना'तर्फे ४० वर्षानंतर ही दोन पुस्तके प्रकाशित होत असल्याचे सांगितले ."
केले,"सुरभी व नीरज शेट्ये सायली कामत , प्रीती , आरती , आर्या आदिती , ऍड . उदय , अमित कामत यांनी मान्यवरांना पुष्पगुच्छ प्रदान केले ."
असलेले वितळले असल्याची दिली,अमरनाथ गुहेत असलेले बर्फाचे शिवलिंग पूर्णपणे वितळले असल्याची माहिती श्री अमरनाथजी यात्रा मंडळाचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी अरुणकुमार यांनी दिली .
वितळले झाला,"शिवलिंग वितळले असले , तरी वैदिक मंत्रांच्या घोषात आज अमरनाथ यात्रेला प्रारंभ झाला ."
होणार होता आलेल्या थांबविण्यात,यात्रेला काल प्रारंभ होणार होता ; पण खराब हवामानामुळे नुनवाल आणि बालाताल येथे आलेल्या यात्रेकरूंना तळावरच थांबविण्यात आले होते .
झाल्या असून करण्यात,"मुसळधार पावसामुळे पायवाटा निसरड्या झाल्या असून , त्यामुळे यात्रा आजपासून सुरू करण्यात आली ."
वाढल्यामुळे वितळू लागले,जम्मू - काश्‍मीरमधील तापमान वाढल्यामुळे बर्फाचे शिवलिंग वितळू लागले होते .
घेतले,त्यामुळे बऱ्याच भाविकांनी यात्रेपूर्वीच त्याचे दर्शन घेतले .
वाढत्या असल्याचे केले,वाढत्या तापमानामुळे शिवलिंग वितळणे ही नेहमीची घटना असल्याचे यात्रा मंडळाच्या पदाधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे .
जाऊन केली,केंद्रीय गृहमंत्री शिवराज पाटील यांनी आज गुहेत जाऊन स्थितीची पाहणी केली .
वितळले असलेले असल्याचे सांगण्यात,"शिवलिंग वितळले असले , तरी पार्वती आणि गणेश यांची प्रतीके असलेले बर्फाचे सुळके सुरक्षित असल्याचे सांगण्यात आले ."
झाला,वैदिक मंत्रांच्या घोषात अमरनाथ यात्रेला आजपासून प्रारंभ झाला .
झालेला पाहूनच आली होती पडू स्वीकारली होती,"विशेषतः डॉक्टरांनी काढलेल्या चिमट्यामुळे काळा - निळा झालेला आशालता यांचा दंड पाहूनच चित्तरंजन यांना विलक्षण चिड आली होती , आणि एका बेताल नटामुळे एक चांगले नाटक बंद पडू नये म्हणून त्यांनी बापूची भूमिका स्वीकारली होती ."
होते,हे चिमटा प्रकरण कसे थोड्याफार नाट्यव्यावसायिकांनाच माहीत होते .
जाऊन पोहोचले,पण मुलाखतीमुळे ते महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यात जाऊन पोहोचले .
राहू करायची,"एरवी डॉक्टरांच्या वाऱ्यालाही उभी न राहू शकणारी मंडळी डॉक्टरांची चेष्टा करायची , "" काशिनाथपासून सांभाळा हं ."
काढतो,तो चिमटे काढतो .
होणारी व्हायचे,"' रसरंग ' मधील ती चित्तरंजन यांची मुलाखत , डॉक्टरांची ही अशी होणारी चेष्टा ह्या सर्व गोष्टींचे मला मनस्वी दुःख व्हायचे ."
काढून देणेही वाटत नव्हते,हा विषय डॉक्टरांच्याजवळ काढून त्यांना आणखी मनस्ताप देणेही मला योग्य वाटत नव्हते .
आहे घालायचं असतं,"' गारंबीच्या बापू ' मध्ये बापूच्या संदर्भात बापूच्या मावशीच्या तोंडी एक वाक्य आहे - - "" आपल्या माणसांनी पांघरूण घालायचं असतं ."
करून टांगायच्या,अशा त्यांच्या अब्रुच्या चिंध्या करून वेशीवर टांगायच्या नसतात .
मांडायच्या नसतात,त्या चव्हाटयावर मांडायच्या नसतात .
नव्हते,माझेही विचार याहून निराळे नव्हते .
काढला वाचलास,"मात्र एक दिवस डॉक्टरांनी स्वतःच हा विषय माझ्याकडे काढला - - "" रसरंग वाचलास का ? त्याबद्दल काही विचारणार नाहीस का ? """
आहे,""" कोणती आनंदाची बातमी आहे म्हणून विचारायची ?"
द्यावसं वाटलं द्यालच म्हणाले,"आणि तसं स्पष्टीकरण द्यावसं वाटलं तर तुम्ही आपणहून द्यालच "" मी म्हणाले ."
बोलताना म्हणाले घडले,"त्या चिमटा प्रकरणविषयी बोलताना डॉक्टर म्हणाले - - "" गारंबीच्या तिसऱ्या अंकात शेवटच्या प्रवेशात ते घडले ."
असतो,शेवटचा प्रवेश हा फार टेन्स असतो .
उठणे पडणे म्हणणे असते,"माझी उलघाल , माझे उठणे - पडणे आणि त्याच वेळी माझे संवाद म्हणणे हे एका वेळी सुरू असते ."
सावरत,त्या वेळी राधा ( आशालता ) बापूला सावरत असते .
घालत,त्याच्या क्षोभाला आवर घालत असते
व्हायची व्हायचे,अशा वेळी आशालताकडून एक अॅक्शन दरवेळी व्हायची की माझे लक्ष विचलित व्हायचे .
सुटतो वाटायचं,"त्या वेळेचा मूड सुटतो की काय , असं वाटायचं ."
करण्याबद्दल सांगतो,मी बऱ्याचदा ती अॅक्शन न करण्याबद्दल तिला सांगतो .
रहात नव्हते,पण तिच्याही ते त्या वेळी लक्षात रहात नव्हते की काय कुणास ठाऊक ?
करायची,आणि ती नेमकं तेच दरवेळी करायची .
झाला,त्या दिवशी माझाही राग अनावर झाला .
राहात राहील राहावी काढला,इतकं सांगूनही आशाच्या ते लक्षात राहात नाही तर तिला लक्षात राहील अशी आठवण राहावी म्हणूनच मी तो चिमटा तिला काढला .
म्हणणे देत बसायचं,डॉक्टरांचे म्हणणे की हे सर्व स्पष्टीकरण आता कितीजणांना देत बसायचं ?
होते मांडावे,काही जणांचे मत होते की डॉक्टरांनी हे सर्व एकदा वृत्तपत्रांतून मांडावे .
थांबले,पण डॉक्टरांच्या मते ते तेवढयावर थांबले नसते .
लिहिण्यावर लिहिणार,कारण डॉक्टरांच्या लिहिण्यावर ती मंडळी आणखी काही तरी लिहिणार .
झाले,एकमेकांच्या उखाळ्यापाखाळ्याशिवाय त्यातून काहीही निष्पन्न झाले नसते .
स्वीकारले,तेव्हा डॉक्टरांनी त्यावर मौन पाळणेच स्वीकारले .
असला झाल्याच राहिले,"हा शहाणपणाचा मार्ग असला तरी , डॉक्टरांच्या हातून चुका झाल्याच होत्या म्हणून ते गप्प राहिले ."
दिले म्हणायलाही धरता,"नाहीतर त्यांना नक्कीच उत्तर दिले असते , असे म्हणायलाही तोंड धरता येत नाही हेच खरं NULL ."
होते,डॉक्टर माझ्यामुळे सध्या तणावात होते .
पडत होती,त्यामध्ये आणि अशा प्रसंगाची भर पडत होती .
वाढत होता,त्यामुळे डॉक्टरांच्यावरील मानसिक ताण अधिकच वाढत होता .
घेऊन वावरणे जात,तो तसा ताण घेऊन वावरणे डॉक्टरांसारख्या उतावळ्या स्वभावाच्या माणसाला कठीण जात होते .
करायचे छळायची,' गारंबीचा बापू ' मध्ये डॉक्टर जेव्हा काम करायचे तेव्हा त्यांची ही अस्वस्थता त्यांच्या कामातही त्यांना छळायची .
लावून घालतो करतो,त्या नाटकात बापू देवासमोर राधेला कुंकू लावून मंगळसूत्र घालतो आणि तिचा पत्नी म्हणून स्वीकार करतो .
होणाऱ्या होऊन वाढायची,त्या प्रसंगाच्या वेळी त्यांना नेमकी माझ्यासमोर भविष्यात होणाऱ्या विवाहाची आठवण होऊन ह्दयातील धडधड वाढायची .
असेल विचारते व्हायचे,तर राधा जेव्हा आपल्या मुलाची जात कोणती असेल अक्करमाशी असे विचारते तेव्हा डॉक्टर कमालीचे बैचेन व्हायचे .
निघत,डॉक्टरांच्या सुपीक डोक्यातून त्या वेळी अनेक कल्पना निघत .
देताही देता असायचे,इरावतीबाईंना घटस्फोट न देताही मला पत्नीपदाचा कायदेशीर दर्जा कसा देता येईल याच्यासारख्या विचारात ते असायचे .
करायचा ठरले होतेच,घरच्या मंडळीसमोर वैदिक पद्धतीने विवाह करायचा हे तर ठरले होतेच .
देण्यासाठी शोधून काढला होता,पण या विवाहाला कायदेशीर मान्यता देण्यासाठी डॉक्टरांनी एक उपाय शोधून काढला होता .
घेणार,गॅझेटमधून ते माझे नाव बदलून घेणार होते . - कांचन काशिनाथ घाणेकर .
हवे घेण्याचा करण्याचा आहे,कारण आपल्याला हवे ते नाव घेण्याचा आणि ते प्रचलित करण्याचा कायदेशीर हक्क प्रत्येक भारतीय नागरिकाला आहे .
लागूनच मिळू शकणार,तेव्हा सरकारी मोहर लागूनच मला डॉक्टरांचे नाव मिळू शकणार होते .
होता मानीत,सर्वात महत्वाचा मुद्दा होता मुलाचा . त्याच्या औरसपणाचा आणि तो माझ्या द्दष्टीने फार महत्वाचा मी मानीत होते .
हवे करू शकत,मी माझ्या आयुष्याचे हवे ते करू शकत होते .
येणाऱ्या,पण जन्माला येणाऱ्या जिवाशी .
इच्छीत नव्हते,त्याच्या आयुष्याशी खेळू इच्छीत नव्हते .
करू शकत,मी एक वेळा माझ्या प्रेमाकरिता माझे आयुष्य समर्पित करू शकत होते .
जगायला लावण्याचा नव्हता सांगितले स्वीकारणार लावता येणार येईल,"पण आमच्या सुखासाठी , प्रेमासाठी एका नव्या जीवाला अपमानित जीवन जगायला लावण्याचा आम्हा दोघांना काहीही अधिकार नव्हता आणि म्हणूनच याबाबतीत मी डॉक्टरांना अगदी निक्षून सांगितले होते की , आपल्या मुलाला तुम्ही तुमचा कायदेशीर वारस म्हणून जगापुढे स्वीकारणार असाल , त्याला तुमचे कायदेशीर नाव लावता येणार असेल तरच तो या जगात जन्माला येईल ."
म्हणाले लावता येत येईल,"त्यावर डॉक्टर म्हणाले होते - - "" ज्या मुलांना वडिलांचे नाव लावता येत नाही त्यांच्या बाबतीत हा प्रश्न येईल ."
स्विकारतो,तुला जेव्हा मी उघडपणे पत्नी म्हणून स्विकारतो तेव्हा हा प्रश्न येतोच कुठे ?
वाटत घेईन,त्यातूनही तुला हे सर्व अधांतरी वाटत असेल तर माझ्याच मुलाला मी दत्तक घेईन .
होईल,"मग तरी तो माझा कायदेशीर वारस होईल ना ? """
येत,डॉक्टरांच्या डोक्यात अशा अफलातून कल्पना येत .
करणेही म्हणायचीही होण्यापेक्षा व्हायला पाहिजे,"त्यांचे वादविवाद करणेही काही वेळा इतके मुद्देसूद असे की , युरोपच्या दौऱ्यात आत्ती त्यांना म्हणायचीही की - - "" काशिनाथ , तुम्ही डॉक्टर आणि नट होण्यापेक्षा वकील व्हायला पाहिजे होते ."
जाणार,या वेळी डॉक्टर ' मला काही सांगायचंय् ' च्या दौऱ्यावर जाणार होते .
घ्यायला आला होता,त्या दिवशी सकाळी प्रवासाला निघण्यापूर्वी निरोप घ्यायला डॉक्टरांचा फोन आला होता .
जाणार,डॉक्टर दुपारच्या मद्रास मेलने जाणार होते .
असेल सांगून,"नेहमीप्रमाणे किती दिवसांचा दौरा , कुठल्या तारखेला , कुठल्या दिवशी , कुठल्या गावी , कोणत्या थिएटरमध्ये , किती वाजता प्रयोग असेल याची जंत्री सांगून झाली ."
करून ठेवायला सांगितली,ती सर्व नोंद करून ठेवायला सांगितली .
,ही अशीच एक यादी इरावतीबाईंच्याकडे NULL .
झाल्यास असल्यास देऊन,शक्य झाल्यास त्या त्या गावातील हॉटेल अथवा थिएटरचे टेलिफोन नंबर असल्यास डॉक्टर देऊन ठेवीत
असेल असेल सांगून ठेवीत,बसचा प्रवास कधी असेल आणि हॉटेलमधील वास्तव्य किती असेल हेही डॉक्टर सांगून ठेवीत .
घेत चुकून उद्भवला साधता यावा जाता,"ही सर्व काळजी कशासाठी डॉक्टर घेत की , कधी चुकून त्यांची प्रकृती बिघडलीच अथवा अपघातासारखा प्रसंग उद्भवला तर त्या ठिकाणी आम्हा घरच्या लोकांना त्वरीत संपर्क साधता यावा अथवा जाता यावे ."
सांगून झाल्यावर सांगितलं सांगायची,"हे सर्व सांगून झाल्यावर डॉक्टरांनी जरासं दबकतच मला सांगितलं की , "" तुला एक बातमी सांगायची आहे ."
झाली,' त्या ' सखीची डिलिव्हरी झाली आहे .
पाहायला बोलविले,ते पाहायला जाताना तिने बोलविले आहे .
आहे,हे माझं पहिलं मूल आहे .
पाहायला यायला हवी आहेस,ते पाहायला जाताना तू मला बरोबर यायला हवी आहेस .
उसळला,हे ऐकल्यावर क्षणभर संताप उसळला .
वाटलं,ताडकन नाही म्हणून सांगावंस वाटलं .
केले जाणार,त्याबाबत आता अधिक संशोधनही केले जाणार आहे . ' '
घेता करण्याची केली,ट्रायोप्सचे महत्त्व लक्षात घेता पन्हाळ्यावरील जागा संरक्षित करण्याची मागणी वसुंधरा निसर्ग मंडळाने केली आहे .
आले,"लाठीहल्ल्यामुळे "" त्याला ' आले कायमचे अपंगत्व !"
,ओंकार तुळसुलकर / सकाळ वृत्तसेवा
,"सावंतवाडी , ता . २२ -"
झालेल्या झाले,शिरोडा येथे झालेल्या पोलिसांच्या लाठीहल्ल्यामुळे सातोसेतील ( ता . सावंतवाडी ) निरपराध तरुणाचे आयुष्यच उद्‌ध्वस्त झाले आहे .
बसल्याने आले,पोलिसांच्या अमानुष मारहाणीत सदानंद रमाकांत पायनाईक ( वय ३८ ) याच्या गुडघ्याला जबर मार बसल्याने आयुष्यभराचे अपंगत्व नशिबी आले आहे .
आल्यानंतर केल्याने पडून,अपंगत्व आल्यानंतर जिल्हा प्रशासनाने साफ दुर्लक्ष केल्याने तशाच अवस्थेत सदानंद आपल्या घरी पडून आहेत .
पडू शकणार म्हणणे,"आणखी किमान सहा महिने तरी सदानंद घरातून बाहेर पडू शकणार नाहीत , असे वैद्यकीय अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे ."
करीत उगारला,जिल्हा पोलिस अधीक्षकांच्या अंगरक्षकाने अरेरावी करीत शिरोड्यात रिक्षाचालकावर हात उगारला .
झाले,त्यानंतर लोक संतप्त झाले .
केला,यावर पोलिसांनी अमानुषपणे जमावावर लाठीहल्ला केला .
घडली,ही घटना ३ एप्रिलला घडली .
गेले,याच दिवशी सातोसे - देऊळवाडी येथील सदानंद पायनाईक काही कामानिमित्त शिरोड्यातील सुनील नाटेकर यांच्याकडे गेले होते .
झाल्याची लागताच पळून जाण्याचा केला,त्याचवेळी लाठीहल्ला सुरू झाल्याची कुणकुण लागताच पायनाईक यांनी तेथून पळून जाण्याचा प्रयत्न केला .
वाचविण्यासाठी गेले,पोलिसांच्या लाठीहल्ल्यातून जीव वाचविण्यासाठी ते सिंडिकेट बॅंकेच्या कंपाऊंडमध्ये गेले .
करून केलीच,तरीही पोलिसांनी पाठलाग करून त्यांना काठीने मारहाण केलीच .
चुकविण्याच्या बसला,पोलिसांच्या लाठीचे वार चुकविण्याच्या प्रयत्नात पाठीवर आणि पायावर जबर मार बसला .
करीत केला,पोलिसांनी अतिशय निर्दयपणे मारहाण करीत पायनाईक यांच्या गुडघ्याचा अक्षरशः भुगा केला .
झाले,पाठीवरही बरेच वार झाले .
होऊन कोसळले,त्यात ते बेशुद्ध होऊन रस्त्यावर कोसळले .
करून केले,त्यानंतर ग्रामस्थांनी व ओळखीच्या लोकांनी धावपळ करून त्यांना शासकीय रुग्णालयात दाखल केले .
वाचला आले,त्यामुळे सदानंद यांचा जीव वाचला ; परंतु कायमचे अपंगत्व नशिबी आले .
केली,हाडांचे तज्ज्ञ डॉ. नवांगुळ ( कुडाळ ) यांनी सदानंद यांच्या गुडघ्यावर शस्त्रक्रिया केली .
घेऊन घातले जाणार,शस्त्रक्रियेनंतर निदान सहा महिने विश्रांती घेऊन मगच त्यांच्या पायाला प्लास्टर घातले जाणार आहे .
पडून आले,तोपर्यंत घरीच एका खोलीत निपचित पडून राहणे सदानंद यांच्या नशिबी आले आहे .
आहे,"सदानंद यांना पत्नी , सात वर्षांची मुलगी व वर्षाचा मुलगा आहे ."
आहेत,आई - वडील वयोवृद्ध आहेत .
दिला करून,"सदानंद यांच्या भाऊबंधांनी त्यांना आधार दिला आहे ; परंतु यापुढे आपल्या कुटुंबाचे काय , हा एकच प्रश्‍न त्यांच्या मनात घर करून आहे ."
आल्याने करूच शकत,अपंगत्व आल्याने ते काम करूच शकत नाहीत .
असूनही राबता होत चालला,त्यामुळे पिढीजात शेती असूनही राबता येत नाही आणि औषधोपचाराचा खर्चही दिवसेंदिवस डोईजड होत चालला आहे .
फिरवून चोळले,त्यातच अधिकाऱ्यांनीही पाठ फिरवून त्यांच्या जखमांवर मीठ चोळले आहे .
विव्हळणारे दाखविताना दाटून,अंगावरील जखमांचे व्रण आणि वेदनांनी विव्हळणारे पाय दाखविताना सदानंद यांच्या आईचा कंठ दाटून येतो .
फिरविली केली,शासनाने पाठ फिरविली असली तरी उद्योजक पुष्कराज कोले ( वेंगुर्ले ) यांनी थोडीफार आर्थिक मदत केली आहे .
केले,"त्याशिवाय माजी सभापती अजित सावंत ( रेडी ) , आमदार परशुराम उपरकर , राजेश घाटवळ , मडुरा विभागप्रमुख श्रीकृष्ण भोगले , सातार्डा विभागप्रमुख संतोष गोवेकर , मळेवाड विभागप्रमुख गुरुनाथ नाईक यांनी मदतीचे हात पुढे केले आहेत ."
झाले मागावा पाडणारा,"रक्षकच भक्षक झाले तर न्याय मागावा कुणाकडे , हा सदानंद यांचा आर्तसूर हृदयाला पीळ पाडणारा आहे ."
,बेळगावात पहाटेपर्यंत शिवजयंती मिरवणूक
,"बेळगाव , ता . २२ -"
चालली,बेळगावात छत्रपती शिवरायांच्या जयंतीनिमित्त शनिवारी काढलेली मिरवणूक तब्बल दहा तास चालली .
घेतला,या वेळी ३० चित्ररथांनी मिरवणुकीत भाग घेतला .
,मिरवणुकीत सीमाप्रश्‍नाचा हुंकार पुन्हा एकवार प्रकटला .
आणण्यास केल्याने झाला,चित्ररथ आणण्यास विलंब केल्याने मिरवणुकीस विलंब झाला .
गेल्यावर झाली,पहाटे सव्वापाच वाजता खडक गल्ली मंडळाचा शेवटचा चित्ररथ मिरवणुकीतून कपिलेश्‍वर मंदिराकडे गेल्यावर मिरवणुकीची सांगता झाली .
झाला नव्हता,शनिवारी सायंकाळी सात वाजता शिवरायांच्या पालखी पूजनाने मिरवणुकीला प्रारंभ झाला ; मात्र रात्री नऊपर्यंतही मुख्य मिरवणुकीत पालखीच्या मागे एकही चित्ररथ नव्हता .
ठेवून येण्यास झाली,त्यानंतर एकामागोमाग पण मध्ये अंतर ठेवून चित्ररथ येण्यास सुरवात झाली .
आला,त्यामुळे मिरवणुकीत विस्कळितपणा आला .
झालेल्या टिकून होता,उशिरा सुरू झालेल्या या मिरवणुकीत कार्यकर्त्यांचा जल्लोष मात्र शेवटपर्यंत टिकून होता .
देऊन जाण्याचा टिकून दिली,पालखी पूजनानंतर लगेचच कार्यकर्त्यांनी सीमाप्रश्‍नाच्या घोषणा देऊन महाराष्ट्रात जाण्याचा आपला निर्धार टिकून आहे याची प्रचीती दिली .
झालाच पाहिजे दुमदुमली,"जय शिवाजी , जय भवानी , छत्रपती शिवाजी महाराज की जय , या घोषणांबरोबरच "" "" बेळगाव , कारवार , खानापूर , निपाणी , बिदर , भालकी , संतपूर , औरादसह संयुक्त महाराष्ट्र झालाच पाहिजे ' ही सीमालढ्यातील आजवरची स्फूर्तिदायी घोषणा या वेळी पुन्हा दुमदुमली ."
देऊन,""" बेळगाव आमच्या हक्काचे , नाही कुणाच्या बापाचे ' ही घोषणाही इशारा देऊन गेली ."
टाकणारे होती,"त्याचबरोबर वातावरण भारावून टाकणारे स्फूर्तिदायी पोवाडे , मर्दानी खेळांची प्रात्यक्षिके , मंडळांच्या शिवप्रेमी कार्यकर्त्यांचा , नागरिकांचा सळसळता उत्साह अशा वातावरणात मिरवणूक सुरू होती ."
पडले भरून काढण्यास लावले घडला,चित्ररथांमध्ये अंतर पडले तरी पोलिसांनी कार्यकर्त्यांना ते भरून काढण्यास लावले ; मात्र मिरवणुकीत कुठेही पोलिसांमुळे तणाव वा वादंग असा प्रकार घडला नाही .
निवडले,मंडळांनी देखाव्यांसाठी विषयही वैविध्यपूर्ण निवडले होते .
मिळविल्यानंतर करीत असल्याचा केला होता,शहापूर कोरे गल्ली मंडळाने शिवरायांच्या दक्षिणेवरील स्वारीत यश मिळविल्यानंतर ते कालिकांबा देवीची पूजा करीत असल्याचा देखावा सादर केला होता .
देत असल्याचा केला,मारुती गल्ली मंडळाने संत रामदास शिवरायांना उपदेश देत असल्याचा देखावा सादर केला .
असलेली केला,पांगुल गल्ली मंडळाने मराठी माणसाच्या दंडात असलेली ताकद असा देखावा सादर केला .
करून घेणारे केला होता,रोहिडेश्‍वराला रक्ताचा अभिषेक करून स्वराज्याची शपथ घेणारे बाल शिवाजी असा देखावा सादर केला होता .
असल्याची होत होती,चव्हाट गल्ली आणि तानाजी गल्ली मंडळांचे देखावे सर्वांत आकर्षक असल्याची प्रतिक्रिया व्यक्त होत होती .
करण्यास देणारे साकारला साकारणारा केला,"तानाजी गल्ली मंडळाने विजापूरच्या आदिलशहाला मुजरा करण्यास नकार देणारे बालशिवाजी , असा देखावा साकारला ; तर चव्हाट गल्ली मंडळाने "" जाणता राजा ' नाटकातील शिवजन्म आणि अन्य प्रसंग साकारणारा देखावा सादर केला ."
आली होती,मिरवणूक मार्गावर दुतर्फा पालिकेतर्फे रोगप्रतिबंधक पावडर फवारण्यात आली होती .
निघाली,मिरवणूक लवकर निघाली नाही .
पाहण्यास झाली,त्यामुळे ती पाहण्यास आलेल्या नागरिकांची निराशा झाली .
नव्हे झाल्याच्या करण्यात आल्या,मिरवणुकीस कधी नव्हे एवढा उशीर झाल्याच्या प्रतिक्रिया व्यक्त करण्यात आल्या .
झाल्याने लावलेल्या उडाली,मिरवणुकीस विलंब झाल्याने खाद्यपदार्थांचे स्टॉल लावलेल्या व्यावसायिकांची भंबेरी उडाली .
घेत बनविणे,काहींनी विलंबाचा अंदाज घेत दरवर्षीप्रमाणे खाद्यपदार्थ मोठ्या प्रमाणात बनविणे टाळले .
झाल्याने झाली,मिरवणुकीस विलंब झाल्याने बंदोबस्तावरील पोलिसांचीही गैरसोय झाली .
घेतली,पोलिसांनीही मिरवणूक काळात संयमाची भूमिका घेतली .
ठेवून,जिल्हा पोलिसप्रमुख हेमंत निंबाळकर स्वतः मिरवणूक संपेपर्यंत जातीने लक्ष ठेवून होते .
,इचलकरंजी जनता बॅंकेत विलिनीकरणाचा लक्ष्मी - विष्णू बॅंकेच्या सभेत ठराव
,"इचलकरंजी , ता . २२ -"
आलेली करण्याचा करण्यात,आर्थिक अडचणीत आलेली येथील लक्ष्मी - विष्णू सहकारी बॅंक अखेर इचलकरंजी जनता सहकारी बॅंकेत विलिनीकरण करण्याचा ठराव आज वार्षिक सर्वसाधारण सभेत सर्वांनुमते मंजूर करण्यात आला .
होते,अध्यक्षस्थानी बॅंकेचे प्रशासक व शिरोळचे सहायक निबंधक अरुण काकडे होते .
होते,सभेस ३३७ सभासद उपस्थित होते .
ओळखली जाणारी राहिली,राजस्थानी व्यापारीवर्गाची म्हणून ओळखली जाणारी लक्ष्मी - विष्णू बॅंक अग्रस्थानी राहिली .
ओलांडणारी मिळविला,दहा कोटी ठेवींचा टप्पा ओलांडणारी पहिली बॅंक म्हणून या बॅंकेने लौकिक मिळविला .
करणारी आली,वेगाने प्रगती करणारी बॅंक गतवर्षी जूनमध्ये अचानक अडचणीत आली .
झाली,रिझर्व्ह बॅंकेकडून लक्ष्मी - विष्णूची चौकशी सुरू झाली .
केला,"अध्यक्ष सत्यनारायण राठी , सुरेंद्रकुमार चांडक , खंडेलवाल यांच्या कारभाराचा जाहीर पंचनामा सर्वप्रथम बॅंकेच्या दक्ष कर्मचाऱ्यांनी केला ."
करण्याचे दिले,""" नंदीग्राम ' घटनेनंतर कोलकता उच्च न्यायालयाने या घटनेची सीबीआय चौकशी करण्याचे आदेश दिले होते ."
मानला जात,त्या पार्श्‍वभूमीवर हा निर्णय महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे .
वापरत दिलेल्या दिलेली काढून घेतल्यास होईल करावा सुचविले,"सर्वोच्च न्यायालयाने स्वत:चा अधिकार वापरत दिलेल्या चौकशीच्या आदेशाला दिलेली मान्यता संबंधित राज्य सरकारने काढून घेतल्यास त्याचा काय परिणाम होईल , याचाही विचार घटनापीठाने करावा , असे न्या. व्ही. एन. आगरवाल , न्या. पी. पी. नावलेकर आणि न्या. एच. एस. बेदी यांच्या खंडपीठाने सुचविले आहे ."
घेऊन दिलेल्या नोंदविण्यात,सर्वोच्च आणि उच्च न्यायालयांनी पुढाकार घेऊन दिलेल्या सीबीआय चौकशीच्या आदेशावर राज्य सरकारकडून अनेकदा आक्षेप नोंदविण्यात आले आहेत .
देणे आहे,अशा प्रकारे न्यायालयांनी चौकशीचे आदेश देणे हा दिल्ली पोलिस विशेष आस्थापना कायदा - १९४६चा भंग आहे .
झाल्याने देता येणार मांडण्यात आली,"सीबीआयची स्थापना या कायद्यांतर्गत झाल्याने राज्य सरकारच्या पूर्वपरवानगीशिवाय चौकशीचे आदेश देता येणार नाहीत , अशी बाजू राज्य सरकारांच्यावतीने वतीने मांडण्यात आली आहे ."
दिलेल्या घेतले,यापूर्वीही पश्‍चिम बंगाल सरकारने तृणमूल कॉंग्रेसच्या कार्यकर्त्याच्या हत्येप्रकरणी न्यायालयाने दिलेल्या अशा प्रकारच्या आदेशांना आक्षेप घेतले होते .
येऊन वाचविण्याचा करू शकतात सांगत नाकारले,"मात्र , काही वेळा स्थानिक पोलिस दबावाखाली येऊन आरोपींना वाचविण्याचा प्रयत्न करू शकतात , असे सांगत कोलकता उच्च न्यायालयाने हे आक्षेप नाकारले होते ."
झालेल्या असल्याचा दिला,"नंदीग्राम आणि नाविक विद्यापीठावरून झालेल्या गोंधळानंतरही सत्तारूढ आघाडीत सर्व "" आलबेल ' असल्याचा संदेश आज संयुक्त पुरोगामी आघाडीने दिला ."
दिलेल्या लावून दिले,पंतप्रधान मनमोहनसिंग यांनी त्यांच्या निवासस्थानी दिलेल्या मेजवानीत आघाडीतील सर्व घटक पक्षांच्या नेत्यांनी हजेरी लावून ऐक्‍याचे दर्शन दिले .
केलेला घातलेल्या होणारा थांबविण्यासाठीच करण्यात आले,"भारतीय जनता पक्षाने नंदीग्राम प्रकरणाचा अतिशय आक्रमकपणे केलेला निषेध आणि नाविक विद्यापीठाच्या मुद्द्यावरून डाव्या पक्षांनी घातलेल्या गोंधळानंतर आघाडी सरकारवर होणारा हल्ला थांबविण्यासाठीच या ""डिनर डिप्लोमसी'चे आयोजन करण्यात आले होते ."
होते,"कॉंग्रेस अध्यक्षा आणि संयुक्त पुरोगामी आघाडीच्या अध्यक्षा सोनिया गांधी यांच्यासह राष्ट्रीय जनता दलाचे नेते रेल्वेमंत्री लालूप्रसाद यादव , क्रांतिकारी समाजवादी पक्षाचे नेते अवनी रॉय , मार्क्‍सवादी कम्युनिस्ट पक्षाचे सरचिटणीस प्रकाश कारत यांच्यासह आघाडीतील महत्त्वाचेनेते या मेजवानीला उपस्थित होते ."
करून दाखविण्याबाबत दिला,"या बैठकीत आघाडीच्या नेत्यांनी भारतीय जनता पक्षाच्या आक्रमक भूमिकेचा निषेध करून , सत्तारूढ आघाडीने ऐक्‍य दाखविण्याबाबत भर दिला ."
केली व्हावा केली,"लालूप्रसाद यादव यांनी महागाईबद्दलची चिंता व्यक्त केली ; त्याचबरोबर विशेष आर्थिक क्षेत्राच्या धोरणाबाबतही लवकर निर्णय व्हावा , अशी अपेक्षा व्यक्त केली ."
लढवावी केले,"सत्ताधारी आघाडीतील घटक पक्षांनी निवडणूकही एकत्रितपणेच लढवावी , असे आग्रही प्रतिपादन त्यांनी केले ."
विचारलेल्या देत करत असल्याबद्दल केली,"अवनी रॉय यांनी मात्र नंदीग्रामबाबत विचारलेल्या प्रश्‍नाला बगल देत , या घटनेचे राजकीय भांडवल करत असल्याबद्दल भाजपवर टीका केली ."
करणार असल्याचे असलेल्या सांगितले,परराष्ट्रमंत्री प्रणव मुखर्जी यांच्या नेतृत्वाखालील मंत्र्यांचा गट विशेष आर्थिक क्षेत्रांच्या धोरणावर लवकरच आपला अहवाल सादर करणार असल्याचे या बैठकीत उपस्थित असलेल्या एका नेत्याने सांगितले .
असल्याचा करण्यात येत असतानाच असल्याची केली जात आलेले सोडण्याचे देण्यात,पाकिस्तानी प्रशिक्षक बॉब वूल्मर यांचा मृत्यू संशयास्पद असल्याचा दावा जमैका पोलिसांकडून व्यक्त करण्यात येत असतानाच त्यांच्या हत्येमागे पाकिस्तान संघातील एक किंवा दोन खेळाडूंचा हात असल्याची शक्‍यता जमैका पोलिसांकडून व्यक्त केली जात आहे आणि त्यामुळेच त्यांनी पाकिस्तानी संघाला स्पर्धेतले आव्हान संपुष्टात आलेले असले तरी जमैका न सोडण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत .
होणारा झाल्यानंतर जाण्याची करण्यात नाकारली,बुधवारी होणारा झिम्बाब्वेविरुद्ध सामना पूर्ण झाल्यानंतर आमच्या खेळाडूंना मायदेशी जाण्याची मागणी पाकिस्तान संघातून करण्यात आलेली आहे ; परंतु जमैका पोलिसांनी ही परवानगी नाकारली आहे .
होईपर्यंत राहण्यासाठी सांगितले,वूल्मर यांच्या संशयास्पद मृत्यूची चौकशी पूर्ण होईपर्यंत एक किंवा दोन दिवस जमैकात राहण्यासाठी पाकिस्तानचे राष्ट्राध्यक्ष परवेझ मुशर्रफ यांनीही आपल्या खेळाडूंना सांगितले आहे .
दिलेले असल्यामुळे परतल्यानंतरही राहणार आहे,पाकिस्तान सरकारनेही चौकशीचे आदेश दिलेले असल्यामुळे पाकिस्तानी खेळाडू मायदेशी परतल्यानंतरही त्यांच्यामागे चौकशीचा ससेमीरा कायम राहणार असेच चित्र आहे .
झालेली मिळाले करण्यात येणार,"ज्या खेळाडूंची विश्‍वकरंडक स्पर्धेसाठी निवड झालेली आहे , एवढेच नाही तर ज्या खेळाडूंना संघात स्थान मिळाले नाही त्या खेळाडूंचीही चौकशी करण्यात येणार आहे ."
नव्हता आहेत करणारा सांगत करण्यात येणार,"वूल्मर यांचा मृत्यू नैसर्गिक नव्हता यावर जमैका पोलिस ठाम आहेत , मात्र त्यांचा मृत्यू नेमके कारण स्पष्ट करणारा शवविच्छेदन अहवाल पाकिस्तान सरकार आणि वूल्मर यांचे नातेवाईक सांगत नाहीत तोपर्यंत जाहीर करण्यात येणार नाही ."
मिसळण्यात आल्यामुळे झाला झाले आले घेण्यासाठी घेत,अन्नामध्ये विष मिसळण्यात आल्यामुळे वूल्मर यांचा मृत्यू झाला आहे हे स्पष्ट झाले आहे ; परंतु हे विष नेमके कोठून आणि कसे आले याचा शोध घेण्यासाठी जमैका पोलिस सर्व चाचण्या घेत आहेत .
नव्हे मिळेपर्यंत सोडण्याचे देण्यात आले,केवळ पाकिस्तानी खेळाडूच नव्हे तर हॉटेलमधील सर्व कर्मचाऱ्यांना पुढील सूचना मिळेपर्यंत हॉटेल न सोडण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत .
झालेल्या अडविण्याचा केला,नवी मुंबई महापालिकेतील शिवसेना नगरसेवकांच्या बंडखोरीमुळे अस्वस्थ झालेल्या शिवसैनिकांनी आज महापालिका मुख्यालय गाठत बंडखोर नगरसेवकांच्या गाड्या अडविण्याचा प्रयत्न केला .
निघालेली अडवीत केला,मुख्यालयाच्या दिशेने निघालेली राष्ट्रवादी कॉंग्रेस पक्षाच्या प्रत्येक नगरसेवकांची गाडी अडवीत शिवसैनिकांनी यापैकी काही गाड्यांवर दगडांचा तसेच बांगड्यांचा मारा केला .
होत असलेल्या सरसावत बनले झाले,ठाणे जिल्ह्याचे पालकमंत्री गणेश नाईक यांच्या बालेकिल्ल्यातच राष्ट्रवादीच्या नगरसेवकांवर होत असलेल्या या हल्ल्याने संतापलेले राष्ट्रवादीचे कार्यकर्तेही या वेळी बाह्या सरसावत आक्रमक बनले आणि बघता - बघता महापालिका मुख्यालयास युद्धभूमीचे स्वरूप प्राप्त झाले .
झालेली आणण्यासाठी करावा,या वेळी निर्माण झालेली दंगलसदृश परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी पोलिसांना लाठीमार करावा लागला .
करता,शिवसैनिकांच्या या रोषामुळे बंडखोर नगरसेवकांना राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्यांच्या संरक्षणातच मुख्यालयात कसाबसा प्रवेश करता आला .
असल्याने येणार होते,"नवी मुंबई महापालिकेची आज सर्वसाधारण सभा असल्याने या सभेत शिवसेनेचे आठ बंडखोर नगरसेवक येणार , हे स्पष्ट होते ."
असलेल्या लावली होती,"मागील तीन दिवसांपासून अज्ञातवासात असलेल्या या नगरसेवकांच्या मागावर असलेल्या शिवसैनिकांनी आज थेट महापालिका मुख्यालयाभोवती "" फिल्डिंग ' लावली होती ."
ठेवण्यात आला होता,त्यामुळे या भागात कडक पोलिस बंदोबस्त ठेवण्यात आला होता .
येताच घालत केला,साडेअकराच्या सुमारास गणेश नाईक यांचे कट्टर समर्थक व महापालिकेचे सभागृह नेते जयवंत सुतार यांची गाडी मुख्यालयाच्या आवारात येताच शिवसैनिकांनी गराडा घालत गाडीवर बुक्‍क्‍यांचा प्रहार सुरू केला .
उतरलेले असलेल्या धावून,गाडीतून उतरलेले सुतार त्यांच्यासोबत असलेल्या नगरसेवकांसह शिवसैनिकांवर धावून गेले .
टळला,पोलिसांच्या हस्तक्षेपामुळे या वेळी अनुचित प्रकार टळला .
शिरली फेकण्यात आल्या,यानंतर उपमहापौर भरत नखाते यांची गाडी मुख्यालयाच्या आवारात शिरली आणि त्यांच्या गाडीवर बांगड्या फेकण्यात आल्या .
धावून देण्यास केली,"संतापलेले नखाते एकटेच शिवसैनिकांवर धावून गेले आणि "" नवी मुंबई में एकही शेर : गणेश नाईक - गणेश नाईक ' अशा घोषणा देण्यास त्यांनी सुरवात केली ."
पाहता असलेले निघाले तापू लागले,"उपमहापौरांचा जोष पाहता त्यांच्या मागे असलेले संदीप सुतार , पुरुषोत्तम भोईर यांच्यासह राष्ट्रवादीचे कार्यकर्तेही शिवसैनिकांच्या दिशेने निघाले आणि या ठिकाणचे वातावरण तापू लागले ."
होती,"दरम्यानच्या काळात दोन्ही बाजूंकडून घोषणा , शिवीगाळ सुरू होती ."
करत,जमलेले शिवसैनिक बंडखोर शिवसेना नगरसेवकांच्या नावाने शिमगा करत होते .
करताच बनले धरला,शिवसैनिकांनी गणेश नाईकांविरोधात घोषणाबाजी सुरू करताच राष्ट्रवादीचे कार्यकर्तेही आक्रमक बनले आणि दोन्ही बाजूंनी घोषणाबाजीने वेग धरला .
घेऊन शिरले,दरम्यानच्या काळात आठ बंडखोर शिवसेना नगरसेवकांना घेऊन नाईक यांचे पुत्र संदीप नाईक भरधाव वेगाने मुख्यालयाच्या आवारात शिरले .
होती,नाईक यांच्या संरक्षणासाठी ऐरोलीतील नगरसेवक एम. के. मढवी यांची तसेच त्यांच्या अंगरक्षकाची गाडी होती .
आहेत कळताच करण्यास केली,"संदीप यांच्या गाडीत बंडखोर नगरसेवक आहेत , हे कळताच शिवसैनिकांनी या वाहनांवर दगडफेक करण्यास सुरुवात केली ."
होत पाहून चढविला,"आपल्या नेत्याच्या गाडीवर दगडफेक होत आहे , हे पाहून बिथरलेल्या राष्ट्रवादीच्या कार्यकर्त्यांनी शिवसैनिकांवर हल्ला चढविला ."
असलेल्या होताच केला,घणसोली दंगलीचा पूर्वानुभव गाठीशी असलेल्या पोलिसांनी हा प्रकार सुरू होताच दोन्ही बाजूंच्या कार्यकर्त्यांवर लाठीमार सुरू केला .
पांगले,या लाठीमारामुळे दोन्ही बाजूंचे कार्यकर्ते पांगले .
मांडले,"या वेळी श्री . कुलकर्णी , नगराध्यक्ष श्री . पारकर आदींनी विचार मांडले ."
झाली,"दरम्यान , सायंकाळी उशिराने नगर पंचायत आयोजित तिसऱ्या महोत्सवाच्या सांगता समारंभाला सुरवात झाली ."
करण्यात,श्री . पाटील यांच्या हस्ते स्पर्धकांना बक्षिसे वितरित करण्यात आली .
होणारच,जिंदाल आणि फिनोलेक्‍सचे ऊर्जाप्रकल्प होणारच - ऊर्जामंत्री
,"रत्नागिरी , ता . २२ -"
घेण्याची झाला,""" "" वीजनिर्मितीसाठी खासगी कंपनीला शासनाची परवानगी घेण्याची गरज नाही , असा शासन निर्णय २००३ला लागू झाला आहे ."
घेऊन उभारत असलेल्या राहणार,त्यामुळे विजेची कमतरता लक्षात घेऊन खासगी कंपनी उभारत असलेल्या प्रकल्पांना शासनाचा पाठिंबा राहणार आहे .
होणारच होण्यासाठी घेतल्या जाणार दिली,"जिंदाल आणि फिनोलेक्‍सचे वीज प्रकल्प होणारच आहेत ; मात्र ते होण्यासाठी ग्रामस्थांच्या बैठका घेतल्या जाणार आहेत , ' ' अशी माहिती ऊर्जामंत्री दिलीप वळसे - पाटील यांनी आज येथे दिली ."
दिली,श्री . वळसे - पाटील यांनी आज फिनोलेक्‍स कंपनीच्या नियोजित वीज प्रकल्पाला भेट दिली .
घेतली बोलत,त्यानंतर विमानतळावर त्यांची पत्रकारांनी भेट घेतली असता ते बोलत होते .
दिल्यानंतर झालेल्या नसल्याचा केला,कंपनीला भेट दिल्यानंतर रत्नागिरी विमानतळावर झालेल्या पत्रकार परिषदेत त्यांनी कंपनीला गुप्त भेट नसल्याचा खुलासा केला .
म्हणाले उभारण्याचे घेतले,"ते म्हणाले , "" "" फिनोलेक्‍स कंपनीने ४३ मेगावॉटचा वीज प्रकल्प उभारण्याचे काम हाती घेतले आहे ."
होईल घेतल्याने देऊन केले होण्यासाठी करावेत घेतली होती,"प्रदूषण होईल या भीतीने ग्रामस्थांनी आक्षेप घेतल्याने स्थानिक प्रशासनाने नोटीस देऊन काम बंद केले ; मात्र वीजटंचाईच्या पार्श्‍वभूमीवर हा प्रकल्प होण्यासाठी शासनस्तरावर प्रयत्न करावेत , अशी आग्रही भूमिका फिनोलेक्‍स कंपनीच्या अधिकाऱ्यांनी घेतली होती ."
होता,वेळेअभावी हा दौरा अनिश्‍चित होता .
ठरला,त्यामुळेच आजचा दौरा अचानक ठरला . ' '
म्हणाले समजावून घेण्यासाठी घेऊन घडवून आणली जाणार,"ते म्हणाले , "" "" प्रदूषणाचा प्रश्‍न आणि स्थानिक लोकांच्या अडचणी समजावून घेण्यासाठी स्थानिक लोकांना एकत्र घेऊन , कंपनी प्रशासन आणि लोकप्रतिनिधी यांच्याशी चर्चा घडवून आणली जाणार आहे ."
येत्या करण्यात येणार,त्यासाठी मुंबईत महसूलमंत्री नारायण राणे यांच्या उपस्थितीत येत्या बुधवारी ( ता . २५ ) बैठक आयोजित करण्यात येणार आहे .
द्यावी केले जातील,"त्या वेळी ग्रामस्थांनी प्रकल्पाला मान्यता द्यावी , यासाठी प्रयत्न केले जातील ."
करीत होऊ नयेत घेत,"एकीकडे भारनियमनाला जनता विरोध करीत आहे , तर दुसरीकडे प्रकल्प होऊ नयेत , असाही पवित्रा घेत आहे ."
आहे,हे पूर्णतः अयोग्य आहे .
होण्यासाठी घेऊन करणार आहोत,फिनोलेक्‍स कंपनीचा आणि जिंदालचा औष्णिक प्रकल्प होण्यासाठी जनतेला घेऊन आम्ही प्रयत्न करणार आहोत .
करायचा आहे,फिनोलेक्‍स कंपनीचा प्रकल्प ऑक्‍टोबर २००७ पर्यंत पूर्ण करायचा आहे .
असलेल्या काढून टाकली जावीत बोलावली,"त्यासाठी सुरू असलेल्या बांधकामांवरील बंधने काढून टाकली जावीत , म्हणूनही लवकरात लवकर बैठक बोलावली जाईल . ' '"
उभारण्यासाठी नसल्याचा करण्यात,पॉवर प्रोजेक्‍ट उभारण्यासाठी शासनाच्या परवानगीची गरज नसल्याचा नियम २००३ साली एनडीए सरकारच्या काळात लागू करण्यात आला आहे .
उभारू शकते,त्यानुसार कोणतीही खासगी कंपनी अशा प्रकारचे प्रकल्प उभारू शकते .
उभारताना घेणे असते,"प्रकल्प उभारताना स्थानिक जनता , पाणीपुरवठा आणि पर्यावरण प्रदूषण याबाबतची परवानगी संबंधित खात्यांकडून घेणे बंधनकारक असते ."
लागते,"तसेच ५०० मेगावॉटच्या वरील निर्मितीसाठी केंद्राची , तर त्यातील वीजनिर्मितीसाठी राज्य शासनाची परवानगी लागते ."
उभारू शकेल म्हणाले,"शासन नियमाच्या आधारावर कोणतीही खासगी कंपनी वीज प्रकल्प उभारू शकेल , ' ' असेही श्री . वळसे - पाटील म्हणाले ."
करू शकेल,फिनोलेक्‍स कंपनीची वीज रत्नागिरीकरांना भारनियमनातून मुक्‍त करू शकेल .
आहे,रत्नागिरीला २५ मेगावॉट वीज आवश्‍यक आहे .
आहे,फिनोलेक्‍स कंपनीला २२ मेगावॉटच्या विजेची गरज आहे .
ठरणारी मिळू शकेल,४३ मेगावॉट प्रकल्पातून अतिरिक्‍त ठरणारी वीज रत्नागिरीवासीयांना मिळू शकेल .
करू केले,"त्यामुळे या प्रकल्पाला रत्नागिरीकरांनी विरोध करू नये , असे आवाहन श्री . वळसे - पाटील यांनी केले ."
होत असल्याचे आलेले,""" "" जिंदालच्या औष्णिक प्रकल्पाला विरोध होत असल्याचे माझ्यापर्यंत आलेले नाही ."
घेऊन करण्याचा करणार,तेथील स्थानिक लोकांच्या भेटी घेऊन त्यांच्या अडचणीवर मात करण्याचा प्रयत्न करणार आहे .
होण्याची आहे,जिंदालचे अधिकारी आणि स्थानिक ग्रामस्थ यांच्यात चर्चा होण्याची गरज आहे .
वाढत्या करण्यासाठी आहेत,वाढत्या वीजटंचाईवर मात करण्यासाठी हे प्रकल्प आवश्‍यक आहेत .
येत्या येणार सांगितले,"त्यासाठी येत्या २ मे रोजी रत्नागिरी दौऱ्यावर येणार आहे , ' ' असे श्री . वळसे - पाटील यांनी सांगितले ."
,अचानक भेटीचे आश्‍चर्य
देता दिल्याने केले जात,ऊर्जामंत्र्यांनी कोणतीही पूर्वसूचना न देता आज फिनोलेक्‍स प्रकल्पाला अचानक भेट दिल्याने आश्‍चर्य व्यक्‍त केले जात आहे .
देताना होऊ असल्याने दिलेली,"स्थानिक ग्रामस्थांचा कंपनीला भेट देताना कोणताही विरोध होऊ नये , अशी अपेक्षा असल्याने पोलिसांनाही याची कल्पना दिलेली नाही ."
येणार असल्याची नव्हती,आज सकाळी ऊर्जामंत्री येणार असल्याची कल्पना ग्रामस्थांना नव्हती .
करण्यासाठी करण्यासाठी येता आलेच,त्यामुळे विरोध करण्यासाठी किंवा निषेध व्यक्‍त करण्यासाठी ग्रामस्थांना एकत्र येता आलेच नाही .
आले ठेवण्यात,काही ग्रामस्थ कंपनीच्या प्रवेशद्वारावर आले होते ; मात्र त्यांना बाहेरच ठेवण्यात आले होते .
भेटताच गेल्याने केली जात,दिलीप वळसे - पाटील त्या ग्रामस्थांना न भेटताच गेल्याने नाराजी व्यक्‍त केली जात आहे .
,वाहनधारक पतसंस्थेचे लेखापरीक्षणच संशयास्पद
,सुधाकर काशीद / सकाळ वृत्तसेवा
,"कोल्हापूर , ता . २२ -"
खालावत मिळाला ठरणार,"वाहनधारक सहकारी पतसंस्थेचा कारभार १९९१ पासूनच खालावत गेला असला , तरी ९१ ते ९९ अशी सलग नऊ वर्षे पतसंस्थेला "" अ ' वर्ग कसा मिळाला , हा प्रश्‍न संस्थेच्या कारभाराइतकाच गुंतागुंतीचा ठरणार आहे ."
येण्यास झाली झाली असती झाली असती होण्याची आली नसती आहे,"९१च्या सुमारास संस्था डबघाईला येण्यास सुरवात झाली त्याच काळात संबंधितांवर कारवाई झाली असती , तर पुढच्या कारभारात सुधारणा झाली असती आणि ठेवीदारांवर हतबल होण्याची वेळ आली नसती , हे वास्तव आहे ."
होण्याची झाली,त्यामुळे संस्थेच्या लेखा परीक्षणाचीही फेरछाननी होण्याची गरज निर्माण झाली आहे .
घेऊन केले पडू शकेल,"त्यातून सरकारी मानधन घेऊन लेखा परीक्षकांनी नेमके काय केले , याचा लेखाजोखाच बाहेर पडू शकेल ."
केले,विशेष म्हणजे नऊ वर्षांपैकी सलग पाच वर्षे लेखापरीक्षण एका लेखा परीक्षकाने केले आहे .
केले,त्यानंतर एकाने सलग दोन वर्षे केले आहे .
अवलंबल्याची आहे,पतसंस्थेच्या कारभाराबाबत सहकार विभागाने जाणीवपूर्वक ढिलाईचे धोरण अवलंबल्याची चर्चा आहे .
घेतले,या पतसंस्थेकडून सहकार खात्यातील एका अधिकाऱ्यानेही कर्ज घेतले होते .
होते,हे कर्ज १०० टक्के थकीत होते .
भरली बुडीत टाकली,या कर्जाची एक पैशाची रक्कमही त्या अधिकाऱ्याने भरली नाही व परिणामी संस्थेने त्या अधिकाऱ्याच्या थकीत कर्जाची रक्कम बुडीत खात्यास खर्ची टाकली .
घेतल्याने उठवला,अधिकाऱ्यांनीच असा गैरफायदा घेतल्याने संस्थेचा व्यवस्थापक आकाराम गायकवाड यानेही गैरफायदा न उठवला तर नवलच .
केले,वेगवेगळ्या मार्गांनी त्याने लेखा परीक्षकांना आपल्या जवळ केले .
मिळणे झाले,"परिणामी पतसंस्थेला "" अ ' वर्ग मिळणे सोपे झाले ."
झाली असल्याची आहे,या पतसंस्थेच्या कर्मचाऱ्यांच्या नावावरील कर्जातून मोठ्या प्रमाणावर जमीन खरेदी झाली असल्याची चर्चा आहे .
झाली होऊ शकणार,"या प्रकरणाची सखोल चौकशी झाली , तर फार मोठे षडयंत्र उघड होऊ शकणार आहे ."
होत दाखवता येणार,सहकाराचे स्वाहाकारात कसे रूपांतर होत गेले याचे काळे उदाहरण म्हणून ही पतसंस्था व त्याचे बोगस लेखापरीक्षण दाखवता येणार आहे .
आहे,या संस्थेचे संचालक मंडळ व कर्मचाऱ्यांच्या नावावर १२ कोटी रुपयांचे कर्ज आहे .
वापरले,यापैकी कर्मचाऱ्यांच्या नावावरील कर्ज जमीन खरेदीसाठी वापरले गेले आहे .
,या कर्मचाऱ्यांपैकी कोणीही कर्मचारी आता नोकरीत नाही .
घेतलेले होण्याचीही,त्यांच्याकडून कर्जवसुलीसाठी पुरेसे तारण घेतलेले नाही व हे कर्ज आता वसूल होण्याचीही शक्‍यता नाही .
अडकल्या,या कर्जातच गोरगरीब ठेवीदारांच्या ठेवी अडकल्या आहेत .
लागतात झाले,याशिवाय या पतसंस्थेच्या हितसंबंधातून ठराविकांनाच कशी लकी ड्रॉची बक्षिसे लागतात हे आणखी एका प्रकरणावरून उघड झाले आहे .
असलेले लागली देण्यात,या संस्थेचे संचालक व सध्या प्रशासक मंडळावर असलेले रंगराव निचिते यांच्या मुलासच लकी ड्रॉमधील मारुती मोटार लागली आहे ; मात्र त्यांना मोटारीऐवजी रोख रक्कम देण्यात आली .
जावे लागले,या वेळी मोठ्या हिंसाचाराला शेतकऱ्यांना सामोरे जावे लागले .
होऊ असणारी केली,"हा प्रकार महाराष्ट्रात महामुंबई एसईझेड प्रकल्पात होऊ नये यासाठी प्रदेश कॉंग्रेस समितीने रायगडचे माजी खासदार रामशेठ ठाकूर , पक्ष प्रवक्ते संजय निरुपम व सरचिटणीस संजय पाटील यांचा समावेश असणारी त्रिसदस्यीय सत्यशोधन समिती स्थापन केली आहे ."
केली,या समितीने आपल्या कामकाजाला बुधवारपासून सुरुवात केली आहे .
जाणाऱ्या असणारा करण्यात येणार,"या प्रकल्पांतर्गत जमिनी जाणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या मागण्या , त्यांचा या प्रकल्पाला असणारा विरोध याबाबत अधिकाधिक माहिती गोळा करण्यात येणार आहे ."
करणाऱ्या मागण्या जाणून जाणार,"तसेच या शेतकऱ्यांचे नेतृत्व करणाऱ्या माजी खासदार दि . बा . पाटील , माजी आमदार दत्ता पाटील , डी. के. पाटील यांच्यासारख्या नेत्यांच्या मागण्या ; तसेच शेतकऱ्यांबद्दल त्यांची मते जाणून घेतली जाणार आहेत ."
असणाऱ्या केला जाणार असल्याचे म्हणाले,याच वेळी कंपनीचे अधिकारी ; तसेच राज्य सरकारची या प्रकरणाबाबत असणाऱ्या धोरणाचाही अभ्यास केला जाणार असल्याचे सत्यशोधन समितीचे सदस्य रामशेठ ठाकूर म्हणाले .
केलेले असल्याची आहे,राज्य सरकारने यापूर्वीच्या प्रकल्पात शेतकऱ्यांचे केलेले पुनर्वसन अयोग्य पद्धतीने असल्याची येथील शेतकऱ्यांची भावना आहे .
ठेवायला नसल्याचेही सांगितले,हे शेतकरी रिलायन्सवर विश्‍वास ठेवायला तयार नसल्याचेही ठाकूर यांनी सांगितले .
द्यायला केला असतानाच केले घेतले,पेण तालुक्‍यातील शेतकऱ्यांनी आपल्या जमिनी या प्रकल्पाकरिता द्यायला विरोध केला असतानाच अर्ध्याहून अधिक शेतकऱ्यांनी आपल्या जमिनींचे सौदे खासगी गुंतवणूकदारांना केले आहेत ; तर काहींनी रिलायन्सच्या एजन्टकडून जमिनीचे पैसेही घेतले आहेत .
दिली,त्यामुळे पेणमध्ये एसईझेड प्रकल्पाबाबत साशंकता असल्याची माहिती ठाकूर यांनी दिली .
होणाऱ्या आहे,"या वेळी अलिबाग तालुक्‍याच्या शहाबाज , शहापूर येथील हजारो एकर जमिनींवर होणाऱ्या खासगी ऊर्जा प्रकल्पांमुळेही शेतकऱ्यात असंदिग्धता आहे ."
येत्या करून केली जाणार,एकंदरीत नवी मुंबई व रायगड जिल्ह्यातील या एसईझेड प्रकल्पांबाबत इत्थंभूत माहिती येत्या दहा दिवसांत सखोल आणि चहूबाजूंनी अभ्यास करून एका अहवालाद्वारे प्रदेशाध्यक्षा प्रभा राव यांना सादर केली जाणार आहे .
केला जाणार असल्याचे सांगितले,"यापुढे हा अहवाल राज्याचे मुख्यमंत्री विलासराव देशमुख , पंतप्रधान मनमोहनसिंग आणि सरकारच्या सुकाणू समितीच्या अध्यक्षा सोनिया गांधी यांना सादर केला जाणार असल्याचे ठाकूर यांनी सांगितले ."
साधून म्हणणे मांडता येणार असल्याचेही म्हणाले,यापुढील काळात कोणत्याही शेतकऱ्याला सत्यशोधन समितीशी थेट संपर्क साधून आपले म्हणणे मांडता येणार असल्याचेही ते म्हणाले .
नव्हे असतानाच घ्यावी,""" केवळ जन्माच्या वेळी नव्हे ; तर गर्भात असतानाच बाळाची काळजी घ्यावी लागते ."
समजावून करीत सांगत,आमच्या गावांतील महिलांना आम्ही हेच समजावून देण्याचा प्रयत्न करीत असतो ... ' रामटेकवरून आलेल्या आरोग्यदूत जया नेवार सांगत होत्या .
घालण्याचा करीत,""" सर्च ' आणि "" अंकुर ' च्या माध्यमातून ग्रामीण भागांतील बालमृत्यूंना आळा घालण्याचा प्रयत्न या महिला करीत आहेत ."
लिहिलेल्या करण्यात बोलत,"त्यांच्या अनुभवांवर आधारित "" इथे ओशाळला बालमृत्यू ' या हेमंत कर्णिक यांनी लिहिलेल्या पुस्तकाचे नुकतेच मुंबईत प्रकाशन करण्यात आले , त्या वेळी त्या बोलत होत्या ."
केले,"""अक्षर प्रकाशन'ने हे पुस्तक प्रकाशित केले आहे ."
आणण्यात,पुस्तक प्रकाशनाच्या निमित्ताने ११ आरोग्यदूतांना मुंबईभेटीवर आणण्यात आले होते .
करून घेतो,""" आम्ही गावातल्या गर्भार महिलांच्या नावांची नोंदणी करून घेतो ."
होईल मांडून घेण्यास सांगतो,त्यांना नेमके केव्हा बाळ होईल याचे गणित मांडून त्यानुसार योग्य ती काळजी घेण्यास सांगतो .
येणारे गुदमरलेले दिसून येणाऱ्या कळते,जन्माला येणारे बाळ गुदमरलेले आहे की नाही हे त्याच्या जन्माच्या वेळी दिसून येणाऱ्या सात लक्षणांवरून कळते .
येत असे वाचविल्यानंतर वाटू सांगितला,"सुरुवातीला गावकऱ्यांना संशय येत असे , पण आम्ही एकदोन बाळांना वाचविल्यानंतर मात्र त्यांना आमच्याविषयी विश्‍वास वाटू लागला , असा अनुभव या आरोग्यदूतांनी सांगितला ."
येणे अनुभवण्यासारखे,""" एका नव्या जीवाचे या जगात येणे म्हणजे जन्माचा उत्सव आणि मृत्यूचे थैमान एकाच वेळी एकाच ठिकाणी अनुभवण्यासारखे आहे ."
भरलेल्या आहे केले,"नाट्याने पुरेपूर भरलेल्या या क्षणाकडे अद्याप मराठी साहित्यिकांचे फारसे लक्ष नाही , ही आश्‍चर्याचीच गोष्ट आहे ' , असे मत डॉ. अभय बंग यांनी या वेळी व्यक्त केले ."
पडतात,देशात प्रतिवर्षी २१ लाख नवजात बालके मृत्युमुखी पडतात .
होतो,दरवर्षी देशभरात दोन कोटी ७० लाख बालकांचा जन्म होतो .
होतो,त्यापैकी सुमारे एक कोटी ७० लाख बालकांचा जन्म घरातीलच एखाद्या अंधाऱ्या आणि अडगळीच्या खोलीत होतो .
थांबविण्यासाठीचे करण्याचा घेतला,"या बाळंतपणाच्या खोल्यांतील मृत्यूचे थैमान थांबविण्यासाठीचे प्रयत्न करण्याचा निर्णय ""सर्च'ने घेतला ."
करण्याचे देण्यात,त्यासाठी गर्भारपणातील काळजी आणि प्रत्यक्ष बाळंतपण करण्याचे प्रशिक्षण या खेड्यांतील महिलांना देण्यात आले .
झाल्या,या आरोग्यदूत महिलांच्या कथा हेमंत कर्णिक यांच्या या पुस्तकात प्रकाशित झाल्या आहेत .
पोहोचलेले केली,"जेथे आरोग्यदूत अद्याप पोहोचलेले नाहीत , अशा ठिकाणीही या कथा पुस्तकाच्या माध्यमातून पोहोचतील , अशी आशा त्यांनी व्यक्त केली ."
करण्याचा केला,महाराष्ट्राबाहेरील खेड्यांसाठीही या पुस्तकाचा हिंदीत अनुवाद करण्याचा मानस त्यांनी व्यक्त केला .
नाहीत,या केवळ कथा नाहीत .
उद्‌भवली सोडविली आहेत,कोणती समस्या केव्हा उद्‌भवली आणि ती कशाप्रकारे सोडविली गेली याचे हे प्रत्यक्ष अनुभव आहेत .
आहे केले,"या अनुभवांचा मी केवळ वाहक आहे , असे मत या पुस्तकाचे लेखक हेमंत कर्णिक यांनी व्यक्त केले ."
आहे करण्यात केले,"हे पुस्तक म्हणजे बालमृत्यूविरोधी अभियानाचा एक भाग आहे , त्यामुळे याच्या १० हजारांहून अधिक प्रती विकण्याचा प्रयत्न करण्यात येईल , असे प्रतिपादन अक्षर प्रकाशनचे निखिल वागळे यांनी केले ."
होते,"न्यायमूर्ती सत्यरंजन धर्माधिकारी , लेखक अनिल अवचट आणि आकाशवाणी केंद्राचे उपमहानिदेशक विजय दीक्षित आदी मान्यवर कार्यक्रमाला उपस्थित होते ."
ठेवलेल्या उभारून करणाऱ्या होत,"मुंबई कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या परिक्षेत्रात सिडकोने गोदामांसाठी राखीव ठेवलेल्या भूखंडांवर भव्य इमले उभारून त्या जागेचा सर्रासपणे "" चेंज ऑफ यूज ' करणाऱ्या वाशीतील प्रसिद्ध "" फर्निचर झोन ' मधील दुकानदारांची सुनावणी पुढील आठवड्यात सुरू होत आहे ."
ठोकले,"वाशीतील "" बीएसईएल ' या प्रसिद्ध व्यापारी संकुलास अशाच प्रकरणात महापालिकेने सील ठोकले होते ."
होईपर्यंत काढण्याचे दिले,"मात्र , तेथील दुकानदारांची सुनावणी होईपर्यंत हे "" सील ' काढण्याचे आदेश न्यायालयाने दिले होते ."
म्हणणे दिली,या अनुभवातून महापालिकेच्या अतिक्रणविरोधी पथकाने आता फर्निचर झोनमधील दुकानदारांना म्हणणे मांडण्याची संधी दिली आहे .
झालेल्या आले,"नवी मुंबईत "" चेंज ऑफ यूज ' चे प्रकरण "" बीएसईएल ' संकुलावर झालेल्या कारवाईमुळे सर्वप्रथम पुढे आले ."
करून केल्याची येऊ लागली,"अशा प्रकारे मूळ वापरात बदल करून सर्रासपणे "" चेंज ऑफ यूज ' केल्याची अनेक प्रकरणे सध्या पुढे येऊ लागली आहेत ."
असलेल्या केले,मुंबई कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या बाजारांलगत असलेल्या भूखंडांचे वितरण सिडकोने गोदामांसाठी केले होते .
ठेवले,या ठिकाणचे काही भूखंड सिडकोने गोदामांसाठी राखीव ठेवले होते .
राहिला,प्रत्यक्षात मात्र या ठिकाणी नवी मुंबईतील सर्वात मोठा फर्निचर झोन उभा राहिला आहे .
आहे,वाशी सेक्‍टर - १९ येथे मागील काही महिन्यापासून एका मोठ्या मॉलचेही बांधकाम सुरू आहे .
ठेवण्यात होता,हा भूखंडही गोदामासाठी राखीव ठेवण्यात आला होता .
करताना उठविण्यात आल्याचे सांगितले,"मात्र , या कंपनीस भूखंडाचे वाटप करताना हे आरक्षण उठविण्यात आल्याचे सांगितले जाते ."
असले येऊ लागली,"असे असले तरी वाशी सेक्‍टर - १९ परिसरात मोठ्या संख्येने ""चेंज ऑफ यूज'ची प्रकरणे पुढे येऊ लागली आहेत ."
राहिलेले असलेल्या उभारण्यात आल्याची आहे,कोपरखैरणे आणि वाशीच्या सीमेवर उभे राहिलेले एक मोठे हॉटेलही गोदामासाठी आरक्षित असलेल्या भूखंडावर उभारण्यात आल्याची सध्या महापालिका वर्तुळात चर्चा आहे .
बजाविण्याच्या आहे दिली,"या हॉटेलला देखील महापालिका लवकरच नोटीस बजाविण्याच्या तयारीत आहे , अशी माहिती सूत्रांनी दिली ."
थाटणाऱ्या बजाविल्या,गोदामासाठी आरक्षित भूखंडांवर फर्निचर मॉल थाटणाऱ्या सात दुकानांना महापालिकेने मध्यंतरी नोटिसा बजाविल्या होत्या .
होतो,"एकपात्री प्रयोग , नाटक , भजन , चांगल्या वक्‍त्यांच्या भाषणांच्या सादरीकरणाने परिसर स्तब्ध होतो ."
,हा आंदोलनकर्त्यांचा दिनक्रम NULL .
भेडसावत,रात्री मात्र मागण्यांच्या पूर्ततेचाच प्रश्‍न त्यांना भेडसावत असतो .
झाले,"आंदोलनात हातकणंगले , नरंदे , भेंडवडे , लाटवडे , भादोले , वाठार , पेठवडगाव , पारगाव , पन्हाळा , शिरोळ , जैनापूर , दानोळी , कागल , आजरा , आंबेओहोळ , धामणी परिसरातील धरणग्रस्त व प्रकल्पग्रस्त सहभागी झाले आहेत ."
केली केली,"महापालिकेने पाण्याची व्यवस्था केली आहे , तर हिंदी है हम हिंदोस्तॉं हमारा परिषदेने भोजनाची व्यवस्था केली आहे ."
बदलण्यासाठीच,आत्महत्येची मानसिकता बदलण्यासाठीच निर्धार यात्रा - राजू शेट्टी
,"गडहिंग्लज , ता . २२ -"
येऊन थडकले,""" "" विदर्भ , मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येचे लोण पश्‍चिम महाराष्ट्रात येऊन थडकले आहे ."
करून होतो,आत्महत्या करून केवळ शेतकऱ्याच्या जीवनाचा शेवट होतो .
राहतात,प्रश्‍न मात्र जागच्या जागी राहतात .
करण्याऐवजी राहिले पाहिजे,आत्महत्या करण्याऐवजी शेतकऱ्यांनी लढ्यासाठी सज्ज राहिले पाहिजे .
बदलण्यासाठीच केले,आत्महत्येची शेतकऱ्यांची मानसिकता बदलण्यासाठीच निर्धार यात्रेचे नियोजन केले आहे .
मिळाला केले,"त्याला उदंड प्रतिसाद मिळाला आहे , ' ' असे प्रतिपादन स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे नेते आमदार राजू शेट्टी यांनी ""सकाळ'जवळ केले ."
म्हणाले गेल्या घेतले,"आमदार शेट्टी म्हणाले , "" "" ऊस आणि दूध दरासाठी गेल्या वर्षापासून शेतकरी संघटनेच्या पुढाकाराने आंदोलन हाती घेतले ."
देण्याचे करून झाला,साखर कारखानदारांनी ऊस उत्पादकांना १२८० रुपये देण्याचे मान्य करून संघटनेशी तसा करारही झाला आहे .
देण्यासाठी आहे,आता मात्र १२८० रुपये देण्यासाठी टाळाटाळ सुरू आहे .
होऊ पाहत,यातून शेतकऱ्यांचे आर्थिक नियोजन उद्‌ध्वस्त होऊ पाहत आहे .
वळत,या वैफल्यातूनच शेतकरी आत्महत्येकडे वळत आहे .
गेल्या वाढले,गेल्या दोन - तीन महिन्यांपासून शेतकऱ्यांच्या आत्महत्येचे प्रमाण वाढले आहे .
करून सांगितली जात,जनजागृती करून या प्रश्‍नावरील शेतकरी संघटनेची भूमिका निर्धार यात्रेच्या माध्यमातून सांगितली जात आहे .
संपत देण्याचे टाळले,"हंगाम संपत आला , तरी कारखानदारांनी नऊशेपेक्षा अधिक रक्कम देण्याचे टाळले आहे ."
वाढत झाले,यामुळे नैराश्‍येची भावना वाढत आहे आणि यातूनच आत्महत्येचे सत्र सुरू झाले आहे .
करून सुटत,आत्महत्या करून कोणताही प्रश्‍न सुटत नाही .
झाले पाहिजे केला जात,"शेतकऱ्यांनी लढ्यासाठी सज्ज झाले पाहिजे , हाच निर्धार या यात्रेतून केला जात आहे . ' '"
म्हणाले सुचून मिळेल आहे,"ते म्हणाले , "" "" साखर आणि दूधसम्राटांना सद्‌बुद्धी सुचून शेतकऱ्यांना चांगला भाव मिळेल , अशी अपेक्षा आहे . ' '"
घेतल्याशिवाय थांबणार केले,"ऊस उत्पादकांना करारानुसार ३८० रुपयांचा दुसरा हप्ता घेतल्याशिवाय आंदोलन थांबणार नाही , हेही त्यांनी स्पष्ट केले ."
म्हणाले केली,"ते म्हणाले , "" "" राज्यात आतापर्यंत दीड लाखाहून अधिक शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केली आहे ."
झालेल्या गेले,यापूर्वी जगात झालेल्या कोणत्याही क्रांतीत इतक्‍या मोठ्या प्रमाणावर बळी गेले नाहीत .
करून संपवत,शेतकरी आत्महत्या करून जीवनयात्रा संपवत आहेत .
होते,यापूर्वी विदर्भ आणि मराठवाडा परिसरातच आत्महत्येचे सत्र सुरू होते .
येऊन थडकले,आता हे सत्र पश्‍चिम महाराष्ट्रात येऊन थडकले आहे .
आहेत,या आत्महत्येमागची कारणे उघड आहेत .
होत सांगितले जात,कर्जबाजारीपणामुळेच आत्महत्या होत आहेत ; परंतु प्रतिष्ठेसाठी खरे कारण कुटुंबीयांकडून सांगितले जात नाही .
निर्ढावलेले आहे,शासन मात्र निर्ढावलेले आहे .
होऊनसुद्धा दिसत,एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर आत्महत्या होऊनसुद्धा या बाबत शासनाचा कृतिशील कार्यक्रम दिसत नाही .
सुटणार थांबणार,"केवळ पोकळ घोषणांनी शेतकऱ्यांचे प्रश्‍न सुटणार नाहीत , आत्महत्याही थांबणार नाहीत ."
घेतला,यासाठीच आता शेतकरी संघटनेने निर्णायक लढा हाती घेतला आहे . ' '
करण्यापुरतेच,नारायण राणे हात वर करण्यापुरतेच मंत्री - आमदार उपरकर
,"सावंतवाडी , ता . २२ -"
करण्यापुरतेच राहिले,पालकमंत्री नारायण राणे हे हात वर करण्यापुरतेच मंत्री राहिले आहेत .
होत छेडली जातील,कॉंग्रेसकडून कोकणवर होत असलेल्या अन्यायाविरुद्ध वेळोवेळी आंदोलने छेडली जातील .
करणार दिली,"तसेच आगामी काही दिवसांत जिल्हा शिवसेनेची फेररचना करणार आहे , अशी माहिती आमदार परशुराम उपरकर यांनी पत्रकार परिषदेत दिली ."
केली होती,पर्णकुटी विश्रामगृहावर आज श्री . उपरकर यांनी पत्रकार परिषद आयोजित केली होती .
होते,उपजिल्हाप्रमुख अरुण सावंत उपस्थित होते .
म्हणाले केला,"श्री . उपरकर म्हणाले , "" "" अर्थसंकल्पीय अधिवेशनात कॉंग्रेसने कोकणावर अन्याय केला आहे ."
राहिलेले,राणे हे पूर्वी युतीच्या काळातील पालकमंत्री राहिलेले नाहीत .
आहे,तेव्हाचे मंत्रिपद आणि आताचे मंत्रिपद यात कमालीची तफावत आहे .
आहे,जिल्ह्यात रुग्णालयाची यंत्रणा ठप्प आहे .
आहे,सिटिस्कॅन सुविधा बंद आहे .
आहेत,१६ पैकी १३ वैद्यकीय अधिकाऱ्यांची पदे रिक्त आहेत .
असताना करू शकत,"वनसंज्ञा , आंबा नुकसानभरपाई असे कित्येक प्रश्‍न असताना कर्तव्यदक्ष पालकमंत्री काहीही करू शकत नाहीत ."
बोलू लागले,कोकणातील सर्व आमदार आंबा नुकसानभरपाई संदर्भात बोलू लागले .
देण्याची दर्शविली करून मांडून घेतला,त्यावेळी शासनाने नुकसानभरपाई देण्याची तयारी दर्शविली ; परंतु त्यासाठी प्रत्यक्ष पाहणी करून कॅबिनेटसमोर हा विषय मांडून नंतरच या संबंधीचा निर्णय घेतला जाईल .
दिले,असे आश्‍वासन दिले .
करता केली,"या उलट सर्वेक्षण न करता ऊसाला एकरी पंचवीस हजार रुपये अनुदान , ट्रॉन्स्पोर्टमध्ये सबसिडी जाहीर केली ."
केली घेण्याचे दिले,विदर्भ व मराठवाड्यातील धान्य उत्पादकांना मदत जाहीर केली ; मात्र कोकणातील नुकसानभरपाई संदर्भात पाहणीनंतर निर्णय घेण्याचे आश्‍वासन दिले गेले .
दिला जात,याचा अर्थ कोकणाला दुजाभाव दिला जात आहे . ' '
खेचून आणण्यासाठी हवे,सरकारच्या दारातून निधी खेचून आणण्यासाठी नेतृत्व हवे - जयंत पाटील
,"कणकवली , ता . २२ -"
असते होते,"नेतृत्व ज्या शहरात असते , तेच शहर विकसित होते ."
खेचून आणण्याची लागते साधता केले,"सरकारच्या दारातून हक्काचा निधी खेचून आणण्याची धमक नेतृत्वात लागते ; तरच अपेक्षित विकासाचे ध्येय साधता येते , असे प्रतिपादन अर्थमंत्री जयंत पाटील यांनी येथे केले ."
झाले,कणकवली नगर पंचायतीच्या नूतन वास्तूचे भूमिपूजन श्री . पाटील यांच्या हस्ते झाले .
होते,"या वेळी आमदार गुरुनाथ कुळकर्णी , प्रवीण भोसले , सिद्धिविनायक ट्रस्टचे अध्यक्ष सुभाष मयेकर , नगराध्यक्ष संदेश पारकर , उपनगराध्यक्ष वैभव नाईक आदी उपस्थित होते ."
बांधलेल्या बांधण्यात येणार,तत्कालीन ग्रामपंचायतीने बांधलेल्या इमारतीच्या जागेत दोन मजली नवी इमारत बांधण्यात येणार आहे .
झाले,या योजनेतून सुमारे ८५ लाख रुपये नगर पंचायतीला प्राप्त झाले आहेत .
येत्या होणार,येत्या वर्षभरात इमारतीचे बांधकाम पूर्ण होणार आहे .
आले,श्री . पाटील आज नगर पंचायत आयोजित पर्यटन महोत्सवाच्या सांगता कार्यक्रमासाठी आले होते .
झाले,मुंबईहून दुपारी चार वाजता हेलिकॉप्टरने त्यांचे येथे आगमन झाले .
झाला,त्यानंतर त्यांच्या हस्ते भूमिपूजनाचा कार्यक्रम झाला .
म्हणाले होते जुळून,"या वेळी श्री . पाटील म्हणाले , "" "" बरेच दिवस कणकवलीत पारकरांचे बोलावणे होते ; परंतु आज योग जुळून आला ."
व्हावा उचलली,सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा पर्यटनदृष्ट्या विकास व्हावा ही जबाबदारी शासनाने उचलली आहे .
करून आहे,जास्तीत जास्त निधी येथे उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न आहे .
लाभल्याने गेल्या आणला,कणकवली शहराला श्री . पारकर यांच्यासारखे नेतृत्व लाभल्याने त्यांनी गेल्या चार वर्षांत लाखो रुपयांचा निधी येथे आणला .
होताना दिसत,"त्यामुळेच विविध पर्यटनस्थळे , शहराच्या नागरी सुविधा विकसित होताना दिसत आहेत ."
राहत,आज राज्याच्या शहरी भागात सुमारे ४४ टक्के लोक राहत आहेत .
सुधारण्याचे आहे,म्हणूनच सरकारला नागरी वस्ती सुधारण्याचे मोठे आव्हान आहे .
मिळाल्यास होतात करून,शहराला चांगले नेतृत्व मिळाल्यास आपल्या अपेक्षा पूर्ण होतात आणि हे पारकर यांनी सिद्ध करून दाखवले आहे . ' '
म्हणाले येत्या होईल,"ते म्हणाले , "" "" येत्या काही दिवसांत विजयदुर्ग परिसराचा विकास होईल ."
येईल असते,तेव्हा तुमच्या लक्षात येईल विकास म्हणजे काय असते ते .
असलेला करत,निसर्गाची मोठी देणगी असलेला सिंधुदुर्ग जिल्हा गोवा राज्याशी स्पर्धा करत आहे .
येत्या होऊ घातलेले झाल्यास येईल,येत्या काळात शासनाने होऊ घातलेले सर्व प्रकल्प विकसित झाल्यास हा जिल्हा एकमेव पर्यटन जिल्हा म्हणून अस्तित्वात येईल . ' '
आहे,पुणे स्थानकाचीही डागडुजी सुरू आहे .
होणार लागणार आहे,"पूनम महाजन यांचा समावेश मुंबईच्या पदाधिकाऱ्यांत होणार की प्रदेश पदाधिकाऱ्यांत त्यांची वर्णी लागणार , याबाबत भारतीय जनता पक्षात उत्सुकता आहे ."
झाल्यावर होणार,याच आठवड्यात प्रदेश पदाधिकाऱ्यांची नावे घोषित झाल्यावर त्याबाबतचे चित्र स्पष्ट होणार आहे .
करतील असून येत्या फिरवला मानले जात,"पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष नितीन गडकरी हे राज्याच्या पदाधिकाऱ्यांची घोषणा याच आठवड्यात करतील , अशी अपेक्षा असून येत्या एक - दोन दिवसात यादीवर अखेरचा हात फिरवला जाईल , असे पक्षात मानले जात आहे ."
बदलले जातील वर्तविला जात,"पक्षाच्या प्रदेश पदाधिकाऱ्यांपैकी तीस टक्के पदाधिकारी बदलले जातील , असा अंदाज पक्षात वर्तविला जात आहे ."
झाली,विधानसभेतील गटनेते गोपीनाथ मुंडे यांची राष्ट्रीय सरचिटणीसपदी नियुक्ती झाली आहे .
जाणार,त्यांच्याऐवजी गटनेतेपद एकनाथ खडसे यांच्याकडे जाणार आहे .
देत,मुंडे गुरुवारी ( ता. ८ ) गटनेतेपदाचा राजीनामा देत आहेत .
होईल,त्याच दिवशी त्या पदावर खडसे यांची निवड होईल .
आहेत,खडसे हे विद्यमान कार्यकारी मंडळात सरचिटणीसपदी आहेत .
होत,त्यांचे ते पद रिक्त होत आहे .
बदलले वर्तविली जात,पाच उपाध्यक्षांपैकी किमान दोन उपाध्यक्ष बदलले जाण्याची शक्‍यता वर्तविली जात आहे .
वगळावे झाल्याचे समजते,"विद्यमान संघटनमंत्री रघुनाथ कुलकर्णी यांना वगळावे , अशी सूचना व मागणी यापूर्वीच झाल्याचे समजते ."
असणारे मिळण्याची आहे,त्यांच्याऐवजी सध्या सहायक संघटन चिटणीस असणारे राजेंद्र फडके यांना बढती मिळण्याची शक्‍यता आहे .
लावण्यात येणार असल्याचे सांगण्यात,मुंबईतून प्रदेश पदाधिकारी म्हणून श्रीमती कांता नलावडे यांची वर्णी लावण्यात येणार असल्याचे सांगण्यात आले .
दिली वर्तविली जात,विद्यमान चिटणीस अमर साबळे यांनाही बढती दिली जाण्याची शक्‍यता वर्तविली जात आहे .
केली आहे,मधू चव्हाण यांच्यासोबत प्रवक्ते म्हणून विद्यमान आमदार पाशा पटेल यांची नियुक्ती केली जाण्याची शक्‍यता आहे .
आहेत असल्याने दिले मानण्यात,"पाशा पटेल जसे शेतकरी संघटक आहेत ; तसेच ते उत्तम वक्ते असल्याने त्यांच्याकडे प्रवक्तेपद दिले जाईल , असे मानण्यात येते ."
देण्याबाबत झालेला,नव्या कार्यकारी मंडळात दिवंगत नेते प्रमोद महाजन यांच्या कन्या पूनम महाजन यांना स्थान देण्याबाबत निश्‍चित निर्णय झालेला नाही .
करावा बनलेले,"त्याचा उपयोग राज्यासाठी करावा की मुंबईसाठी , याबाबत निश्‍चित असे मत पक्षात बनलेले नाही ."
झालेल्या उतरवण्यात,नुकत्याच झालेल्या महापालिका निवडणुकीत पूनम महाजन यांना प्रचारात उतरवण्यात आले होते .
आहे,पूनम महाजन यांच्या नियुक्तीबाबत पक्षात मात्र उत्सुकता आहे .
संपली असून ढकलण्यात होती,मुंबई विभागीय पदाधिकाऱ्यांची मुदत यापूर्वीच संपली असून मुंबई महापालिका निवडणुकीमुळे पक्षांतर्गत निवडणूक पुढे ढकलण्यात आली होती .
केली आहे,आता ही निवडणूक प्रक्रिया या महिन्यात किंवा फार तर मार्च अखेरपर्यंत पुरी केली जाण्याची शक्‍यता आहे .
येताच घेतल्या जातील बोलताना सांगितले,"प्रदेशचा आदेश येताच निवडणुका घेतल्या जातील , असे मुंबई विभागीय अध्यक्ष प्रकाश मेहता यांनी ""सकाळ'शी बोलताना सांगितले ."
निवडला जाणार,"स्थानिक समित्या , प्रभाग समित्या , मंडळ समित्या आणि जिल्हा पदाधिकारी ; तसेच मुंबई विभागीय अध्यक्ष निवडणूक प्रक्रियेद्वारे निवडला जाणार आहे ."
घेऊन बसत,दहावीला जर्मन भाषा विषय घेऊन अभिनव विद्यालयाची ( मराठी ) पहिली तुकडी या वर्षी परीक्षेला बसत आहे .
घेऊन बसणारी ठरली,हा विषय घेऊन दहावीला बसणारी मराठी माध्यमाची राज्यातील ही एकमेव शाळा ठरली आहे .
देण्याची होती,पन्नास गुणांसाठी हिंदी व पन्नास गुणांसाठी जर्मन अशा प्रकारे परीक्षा ( संयुक्त विषय ) देण्याची सोय आतापर्यंत फक्त इंग्रजी माध्यमातील शाळांसाठी होती .
घेतलेल्या होणार,शासनाने घेतलेल्या निर्णयानुसार पुढील शैक्षणिक वर्षापासून राज्यातील मराठी माध्यमाच्या सर्व शाळांना ही सोय उपलब्ध होणार आहे .
करून दिला,अभिनव विद्यालयाने आठवीपासून जर्मन विषय उपलब्ध करून दिला आहे .
झाला,तीन वर्षांपूर्वी आठवीपासून हा विषय सुरू झाला .
आहे नव्हती,या वर्षी दहावीची पहिली तुकडी आहे ; मात्र मराठी माध्यमाच्या शाळेत दहावीला परकीय भाषा विषयांना परवानगी नव्हती .
आली होती,त्यामुळे विद्यार्थी व शाळा अडचणीत आली होती .
केल्याने दिली शिकविण्यास दिली,शाळेने पाठपुरावा केल्याने अखेर डिसेंबर महिन्यात शासनाने विशेष परवानगी दिली ; तसेच पुढील वर्षी मराठी माध्यमाच्या सर्वच शाळांना जर्मन विषय शिकविण्यास परवानगी दिली आहे .
बोलताना म्हणाले केलेल्या घेतला,"या संदर्भात बोलताना शाळेचे मुख्याध्यापक पितांबर पाटील म्हणाले , "" "" आम्ही केलेल्या पाठपुराव्यानंतर शिक्षमंत्री प्रा. वसंत पुरके यांनी सकारात्मक निर्णय घेतला ."
होणार,शासनाच्या निर्णयामुळे वर्षीपासून ही सोय सर्वच शाळांना उपलब्ध होणार आहे .
आहेत,मराठी माध्यमाच्या शाळांमधील विद्यार्थी गुणवत्तेच्या पातळीवर अधिक सरस आहेत .
होत,हेच या निमित्ताने स्पष्ट होत आहे .
करून घेणाऱ्या म्हणाल्या असली वाखाणण्याजोगा आहे,"दहावीच्या विद्यार्थ्यांची विशेष तयारी करून घेणाऱ्या जर्मन भाषातज्ज्ञ रोहिणी दामले म्हणाल्या , पहिली बॅच असली तरी या विद्यार्थ्यांचा उत्साह वाखाणण्याजोगा आहे ."
शिकणे आहे,मराठी माध्यमातील मुलांना जर्मन शिकणे सर्वसामान्य आहे .
होत असून होण्याची आहे,हे यातून स्पष्ट होत असून अधिकाधिक विद्यार्थ्यांनी याकडे आकृष्ट होण्याची गरज आहे .
म्हणाल्या आहे,"शाळेतील जर्मन विषयाच्या शिक्षिका दीप्ती पित्रे म्हणाल्या , "" "" मराठी माध्यमातील मुलांना करिअरच्या दृष्टीने मोठी संधी आहे ."
बसणाऱ्या आहेत,परीक्षेला बसणाऱ्या पहिल्या तुकडीतील २६ विद्यार्थ्यांपैकी सात मुली आहेत .
झाला,या विद्यार्थ्यांचा कौतुक सोहळा विद्यालयात नुकताच झाला .
होत्या,मॅक्‍सम्युलर भवन येथील गोएथ इस्टिट्यूटच्या संचालिका इव्हॉ मॅन्सरे कार्यक्रमाला उपस्थित होत्या .
डावललेल्या देण्याच्या होऊ शकणाऱ्या डावलण्यात आलेल्या झाल्या,"दारिद्य्ररेषेखालील योजनेतून डावललेल्या कुटुंबांना पुन्हा अपिलाची संधी देण्याच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयामुळे , या योजनेत समाविष्ट होऊ शकणाऱ्या ; परंतु डावलण्यात आलेल्या कुटुंबांच्या आशा पल्लवित झाल्या आहेत ."
करण्यात,दारिद्य्ररेषेखालील कुटुंबांची गणना २००२ - ०७च्या याद्यांनुसार करण्यात आली .
दिलेल्या करण्यासाठी दिली,ग्रामसभेने मान्यता दिलेल्या याद्या अंतिम याद्या म्हणून प्रसिद्ध करण्यासाठी सरकारने मान्यता दिली आहे .
करण्यात येतील,त्यामुळे लवकरच दारिद्य्ररेषेखालील कुटुंबांची नावे जाहीर करण्यात येतील .
करताना केले,"सर्वेक्षण करताना तेरा निकषांच्या गुणांकनाबाबत विधिमंडळ , तसेच संसदेत लोकप्रतिनिधींनी काही मुद्दे उपस्थित केले होते ."
दिला होणारा वगळणे चालणारी आहे,"सर्वोच्च न्यायालयाने नुकताच निर्णय दिला , की अपिलाद्वारे पात्र व्यक्तींचा यादीमध्ये होणारा अंतर्भाव , तसेच अपात्र व्यक्तींना यादीतून वगळणे , ही निरंतर चालणारी प्रक्रिया आहे ."
राहण्याचे नसून राहायला हवी,"त्यामुळे ती बंद राहण्याचे कारण नसून , कायम सुरूच राहायला हवी ."
घेतले,दारिद्य्ररेषेखालील कुटुंबांच्या सर्वेक्षणानंतर अनेक ग्रामसभांमध्ये या याद्यांबाबत आक्षेप घेतले गेले .
करण्यात असून झाले,"या आक्षेपांवर तहसीलदारांकडे अपील करण्यात आले असून , त्यासंदर्भात निर्णयही झाले ."
मिळालेल्यांना करता,"तथापि , तहसीलदारांकडे न्याय न मिळालेल्यांना जिल्हाधिकाऱ्यांकडे अपील करता येईल ."
आहे,ही प्रक्रिया पूर्वीचीच आहे .
डावलेल्या केलेल्यांना करता,सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयामुळे आता दारिद्य्ररेषेखालील योजनेतून डावलेल्या ; परंतु कोठेही अपील न केलेल्यांना गटविकास अधिकाऱ्यांकडे अपील करता येईल .
करून करण्यात,"अपिलानंतर पंचायत समितीचे विस्तार अधिकारी , तलाठी व ग्रामसेवक यांच्यामार्फत संबंधित कुटुंबांची पाहणी करून पुनर्तपासणी करण्यात येईल ."
पाठवून होईल,त्यानंतर गटविकास अधिकारी याबाबतचा अहवाल जिल्हा ग्रामीण विकास यंत्रणेच्या प्रकल्प संचालकांना पाठवून पुढील निर्णय होईल .
झालेल्या केली करण्याचा असल्याचे काढलेल्या म्हटले,"सर्वेक्षण झालेल्या दारिद्य्ररेषेखालील कुटुंबांची संख्या केंद्र सरकारच्या नियोजन आयोगाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार निश्‍चित केली असल्याने , त्यात बदल करण्याचा अधिकार राज्य सरकारला असल्याचे यासंदर्भात सरकारने काढलेल्या परिपत्रकात म्हटले आहे ."
बोलावून देण्याबाबत कळविण्यात आले,जिल्हा ग्रामीण विकास यंत्रणेने जिल्ह्यातील खासदार व आमदारांची बैठक बोलावून सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशांबाबतची कल्पना देण्याबाबत राज्य सरकारच्या ग्रामविकास खात्याकडून २९ नोव्हेंबर २००६च्या पत्रान्वये कळविण्यात आले होते .
केलेली,"तथापि , जिल्हा ग्रामीण विकास यंत्रणेने मात्र अद्यापपर्यंत त्याची अंमलबजावणी केलेली नाही ."
गेलेल्या करीत करण्याची केली,निठारीतील हत्याकांडात बळी गेलेल्या मुलांपैकी काही मुलांच्या पालकांनी आज येथे मुख्यमंत्री मुलायमसिंह यादव यांच्या निवासस्थानासमोर निदर्शने करीत नोएडाचे वरिष्ठ पोलिस अधीक्षक आर. एस. के. राठोड यांची बदली रद्द करण्याची मागणी केली .
करण्यात आलेल्या करण्याची करण्यात,"मुख्यमंत्र्यांना सादर करण्यात आलेल्या निवेदनात , मंडल अधिकारी दिनेश यादव यांच्यावरील कारवाईही रद्द करण्याची मागणी करण्यात आली आहे ."
करण्याचे दिले,या दोन्ही अधिकाऱ्यांवरील कारवाईबाबत फेरविचार करण्याचे आश्‍वासन मुख्यमंत्र्यांनीही दिले आहे .
होण्याच्या केल्याचा ठेवून करण्यात,"नोएडातील मुलांच्या बेपत्ता होण्याच्या घटनांच्या तपासात हलगर्जीपणा केल्याचा ठपका ठेवून कालच वरिष्ठ पोलिस अधीक्षक राठोड यांची बदली , तर मंडल अधिकारी यादव यांना निलंबित करण्यात आले होते ."
होण्यासाठी होत वेधण्यात,"मराठी भाषेचा प्रसार होण्यासाठी केंद्राच्या अखत्यारीतील कार्यालये , बॅंका व आस्थापनांमध्ये मराठी भाषेचा वापर होत नाही , याकडे एका ठरावाच्या माध्यमातून लक्ष वेधण्यात आले आहे ."
मांडलेली असून करणारी असल्याचे करण्यात असून केला,"महाराष्ट्र - कर्नाटक सीमा प्रश्‍नावर केंद्राने सर्वोच्च न्यायालयात मांडलेली भूमिका पक्षपातीपणाची असून महाराष्ट्रावर अन्याय करणारी असल्याचे या विषयावरील ठरावात नमूद करण्यात आले असून , संमेलनाने केंद्र शासनाच्या या पक्षपाती वृत्तीचा ठरावाद्वारे निषेध केला आहे ."
राहण्याच्या केला,महाराष्ट्राच्या मराठी जनतेने आणि शासनाने सीमा भागातील जनतेच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्याच्या भूमिकेचा संमेलनाने पुनरुच्चार केला आहे .
करणारा करण्यात,अपेक्षेप्रमाणे संमेलनात खैरलांजीतील हत्याकांडाचा तीव्र निषेध करणारा ठराव संमत करण्यात आला .
घालणारी असून घडविणाऱ्या करावे करण्यात,"ही घटना महाराष्ट्राची मान खाली घालणारी असून हत्याकांड घडविणाऱ्या आरोपींना शासनाने द्रुतगतीने न्यायालयासमोर उभे करावे , अशी मागणी या ठरावाद्वारे करण्यात आली आहे ."
होते,"अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात किती गांभीर्याने चर्चा होते , याचा अनुभव नाही ."
होणाऱ्या घातल्याचे दिसून करून होत दिले,"मात्र , साहित्य संमेलनांमध्ये होणाऱ्या चर्चांमध्ये मूलभूत प्रश्‍नांना हात घातल्याचे दिसून येत नाही , ' ' असे वक्तव्य करून नागपुरात होत असलेल्या साहित्य संमेलनाचे नियोजित अध्यक्ष अरुण साधू यांनी नव्याच वादाला निमंत्रण दिले आहे ."
स्वीकारतील,उद्या श्री. साधू अखिल भारतीय साहित्य संमेलनाचे मावळते अध्यक्ष मारुती चितमपल्ली यांच्याकडून अध्यक्षपदाची सूत्रे स्वीकारतील .
झाल्यानंतर बोलताना करून दिले,आज नागपुरात आगमन झाल्यानंतर चिटणीस सेंटर येथील संमेलनस्थळी आयोजित पत्रकार परिषदेत बोलताना त्यांनी वरील वक्तव्य करून नव्या वादाला निमंत्रण दिले आहे .
केलेल्या झाला,वेगळ्या विदर्भाच्या ठरावावरून त्यांनी केलेल्या वक्तव्यामुळे आधीच एक वाद निर्माण झाला आहे .
मिळते म्हणाले येत,"साहित्य संमेलनांमुळे वाङ्‌मयीन चळवळीला चालना मिळते काय , या प्रश्‍नाच्या उत्तरात ते म्हणाले , "" "" साहित्य संमेलनाला हजारोंच्या संख्येने साहित्यप्रेमी येत असतात ."
दिसून,त्यामुळे संमेलनात वाङ्‌मयीन चैतन्य आणि औत्सुक्‍य हे दोन्ही भाव दिसून येतात .
होण्याचे,संमेलनाखेरीज अशी संधी उपलब्ध होण्याचे दुसरे माध्यम नाही .
होते,याशिवाय पुस्तकांची मोठ्या प्रमाणावर विक्री होते .
होते,साहित्यिकांमध्ये विचारांचे आदानप्रदान होते .
नव्हे आहे,"त्यामुळे संमेलन हा वाईट अर्थाने नव्हे ; पण साहित्य , संस्कृतीच्या जाणिवेचा एक प्रकारे उत्सवच आहे ."
चालतात केले,"साहित्य संमेलनासाठी सरकारी अनुदान योग्य की अयोग्य , या प्रश्‍नाच्या उत्तरात साधू यांनी आज जगात सर्वत्र साहित्यिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम सरकारच्या ""सबसिडी'वर चालतात , असे मत व्यक्त केले ."
असते,"अमेरिकेत तर "" ग्लोबल थिएटर ' , "" पब्लिक टेलिव्हिजन ' यांसारख्या माध्यमांवरील सांस्कृतिक कार्यक्रमांना सरकारची "" सबसिडी ' असते ."
मिळणारा आहे,साहित्य संमेलनाला सरकारच्या तिजोरीमधून मिळणारा निधी हा अखेर जनतेचाच पैसा आहे .
मिळत आहे वाटत,"एका अर्थाने लोकांचाच पैसा संमेलनासाठी मिळत असल्याने त्यात काही वावगे आहे , असे आपल्याला वाटत नाही ."
करता,अशा संमेलनांसाठी साहित्यिकांना आर्थिक बळ उभे करता येत नाही .
जातात,"त्यामुळे मग आयोजक उद्योजक , राजकीय पुढारी आणि मंत्र्यांकडे मदतीसाठी जातात ."
करण्याचा असून आहे वाटत म्हणाले,"संमेलन "" "" सबसिडाईज ' करण्याचा हा प्रयत्न असून , त्यात काही चूक आहे असे आपल्याला वाटत नाही , असेही ते पुढे म्हणाले ."
,""" विदर्भाचा मुद्दा कालबाह्य '"
यावा विचारले गेली चावून झालेला आहे म्हणाले,"संमेलनात वेगळ्या विदर्भाचा ठराव यावा काय , याबाबत विचारले असता वेगळा विदर्भ हा गेली ४० वर्षे चावून चोथा झालेला विषय आहे , असे ते म्हणाले ."
उरला सांगून येण्याची आहे,"बापूजी अणे आणि जांबुवंतराव धोटे यांच्यानंतर या मागणीत काहीच दम उरला नाही , असे सांगून संमेलनात ठराव येण्याची एक प्रक्रिया आहे ."
येणार म्हणाले,"त्यातूनच विविध विषयांवरील ठराव येणार , असे ते पुढे म्हणाले ."
केली जात असे,मास्टर ब्लास्टर सचिन तेंडुलकरशी एके काळी त्याची तुलना केली जात असे .
नावाजले जात,प्रतितेंडुलकरच्या उपाधीनेही त्याला नावाजले जात होते .
मिळविण्यासाठी करावा लागण्याची दिसत,आज मात्र त्याच्यावर विश्‍वकरंडकासाठी संघात स्थान मिळविण्यासाठी कमालीचा संघर्ष करावा लागण्याची चिन्हे दिसत आहेत .
ठरलेल्या,"लोकप्रियता व खेळाच्याही बाबतीत "" धूमकेतू ' ठरलेल्या वीरेंद्र सेहवागची ही कैफियत !"
केली जायची,एकेकाळी सचिनशी त्याची स्पर्धा केली जायची .
करावी लागत,आज कर्नाटकाच्या नवख्या रॉबिन उथप्पाशी त्याला स्पर्धा करावी लागत आहे .
केले,उथप्पाने त्याच्या संघातील अस्तित्वाबाबतच प्रश्‍नचिन्ह निर्माण केले आहे .
होणाऱ्या मिळविण्याचा केला केलेल्या लागेल,"विश्‍वकरंडक स्पर्धेपूर्वी होणाऱ्या श्रीलंकेविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेपूर्वी भारतीय संघात स्थान मिळविण्याचा विश्‍वास सेहवागने व्यक्त केला असला , तरी रॉबिन उथप्पाने वेस्ट इंडीजविरुद्ध केलेल्या चमकदार कामगिरीपुढे त्याचा कितपत निभाव लागेल , याबाबत साशंकता आहे ."
केली होती,उथप्पाने वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यांत ४१ चेंडूंत ७१ धावांची झंझावाती खेळी केली होती .
देऊ शकतो केले,"या खेळाद्वारे आपणही सेहवागसारखी धडाकेबाज सलामी देऊ शकतो , हे त्याने सिद्ध केले होते ."
केल्यानंतर केली,याच वेळी माजी कर्णधार सौरभ गांगुलीनेही वेस्ट इंडीजविरुद्धच्या मालिकेद्वारे पुनरागमन केल्यानंतर चमकदार कामगिरी केली .
असेल दिल्याने मिळणार खेळणार झाला,"सौरभच विश्‍वकरंडकासाठी नियमित सलामीवीर असेल , असे संकेत दस्तरखुद्द निवड समिती अध्यक्ष दिलीप वेंगसरकर यांनीच दिल्याने सेहवागला स्थान मिळणार का व तो कोणत्या क्रमांकावर खेळणार , याबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे ."
मानली जात,"मात्र , ऑफस्पिन गोलंदाजी ही सेहवागची जमेची बाजू मानली जात आहे ."
मिळेल खेळेल वर्तविली जात,"त्यामुळे त्याला विश्‍वकरंडकासाठी संघात स्थान मिळेल व तो मधल्या फळीत खेळेल , अशीही शक्‍यता वर्तविली जात आहे ."
झाल्यास गमवावे लागणार,असे झाल्यास सुरेश रैना किंवा दिनेश कार्तिक या दोघांपैकी एकाला संघातील स्थान गमवावे लागणार आहे .
मिळण्याबाबत असून करण्याचा बोलून दाखविला,"स्वतः सेहवाग संघात स्थान मिळण्याबाबत आशावादी असून , चांगली कामगिरी करण्याचा निर्धार त्याने बोलून दाखविला आहे ."
वगळण्यात,दक्षिण आफ्रिका दौऱ्यातील सुमार कामगिरीनंतर त्याला पहिल्यांदाच संघातून वगळण्यात आले होते .
खेळण्याची करण्यात होती,त्यानंतर दिल्लीकडून रणजी स्पर्धेत खेळण्याची सूचना त्याला करण्यात आली होती .
करून मिळविल्याचा असला ठरतो येत्या होईल,"या स्पर्धेत चांगली कामगिरी करून आत्मविश्‍वास व फॉर्म परत मिळविल्याचा सेहवागचा दावा असला , तरी तो कितपत खरा ठरतो हे येत्या तीन तारखेला सिद्ध होईल ."
केला जाणार,या दिवशी श्रीलंकेविरुद्धच्या मालिकेसाठी भारतीय संघ जाहीर केला जाणार आहे .
संपलेले असल्याचे दिले,पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे प्रशिक्षक बॉब वुल्मर यांच्याबरोबरचे वाद संपलेले असल्याचे स्पष्टीकरण पाकिस्तानचा वेगवान गोलंदाज शोएब अख्तर याने आज दिले आहे .
झाली होती केले,दक्षिण आफ्रिकेविरुद्धच्या पहिल्या क्रिकेट कसोटी सामन्याच्या दुसऱ्या दिवशी शोएब व वुल्मर यांच्यात खडाजंगी झाली होती व शोएबने वुल्मरशी गैरवर्तन केले होते .
करत करण्याची केली केला,त्यानंतर वुल्मर यांनी पाकिस्तान क्रिकेट मंडळाकडे तक्रार करत शोएबवर कारवाई करण्याची मागणी केली व त्यानुसार मंडळाने शोएबला अडीच हजार डॉलरचा दंड केला .
परतला घडले सांगितले केला,"या घटनेनंतर शोएब मायदेशी परतला व त्याने त्या दिवशी नक्की काय घडले , हे मंडळाच्या अधिकाऱ्यांना सांगितले व वुल्मरशीही संपर्क केला ."
बोललो घडले सांगितले,""" "" आम्ही एकमेकांशी बोललो व मी त्या दिवशी काय घडले , ते सांगितले ."
पटले असून संपले,"वुल्मर यांनाही ते पटले असून , आता आमच्यातील सर्व वाद संपले आहेत ."
करत दुखावले सांगत असल्याचे बनले घातला,"त्या सामन्याच्या दुसऱ्या दिवशी गोलंदाजी करत असताना माझ्या पायाचे स्नायू दुखावले गेले , मात्र मी हे सर्व खोटे सांगत असल्याचे वुल्मर यांचे मत बनले व म्हणूनच मी त्यांच्याशी वाद घातला ."
परतल्यानंतर केली झाले,मायदेशी परतल्यानंतर मी वैद्यकीय तज्ज्ञांकडे तपासणी केली व त्यात स्नायू दुखावल्याचे स्पष्ट झाले .
केला म्हणाला,"हाच अहवाल मी मंडळाला सादर केला , ' ' असेही शोएब म्हणाला ."
,विश्‍वकरंडक स्पर्धेसाठी सज्ज .
दुखावले असून होईन केला,"पायाचे स्नायू दुखावले गेले होते , मात्र आता उपचार सुरू असून मी लवकरच पूर्ण तंदुरुस्त होईन , असा विश्‍वास शोएबने व्यक्त केला ."
नव्हे असून आहे,"वेस्ट इंडीजमधील विश्‍वकरंडक क्रिकेट स्पर्धा माझ्यासाठीच नव्हे , तर संपूर्ण पाकिस्तानसाठीही महत्त्वाची असून त्यासाठी मी पूर्णपणे सज्ज आहे ."
होती,शहर आणि परिसरात आज दुपारनंतर संततधार सुरू होती .
झाली,सायंकाळी साडेपाचपर्यंत १४ . ७ मिलिमीटर पावसाची नोंद वेधशाळेत झाली .
वाढण्याची वर्तविली,पुढील ४८ तासांत पावसाचा जोर आणखी वाढण्याची शक्‍यता वेधशाळेने वर्तविली आहे .
गेल्या होता,गेल्या दोन दिवसांपासून श्रावणातल्या सरींप्रमाणे ऊन - पावसाचा खेळ सुरू होता .
होते होऊन झाली,आजही सकाळी काही वेळ ऊन होते ; पण दुपारी अडीचनंतर काळ्या ढगांची दाटी होऊन पावसाला सुरवात झाली .
होता,सुरवातीला पावसाचा जोर कमी होता .
होती,त्यानंतर मात्र सायंकाळपर्यंत संततधार सुरू होती .
गेल्या थांबेल राहिलेल्या भिजतच करावे लागले,"गेल्या दोन दिवसांप्रमाणे पाऊस लवकर थांबेल , या आशेने आडोशाला उभ्या राहिलेल्या अनेकांना अखेर पावसात भिजतच मार्गक्रमण करावे लागले ."
झाला नसल्याने सुटण्याच्या उडाली,पावसाचा जोर सायंकाळपर्यंत कमी झाला नसल्याने कार्यालय आणि शाळा सुटण्याच्या वेळेत कर्मचारी ; तसेच विद्यार्थ्यांची तारांबळ उडाली .
बरसल्यामुळे साठली,सायंकाळी साडेसहापर्यंत सरी बरसल्यामुळे शहरातील अनेक भागांत पाण्याची तळी साठली .
गेल्या होत असलेल्या पडलेले चुकविण्याची करावी लागली,गेल्या आठवडाभर कमी - अधिक प्रमाणात होत असलेल्या पावसामुळे शहरातील काही रस्त्यांवर पडलेले खड्डे चुकविण्याची कसरत वाहनचालकांना करावी लागली .
व्यापला,"दरम्यान , नैऋत्य मोसमी पावसाने आज नवी दिल्लीसह मध्य प्रदेश , हरियाना व पंजाबचा उर्वरित भाग ; तसेच पश्‍चिम व पूर्व राजस्थानपर्यंतचा भाग व्यापला ."
झाला,"एक महिन्यापूर्वी २८ मे रोजी "" मॉन्सून ' सर्वप्रथम केरळमध्ये दाखल झाला ."
होती,त्यानंतर सुरवातीला त्याची प्रगती संथ होती .
झाल्यानंतर केली असून होणारा पोचला,"महाराष्ट्रात दाखल झाल्यानंतर मात्र उत्तर भारतात त्याने वेगाने प्रगती केली असून , नवी दिल्लीत साधारणतः २९ जूनला दाखल होणारा "" मॉन्सून ' आजच तेथे पोचला ."
झालेल्या झाले,""" "" बंगालच्या उपसागरावर निर्माण झालेल्या कमी दाबाच्या क्षेत्राचे रूपांतर तीव्र चक्रीवात स्थितीमध्ये झाले आहे ."
होण्याचा आहे,त्याच्या प्रभावामुळे कोकण - गोव्यासह मध्य महाराष्ट्रातील काही ठिकाणी ; तसेच विदर्भातही पुढील ४८ तासांत मुसळधार पाऊस होण्याचा अंदाज आहे .
वाढेल वर्तविली,"उर्वरित राज्यातही पावसाचा जोर वाढेल , ' ' अशी शक्‍यता हवामान विभागाचे उपमहासंचालक डॉ. ए. बी. मुजुमदार यांनी वर्तविली ."
गेल्या असलेल्या उद्‌भवली,राज्यात गेल्या तीन दिवसांपासून सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे ठिकठिकाणी पूरस्थिती उद्‌भवली आहे .
हलविण्यात आले,त्यातील बाधित ४८२० जणांना सुरक्षित स्थळी हलविण्यात प्रशासनाला यश आले आहे .
घेण्यात,त्यांच्या आरोग्याची व इतर काळजी स्थानिक प्रशासनाच्या वतीने घेण्यात येत आहे .
आहे,राज्यात २९ जूनपासून सलग मुसळधार पाऊस सुरू आहे .
असल्यामुळे हलविण्यात आले,ठिकठिकाणी स्थानिक पातळीवर प्रशासकीय यंत्रणेच्या माध्यमातून मदतकार्य सुरू असल्यामुळे ४८२० जणांना सुरक्षित स्थळी हलविण्यात यश आले .
हलविण्यात,"ठाणे जिल्ह्यात १२०० , सांगली जिल्ह्यात १३५ , चंद्रपूर जिल्ह्यात २५० , वर्धा जिल्ह्यात २४२ , नागपूर जिल्ह्यात ३४३ , गडचिरोली जिल्ह्यात ६०० , मुंबईत १८०० तर कोल्हापूर जिल्ह्यात ४५० जणांना सुरक्षित स्थळी हलविण्यात आले आहे ."
झाल्याने परतले,पाण्याचा निचरा झाल्याने मुंबईतील स्थलांतरित स्वगृही परतले आहेत .
साचल्याने झाला होता,मुंबईत अनेक ठिकाणी पाणी साचल्याने वाहतुकीला अडथळा निर्माण झाला होता .
उपसण्याचे घेण्यात आल्यामुळे झाला,पाणी उपसण्याचे काम त्वरित हाती घेण्यात आल्यामुळे आता सर्व ठिकाणी पाण्याचा निचरा झाला आहे .
झाली,मध्य रेल्वेची वाहतूक ३० जूनला रात्री उशिरा ; तर हार्बर मार्गावरील वाहतूक १ जुलै रोजी सकाळी पूर्ववत झाली .
पडले,राज्यात अनेक ठिकाणी अतिवृष्टीमुळे ४३ जण मृत्युमुखी पडले आहेत .
झाला,"ठाणे जिल्ह्यात सर्वाधिक १० , मुंबईत ५ तर कोल्हापूर जिल्ह्यात ५ जणांचा मृत्यू झाला ."
पडला,"याशिवाय कोकण विभागात ६ , पुणे विभागात ५ , नागपूर विभागात ४ , अमरावती विभागात १२ ( सात जण बेपत्ता ) व नाशिक विभागात १ जण मृत्युमुखी पडला ."
झाली,या जोरदार पावसामुळे धरणांच्या पाणीसाठ्यातही १० ते ५० टक्‍क्‍यांनी वाढ झाली आहे .
भरले,सातारा जिल्ह्यातील उरमोडी आणि ठाणे जिल्ह्यातील कवडस धरण शंभर टक्के भरले आहे .
भरल्याने उघडून सोडण्यात,तापी नदीवरील हतनूर धरण ४१ . ९६ टक्के भरल्याने आज दुपारी त्याचे ३९ दरवाजे उघडून धरणातून ३ लाख ७१ हजार क्‍युसेस पाणी सोडण्यात आले .
झालेल्या झाले,२९ जून रोजी रात्री झालेल्या अतिवृष्टीमुळे नागपूर विभागातील ४८ तालुके बाधित झाले .
झाला,या तालुक्‍यांमध्ये सरासरी ६५ मिमीपेक्षा अधिक पाऊस झाला .
वगळता उद्‌भवली,कुरखेड्याचा अपवाद वगळता कुठेही मोठी पूरस्थिती उद्‌भवली नाही .
हलविण्यात,कुरखेड्यातील १०० कुटुंबांना वेळीच सुरक्षित स्थळी हलविण्यात आले होते .
झाला,"अमरावती जिल्ह्यातील अचलपूर , दर्यापूर आणि अंजनगाव तालुक्‍यात मुसळधार पाऊस झाला ."
केले,स्थानिक प्रशासनाने तेथे वेळीच मदतकार्य सुरू केले .
झाला,औरंगाबाद विभागात सरासरीइतका पाऊस झाला .
झाला,"पुणे विभागातील कोल्हापूर , सोलापूर आणि सांगली जिल्ह्यांत विक्रमी पाऊस झाला ."
आलेले ओसरण्यास झाली,सांगलीत आयर्विन पुलाच्या धोक्‍याच्या पातळीपर्यंत आलेले पुराचे पाणी ओसरण्यास सुरुवात झाली आहे .
तुटला,कोल्हापूर जिल्ह्यातील तीस गावांचा संपर्क तुटला आहे .
झालेला,परंतु जीवनावश्‍यक वस्तूंच्या पुरवठ्यावर कोणताही परिणाम झालेला नाही .
दिला,कोकण विभागाला पावसाने चांगलाच तडाखा दिला आहे .
होते,महाड शहरात सुमारे पाच फूट पाणी होते .
ओसरले,ते आता तीन फुटांपर्यंत ओसरले आहे .
कोसळल्याने झालेल्या हलविण्यात,म्हसळा तालुक्‍यात दरडी कोसळल्याने बाधित झालेल्या २५० जणांना सुरक्षित स्थळी हलविण्यात आले .
आले,रत्नागिरी जिल्ह्यातील खेड आणि चिपळूणमध्ये २९ जून रोजी पाच फुटांपर्यंत पुराचे पाणी आले होते .
ओसरू लागले असून आला,तेही ओसरू लागले असून स्थानिक प्रशासन व लष्कराच्या दोन तुकड्यांच्या साह्याने मदतकार्याला वेग आला आहे .
आल्याने झालेली आली,चिपळूण - कम्हे व मांगण - वीर दरम्यान रेल्वे रुळांवर पाणी आल्याने विस्कळित झालेली कोकण रेल्वेची वाहतूक आता पूर्वपदावर आली आहे .
केल्याबद्दल देऊन करण्यात,राजापूर ( ता . खटाव ) येथील श्री जानुबाई माता चॅरिटेबल ट्रस्टतर्फे एव्हरेस्ट शिखर सर केल्याबद्दल महेश डंगारे यांचा वीर पुरस्कार देऊन गौरव करण्यात आला .
केल्याबद्दल करण्यात,राजापूर येथील श्री . डंगारे यांनी एव्हरेस्ट शिखरावर चढाई केल्याबद्दल ट्रस्ट व ग्रामस्थांच्या वतीने सत्काराचे आयोजन करण्यात आले होते .
होती,"याप्रसंगी शिवाजीराव बी. राजेघाटगे , रामचंद्र खवळे , रवींद्र तारळकर , मारुती दिडके , बळीराम डंगारे , रणजित घनवट , रामचंद्र घनवट , सौ . वंदना गार्डे , अंजना घनवट , कासाबाई लवंगारे आदींची प्रमुख उपस्थिती होती ."
म्हणाले करता,"ट्रस्टचे संस्थापक अशोक गार्डे म्हणाले , "" "" जिद्द , चिकाटी व प्रयत्नपूर्वक आत्मविश्‍वासाने प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करता येते ."
आहे,यश प्राप्तीसाठी ध्येयवादी लोकांचा आदर्श समाजास प्रेरणादायी आहे .
करून केली,एव्हरेस्ट शिखर सर करून श्री . डंगारे यांनी अभिमानास्पद कामगिरी केली आहे .
वाढला,त्यांच्या कामगिरीने राजापूरचा लौकिक वाढला आहे . ' '
करणाऱ्या देऊन गौरविण्यात येणार असल्याचेही केले,समाजास प्रेरणादायी व आदर्शवत काम करणाऱ्या लोकांना प्रतिवर्षी ट्रस्टच्या वतीने पुरस्कार देऊन गौरविण्यात येणार असल्याचेही त्यांनी जाहीर केले .
म्हणाले होते,"ट्रस्टचे अध्यक्ष दत्तात्रय काळोखे म्हणाले , "" "" जबाबदार व कर्तव्यदक्ष युवकांमुळे देशाची प्रगती होते ."
होते दाखविले,"उच्च ध्येयवाद , साहस व प्रयत्नाने कर्तृत्वास यशाची झालर प्राप्त होते , हे महेश डंगारे यांनी दाखविले आहे . ' '"
देताना म्हणाले करण्याचे झाल्याचा आहे,"सत्कारास उत्तर देताना श्री . डंगारे म्हणाले , "" "" गिर्यारोहणाच्या प्रशिक्षणानंतर एव्हरेस्ट शिखरावर चढाई करण्याचे स्वप्न साकार झाल्याचा आनंद आहे ."
असून मिळालेला आहे,"गावचा सत्कार हा आयुष्यातील अविस्मरणीय क्षण असून , मिळालेला सन्मान माझ्यासाठी मोठा आहे ."
होण्याचा राहील,ग्रामस्थांच्या प्रेमातून उतराई होण्याचा प्रयत्न राहील . ' '
करण्यात,शिष्यवृत्ती प्राप्त संकिता घनवट हिचा सत्कार करण्यात आला .
झाली,ट्रस्टचे उपाध्यक्ष महिपती डंगारे यांचीही भाषणे झाली .
होते,"कार्यक्रमास तुळसीदास डंगारे , दिलीप घनवट , रामचंद्र लोखंडे , दीपक घनवट , मल्हारी शिरतोडे , हिराबाई घनवट आदी ग्रामस्थ उपस्थित होते ."
केला जातो,मक्याच्या पावांचा वापर बायोमास इंधन स्रोत म्हणून केला जातो .
आहे करणार्‍या केल्या आहेत,मका तुलनेने स्वस्त आहे आणि इंधन म्हणून मक्याच्या दाण्यांचा वापर करणार्‍या होम हिटींग भट्या विकसित केल्या गेल्या आहेत .
घालतात आहे,"समान आकाराचे मक्याचे कर्नलस् ( लाकडाचे ओंडके , चेरीपीटस् ) अग्निमध्ये घालतात हे मोठ्या हॉपरचे वैशिष्ट्य आहे ."
होत आहे,इथेनॉल इंधनाच्या उत्पादनासाठी कच्चा माल म्हणून मक्याचा वापर अधिकाधिक होत आहे .
वापरले करण्यासाठी मिसळले जाते,मोटारवाहनात इंधन वापरले उत्सर्जित प्रदूषणाचे प्रमाण कमी करण्यासाठी पेट्रोलमध्ये इथेनॉल मिसळले जाते .
वाढली द्यावे लागले,सन 2007मध्ये इंधनाच्या उच्च मूल्यांमुळे इथेनॉलची मागणी अधिक वाढली परिणामी मक्यासाठी शेतकर्‍यांना अधिक जास्त मूल्य द्यावे लागले .
मिळाले,2007साली आधुनिक इतिहासातील शेतकर्‍यांना सर्वात फायदेशीर मक्याच्या पिकाचे उत्पादन मिळाले .
करण्याच्या करत आहे,इंधन व मका ह्यांच्यामधील संबंधामुळे मक्याच्या पिकाची फेड करण्याच्या किंमती आता तेलाच्या किंमती त्याच दिशेन वाटचाल करत आहे .
केल्यामुळे झालेला आहे,बायफ्युअल उत्पादनासाठी मक्याचा वापर केल्यामुळे अन्नाच्या किंमतीवर काही प्रमाणात परिणाम झालेला आहे .
व्यापते,"अमेरीकेमध्ये वाहतूक , उत्पादन आणि विपणनाची किंमत ही अन्नाच्या किंमतीतील सर्वात मोठा ( ८०.००% ) भाग व्यापते ."
होतो,उच्च ऊर्जेवरील खर्चाचा ह्या किंमतींवर परिणाम होतो विशेषतः वाहतूक .
आहे समजलेले आहे,अन्नधान्याच्या किंमतीतील वाढ ही प्रामुख्याने ऊर्जेवरील खर्चामुळे आहे हे ग्राहकाला समजलेले आहे .
होणारा आहे,बायोफ्युअलचा इतर धान्य पिकाच्या किंमतीवर होणारा परिणाम हा अप्रत्यक्ष आहे .
केल्यामुळे वाढते,"बायोफ्युअल उत्पादनांसाठी मक्याचा वापर केल्यामुळे मागणी वाढते , आणि परिणामस्वरूप मक्याची किंमत वाढते ."
दिसून येते येऊ लागली आहे,ह्याचा परिणाम म्हणून असे दिसून येते की इतर धान्याच्या लागवडीखालील जमीन आता मक्याखाली येऊ लागली आहे .
होऊन वाढतात,इतर धान्य पिकांचे उत्पादन कमी होऊन त्याच्या किंमती वाढतात .
साठवलेला आढळला,२००७ साली जर्मनीमध्ये नेउमूंस्तेर् जवळ शेतातील मक्यावर आधारित मूरवैरणीचा ओला चारा साठवलेला आढळला .
दाखवलेला असतो,हिरवा बायोगॅस धारक फुगवटा डायजेस्टर वर दाखवलेला असतो .
वापरला जातो,बायोगॅसप्लांटसाठी कच्चा माल म्हणून जर्मनीमध्ये मका मोठ्या प्रमाणावर वापरला जातो .
केली जाते केले जाते साठवला जातो घातला जातो,"इथे मक्याची कापणी केली जाते , त्याला बारीक बारीक केले जाते नंतर मूरवैरणींच्या वखारींमध्ये साठवला जातो आणि तेथून बायोगॅसप्लांटमध्ये घातला जातो ."
केला जातो केला जातो,ह्या प्रक्रियेत संपूर्ण रोपाचा वापर केला जातो ह्या उलट इशेनॉल इंधनासाठी फक्त कणसांचाच वापर केला जातो .
झाला,"स्ट्रेम जवळील ग्युसिंग , बुर्गेन्लॅन्ड , ऑस्ट्रियामध्ये बायोमास गॅसिफिकेशन पॉवरप्लांट २००५मध्ये सुरू झाला ."
मिळवण्याविषयीचे केले जात आहे,फिश्चर ट्रोपश्च पद्धतीने बायोगॅसद्वारा इंधन मिळवण्याविषयीचे संशोधन केले जात आहे .
केलेल्या वाढत्या होत आहे,कमी प्रमाणात संकेंद्रित केलेल्या इथेनॉलचा ( १०.००% किंवा त्यापेक्षा कमी ) मोटर इंधन म्हणून वाढत्या प्रमाणात वापर होत आहे .
वाढते करणे करणे ओळखले जाते आहे,"ह्या सर्वांचे कारण वाढते ऑक्टन ऑक्टन रेटिंग , कमी प्रदूषण करणे पेट्रोलिअमचा वापर कमी करणे ( सध्या बायोफ्युअल म्हणून ओळखले जाते ) हे आहे ."
करत आहे,हे नवीन ऊर्जेचा स्रोत माणसांच्या गरजे संबंधित प्रखर वादविवाद निर्माण करत आहे .
आहेत जपण्याची असते,लॅटिन अमेरिकेसारख्या काही भागांत खाद्य सवयी आणि संस्कृती ह्या नागरीकरणाच्या केंद्रीभूत आहेत त्या जपण्याची आवश्यकता असते .
आणल्यानंतर घसरली,"इंग्लंडमधील ऑक्सफामनुसार , नाफ्टा आंमलात आणल्यानंतर , १९९४ आणि २००१ दरम्यान मेक्सिकोमध्ये मक्याची किंमत ७०.००% घसरली ."
,तसेच शेत रोजगार संधी रोडावली: १९९३मध्ये ८.१ दशलक्ष ते २००२मध्ये ६.८ दशलक्ष .
मिळालेले होत,त्यांच्यापैकी बरेच काम न मिळालेले स्वतःला लघुप्रमाणात मक्याचे उत्पादक होत .
वापरतात वापरासाठी नाही करता येऊ शकते,"तथापि , अमेरिकन उत्तर अक्षांशामध्ये उष्णदेशीय मका इंधनासाठी वापरतात , मानव किंवा प्राण्यांच्या वापरासाठी नाही ही शक्यता कमी करता येऊ शकते ."
केलेल्या वाढविणे बनविलेल्या वाढली,"अमेरिकन फेडरल सरकारने केलेल्या घोषणेचा एक परिणाम म्हणून बायोफ्युअलचे २०१७पर्यंत उत्पादनाचे लक्ष्य ३५ अब्ज अमेरिकन गॅलन्स ( १३०,०,० m3 ) २००६मधील ५ अब्जपासून २०१०पर्यंत इथेनॉलचे उत्पादन ७ अब्ज अमेरिकन गॅलन्स ( २६,०.० m3पर्यंत ) वाढविणे , मक्यापासून बनविलेल्या इथेनॉलचा वाट्याची मागणी २२.६ टक्के ते ३६.१ टक्के वाढली ."
करण्यासाठी वाढविले जातात,ह्या वनस्पतीचे काही प्रकार बागेत सुशोभित करण्यासाठी वाढविले जातात .
वापरली जातात,"ह्या हेतूसाठी , व्हेरिगेटेड व रंगीत पानांचे आकार तसेच रंगीत कणसे वापरली जातात ."
करून करण्यासाठी वापरले जाऊ शकतात केले गेले,कॉर्नकॉब्ज पोकळ करून स्वस्त स्मोकिंग पाईप्स करण्यासाठी वापरले जाऊ शकतात आणि हे सर्व प्रथम १८६९मध्ये युनायटेड स्टेट्समध्ये उत्पादित केले गेले .
आहे,मक्याचा एक असामान्य वापर मक्याचा मेझ ह्या स्वरूपात तो पर्यटकांचे आकर्षण आहे .
केलेल्या केली,मक्याचा मेझ ही कल्पना १९९३मध्ये पेनसिल्वेनियामध्ये मका तयार केलेल्या अमेरिकन मेझ कंपनीने सुरू केली .
घालून वाढवतात लागतात,"पारंपारिक मेझ हे सर्वात सामान्यपणे यू वृक्षाची कुंपणे घालून वाढवतात , पण यांना पूर्ण वाढीसाठी अनेक वर्षे लागतात ."
वापरून फुटण्यास होते वाढायला भरायला होते,मक्याच्या क्षेत्रातील जलद वाढ ही जीपीएस वापरून बाहेर फुटण्यास वाढीच्या काळात अनुकूल होते आणि मेझसाठी पुरेसे उंच वाढायला आणि पर्यटकांच्या डोळ्यात भरायला उन्हाळ्यात सुरूवात होते .
आहेत,"कॅनडा व अमेरिकेत , ही शेती अनेक समुदायात लोकप्रिय आहेत ."
खेळण्यात वापरले जाऊ शकते,मका कर्नल मुलांच्या खेळण्यात रेतीच्या गोणीतील वाळूऐवजी वापरले जाऊ शकते .
आहे वापरले जाते,मक्याच्या फुलांतील स्त्रीकेसर हे मक्याचे रेशीम म्हणून प्रसिद्ध आहे आणि हर्बलसाठी पूरक म्हणून वापरले जाते .
करण्यासाठी वापरला जातो,"याव्यतिरिक्त , खाद्य मका हा कधी-कधी हरण किंवा वन्य सुकर ह्यांसारख्या प्राण्यांची शिकार करण्यासाठी आमिष म्हणून वापरला जातो ."
वापरल्या जाणार्‍या वापरला जातो,मका हा इतर चारा म्हणून वापरल्या जाणार्‍या तृणधान्यापेक्षा बायोमास निर्मितीसाठी जास्त मोठ्या प्रमाणात वापरला जातो .
वाळलेल्यापेक्षा साठवलेले केलेले असते,वाळलेल्यापेक्षा जमिनीखाली साठवलेले आणि अंबवण केलेले अधिक पाचक व स्वादिष्ट असते .
केली जाते वापरून ठरवतात,मका खरेदी आणि विक्री गुंतवणूकदारांकडून केली जाते आणि कॉर्न फ्युचर्स कॉन्ट्रॅक्ट वापरून मालाचे दलाल किंमत ठरवतात .
नोंदवलेले आहे,हे फ्युचर्स शिकागो बोर्ड ऑफ ट्रेड ( सी बी ओ टी ) येथे टीकर सिम्बॉल सी या अंतर्गत नोंदवलेले आहे .
दिले आहे,"ते मार्च , मे , जुलै , सप्टेंबर , आणि डिसेंबरमध्ये दरवर्षी दिले आहे ."
वापरायला केली झाले,"मका हा पारंपारिक स्थानिक अमेरिकन लोकांनी प्रथम इतर शेती प्रणालीमध्ये वापरायला सुरूवात केली , तेव्हा सामान्यपणे त्याच्या उत्पादकतेच्या क्षमतेमुळे त्याचे उत्साहपूर्वक स्वागत झाले ."
करण्यात आल्यावर झाली,"तथापि , जेथे जेथे मका एक मुख्य अन्न म्हणून सुरू करण्यात आल्यावर तेथे तेथे कुपोषण ही एक व्यापक समस्या लवकरच सुरू झाली ."
बनविण्यासाठी काढले जाते,भारताच्या काही भागांमध्ये मूग डाळ बनविण्यासाठी मूगाच्या शेंगातील मूगांचे वरचे आवरण काढले जाते .
करण्यासाठी लावून साठवल्या जातात,सुनडाल करण्यासाठी तामिळनाडू तेलंगणा आणि आंध्रप्रदेशात आख्य्ख्या शेंगा मसाला व ओले खोबरे लावून साठवल्या जातात .
खाल्ले जातात,दक्षिण व उत्तर भारतीय राज्यांमध्ये मूगाच्या शेंगा पॅनकेक्स म्हणून खाल्ले जातात .
भिजवले जातात भिजवण्याचा आल्याबरोबर दळले जाते,पाण्यात ते ६ ते १२ तास भिजवले जातात ( जास्त तेवढा भिजवण्याचा कालावधी कमी नंतर ते मीठ व आल्याबरोबर बारीक दळले जाते .
बनवले जातात,नंतर अत्यंत गरम तव्यावर पॅनकेक्स बनवले जातात .
देतात आढळतात,हे आपल्याला उच्च पातळीचे प्रोटीन देतात जे भारतीय स्वयंपाकात कमी प्रमाणात आढळतात .
आहे वापरून जातो,पोंगल किंवा खिचडी हा अजून एक प्रकार आहे जो तांदूळ आणि सालाशिवायची मूगडाळ वापरून केला जातो .
करण्यासाठी वापरले जाते करण्यासाठी जाते,केरळमधील त्रवणकोर भागात परिप्पु करण्यासाठी सामान्यतः हे वापरले जाते ( ह्या उलट कोचीन मलबार भागात तूरडाळ तूवर परिप्पु करण्यासाठी वापरली जाते ) .
करण्यासाठीसुद्धा जाते,हे नारळाच्या दुधाबरोबर आणि गुळाबरोबर पायसम् करण्यासाठीसुद्धा वापरले जाते .
बनविण्यासाठी जाते असते,इंडोनेशियामध्ये ए कचंग हिजौ हे प्रसिद्ध खाद्य बनविण्यासाठी वापरले जाते जे लापशीसारखे असते .
घालवून शिजवल्या जातात,"शेंगा साखर , नारळाचे दूध आणि थोडसे आले घालवून शिजवल्या जातात ."
काढलेल्या गोठवलेल्या वापरली जाते,हाँगकाँगमध्ये तूसे काढलेल्या मूगाच्या शेंगा आणि मूगाची पेस्ट आइस्क्रिममध्ये व गोठवलेल्या बर्फाच्या गोळ्यात वापरली जाते .
करण्यासाठी,पूर्व चीनमध्ये तसेच तैवानमध्ये मूगाची पेस्ट चायनीज-मूनकेक्स करण्यासाठी वापरतात .
उकडलेले काढलेले वापरतात,चीनमध्ये उकडलेले आणि साल काढलेले मूग ड्रॅगन बोट फेस्टिवलमध्ये ग्लुशिनस राइस डम्पलिंगसमध्ये सारण म्हणून वापरतात .
होईपर्यंत शिजवून मिसळून करून करू शकतो आहे,"बीन हे मऊ होईपर्यंत शिजवून पाण्यात मिसळून , गोड करून एक पेय म्हणून त्याचा वापर करू शकतो , हे चीनच्या अनेक भागांमध्ये प्रसिद्ध आहे ."
दिले जाते राहतात,"पारंपारिकरीत्या हे फ्रायडेज् ऑफ लेंटला दिले जाते , ज्यावेळी अधिकाधिक रोमन पारंपरिकरीत्या मांसापासून दूर राहतात ."
असलेल्या आहेत आहे,मूगाच्या पेस्टचे सारण असलेल्या होपिया किंवा बकपिया नावाच्या पेस्ट्रीज् इंडोनेशियामध्ये फिलीपाइन्समध्ये तसेच पुढे घानामध्ये ( जिथे ब्लॅक आय केक म्हणून प्रसिद्ध आहेत आणि ज्याचे उत्पत्ती स्थान दक्षिण चीन आहे .
भिजवून उरलेला ठेवून जातात,मूग दिवसा चार तास पाण्यात भिजवून आणि उरलेला दिवस अंधारात ठेवून अंकुरवले जातात
ठेवून वाढवता शकतात,मूगाचे अंकूर चार तास कृत्रिम प्रकाशात ठेवून आठवडाभरात वाढवता येऊ शकतात .
आलेले म्हणतात,त्यांना सामान्यतः मोड आलेले मूग असे म्हणतात .
आलेले मागवले जाते असते,तसेही जेव्हा मोड आलेले बी मागवले जाते तेव्हा ते प्रामुख्याने मूग किंवा सोयाबीन असते .
आलेले लावलेल्या परतले जातात,"चायनीज भाज्यांमध्ये सामान्यपणे मोड आलेले मूग लसूण , आले , कांदा पात आणि मीठ लावलेल्या सुक्या माश्यांबरोबर चवीसाठी परतले जातात ."
शिजवलेले आलेले सजविण्यासाठी वापरले जातात,न शिजवलेले मोड आलेले मूग व्हिएतनाममध्ये स्प्रिंग रोलचे सारण म्हणून तसेच फो सजविण्यासाठी वापरले जातात .
आहे आहे,"मलेशियन व पेरनकन् विविध स्वयंपाकातील हा एक महत्वाचा पदार्थ आहे , त्यात चार क्वे ते ओ हॉकीन मी , मी रेबुस आणि पासेमबोर ह्यांचाही समावेश आहे ."
शिजवलेल्या आलेल्या म्हणतात वापरतात,कोरियामध्ये थोडेसे शिजवलेल्या मोड आलेल्या मूगांना सुकजुनमुल म्हणतात आणि व्यंजन म्हणून वापरतात .
आणून टाकून टाकून करून टाकले जातात,एक उकळी आणून ( उकळत्या पाण्यात एक मिनिटापेक्षा कमी वेळ टाकून ) लगेचच थंड पाण्यात टाकून थंड करून त्यात तिळ तेल लसूण मीठ आणि इतर पदार्थ टाकले जातात .
आलेले करतात म्हणतात,फिलीपाईन्समध्ये मोड आलेले मूग लुम्पिआ रोल्समध्ये करतात आणि त्यांना लुम्पियांग टोग्यू म्हणतात .
आलेले म्हणतात करण्यासठी जातात,उत्तर चीनमध्ये आणि कोरियात मोड आलेले सोयाबीन ज्याला कोरियन भाषेत कोगनामूल म्हणतात ते मोठ्या प्रमाणावर वेगवेगळे पदार्थ करण्यासठी वापरले जातात .
मिळवले बनविण्यासाठी जातो आहेत,"जमीनीवरील मूगापासून मिळवले जाणार्‍या मूगाच्या स्टार्च वापर पारदर्शक सेलोफेन न्यूडल्स बनविण्यासाठी केला जातो ( बियांचे न्युडल , बियांचे धागे , ग्लास न्यूडल्स् फेन्सीतुंगहून म्हणूनही प्रसिद्ध आहेत ) ."
घातल्यावर होतात,सेलोफेन न्यूडल्स गरम पाण्यात घातल्यावर मऊ आणि सळसळीत होतात .
म्हटल्याचे आढळून येते,सेलोफेन न्यूडल्सच्या प्रकारांना मूगाचे शिट किंवा ग्रीन बीन शिट असेही म्हटल्याचे आढळून येते .
बनवली जाते घातलेल्या म्हटले जाते,कोरियामध्ये नोकदुमुक नावाची जेली मूगाच्या स्टार्चपासून बनवली जाते ; गारडेनिया कोतोरिंग घातलेल्या अश्याच प्रकारच्या दुसर्‍या पिवळ्या जेलीला व्हाँग्पोमुक असे म्हटले जाते .
म्हणतात आहे,उत्तर चीनमध्ये मूगाच्या जेलीला लिआंगफेन म्हणतात म्हणजेच चिल्ड बीन जेली जी उन्हाळ्यातील प्रसिद्ध खाद्य आहे .
आहे,जिदोउ लिआंगफेन हा आणखी एक जेलीचा प्रकार दक्षिण चीनमध्ये युनानमध्ये प्रसिद्ध आहे .
करण्यासाठी बनविण्यासाठी वापरले जाते,मूगाचे पीठ पेसारूह नावाचे डोसके करण्यासाठी भारतात आंध्रप्रदेशामध्ये आणि बिन्डाटेओक पॅनकेक बनविण्यासाठी कोरीयात वापरले जाते .
आहे आढळून येतात,"मूग हे मंगोलियातील स्थानिक पीक आहे , जिथे ह्या कुळातील ( सुब्लोबोटाची शाखा विग्ना रॅडीएटा ) वन्यवनस्पती आढळून येतात ."
झाले झालेले आढळून येतात,पुरातत्वीय पुराव्यानुसार असे सिद्ध झाले आहे की भारतामध्ये बर्‍याच ठिकाणी कार्बनीकरण झालेले मूग आढळून येतात .
आढळतात आढळतात मानतात,पंजाब आणि हरयानामध्ये पूर्वेला हडप्पन संस्कृतीमध्ये इसवी.पू. ४५००मधील ह्याचे अवशेष आढळतात तर दक्षिणेला अर्वाचीन कर्नाटकामध्ये इसवी.पू. ४०००पेक्षा जुने आढळतात त्यामुळे काही विद्वान ह्याचे मूळस्थान वायव्य भारत आणि दक्षिण भारत असे दोन ठिकाणी मानतात .
असलेल्या मिळतो,दक्षिण भारतात इसवी. ३५०० ते ३००० ह्या कालावधीत मोठे बी असलेल्या मूगाच्या पिकाच्या विकासाचा पुरावा मिळतो .
घेतले गेले,३५०० वर्षांपूर्वी भारतामध्ये सर्वदूर मूगाचे पीक घेतले गेले .
पसरले,लागवडीतील मूग नंतर भारतातून चीन आणि आग्नेय आशियामध्ये पसरले .
केले आहे आले आहेत,पुराजैविक संशोधनाने खाओ सम केओ दक्षिण थायलंड ह्या दुव्यावर आता हे सिद्ध केले आहे की थायलंडमध्ये हे मूग कमीतकमी २२०० वर्षांपूर्वी आले आहेत .
दाखवते आले,पेम्बा बेटावरील संशोधन असे दाखवते की स्वाहिली व्यापाराच्या काळात ९व्या आणि १०व्या शतकात आफ्रिकेमध्ये मूगदेखील लागवडीखाली आले .
वाढते करण्यासाठी जाते,उंच गवतांच्या प्रजातींपैकी ऊस ही अॅड्रोपोगोनिआच्या कुळातील सॅक्करम जी दक्षिण आशियातील वृत्तीय हवामानात सामान्य तापमानात वाढते आणि साखरेची निर्मिती करण्यासाठी वापरली जाते .
असलेले असते असते,ह्याचे खोड साखरेचे भरपूरप्रमाण असलेले तंतूमय असते आणि उंची २ ते ६ मीटर ( ६ ते १९ फूट ) असते .
आहेत असते,उसाच्या सगळ्या प्रजाती ह्या संकरित आहेत आणि प्रमुख व्यावसायिक लागवड ही कॉम्पलेक्स हायब्रीड प्रकारची असते .
आहे असलेल्या आहे येतात,"ऊस हा गवताच्या ( पोएसिआ ) प्रजातींपैकी आहे जी आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या असलेल्या बियाणांच्या कुळापैकी आहे ज्यात मका , गहू , तांदूळ , ज्वारी आणि इतर अनेक धान्ये येतात ."
आहे असते,उसाचे मुख्य उत्पादन सुक्रोज हे आहे जे देठाच्या आतील तंतूमध्ये असते .
केली जाते वापरतात करण्यासाठी जाते,सुक्रोजची निर्मिती आणि शुद्धी ही विशिष्ट कारखान्यांमध्ये केली जाते आणि ती खाद्य उद्योगांमध्ये कच्चामाल म्हणून वापरतात किंवा इथेनॉलची निर्मिती करण्यासाठी वापरले जाते .
केले जाते,ब्राझीलिअन साखर कारखान्यांच्याद्वारे इथेनॉलचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन केले जाते .
होऊ शकणार्‍या मिळवण्यासाठी केला जातो,काळांतराने जमिनीत प्रभावित होऊ शकणार्‍या जंतू व रोगांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी पीक आवर्तनाचाही वापर केला जातो .
बदलल्यामुळे होण्याची असते,क्रमाने पिके बदलल्यामुळे जंतूंच्या लोकसंख्येची पातळी कमी होण्याची शक्यता असते .
असण्याची असते,एकाच वर्गीकरणशास्त्रीय कुटुंबातील वनस्पतींमध्ये सारखे जंतू व रोगकारक जंतू असण्याची शक्यता असते .
बदलून तोडू करू शकतो,लागवडीचे स्थान नियमितपणे बदलून जंतूचे चक्र ( जीवनचक्र ) तोडू किंवा नियंत्रित करू शकतो .
करणारी आहे,"उदाहरणार्थ , उष्ण हवामानात व वालुकामय जमिनींमध्ये मुळांवर गाठी करणारी सूत्रकृमी ही काही वनस्पतींसाठी एक गंभीर समस्या आहे ,"
वाढते थांबवून करते,"जेथे ती जमिनीत हळूहळू खूप जास्त प्रमाणात वाढते , आणि ती वनस्पतीच्या मुळांतील अभिसरण थांबवून वनस्पतीच्या उत्पादकतेचे मोठ्या प्रमाणावर गंभीररित्या नुकसान करते ."
घेणे करणारी नाही करते,"एका हंगामासाठी एखादे पीक घेणे हे मुळांवर गाठी करणारी सूत्रकृमीसाठी खाद्य नाही जे जमिनीतील सूत्रकृमींचे प्रमाण भरपूर करते ,"
दिल्याशिवाय घेणे होत आहे,अशाप्रकारे जमिनीला धुरी न दिल्याशिवाय पुढील हंगामात संवेदनशील पीक घेणे शक्य होत आहे .
करू करणेही असते,पिकाप्रमाणे अंतिम उत्पादन दूषित करू तणांना नियंत्रित करणेही कठीण असते .
कापलेल्या करणे असते,उदाहरणार्थ तणातील अर्गट हे कापलेल्या धान्यांमधून वेगळे करणे कठीण असते .
तोडून काढून होते,अर्गटचे चक्र ( जीवनचक्र ) तोडून वेगवेगळ्या पिकांमुळे तण काढून शक्य होते .
असते मिळवता येते,"हे तत्त्व सेंद्रिय शेतीमध्ये विशिष्ट वापरासाठी असते , जेथे कृत्रिम कीटकनाशकांशिवाय जंतूंवर नियंत्रण मिळवता येते ."
होणार्‍या होणार्‍या होऊ शकतो,पीक आवर्तनामुळे पाण्याने होणार्‍या झीजेपासून नुकसान होणार्‍या मृदेच्या प्रमाणावर मोठा परिणाम होऊ शकतो .
असणार्‍या करण्यासाठी होण्यासाठी ठरू शकतात,"झीजेविषयी अतिशय संवेदनशील असणार्‍या क्षेत्रांमध्ये , पावसाच्या थेंबाचा परिणाम , गाळाचे विलगन , गाळाचे परिवहन , पृष्ठवाह , आणि मातीची हानी कमी करण्यासाठी / होण्यासाठी शून्य मशागत पद्धत व कमी मशागत पद्धत ह्यांसारख्या शेती व्यवस्थापन पद्धती ह्या विशिष्ट पीक आवर्तन पद्धतींना पूरक ठरू शकतात ."
वाढवविले जाते उरलेले राहतो,आवर्तन पद्धतींद्वारे जमिनीच्या नुकसानापासून संरक्षण वाढवविले जाते ज्यात जमिनीवर पिकाच्या पेंढ्याचा ( कापणीनंतर उरलेले वनस्पतीचे अवशेष ) मोठा ढिगारा राहतो .
असलेल्या होऊन होणारी होते करण्याची वाहून नेण्याची होते,"जमिनीच्या संपर्कात असलेल्या पेंढ्याच्या आवरणामुळे जमिनीवरील प्रवाह गती , प्रवाह शक्ती कमी होऊन पाण्याने होणारी झीज कमी होते , आणि अशाप्रकारे गाळ वेगळा करण्याची व वाहून नेण्याची पाण्याची योग्यता कमी होते ."
थांबते करण्यासाठी होण्यासाठी वाढण्यासाठी होतात,"जमिनीची झीज व सिल ह्यांमुळे जमिनीच्या ढिगाची उलथापालथ व विलगन थांबते ज्यामुळे अवरोध करण्यासाठी , अंतर्गलन कमी होण्यासाठी , आणि पृष्ठवाह वाढण्यासाठी स्थूल रंध निर्माण होतात ."
सुधारतो,ह्यामुळे झीज व ताणाच्या कालावधीच्या वेळी जमिनीचा लवचीकपणा लक्षणीयरीत्या सुधारतो .
बदलत राहतो,झीज नियंत्रणावरील पीक आवर्तनाचा परिणाम हवामानानुसार बदलत राहतो .
असलेल्या धरल्या जातात होऊ शकते होऊ शकते,"तुलनेने सुसंगत सातत्यपूर्ण हवामानाची परिस्थिती असलेल्या प्रदेशांमध्ये , जेथे वार्षिक पाऊस आणि तापामानाच्या पातळ्या ह्या गृहीत धरल्या जातात , तेथे कडक पीक आवर्तनांमुळे पुरेशी वनस्पतीची वाढ होऊ शकते व जमिनीचे आवरण निर्माण होऊ शकते ."
असतात शकतात असते,"जेथे हवामानाच्या परिस्थिती ह्या कमी अंदाजयोग्य असतात , आणि पाऊस व दुष्काळ ह्यांचा अनेपक्षित कालावधी उद्भवू शकतात अशा प्रदेशांमध्ये पीक आवर्तनाद्वारे मृदावरणासाठी एका अधिक लवचिक पद्धतीची आवश्यकता असते ."
करते,ह्या अनिश्चित हवामानाच्या परिस्थितीत एक संधी पीक पद्धत ही पुरेसे मातीचे आवरण तयार करते .
असते असते घेतली जातात,"संधी पीक पद्धतीमध्ये , जेव्हा जमिनीत पुरेसे पाणी असते व खात्रीलायक पेरणीची संधी असते तेव्हा पिके घेतली जातात ."
करते घेतली जातात असलेल्या घेतल्या जात नाहीत,"ह्या प्रकारची पीक पद्धत ही कडक पीक आवर्तनापेक्षा संभवतः अधिक चांगले मृदावरण तयार करते कारण पिके ही फक्त चांगल्या परिस्थितीत घेतली जातात , तर कडक पद्धती ह्या उपलब्ध असलेल्या उत्तम परिस्थितीत अपरिहार्यपणे घेतल्या जात नाहीत ."
राहते होतो,जेव्हा जमीन पडीत राहते त्यावेळेचा कालावधी व त्यातील अंतर ह्यांवरही पीक आवर्तनांचा परिणाम होतो .
आहे असते असू शकते,हे खूप आहे कारण विशिष्ट क्षेत्राच्या हवामानात जेव्हा जमीन पडीत असते तेव्हा ती झीजेविषयी सर्वात जास्त संवेदनशील असू शकते .
करण्याचा आहे,पीक आवर्तन पद्धतीमध्ये कार्यक्षम पडीक जमीन व्यवस्थापन हा झीज कमी करण्याचा एक अतिशय महत्त्वाचा भाग आहे .
आहे होऊ शकत नाही वाढवते,शून्य मशागत ही मूलभूत व्यवस्थापन पद्धत आहे जी जेव्हा पिकांची लागवड होऊ शकत नाही तेव्हा दीर्घकालीन अनियोजित ( योजनारहित ) पडीत जमिनीखाली पिकाच्या पेंढ्याची धारणशक्ती वाढवते .
ठेवण्यात होणार्‍या होईल,पडीक जमीनी अंतर्गत प्रदेशांमध्ये योग्य मृदावरण ठेवण्यात यशस्वी होणार्‍या अशाप्रकारच्या व्यवस्थापन पद्धतींमुळे शेवटी मृदेचे नुकसान कमी होईल .
वाढलेला करू शकतो,"आवरणामध्ये विविध प्रजातींचा वापर हा वाढलेला मातीचा सेंद्रिय पदार्थ , एसओएम , अधिक जास्त मृदेची संरचना , आणि पिकांसाठी रासायनिक व जैविक मृदा परिस्थितीमध्ये / वातावरणामध्ये सुधारणा ह्यांसाठी करू शकतो ."
होते वाढते सोसण्याची वाढते होते करून करत करते करू देते,"अधिक सोमने , पाण्याचे अंतर्गलन चांगले होते व धारणशक्ती वाढते , ज्याने दुष्काळ सोसण्याची क्षमता वाढते व झीज कमी होते मृदा समुच्चयन हे समाविष्ट पोषकांसाठी गरज कमी करून करत अधिक जास्त पोषक धारणशक्ती प्रदान करते व वापर करू देते ."
सुधारते करून करते,मृदेतील सूक्ष्मजीव हे पोषक उपलब्धताही सुधारते आणि स्पर्धेतून / स्पर्धा करून रोगकारक जंतू आणि जंतू ह्यांच्या क्रिया कमी करते .
करतात,"तसेच , वनस्पती ह्या मुळाचा निःस्त्राव आणि इतर रसायने तयार करतात जी त्यांची मृदा परिस्थिती / वातावरण तसेच त्यांचा तण परिस्थिती / वातावरण योग्य रीतीने हाताळते ."
देते करते,अशाप्रकारे आवर्तन हे पोषक उपलब्धतेपासून वाढीव उत्पन्न देते परंतु अॅलीलोपॅथी आणि स्पर्धात्मक तण परिस्थिती / वातावरण ह्यांचे निर्मूलनही करते .
केले जाते काढले असतात होतात,कालांतराने सूक्ष्मजीवांद्वारे पोषकद्रव्यांचे स्थिरीकरण केले जाते व ह्युमस ( कुथित मृदा ) हे बाहेर काढले व पिकांसाठी उपलब्ध असतात / होतात .
मिळालेली मिळवली जात नाहीत,अवशेषांपासून मिळालेली पोषकद्रव्ये ही पिकांद्वारे पूर्णपणे पुन्हा मिळवली जात नाहीत .
पोषकद्रव्यांप्रमाणे मिळालेले असतात करण्याची सोडणे पडणे असल्याचे मानले जाते,"रासायनिक खतातील पोषकद्रव्यांप्रमाणे , मातीतील पिकाच्या अवशेषापासून मिळालेले पोषकद्रव्ये ही नुकसानाविषयी संवेदनशील असतात जसे निचरण ( एन व एस ) विनायट्रीकरण ( एन , अचलीयन , एन , पी , के व एस , आणि स्थिरीकरण , पी व के , पिकांद्वारे रासायनिक खतांमधून पोषकद्रव्य ग्रहण करण्याची क्षमता किंवा अवशेष सोडणे / बाहेर पडणे हे सामान्यपणे सारखे असल्याचे मानले जाते ."
,उदाहरणार्थ : पहिल्या वर्षात जमिनीवरील वनस्पतीमध्ये एनची सुमारे ५० टक्के पुनर्प्राप्ती NULL .
उरलेल्या आहे करतात,रासायनिक खतांचा काही उरलेल्या अवशेषांचा फायदा आहे कारण पिके ही दोन व तीन वर्षांनंतर कमी प्रमाणात पोषकद्रव्य ग्रहण करतात .
आहे करण्यासाठी करणारी देणारी करण्यासाठी केली जाते,"आवरण पीक हे एक पीक आहे ज्याची लागवड जमिनीची झीज , जमिनीची सुपीकता , जमिनीची गुणवत्ता , पाणी , तणे , जंतू , रोग , जैविक विविधता व कृषी पर्यावरणातील वन्यजीव , अन्न , चारा , किंवा फायबर उत्पादित करण्यासाठी जास्त तीव्रतेसह मानवांद्वारे व्यवस्था करणारी आणि बऱ्याच अंशी / मोठ्या प्रमाणावर आकार देणारी पारिस्थितिक संस्था ह्यांवर नियंत्रण करण्यासाठी प्रामुख्याने केली जाते ."
नाहीत,सध्या कित्येक देश आवरण पीक पद्धतीच्या वापराशी अवगत नाहीत .
असते करतात सुधरवू शकतात,स्थायी शेतीमध्ये आवरण पिकांची गरज असते कारण त्यापैकी अनेक कृषी पर्यावरणाच्या गुणांचा सतत विकास करतात आणि ते आजूबाजूच्या नैसर्गिक पर्यावरणांची गुणवत्ताही अप्रत्यक्षपणे सुधरवू शकतात .
करतात होऊन घेण्याचे करण्याचे करतात,"शेतकरी ज्या अन्न प्रणालीत काम करतात त्या जैव , पर्यावरणीय , सामाजिक सांस्कृतिक , आणि आर्थिक घटकांद्वारे प्रभावित होऊन आपल्या गरजा व उद्दिष्ट्यांच्या आधारित विशिष्ट आवरण पिकाच्या प्रकाराचे पिक घेण्याचे व त्याची व्यवस्था करण्याचे पसंत करतात ."
करू शकत असली थांबवण्याच्या पिकवली जातात,"जरी आवरण पिके ही कृषी पर्यावरणामध्ये बहुविध कार्य एकाचवेळी करू शकत असली , तरी ती नेहमी जमिनीची झीज थांबवण्याच्या एकमात्र उद्देशासाठी पिकवली जातात ."
आहे करू शकते,जमिनीची झीज ही एक प्रक्रिया आहे जी कृषी पर्यावरणाची उत्पादक क्षमता पूर्णपणे कमी करू शकते .
उडणे थांबवून येण्याआधी करतात,आवरण पिकाची दाट रोपटी ही जमिनीवरून पाणी उडणे आणि अपक्षरणकारी पृष्ठवाह थांबवून पावसाचे पाणी जमिनीच्या पृष्ठभागाच्या संपर्कात येण्याआधी शारीरिकदृष्ट्या पावसाचा वेग कमी करतात .
करून थांबवून ठेवण्यास वाढवण्यास करतात,"तसेच , आवरण पिकाच्या विस्तीर्ण मुळाचे जाळे हे जमिनीवरील स्थूल प्राणीसमूहसाठी योग्य आवासाचे जाळे तयार करून माती जाग्यावरतीच थांबवून ठेवण्यास आणि जमिनीची सच्छिद्रता वाढवण्यास मदत करतात ."
वाढवणे आहे,जमिनीची सुपीकता वाढवणे हे आवरण पिकांच्या प्रमुख वापरामधील / वापरापैकी एक आहे .
केला जाते,"ह्या प्रकारच्या आवरण पिकांचा उल्लेख "" हिरवळीचे खत / हिरवे खत "" म्हणून केला जाते ."
करण्यासाठी केला जातो,त्यांचा वापर जमिनीतील जास्त महापोषक द्रव्ये व सूक्ष्मपोषकद्रव्ये ह्यांची व्यवस्था करण्यासाठी केला जातो .
होणार्‍या दिले गेले आहे पुरविले गेले आहे आहे,"विविध पोषकद्रव्यांपैकी , आवरण पिकांचा नत्र व्यवस्थापनावर होणार्‍या प्रभावामुळे / परिणामामुळे संशोधक व शेतकरी ह्यांच्याकडून सर्वात जास्त लक्ष दिले गेले आहे / पुरविले गेले आहे , कारण नत्र हे नेहमी पीक उत्पादनात मर्यादाकारी पोषकद्रव्य आहे ."
पिकवली जातात सुधारण्यासाठी होण्याआधी केली जाते,"नेहमी , हिरवळीच्या खतांची पिके ही विशिष्ट कालवधीसाठी पिकवली जातात , आणि नंतर जमिनीची सुपीकता व गुणवत्ता सुधारण्यासाठी पूर्ण विकसित होण्याआधी त्याच्याअंतर्गत नांगरणी केली जाते ."
ठेवणे आहे असते करण्याची बजावते,हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की जेथे रोपणाची घनता कमी असते तेथे बीज वाफ्याची तयार करण्याची पद्धत अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावते .
आहे होणार्‍या करते,बीज संस्करण हे पिकोत्पादनात सर्वात महत्त्वाचे कार्य आहे कारण ते बाह्यतः होणार्‍या बीज वाहित रोगांच्या आक्रमणापासून रोपाचे संरक्षण करते .
करून मिळवू शकतो,प्रतिरोधी जातींची वाढ करून जवाचे रोगमुक्त पीक मिळवू शकतो .
टाळण्यासाठी करू शकतो,विशिष्ट आजार टाळण्यासाठी उष्ण जल उपचार करू शकतो .
येण्यासाठी रोपट्यासाठी भिजत पाहिजे,क्षारयुक्त त्वरीत अंकुरण येण्यासाठी आणि पिकाच्या अधिक चांगल्या रोपट्यासाठी बीज रात्रभर पाण्यात भिजत ठेवले पाहिजे .
आहे अवलंबून असते,"जवाच्या पिकासाठी रासायनिक खताचा वापर हा उपेक्षणीय आहे आणि त्याची गरज मृदा चाचणी अहवाल , हवामान आणि जाती ह्यांवर अवलंबून असते ."
असलेल्या आहे लोळू लागते होतो,"विशेषकरून कमी सेंद्रिय प्रमाण असलेल्या जमिनींवर जास्त उत्पन्नासाठी नायट्रोजन हे अत्यावश्यक आहे , परंतु नायट्रोजनच्या अति वापराने पीक खाली लोळू लागते , त्याचा उत्पन्नावर प्रतिकूल परिणाम होतो ."
ठेवण्यासाठी आहे,जमिनीची सुपिकता सुस्थितीत ठेवण्यासाठी जवातील फॉस्फरस आणि पोटॅशियमची सरासरी आवश्यकता ३० आणि २० किलो / हे एवढी पुरेशी आहे .
दिला होता करून केल्याने लोळण्याचा होऊ शकतो,असा अहवाल दिला होता की पोटॅशियमचे विभाजन करून वापर केल्याने पीक लोळण्याचा धोका कमी होऊ शकतो .
दिसून येते आहे वाटते,हे दिसून येते की माल्ट बार्लीसाठी ९० किलो / हे.चा संपूर्ण नायट्रोजनचा वापर हा जमिनीचा पोत आणि फेरपालट पद्धतीच्या आधारावर इष्टतम उत्पन्न आणि गुणवत्तेसाठी पुरेसे आहे असे वाटते .
सुचविले आहे आहे,"वालुकामय मृदेवर अतिरिक्त २० किलो / हे.देखील सुचविले आहे , जेथे नायट्रोजनचे उद्विलयन ही एक प्रमुख समस्या आहे ."
करून करणे आहे,पटपाणी व भारी चिकण मातीपेक्षा उपरिसिंचन आणि वालुकामय जमिनीसाठी नायट्रोजनच्या खताचे विभाजन करून वापर करणे हे अधिक आहे .
करताना घातलेले देताना आढळते,लावणी करताना एकूण नायट्रोजनच्या प्रमाणातील अर्धे आणि अंकुरणाच्या नंतर ०६-May आठवड्यात घातलेले अर्धे विभाजन उत्तम परिणाम देताना आढळते .
होत्या,कृषिविद्येच्या पद्धती ज्या माल्ट बार्लीच्या उत्पादनासाठी सर्वाधिक फायदेशीर होत्या .
करून उगविले जाते,देशातील सुमारे ८०.००% जवाचे क्षेत्र हे मर्यादित सिंचन करून उगविले जाते .
मिळणार्‍या घेतले जाते,जव हे सामान्यपणे पावसाळाच्या सुरूवातीला मातीतून मिळणार्‍या अक्षय्यी मृदेच्या आर्द्रतेवर अथवा सीमित सिंचनाखाली घेतले जाते .
असलेल्या देते,हे अधिक शुष्क क्षेत्रांमध्ये आणि कमी आर्द्रता धारणा क्षमता असलेल्या जमिनीतील सिंचनाला प्रतिसाद देते .
अवलंबून असते,"सिंचनाची वारंवारिता आणि संख्या ही पाऊस , मातीचा प्रकार , जात , पाण्याची उपलब्धता , इत्यादींवर अवलंबून असते ,"
असते,सामान्यपणे जवाला ०४-Feb सिंचनाची गरज असते .
केले पाहिजे,पेरणीनंतर ३०-३५ दिवसांत पहिले सिंचन हे सक्रिय नांगरणीच्या टप्प्यात केले पाहिजे .
केले जाते,पेरणीनंतर ६०-६५ दिवसांत दुसरे सिंचन हे फ्लॅग लिफ टप्प्यात केले जाते .
केले जाते,पेरणीनंतर ८०-८५ दिवसांत तिसरे सिंचन हे दुधी टप्प्यात केले जाते .
,सिंचनासाठी ह्या टप्प्यांमध्ये सक्रिय नांगरणीचा आणि दुधी टप्पा हे सर्वात महत्त्वाचे टप्पे आहेत
आहेत असते,"राजस्थानमध्ये , जेथे जमिनी ह्या वालुकामय आहेत तेथे चांगल्या उत्पादनासाठी ०५-Apr वेळा सिंचनाची गरज असते ."
टाळले पाहिजे लोळते पडणे होते,"जास्त प्रमाणात सिंचन हे टाळले पाहिजे कारण त्यामुळे पीक खाली लोळते , अतिप्रमाणात पिवळे पडणे तसेच फुटव्यांच्या संख्येत घट होते ."
असले पाहिजे,"वाढीच्या टप्प्यांनुसार , सिंचनाचे वेळापत्रक हे बाष्पीभवन आणि गरजांनुसार असले पाहिजे ."
करते,"तृण सामान्यपणे सिंचित क्षेत्रांमध्ये मोठी समस्या निर्माण करते ,"
वाढणारे असले ओळखला जातो,जरी जव हे वेगाने वाढणारे पीक असले तरी आणि त्याला तृणांचा ( तृणांमध्ये ) एक चांगला प्रतिस्पर्धी म्हणून ओळखला जातो .
,"जवाची सामान्य तृणे ही केनोपोडियम अल्बम ( चाकवत ) कोन्वेहलव्हलस आरव्हेनसिस , ऍनॅगॅलिस आर्वेन्सिस , क्रोनोपस डिडियम , अव्हेना फटुआ , फालरिस मायनर आहेत"
मिळवण्यात आहे,"तृणांवर नियंत्रण मिळवण्यात , पहिल्या सिंचनानंतर एका हाताची कोळपणी ही पुरेशी आहे ."
वाकतात होतात उडून जातात होऊ शकते,जवाची कणसे खालच्या दिशेन वाकतात जेव्हा ते परिपक्व होतात आणि ते मोठ्या वार्‍याने सहज उडून जातात आणि ह्यामुळे उत्पन्नाचे मोठे नुकसान होऊ शकते .
काढणे टाळावे,"जवाच्या माल्टिकरणामध्ये , धान्याची साल काढणे हे कापणीच्या वेळी टाळावे ."
आहे केली जाते,गहू हे मूलतः देशाच्या जवळच्या पूर्वेकडील भागाच्या लेव्हन्टच्या प्रदेशातील अन्नधान्याचे पीक आहे परंतु आता जगभर त्याची लागवड केली जाते .
होते देणारे बनले,"२०१०मध्ये , गव्हाचे जागतिक उत्पादन हे ६५१ मिलियन टन होते , ज्यामुळे मका आणि भातानंतर ते तिसरे सर्वाधिक उत्पादन देणारे कडधान्य बनले ."
आहे आहे पोहचवून करणार्‍या करण्यास होते,"गहू हे पहिल्या कडधान्यांमधील एक आहे जे संवर्धित पीक आहे , आणि स्वतः पराग पोहचवून फलोत्पादन करणार्‍या गव्हाच्या क्षमतेमुळे अनेक विभिन्न संवर्धित जातींची निवड करण्यास फारच सुलभ होते ."
पसरण्यास झाली,गव्हाची लागवड सुमारे ८००० ई.पू. नंतर च्रंद्रकोरीसारख्या सुपीक प्रदेशाच्या पलीकडे पसरण्यास सुरवात झाली .
होणारी झाली निवडले गेले,"लागवड आणि पुनःपुन्हा होणारी कापणी व रानटी गवतांच्या धान्यांची पेरणी ह्यांमुळे देशी प्रकारांची निर्मिती झाली , त्यामुळे गव्हाचे उत्परिवर्ती प्रकार प्राधान्याने शेतकर्‍यांद्वारे निवडले गेले ."
वापरून केली जाणारी आहे वाढली,हॉर्स कॉलर लेव्हरेज नांगर वापरून केली जाणारी कृषी लागवड हे पहिल्या नवीन पद्धतींपैकी एक आहे ज्याने उत्पादकता वाढली आहे .
फेकून केली गेली झाली,"खूप नंतर जेव्हा १८व्या शतकात पेरणीयंत्रांच्या वापराच्या ऐवजी बियाण्याची फेकपेरणी ( फेकून पेरणी ) केली गेली , तेव्हा दुसरी मोठी वाढ उत्पादकतेत झाली ."
वाढले वापरल्या गेल्या झाला,"प्रति युनिट शुद्ध गव्हाचे उत्पादन वाढले ह्याचे कारण की मोठ्या लागवडीखालील जमिनीसाठी पिकाच्या फेरपालटाच्या पद्धती वापरल्या गेल्या , आणि रासायनिक खतांचा वापर सर्वत्र सुरू झाला ."
ओढले जाणारे जाती केला गेला आहे,"अगदी अलिकडेच सुधारित कृषीविषयक शेतकामात मळणीयंत्र आणि कापणीयंत्र , टॅक्टरद्वारे ओढले जाणारे मशागतीचे यंत्रे व लागवडीचे यंत्रे , आणि अधिक चांगल्या जाती ह्यांचा समावेश केला गेला आहे ."
करणे निघणे असतो,वातावरणातून कार्बन डायोक्साइड वायू ग्रहण करणे आणि पाण्याच्या बाष्पोत्सर्जनामुळे पानातून पाण्याची वाफ निघणे ह्या दोन्हींमध्ये स्टोमाटाचा ( किंवा पानाच्या छिद्रांचा / रंधाचा ) समावेश असतो .
करता येतो दर्शवते,"गव्हाच्या संपूर्ण जीनोम अनुक्रम माहितीमुळे सर्व ९६,० जीनमध्ये थेट प्रवेश करता येतो आणि अमूल्य लक्षणांसाठी जीवशास्त्राचा पद्धतीशीर / क्रमबद्ध समज आणि कडधान्याच्या पिकाची अभियांत्रिकीच्या दिशेने अत्यावश्यक पाऊल दर्शवते ."
आढळतात असतात,"गव्हात , प्रामुख्याने फेनॉलिक कंपाउंड हे अद्राव्य बद्ध फेरुलिक अॅसिडच्या स्वरूपात आढळतात आणि ते गव्हाच्या बुरशीजन्य आजारांच्या प्रतिरोधाशी संबंधित असतात ."
आढळते करणे आहे केले जाते पोहचवून करणारी आहेत,"हेटरोसिस किंवा संकरजओज हे सामान्य गव्हात आढळते , परंतु हे संकरित पिकांचे बियाणे व्यावसायिक पातळीवर उत्पादित करणे कठीण आहे ( जसे की मक्यासोबत केले जाते ) कारण गव्हाची फुले ही परिपूर्ण आणि सामान्यपणे स्वतः पराग पोहचवून फलोत्पादन करणारी आहेत ."
धरून मिळून आहे,गव्हाचा जागतिक व्यापार हा इतर सर्व पिकांना धरून त्यापेक्षा ( इतर सर्व पिके मिळून त्यापेक्षा ) अधिक जास्त आहे .
आहे,"भातासह , गहू हा जगातील सर्वाधिक पसंतीचे प्रमुख खाद्य आहे ."
आहे असते,"गव्हाचा स्टार्च हे गव्हाचे एक महत्त्वाचे व्यावसायिक उत्पादन आहे , परंतु गव्हाच्या ग्लूटेनपेक्षा आर्थिक मूल्यात कमी असते ."
मळून केलेला चोळून धुवून करता येते,"हे घरच्या घरी , पाणी व पीठ मळून तयार केलेला गोळा छोटया वाडग्यात हळुवारपणे चोळून पाण्यात धुवून वेगवेगळे करता येते ."
करपणारे असतात असतात,"पांढर्‍या गव्हांमध्ये अधिक कमी प्रमाणात फेनॉलिक्स आणि करपणारे एन्झाइम असतात , आणि ते सामान्यपणे तांबड्या गव्हांपेक्षा चवीला कमी तुरट असतात ."
बनलेल्या म्हणतात,"दुरूम गव्हाचा आणि त्यापासून बनलेल्या रव्याच्या पीठाच्या पिवळसर रंगाला पीत वर्णकामुळे ल्युटिन म्हणतात ,"
असलेल्या करू शकतो,धान्यात असलेल्या एन्झाइमद्वारे रंगहीन रूपासाठी ऑक्सिडीकरण करू शकतो .
मिळवण्यासाठी काढण्यासाठी असते,धान्य मिळवण्यासाठी कोंडा ( तुस ) किंवा भुसा काढण्यासाठी दळण किंवा कांडन ह्यासारख्या पुढील प्रक्रियेची गरज असते .
ओढली गेलेली आहे,"ही उभी , अर्ध किंवा मागे ओढली गेलेली , दाट वार्षिक औषधी वनस्पती आहे ."
असलेली करते,प्रधानमूळ ( सोटमूळ ) हे गुळगुळीत गोलाकार ग्रंथी असलेली एक शाखित मूलसंस्था निर्माण करते .
असतात,शेंगा अरुंद घनगोल आणि साधारणतः सहा से. मी लांब असतात .
काढलेली तोडलेले करण्यासाठी वापरली जाते,तुसे काढलेली पूर्ण किंवा तोडलेले बी डाळ करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते .
उकडून खाल्ल्या जातात तोडून केली जाते केल्यानंतर होतो,शेंगा उकडून आणि आख्या खाल्ल्या जातात किंवा तोडून डाळ केली जाते अशाप्रकारे केल्यानंतर वेगळ्याच प्रकारचा चिकट पोत निर्माण होतो .
वापरले जाते,दक्षिणभारतीय स्वयंपाकामध्ये हे मोठ्याप्रमाणात वापरले जाते .
करण्यासाठी आहे घालून केले जाते,उडीदडाळ इडली-डोश्याचे पीठ करण्यासाठी महत्वाचा घटक आहे ज्यात एक भाग उडीदडाळीत तीन ते चार भाग इडलीतांदूळ घालून पीठ केले जाते .
भिजवून केले जाते तळतात,मेदूवडा किंवा उडीदवड्यासाठी भिजवून पीठ केले जाते आणि खाद्यतेलामध्ये तळतात .
बनविण्यासाठीसुद्धा केला जातो वापरली जाते,"पापड बनविण्यासाठीसुद्धा ह्या पीठाचा वापर केला जातो , विशेषतः दक्षिण भारतातील प्रसिद्ध अप्पालम् आणि पापडम्मध्ये सामान्यपणे पांढरीडाळ वापरली जाते ."
आहे केली आहे,ही पोषक आहे आणि मधूमेहींसाठी इतर डाळींप्रमाणेच ह्याची शिफारस केली आहे .
आहे आहे,पंजाबी स्वयंपाकातसुद्धा ही ख्यात आहे जसे डाल माखनीमधील हा महत्वाचा घटक आहे .
करण्यासाठी वापरली जाते,बंगालमध्ये बियुलिर डाळ करण्यासाठी वापरली जाते .
करण्यासाठी वापरली खाण्याकरता केल्या जाणार्‍या वापरतात,राजस्थानमध्ये डाळ करण्यासाठी ही वापरली विशेषतः बाटीबरोबर खाण्याकरता केल्या जाणार्‍या डाळीसाठी वापरतात .
असलेला आहे,उडीदडाळ हा मुख्य अन्नघटक असलेला दालमाखनी हा भारतीय अन्नपदार्थ प्रसिद्ध आहे .
वापरली जाते,भारतीय वैद्यक शास्त्रामध्ये उडीदडाळ पारंपारिकरीत्या औषध म्हणून वापरली जाते .
दाखविल्याचे आले आहे,औषधशास्त्रात उंदरांमध्ये वंध्यत्वाची लक्षणे दाखविल्याचे निदर्शनास आले आहे .
केला गेला आहे,ऐतिहासिकदृष्ट्या बर्‍याच जुन्या ऐतिहासिक इमारतींमध्ये इतर बांधकामाच्या साहित्याबरोबर ह्याचा वापर सिमेंटसारखा केला गेला आहे .
केला जात असे,मध्ययुगीन काळात शेंगांचा वापर हा अपार्य क्रुसिबल्स बनविण्याकरता केला जात असे .
आहे,भुईमूग किंवा शेंगदाणा ( आर्चिस् हायपोगे ) ही कडधान्याच्या किंवा शेंगाच्या प्रजातींपैकी एक आहे .
आणला गेला,पेरग्वेच्या खोर्‍यात कदाचित सर्वात पीक म्हणून लागवडीखाली आणला गेला .
आहे असते,हे वार्षिक हर्बिक्युअस झुडुप आहे जे ३० ते ५० सेमी ( १. ते १.६ फूट ) उंच असते .
असलेली असतात,पिवळ्या रंगाची लालसर रेषांचे जाळे असलेली 2 ते 4 सें.मी. . ( 1.6 ते 0.8 5 इंच ) ¾ ते 1½ इंच ) तुर्‍यासारख्या विशिष्ट आकाराची फुले असतात .
वाढतो होईपर्यंत वाकतो,"हायपोगीआ ह्या विशिष्ट नावाचा अर्थ जमीनीखालील , परागसिंचनानंतर फुलाचा देठ वाढतो त्याद्वारे अंडाशयाचा स्पर्श जमीनीला होईपर्यंत वाकतो ."
आहे ढकलले वाढते,"जिओकार्पी हे एक उत्तम उदाहरण आहे – देठाची सतत वाढ नंतर प्रौढ अंडाशय जमिनीखाली ढकलले जिथे शेंगा , शेंगदाणा इत्यादि स्वरूपात फळ वाढते ."
असून असतात,शेंगा ३ ते लांब २.८ इंच ) लांब असून त्यात १ ते ४ दाणे असतात .
सुकवलेल्या वापरतात नसून मानले जाते,वनस्पतीशास्त्रानुसार सुकामेवा हा विशिष्टप्रकारच्या सुकवलेल्या फळांसाठीच वापरतात त्यामुळे शेंगदाणा हा सुकामेवा नसून द्विदल धान्यच मानले जाते .
दिला जातो दिला जातो,अशाच प्रकारे पाश्चिमात्य देशांमध्ये स्वयंपाकात नेहमी शेंगदाणा सुकामेवा म्हणून दिला जातो आणि इंग्लिशमध्ये त्याचा संदर्भ नेहमी सुकामेवा असाच दिला जातो .
ओळखल्या जातात घेऊन होय,"दोन वेगळ्या प्रजातींमधून , ज्या ए डुरान्सिस आणि ए इपान्सिस म्हणून ओळखल्या जातात , दोन क्रोमोसमचे संच घेऊन अम्फिडिप्लॉइड किंवा अलटेट्रॉप्लॉइड हा पीकाखालील भुईमूग होय ."
केल्या झाली,टेट्राप्लॉइड प्रजाती ए मोन्टिकोला वन्यप्रजातींमध्ये संकरित केल्या त्यातून पिकाखालील भुईमूगाची निर्मिती झाली .
आहेत आणला,आज जेथे मोठ्या प्रमाणात वन्य जाती उपलब्ध आहेत अशा पॅराग्वे व बोलिव्हिया ह्या प्रांतात सर्वप्रथम हा लागव़ीखाली आणला गेला असावा .
,मोछसारख्या अनेक कोलंबियनपूर्व संस्कृतींमध्ये दाण्याचा वापर कलाकुसरींमध्ये केलेला दिसतो .
मिळतो,पुरातत्वज्ञांच्या मते पेरुमध्ये ७६०० वर्षांपूर्वीचा ह्याचा सर्वात जुना पुरावा मिळतो .
पसरली आढळले आहे देण्यात आले,लागवड जवळ जवळ मेसोमेरिकापर्यंत पसरली जिथे स्पॅनिश साम्राज्यात tlalcacahuatl आढळले आहे ( मेक्सिकन स्पॅनिश cacahuate आणि फ्रेंच cacahuète ) आतापर्यंत तेनोच्तित्लानचा ( मेक्सिको सिटीच्या ) बाजारात विक्रीसाठी देण्यात आले .
पसरवला,युरोपिय व्यापार्‍यांनी नंतर शेंगदाणा जगभर पसरवला .
करीत होते वाढतात,"पश्चिम अफ्रिकेत शेतकरी ह्याच कुलातील प्रजातीची लागवड करीत होते , बंबारा शेंगदाणा ज्याच्या बीजाच्या शेंगा जमीनीखाली वाढतात ."
असले वापरात होते,अत्तर अमेरीकेत वसाहतीच्या काळात भुईमूग हे जरी लागवडीखालील प्रमुख पीक असले तरी १९३०पर्यंत ते प्रामुख्याने जनावरांचा चारा म्हणून वापरात होते .
राबवून वापरण्याचे वाढविले,अमेरीकेत १९व्या शतकाच्या शेवटी व २०व्या शतकाच्या सुरवातीला अमेरिकेच्या शेतकी विभागाने उपक्रम राबवून भुईमूगाचे उत्पादन व मानवी खाद्य म्हणून वापरण्याचे प्रमाण वाढविले .
होणार्‍या करण्यासाठी ओळखले जाते,कार्यक्रमात सहभागी होणार्‍या जॉर्ज वॉशिंग्टन कार्व्हर यांना शेंगदाण्याच्या शेकडो पाककृती विकसित करण्यासाठी ओळखले जाते .
असलेले उगवतात,"केशरी शिरा असलेले पिवळ्या पाकळ्या , वाटाण्यासारखा आर्चिज् हायपोजिआ झुडपांच्या गुच्छांच्या रूपात जमिनीवर उगवतात ."
सुकायला व्हायला लागतात,स्वपरागणानंतर फुले सुकायला व शुष्क व्हायला लागतात .
वाढते वळून गाडते होते,"अंडाशयाच्या आधारावरील देठ म्हणजेच वृंत , वेगाने वाढते , आणि खाली वळून फळे अनेक इंच खोल जमीनीत गाडते जिथे त्यांची पूर्ण वाढ होते ."
उखडले जाते,सुगीच्या काळात सर्वमूळांसकट जमीनीमधून उखडले जाते .
सुरकुतलेले विभागलेले असते असतात,फळाचे आवरण हे सुरकुतलेले आणि दोन भागात विभागलेले असते आणि त्या शेंगेत एक ते चार बीजे असतात .
वाढते,भुईमूग प्रकाशात व रवाळ मातीत चांगले वाढते .
असते पेरल्यानंतर होतात,ह्यासाठी पाच महिने उबदार वातावरणाची आणि वार्षिक ५०० ते १००० मिमी पर्जन्याची ( २० ते ३९ इंच ) किंवा त्याच प्रमाणातील सिंचनाची आवश्यकता असते वियाणे पेरल्यानंतर १२० ते १५० दिवसांनी शेंगा तयार होतात .
घेतले राहतात,जर पीक खूपच लवकर घेतले तर शेंगा कच्च्या राहतात .
केली येतात राहतात,जर उशीरा लागवड केली तर देठाच्या शेवटी तुकड्यात येतात आणि जमीनीतच राहतात .
असलेली असते,५.९ ते ७ पीएच् असलेली आम्लयुक्त जमीन आवश्यक असते .
,शेंगदाणे वाढ वाढ आणि साठवणीच्या दरम्यान विशेषतः घाणीविषयी संवेदनाक्षम आहेत
करण्यासाठी केलेला नेण्यासाठी आहे,पंक्त्या तयार करण्यासाठी आणि गोळा केलेला चारा गाडीतून नेण्यासाठी डंप-रेक हा खूप आहे .
हलवून पसरवून टाकणे केल्या जातात खेचल्या केली जात असली जुळवून घेतली जात वापरली गेली असली,"वळवणी आणि हलवून पसरवून टाकणे ह्या नेहमी हाताने केल्या जातात , जरी घोड्याद्वारे खेचल्या जाणार्‍या डंप-रेक्स , स्वीप्स आणि टेडिंग यंत्रे ही गवतकापणीयंत्रांसोबत समांतर तयार केली जात असली तरी , आणि नंतर यांत्रिक कर्षणासाठी जुळवून घेतली जात तरी ( वापरली गेली असली तरी"
आहे करण्यासाठी असलेल्या असतात बसून दाखवत करत चालते,"उपकरण आहे ; त्यात रेक चालू करण्यासाठी पॉलने आणि अनिवर्ती तंत्राने त्याच्या आसाशी समांतर असलेल्या बारवरती जास्त संख्येने लांब थोडे वक्र दात असतात , हे सीटवर बसून आणि घोड्याला मार्ग दाखवत ( मार्गदर्शन करत चालकाद्वारे पायपट्टी्द्वारे चालते ."
आढून नेण्यासाठी वापरले जाते,हे गवत पंक्तीमध्ये आढून नेण्यासाठी आणि गवत व धान्याची सड धुण्यासाठी वापरले जाते .
होण्याचा असणे असते होणारे टळावे वाळण्यासाठी सुकलेला वाढतो,"जेथे पुन्हा ओलेचिंब होण्याचा धोका असणे खूप नुकसानकारक असते , तेथे संपूर्ण ढीगांचे पावसापासून होणारे नुकसान कमी टळावे म्हणून व आणखी वाळण्यासाठी मधल्या टप्प्यात अंशतः सुकलेला चारा लहान-लहान ढीगांमध्ये - स्कॅन्डिनॅविअन फेन्स लांबलचक साखळीमुळे परिवर्तनाचा काळ अत्याधिक वाढतो ."
काढला जाणारा होऊ शकते ठेवले ठरी शकते,बॅलरद्वारा काढला जाणारा सुट्या भार्‍याचे धुवाधार पावसामुळे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होऊ शकते आणि जर अधिक दिवस ठेवले तर पिकाच्या पुनर्वाढीसाठी त्रासदायक ठरी शकते .
जमवातत ठेवले जाते,गवताचे भारे समूहाने जमवातत आणि ओळींच्या मधील जागेत किंवा बांधावर ठेवले जाते .
करण्यासाठी बदलले पाहिजे,द्रवीभवन दूर करण्यासाठी प्लॅस्टिक कव्हर्स वेळोवेळी बदलले पाहिजे .
वापरून काढलेल्या मंदावते,गड्यांकडून बॅलर वापरून काढलेल्या उत्पादनामुळे बॅलरची क्रिया मंदावते .
करते करते करता उचलता येते करण्याचे वाचवते,"स्वयंचलित यंत्रे जसे रँडम्कलेक्टर आणि पूर्णपणे स्वयंचलित भारा संग्राहक , जे भारे गोळा करते आणि वर्गीकरण करते जे आणखी हाताळणी न करता लोडर्सना उचलता येते आणि हाताने वर्गीकरण करण्याचे कष्ट वाचवते ."
केलेल्या असतो बांधले जाते जोडले जाते होते,"कक्षामध्ये जोडणी केलेल्या बॅलर्सचा कक्ष हा निश्चित घनफळाचा असतो सुरवातीला गवत अंदाजे बांधले जाते , नंतर जेव्हा गवत भाराबांधणीच्या प्रक्रियेशी जोडले जाते तेव्हा रोलिंग क्रिया सुरू होते ."
दाबलेल्या केलेले करते,अशाप्रकारे दाबलेल्या नागमोडी आणि साधारणतः एकीकरण केलेले पीक हे भारा पूर्ण करते .
असते ठरतो,भार्‍यांचे वरील आवरण गाभ्यापेक्षा दाट असते आणि भार्‍याचा आकारहा कक्षाच्या आकाराप्रमाणे ठरतो .
वाढते करते,"कक्षातील विचरण बॅलर्स , भारा निर्मितीचे तंत्र हे भार्‍याप्रमाणे वाढते त्यामुळे ते सातत्याने रोलिंग करते ."
बांधून करता येतो,प्रक्रियेच्या कोणत्याही पायरीवर भार्‍याचा आकार बांधून कमी करता येतो .
असतो,मोठ्या भार्‍यांचा आकार ०.९ घनमीटर / १.२ मीटर लांब ते १.८ घनमीटर / १.५ मीटर लांब असतो .
वापरण्यासाठी जोडणीसाठी असतात अवलंबून असतात,मोठे बॅलर्स वापरण्यासाठी आणि जोडणीसाठी तुलनेने सोपी असतात पण भार्‍याचे आकार आणि स्थैर्य पंक्तिच्या प्रमाणबद्ध उचलीवर व कामगाराच्या कुशलतेवर अवलंबून असतात .
बांधायचे असले असावे,भार्‍यात बांधायचे पीक भार्‍याच्या प्रमाणित शुष्कतेपेक्षा अधिक शुष्क असले आणि प्राधान्याने १८.००%पेक्षा कमी आर्द्र असावे .
गुंडाळलेले असावेत काढलेले बनविण्यात लागतो,भारे पातळ सुतळीने गुंडाळलेले असावेत आणि नंतर काढलेले आणि भारा बनविण्यात ३०-४०% काळ बांधणीसाठी लागतो .
असतो सुकविण्यासाठी ठेवले जातात नाही,पिकाच्या आणि भार्‍याच्या आकारमानानुसार त्यांच्या कामाचा दर १०-Jun ट / तास असतो सुकविण्यासाठी साठवणीपूर्वी भारे शेतात ठेवले जातात कारण कृत्रिम शुष्कीकरण सहज नाही .
करावयाच्या करता करण्यासाठी वापरले जातात,प्रामुख्याने नंतर करावयाच्या अमोनिया प्रक्रिये करता नळ्यांच्या स्वरूपात साठवणूक करण्यासाठी मोठे भारे वापरले जातात .
हाताळले जातात,मोठे भारे जे फ्रंट-एंड लोडरद्वारे नेहमी हाताळले जातात .
बांधल्या टाळण्यासाठी काढले जावेत ठेवून ठेवावेत,भारा बांधल्या नंतर पिकाची हानी टाळण्यासाठी लवकरात लवकर शेतामधून काढले जावेत आणि योग्य साठवणूकीच्या जागी समीपवर्ती भार्‍यांमध्ये जागा ठेवून एकामेकांच्या बाजूला स्वतंत्रपणे ठेवावेत .
साठवताना आहे केला गेला पाहिजे नव्हे,भारे साठवताना वर्षभर जागेची स्थिती कशी आहे ह्याचा विचार केला गेला पाहिजे फक्त सुगीच्या काळातील नव्हे .
वाढवले साठवले असेल साठवले शकते पावू शकते केलेल्या होऊ शकते,नीट वाढवले असेल व योग्यप्रकारे साठवले असेल तर गवत जास्त काळासाठी साठवले शकते ह्या उलट स्थितीत लवकर नाश पावू शकते आणि निष्काळजीपणाने केलेल्या साठवणूकीमुळे नष्ट होऊ शकते .
साठवण्याचा सुकविण्याचा असतो सडणे होणार्‍या वाचविण्याचा असतो,"गवत साठवण्याचा हेतू हा ते सुकविण्याचा असतो आणि सडणे वाळवी , भटकी जनावरे , आग किंवा वार्‍यामुळे होणार्‍या नासाडीपासून वाचविण्याचा असतो ."
असू असावा नव्हे,भुश्याच्या गोदामासाठी किंवा भार्‍यासाठी असू दे साठवणीच्या जागेचा वर्षभर चौथरा कोरडा असावा फक्त साठवणीच्या काळाचा नव्हे .
वापरता येण्याजोगी असावी असावी,ही ( जागा ) वर्षभर पूर्णकाळ वाहतुकीसाठी सहज वापरता येण्याजोगी असावी आणि भटक्या जनावरांपासून आणि कोणत्याही प्रकारच्या आगीच्या धोक्यापासून संरक्षित असावी .
असेल करण्यापेक्षा करावी,जेव्हा शक्य असेल तेव्हा शेतात साठवण करण्यापेक्षा वापराच्या ठिकाणापासून जवळ करावी .
होण्याआधी साठविण्याची पद्धत होती,धान्यकोठारा व्यतिरिक्त जिथे मुख्य पद्धत मोठ्या किंवा लघु शेतात जोनर सुधारित व्यावसायिक गवतनिर्मिती माहित होण्याआधी सुट्ट्या मालाचा भुसा हा मोठ्या प्रमाणातील गवत साठविण्याची पारंपारीक पद्धत होती .
वाळले वाहून आणून साठवले जाते,एकदा गवत आवश्यकतेनुसार वाळले की कोठारांमध्ये वाहून आणून साठवले जाते .
चढवले पाहिजे चढवले उतरवले पाहिजे,शेतांमध्ये गाड्यांवर गवत काळजीपूर्वक चढवले पाहिजे आणि ज्या प्रकारे चढवले त्याच प्रकारे उतरवले पाहिजे .
वापरले जाते,बार्ली हे तृणधान्य जनावरांचा चारा म्हणून मोठ्या प्रमाणात वापरले जाते .
वापरले जाते आहे ओळखली जाते,जेव्हा बाकीचे व्हिस्कीमध्ये माल्ट म्हणून किंवा साखर तसेच आरोग्यकारक अन्न म्हणून वापरले जाते बार्ली पोएसी ह्या वनस्पतीकुलातील आहे जी सामान्यपणे गवत म्हणून ओळखली जाते .
आहेत,"हे वेगवेगळ्या प्रकारात उपलब्ध आहेत जसे पूर्ण बार्ली , तूसयुक्त बार्ली , दाणेदार बार्ली आणि बार्ली फ्लेक्स ."
आहे,"हा एक झिंक , कॉपर , फॉस्फरस इत्यादी तसेच इतर कॅलशिअम आणि लोहासारखी पोषकद्रव्यांसारख्या खनिजांचा अत्यंत समृद्ध स्रोत आहे ."
मानले जाते,बार्ली हे तृणधान्य पहिले गृहसंवर्धित तृणधान्य मानले जाते .
देणार्‍या होते,"इमर गव्हाबरोबर , कमी उत्पन्न देणार्‍या ऑन्ड गव्हाबरोबर बार्ली हे तृणधान्य साहाय्यक पीक प्राचीन सुमारे इ.स.वीपूर्व ५०००च्या सुमारास किंवा त्यापेक्षाही आधी अस्तित्वात होते ."
बनविण्या होता,त्यावेळी बार्लीचा उपयोग बिअर आणि ब्रेड बनविण्या इतकाच मर्यादित होता .
वाढले,युरोपातील धार्मिक कारणांमुळे तसेच ग्रीसमधील कारणांमुळे बार्लीचे महत्व वाढले .
ठरू लागले,रोमन ग्लाडिएटर्स आणि समुद्रपर्यटनविषयक वाईकिंग्जसाठीसुद्धा बार्ली हे प्रमुख तृणधान्य ठरू लागले .
असल्याने वापरले जाते,बार्ली हे प्रोटीनचे आगार असल्याने पाळीवप्राण्यांचा चारा म्हणून वापरले जाते .
खाणे वापरलेले केलेले दळलेले फुलवलेले असते,जनावरांचे खाणे म्हणून वापरलेले बार्ली रोल केलेले दळलेले फुलवलेले किंवा दाणेदार असते .
वाढविलेल्या दिले जाते,"ही उत्पादने धान्याच्या रूपात , मुरवैरणीच्या रूपात किंवा नळ्यांच्या रूपात दुभत्या जनावरांना व मांसासाठी वाढविलेल्या जनावरांना दिले जाते ."
वापरली जातात,माल्टची सहोत्पादने जनावरांचा चारा म्हणून वापरली जातात .
असल्याचे दिसते,बार्लीचे अनेक प्रकार माणसांनी खाण्यास योग्य असल्याचे दिसते .
बनविलेले बनविलेले बनवलेले,ह्यामध्ये बार्लीच्या लाह्यांपासून बनविलेले लापशी मुएसली कुकीज इत्यादी बार्लीच्या कोंड्यापासून बनविलेले अन्नपदार्थ आणि बार्लीच्या पीठापासून बनवलेले मफिन्स कुकीज ब्रेड पास्ता इत्यादी
वापरले,"माल्टेड बार्ली अल्कोहोलीक पेयांमध्ये वापरले उदा बिअर , वाइन इत्यादी"
वापरतात,"ह्या शिवाय माल्टेड बार्ली फ्लेव्हर्स , गोडी , माल्ट एक्स्ट्रॅक्टस् व माल्ट पीठासाठी वापरतात ."
वापरले जाते,खाद्यपदार्थांव्यतिरीक्त बार्ली इतर क्षेत्रातही वापरले जाते जसे औद्योगिक व कृषिक्षेत्र .
असेल लागते करून देऊन काढणे होय,शेतात विशिष्ट दगडांनी जर चारा / झाडपाला सुका असेल तर काहींना पाणी लागते हिल भागापासून सुरूवात करून पात्याच्या दोन्ही बाजूंवर किनार्‍यांवर फटका देऊन पात्याचे तीक्ष्णन म्हणजे धार काढणे होय .
असतो अडकवण्याच्या असतो जोडतो,"सौम्य स्टीलच्या पात्याच्या पाठचा भाग मजबूत असतो , ज्याचा शेवटचा टोक एका मुठीत अडकवण्याच्या निमुळत्या भागाच्या स्वरूपात टँगच्या स्वरूपात असतो जो स्नेडशी जोडतो ."
कापण्यासाठी असते कापण्यासाठी वापरली जातात वापरात असलेल्या नसलेल्या असते,तृणधान्ये आणि झाडपाला कापण्यासाठी त्याची लांबी ही ७५ - १०० सेंमी असते कापण्यासाठी अधिक लहान पाती वापरली जातात ; अधिक मोठ्या पात्यांसाठी वापरात असलेल्या अधिक कौशल्याची आणि दगडी नसलेल्या जमिनीच्या पृष्ठभागाची गरज असते .
असते असलेले असू शकते,"कापणीसाठी पात्याच्या मागच्या बाजूची रुंदी ही १० सेंमी किंवा त्यापेक्षा कमी असते , परंतु जाड खोड असलेले पदार्थ वनस्पती हाताळ्यासाठी अधिक रुंद असू शकते ."
असतात वापरत असल्या,"पाळ्या स्नेड्स ह्या पारंपारिकरित्या लाकडाच्या असतात , जरी आता हलक्या धातूच्या नळ्यादेखील वापरत असल्या तरी ."
असते असते असते वापरला जाणारा असते,पारंपरिक प्रकारची मूठ ही मोठी असते आणि उजव्या हातासाठी त्याच्या मध्यभागी पकड असते ; काहींमध्ये टोकाला दुसरी पकड असते ; स्कॉटलँडमध्ये वापरला जाणारा एक सुधारित प्रकार ही दोन पकडींच्या वाई आकाराची पाळी असते .
असतो बनविले जाते पसरवत पसरवून कापू देतात होत फिरविले जाऊ शकेल,"पाळ्यांच्या स्नेड्सच्या डिझाइनमध्ये बराच वेगळपणा असतो , परंतु हे अशा प्रकारे बनविले जाते की हा संचालक ऑपरेटर पसरवत हाथ पसरवून आणि दोन्ही हातांनी एकसारखीच क्षितिजसमांतर समतल जमिनीवर गवत कापू देतात , जेणेकरून हे उपकरण , पाते नेहमी जमिनीशी समांतर होत आणि अनावश्यक तणावाविना , एका रुंद अर्धवृत्तात फिरविले जाऊ शकेल ."
वापरणार्‍याच्या ठरविली पाहिजे,वापरणार्‍याच्या उंचीनुसार पाळीची लांबी आणि पकडीची पकडींची स्थिती ठरविली पाहिजे .
जोडलेले असते बसवलेले असते करणे होते,पाते हे रिंग-कनेक्टरने पाळीला जोडलेले असते जे स्क्रू किंवा पाचरने कीलने बसवलेले असते ; ह्यामुळे पाते आणि पाळीमधील कोन नियंत्रित करणे शक्य होते .
सुधारून करू शकतो,"लोहाराद्वारे , पात्याच्या पाठच्या भागाच्या टँगचा कोण सुधारून पात्याची उभे संरेखन नियंत्रित करू शकतो ."
असते कापणे असते,"जेव्हा दव त्यावर स्थिर अवस्थेत असते तेव्हा गवत , खासकरून नैसर्गिक गवताची बारीक रोपटी , हे सकाळी कोयत्याने कापणे खूप अधिक सोपे असते ."
केला सुचविले जाते असू शकते विसरलेली करण्याची आहे,"जेथे गवताचा वापर मोठ्या प्रमाणात केला तेथे नवीन क्षेत्रांमध्ये खुरपे वारंवार सुचविले जाते , नेहमी थोड्याशा ; ह्याचे कारण हे असू शकते की पाश्चिमात्य जगात कोयत्याची कला जवळजवळ विसरलेली आणि काही तंत्रज्ञांकडे आतादेखील कोयत्याच्या देखभालासहित हे कठीण आणि कुशल काम प्रभावीपणे प्रदर्शित करण्याची पाश्चिमात्य प्रविणता आहे ."
करणे आहे करण्यापेक्षा असते,"कोयत्याने गवतकापणी करणे हे कौशल्याचे काम आहे , आणि ते खुरप्याने कापणी करण्यापेक्षा खूप भिन्न असते ."
कापून टाकत करून कापले जाते,चार्‍याचे पीक हे एका सरळ रेषेत पुढे सरकत आणि उभ्या पिकातून कापून टाकत मोठमोठे घाव करून ( कापले जाते .
कापू शकते,"कोयता आपल्या पात्याच्या लांबीच्या सुमारे 2½ पट ( चारा ) कापू शकते , म्हणजेच ७५ सेंमीचा कोयता १७५ सेंमी ."
नसलेले कापू शकतो करावी,"जड नसलेले रुंद गवत कापू शकतो , अधिक घनदाट पिकात पात्याची रुंदी कमी करावी ."
नसलेल्या करू शकतो,"चांगल्या सपाट , दगडी नसलेल्या जमिनीवर , एका तासाला सुमारे ५०० m2 गवतकापणी करू शकतो ."
केली जात होती बनवलेले वापरले जात होते आहेत,"हिरवळ गवतकापणीप्रमाणे , पंक्तीकरण आणि वळवणी आत्तापर्यंत हातानी केली जात होती तोपर्यंत अलिकडेच सापेक्षतेने विविध घरी किंवा स्थानिक पातळीवर बनवलेले लाकडी काटे आणि दंताळे वापरले जात होते , आणि अजून ते वापरात आहेत ."
नसते आहे,"उपकरणांशिवाय हाताने वळवणी ही असामान्य नसते , परंतु खूप आहे ."
बनलेले,धातूचे बनलेले काटे अलीकडे अस्तित्वात आले
भरताना करताना वापरला जातो,गवताच्या सर्व हाताळणीसाठी भारा भरताना आणि ढीग तयार करताना हा काटा वापरला जातो .
वाळवण्यासाठी नेऊ शकतो नसतात,"शेवटी वाळवण्यासाठी झाडपाला चारा घरवाडीत नेऊ शकतो , अशा ठिकाणी जेथे गुरे-ढोरे मार्गात नसतात ."
सुकण्याची आहेत सुकण्यासाठी जाता असू शकते हाताळण्याची होण्याचीदेखील आहे,"घरवाडीत सुकण्याची अनेक कारणे आहेत , ज्यात सुकण्यासाठी योग्य क्षेत्रांची उपलब्धता , शेतात न जाता डोंगराळ भागांत नैसर्गिक झाडपालाच्या बाबतीत काही अंतरावर असू शकते ) कमी प्रमाणात वळवणी आणि हाताळण्याची सुविधा , आणि शेतातून चोरी होण्याचीदेखील शक्यता , ह्यांचा समावेश आहे ."
साठविले जाते ठेवले जाते,"अनेकदा कमी प्रमाणात पारंपरिक पद्धतींमध्ये छतांवर , झाडांमध्ये आणि शेतघरांच्या आसपास साठविले जाते , अनेकदा चरणार्‍या गुरे-ढोर्‍यांच्या पोहोचच्या / आवाक्याच्या बाहेर हे ठेवले जाते ."
वाळणे असते असते ठेवू शकतो येऊन ठेपलेला असतो करू शकतो पसरवून ठेऊ शकतो,"जेथे वाळणे हळू असते आणि हवामान अनिश्चित असते , तेथे गवत काही दिवस हातांनी कोक्समध्ये ठेवू शकतो ; जेव्हा पाऊस जवळ येऊन ठेपलेला असतो तेव्हा भारेदेखील तयार करू शकतो आणि नंतर पावासनंतर पुन्हा पसरवून ठेऊ शकतो ."
लावण्याआधी सुकवण्यासाठी राहण्यासाठी करणे होते,शेवटच्या ढीग लावण्याआधी पूर्ण शेत सुकवण्यासाठी व हवा खेळती राहण्यासाठी सेंट्रल लाकडी ट्रायपॉडद्वारे मोठ्या कॉक्समध्ये मधोमध ढीग करणे एकेकाळी उत्तर ब्रिटेनमध्ये प्रचलित होते .
होणे टाळण्यासाठी वापरल्या जातात,तुकडे-तकुडे होणे आणि सन ब्लिचिंग टाळण्यासाठी कॉक्स आणि मोठ्या पंक्ती ह्या उष्ण कोरड्या क्षेत्रांतदेखील वापरल्या जातात .
करणे झालेली कापले जाते आहे,बांधणीच्या स्वरूपात - हाताने गट्ठे तयार करणे - सुरू झालेली गासडी बांधणीची पद्धत जेथे नैसर्गिक गवत पारंपारिकरित्या कापले जाते तेथे काही भागांत अजून सर्वसाधारण आहे .
व्हावे केला जातो,आशियातील निमशुष्क प्रदेशांमध्ये पानांचे नुकसान कमी व्हावे म्हणून कडधान्याच्या गवतासाठी लहान कैच्यांचा वापर मोठ्या प्रमाणात केला जातो .
आला आहे,"व्यष्टिगत अभ्यासांत , अर्जेटिना तसेच आशियातील निमशुष्क प्रदेशांमधील सर्वाधिक देशांकडून बांधणीचा अहवाल आला आहे ."
न्यावे लागत केली जायची केला जातो,अर्जेंटाईन चाकोवरील व्यष्टिगत अभ्यासातील अहवालानुसार जेथे गवत आणि काडी ह्या दूरवरच्या अंतरावर वाहून न्यावे लागत तेथे स्थावर हस्तमुद्रणयंत्रे तयार केली जायची ; अजूनही काही प्रदेशांत त्यांचा वापर केला जातो .
करण्यामध्ये होते करण्यात आला आहे,चारा निर्माण करण्यामध्ये परिवहन हे पहिले यांत्रिक काम होते - खूप आधी - आणि पशु-गाड्यांचा दीर्घकाळापर्यंत वापर करण्यात आला आहे .
वाहून नेता यावे वाढण्यासाठी जोडल्या बसविल्या जातात,"अवजड भारे अधिक चांगल्या प्रकारे वाहून नेता यावे म्हणून , गवतनिर्मितीमध्ये गाड्यांचे क्षेत्र वाढण्यासाठी चौकटी जोडल्या ( बसविल्या ) जातात ."
नेणे आहे वापरले जातात,प्रामुख्याने अति चढणीच्या जमिनीवर किंवा चाक्यांच्या गाड्या नेणे अशक्य आहे तेथे मजूरांसाठी बॅक-फ्रेम्स आणि दोर्‍या तसेच पॅक-सॅडल्सदेखील वापरले जातात .
सोडले जाते भरले जाते लावले जाते ठेवले पाहिजे लावून घेत पाहिले पाहिजे असलेले करेल,"जेव्हा हे गाडीने सोडले जाते , तेव्हा गवत सामान्यपणे काटेरी पंज्याने भरले जाते आणि काळजीपूर्वक वॅगनवर लावले जाते : प्रथम कोपर्‍यांमध्ये ठेवले पाहिजे , नंतर किनार्‍यांवर , आणि शेवटी थरावर थर लावून मध्यभागी , ह्याची काळजी घेत हे पाहिले पाहिजे की प्रत्येक काटे असलेले गवत आधीची परत बंद करेल ."
नेणे नाही असेल करणे आहे करताना घेतले पाहिजे,"उतरत्या जमिनीवरून उंच अवजड भारे नेणे सोपे नाही ; जर जमीन जरादेखील चढणीची असेल तर उतरणीवर काम करणे आवश्यक आहे , आणि पिकाचे पंक्तीकरण करताना हे विचारात घेतले पाहिजे ."
करण्यात आले होते बनले,जाणार्‍या दुधारी पात्याचे गवतकापणीयंत्र सुरू करण्यात आले होते आणि लगेचच मोठ्या शेतीचे प्रमुख गवतकापणीयंत्र बनले .
झालेल्या असते होते,"गवतकापणीयंत्रमध्ये दोन चाकांवर स्वार झालेल्या चालकासाठी सीटसहित असते , जेथून पॉवर चल आसाद्वारे आणि विविध गेअर्सद्वारे कापणीच्या तंत्रापर्यंत पारेषित होते ."
करू देणार्‍या जोडलेल्या जोडलेले असते,कापणी तंत्र हे लिव्हर्सद्वारे कटर बारची जुळवाजुळव करू देणार्‍या दुहेरी जोडलेल्या ड्रॅग बारद्वारे मुख्य चौकटीशी जोडलेले ( संबंधित ) असते .
करतात,क्रॅंक शॅफ्ट आणि संबंधित रॉड ( पिटमन ) हे घूर्णन गतीचे व्युत्क्रमणामध्ये रुपांतर करतात .
करणार्‍या वाहून असतो,कात्रींचा अर्धा भाग तयार करणार्‍या फिंगर्सनी लेड्जर प्लेट्स वाहून नेणार्‍या कापणीयंत्राचा बार हा नेहमी १.२५ मी. किंवा जास्त लांब असतो .
असलेल्या केली जाते,त्रिकोणी पाती असलेल्या दुधारी चाकूच्या बारने कापणीच्या क्रिया पूर्ण केली जाते .
ठोकून काढून घालून हलवण्यासारखे असतात,दोन खिळे ठोकून बाहेर काढून आणि नवीन तुकडे घालून चाकूचे भाग सहजतेने हलवण्यासारखे असतात .
कापलेला पडून राहण्यासाठी असतो,उभ्या पिकापासून कापलेला झाडपाला / चारा लांब पडून राहण्यासाठी बाराच्या टोकाला मोठा स्वाथ-बोर्ड असतो .
आहे ठेवू शकतो करू शकतो असते लावली पाहिजे,"ह्या गवतकापणीयंत्राची बांधणी सापेक्षतेने सोपी आहे आणि त्यांना प्राथमिक कार्यशाळांद्वारे सुस्थितीत ठेवू शकतो आणि ती दुरुस्त करू शकतो , परंतु यासाठी साफ शेतांची गरज असते आणि ह्या पातींना नियमितपणे धार लावली पाहिजे ."
आहे पाहिजे घसरत जातील,हे अत्यावश्यक आहे की सर्व फिंगर्सचे लेड्जर प्लेट्स संरेखनामध्ये पाहिजे जेणेकरून ह्या चाकूचे भाग त्यांच्यावर अलगदपणे घसरत जातील .
असतो असतात,"ह्या कापणीयंत्राचा दांडा हा योग्य संरेखनात असतो जेव्हा क्रँकपिन , चाकूचा वरचा भाग आणि चाकूचे बाहेरील खालचे टोक हे सर्व पंक्तीत ( ओळीत ) असतात ."
असते असतात,"ह्या प्रकारच्या गवतकापणीयंत्राला कापणीसाठी १.५ किलोवॅट प्रति मीटर पॉवरची आवश्यकता असते , आणि ३ ते ८ किमी / ताशी अधिक वेग योग्य असतात ."
आहे ओढला जाऊ शकतो,हे फक्त गवतकापणीयंत्राचा एक प्रकार आहे जो पशूंद्वारे ( जनावर्‍यांद्वारे ) ओढला जाऊ शकतो .
ओढले जाते केल्या जाणार्‍या केली जाते,हे गवतकापणीयंत्र नेहमी दोन जनावरांद्वारे ओढले जाते आणि या गवतकापणीयंत्राद्वारे एकवेळेला कामगारांकडून उपकरणाद्वारे केल्या जाणार्‍या गवतकापणीच्या प्रमाणाच्या तुलनेत योग्य प्रमाणात गवतकापणी केली जाते .
परतला पाहिजे असेल असावी असावी,"गवतकापणीयंत्रानंतर लगेच चारा हाताने परतला पाहिजे , किंवा जर स्टार-व्हील रेक उपलब्ध असेल तर त्याने पुढील हाताळणी ही एकतर मॅन्युअल असावी नाहीतर साध्या उपकरणाने असावी ."
वापरले जाते,तेल हे अनेक औद्योगिक उपयोगांमध्ये ( अनुप्रयोगांमध्ये ) वापरले जाते .
आहेत,युनायटेड स्टेट्स ( ३६.००% ) ब्राझिल ( ३६.००% ) अर्जेन्टिना ( १८.००% ) चायना ( ५.००% ) आणि भारत ( ४.००% ) हे सोयाचे प्रमुख उत्पादक आहेत .
असते,"बीन्समध्ये फायटिक अॅसिड , अल्फा-लायनोलेनिक अॅसिड , आणि आसोफ्लेव्होनेस ह्यांचे प्रमाण लक्षणीय असते ."
म्हणतात म्हणतात,"अपरिपक्व सोयाबीन आणि त्याचा खाद्यपदार्थ ह्या दोघांना जापानमध्ये इदामामे म्हणतात , परंतु इंग्रजीमध्ये इदामामे फक्त विशिष्ट पदार्थालाच म्हणतात ."
असलेली असते,ग्लायसिन नाव असलेली प्रजाती ही साध्या अॅमिनो अॅसिडसारखीच असते .
म्हणतात,२०व्या शतकाच्या सुरुवातीपासून अमेरिकामध्ये सोयाबीन्सला सोन्याचा बीन किंवा चमत्कारिक बीन म्हणतात .
केली आहे,प्रजाती ग्लायसिन विल्ड ही ग्लायसिन व सोजा ह्या दोन उपप्रजातींमध्ये विभाजित केली आहे .
होतो,"उपप्रजाती सोजा ( मोएंच ) एफ. जे. हर्म. ह्यामध्ये लागवडीचे सोयाबीन , ग्लायसिन मॅक्स ( एल. ) मेर. , आणि रानटी सोयाबीन , ग्लायसिन सोजा सायएब . व झुक ह्यांचा समावेश होतो ."
आहे वाढतो,"ग्लायसिन सोजा हा ग्लायसिन मॅक्सचा रानटी पूर्वज आहे , आणि तो चायना , जापान , कोरिया , तायवान व रशियामध्ये जंगलात वाढतो ."
आहेत,"उपप्रजाती ग्लायसिनमध्ये कमीत कमी २५ रानटी ( वन्य ) बारमाही प्रजाती आहेत : उदाहरणार्थ ग्लायसिन कॅनेसिन्स एफ. जे. हर्म. आणि जी. टोमेंटेल्ला हयाटा ,"
आढळल्या,दोन्ही ऑस्ट्रेलिया व पापाउ न्यू गिनियामध्ये आढळल्या .
झाली जाणारे आहे,आफ्रिकामध्ये बारमाही सोयाबीनची { निनोटोनिया विघटी लागवड सुरू झाली आणि आता उष्ण कटिबंधात खूप दुरवर पसरलेले ( व्यापक स्वरूपात पिकविले जाणारे कुरणाचे पीक आहे .
पडेल पिकविल्या जाणार्‍या उगणार्‍या असलेले स्थापित करणे,"दीर्घ कालावधीपर्यंत मानवाला उपयोगी पडेल ह्या हेतूने पिकविल्या जाणार्‍या काही इतर पिकांप्रमाणे , आधुनिक सोयाबीनचे रानात उगणार्‍या प्रजातींशी असलेले संबंध कोणत्याही परिस्थितीत स्थापित करणे यापुढे जराही शक्य नाही"
उगवली जाणारी,ही खूप मोठ्या प्रमाणात उगवली जाणारी पिकाची सांस्कृतिक पारंपरिक जात
बदलते,सोया हे वाढ व सवयीनुसार बदलते .
बदलत राहते,वनस्पतीची उंची ही ०.२ ते २. मी.पेक्षा ( ०.६६ ते ६.५६ फूट ) कमी एवढी बदलत राहते .
ढाकली जातात,"शेंगा , खोडे , व पाने ही बारीक तपकिरी किंवा करड्या केसांनी ढाकली जातात ."
होण्याआधीच गळून पडतात,बियाणे होण्याआधीच पाने गळून पडतात .
येणारी फुलतात असतात,"चटकन नजरेस न येणारी स्वनिषेच्य ( स्वउपजाऊ ) फुले ही पानाच्या कक्षेत फुलतात आणि ती सफेद , गुलाबी किंवा जांभळी असतात ."
आहे,फळ ही केसाळ शेंग आहे जी तीन ते पाचांच्या गुच्छांमध्ये येते
असते असतात,प्रत्येक शेंग ही ०३-Aug सेंमी लांब असते आणि सामान्यपणे त्यात ०५-Nov मिमी व्यासाचे दोन ते तीन क्वचितच अधिक ) बियाणे असतात .
आढळतात,"सोयाबीन्स हे विविध आकारांत , आणि अनेक टरफलींमध्ये किंवा काळा तपकिरी निळा , पिवळा , हिरवा आणि ठिपकेदार वगैरे विविध बीजावरणाच्या रंगांत आढळतात ."
असते ठेवते,"परिपक्व शेंगाचे टरफल हे कठीण , जलावरोधी असते आणि हे बीजदल ( बीजपत्र ) व अधोबीजपत्र ( किंवा ह्यांना सुरक्षित ठेवते ."
फुटले फुटणार नाही,जर बीजावरण फुटले तर बियाण्याला अंकुर फुटणार नाही .
दिसणार्‍या म्हणतात असतो असते करण्यास करते,"बीजावरणावर दिसणार्‍या ठिपक्याला परागकेंद्र म्हणतात ( त्यात काळा तपकिरी फिकट , करडा व पिवळा ह्या रंगांचा समावेश असतो ) आणि परागकेंद्राचे एक टोक हे बीजांडद्वार असते , किंवा बीजावरणातील लहान छिद्र जे अंकुरणासाठी जलशोषण करण्यास मदत करते ."
असलेल्या होऊ शकते जगतात होतात,"असामान्यपणे प्रोटीनचे अति असलेल्या सोयाबीन्ससारख्या बियाण्यांचे शुष्कन होऊ शकते , तरीही जलशोषणानंतर ते जगतात व पुनरुज्जीवित होतात ."
करणार्‍या असल्याची आढळली,त्याला बियाण्याच्या पेशीच्या जीवनक्षमतेचे रक्षण करणार्‍या द्रावणीय कर्बोदकाची व्याप्ती सोयाबीन व मका ह्यांमध्ये असल्याची आढळली .
करण्यासाठीच्या दिले गेले होते,"१९९०च्या सुरुवातीला त्याला शुष्क अवस्थेत "" जैव पटले "" व प्रथिने ह्यांच्या संरक्षण करण्यासाठीच्या पद्धतींवर / तंत्रांवर पेटंट्स दिले गेले होते ."
असतो,"अनेक द्विदल धान्यांमध्ये ( अल्फाअल्फा , क्लोव्हर , ल्युपिन्स , वाटाणे , बीन्स , मसूर , सोयाबीन्स , भूईमूग व इतर ) त्यांच्या मूलसंस्थेच्या ( मूळतंत्राच्या ) ग्रंथींमध्ये र्हाजोबिया नावाच्या सहजीवी जीवाणूंचा समावेश असतो ."
करण्याची,"ह्या जीवाणूंमध्ये वातावरणातील नत्र निर्धारण करण्याची विशेष क्षमता ,"
असतात,अमोनियामध्ये आण्विक नत्र ( N2 ) असतात .
होतो असतो,"अमोनिया हा नंतर दुसर्‍या रूपात अमोनियममध्ये ( NH4+ ) रूपांतरित होतो , जो पुढील प्रतिक्रियेद्वारे ( काही ) वनस्पतींद्वारे वापरण्याजोगा असतो ."
आहेत,"ही व्यवस्था म्हणजे मूलग्रंथी ह्या द्विदल धान्यांसाठी नत्राच्या स्रोत आहेत ,"
बनवते,त्या तुलनेने ( सापेक्षतः त्यांना वनस्पतीच्या प्रथिनेंमध्ये समृद्ध बनवते .
असते असते,"एकूण , सोयाबीन तेल व प्रोटीन ह्यांचे प्रमाण वजनाने सुक्या सोयाबीन्समध्ये सुमारे ६०.००% असते ( व तेल २०.००% उर्वरित भागात ३५.००% कार्बोहायड्रेट व सुमारे ५.००% राख असते ."
असतात,"सोयाबीनच्या पिकांमध्ये अंदाजे ८.००% बियाण्याचे आवरण किंवा टरफले , ९०.००% बीजपत्रे व २.००% अधोबीजपत्राचे अक्ष ( किंवा असतात ."
आहे,सर्वाधिक सोयाचा प्रोटीन हा सापेक्षतः उष्णतास्थायी संग्रह प्रोटीन आहे .
शिजवण्याची असणार्‍या बनविणे होते,"ह्या उष्णतेच्या स्थिरतेमुळे उच्च तापमानावर अन्न शिजवण्याची गरज असणार्‍या सोय पदार्थाची उत्पादने उदाहरणार्थ टोफु , सोयचे दूध व मांसाभासी शाक प्रथिने ( सोयचे पीठ ) बनविणे शक्य होते ."
आहेत,परिपक्व सोयाबीन्सचे प्रमुख हे डायसॅकराइड सुक्रोज ( २.५ - ८.२%पर्यंत ) ट्रायसॅकराइड रॅफिनोज ( ०.१ = १.००% आहेत .
असलेल्या बनते,हे गॅलॅक्टोजच्या एक परमाणूशी संबंधित असलेल्या एका सुक्रोज परमाणूपासून बनते .
असलेल्या बनले,टेट्रासॅकलाईड स्टॅक्युज ( १.४ ते ४.१०% ) हे गॅलॅक्टोजच्या दोन परमाणूशी संबंधित असलेल्या एका सुक्रोजपासून बनले .
सुकण्यापासून करत नसतात,जरी आँलिगोसॅकराइड रॅफिनोज व स्टॅक्युज हे सुकण्यापासून सोयाबीनच्या बियाण्याच्या जीवनक्षमतेचे रक्षण करत तरी त्या पचनीय शर्करा नसतात .
फुगणे करतात,ट्रायसॅकराइड ट्रिहॅलोजच्या तुलनेत ही ह्या मनुष्यांतील व इतर मोनोग्रॅस्ट्रिक प्राण्यांमधील पोट फुगणे व उदरीय अस्वस्थता ह्यांमध्ये साहाय्य करतात .
करत करतात,"कार्बन डाय ऑक्साइड , हायड्रोजन , व मिथेन ह्यांसारखे वायू निर्माण करत स्थानिक सूक्ष्मजंतू हे आतड्यामधील अपाचित आँलिगोसॅकराइड्सचे विभाजन करतात ."
आढळत असल्यामुळे होत होतात,"दुग्धनीरमध्ये द्रावणीय सोय कार्बोहायड्रेट्स आढळत असल्यामुळे आणि किण्वनाच्या वेळी त्यांचे विभाजन होत कारणाने सोयचे कॉनसेंस्ट्रेट , सोय प्रोटीनचे विलिगीकरण , टोफु , सोयचा सॉस , आणि अंकुरित सोयाबीन्स हे फ्लॅटस क्रियेशिवाय होतात ."
खाल्ल्यामुळे होऊ शकतात करणे,"दुसर्‍या बाजूला ( दुसरीकडे रॅफिनोज व स्टॅक्युज ह्यांसारखे आँलिगोसॅकराइड्स खाल्ल्यामुळे काही फायदेशीर परिणाम होऊ शकतात , विशेषतः प्युट्रिफॅक्टिव्ह बॅक्टेरियांच्या विरोधात मोठ्या आतड्यामधील स्थानिक बिफिडोबॅक्टेरियांना प्रोत्साहित करणे ."
असतो,"सोयाबीन्समधील अद्रावणीय कार्बोहायड्रेट्समध्ये गुंतागुंतीचा पॉलिसॅकराइड सेल्युलोज , हेमिसेल्युलोज , व पेक्टिन ह्यांचा समावेश असतो ."
करू शकतो,सोयाबीन कार्बोहायड्रेट्सचे आधिक्याचे आहारातील फायबर म्हणून वर्गीकरण करू शकतो .
असतात असणारे होऊ शकतात,"सोयाबीन तेल किंवा बियाण्याच्या मेदयुक्त भागात चार फायटोस्टेरॉल्स असतात : मेदमुक्त सुमारे २.५०% भाग असणारे स्टिग्मास्टेरॉल , सायटोस्टेरॉल , कँपेस्टेरोल , आणि ब्रॅस्सिकॅस्टेरोल ; आणि ते स्टेरॉइड हार्मोन्समध्ये रूपांतरित होऊ शकतात ."
आहेत आढळतात,"नैसर्गिक पृष्ठसक्रियक ( साबण ) वर्गातील सॅपोनिन्स हे स्टेरॉल्स आहेत जे अन्नधान्य वनस्पतींच्या विविध प्रकारांत निसर्गतः आढळतात : द्विदल धान्ये , आणि बीन्स व पालक ते टॉमेटो , बाटाटे व ओट्सपर्यंतची कडधान्ये ."
असतात,"संपूर्ण सोयाबीन्समध्ये मेदमुक्त सोयच्या पिठामध्ये ०.१७ ते ६.१६% सॅपोनिन्स , ०.३५% ते २.३०% आणि टोफुमध्ये ०.०६ ते १.९०% असतात ."
आहेत,सोयाबीन व चणे ह्यांसराखी द्विदल धान्ये ही मानवी आहारातील सॅपोनिन्सचे प्रमुख स्रोत आहेत .
नसलेल्या असतो,"आहारात नसलेल्या सॅपोनिन्सच्या स्रोतांत अल्फाअल्फा , सूर्यफूल , औषधी वनस्पती व बारबास्को ह्यांचा समावेश असतो ."
आहे,उत्पादनाच्या प्रमाणानुसार ऊस हे जगातील सर्वात मोठे पीक आहे .
झाली मिळाले,२०१२मध्ये एफएओच्या अंदाजानुसार ९०पेक्षा जास्त देशांमध्ये २६ मिलिअन हेक्टर्स लागवड झाली ज्याद्वारे जगभरातून १.८३ विलिअन टन उत्पादन मिळाले .
आहे,ब्राझील हा जगातील सर्वात मोठा ऊस उत्पादक आहे .
आहे,"भारत , चीन , थायलंड , पाकिस्तान , मेक्सिको अशी ऊसाच्या उत्पादक देशांची उतरती क्रमवारी आहे ."
वेधणारी आहे,जगातील साखरेची मागणी हीच उसाच्या शेतीकडे लक्ष वेधणारी आहे .
वापरतात उरलेल्यासाठी वापरतात,८०.००% साखरेच्या निर्मितीसाठी ऊस वापरतात व उरलेल्यासाठी कंद वापरतात .
येते येते,जगातील वृत्तीय व समशीतोष्ण भागात उसाचे भरघोस पीक येते आणि थंड हवामानात साखरकंदाचे पीक भरघोस येते .
,"उसापासून साखरे व्यतिरिक्त फेलेरनम , काकवी , रम , काशसा ( ब्राझीलपासून एक पारंपारिक आत्मा ) उसाची चिपाडे आणि इथेनॉल ."
बनविण्यासाठी,"काही भागांमध्ये लोक उसाचा वापर पेन , चटया , पडदे आणि छपरे बनविण्यासाठी वापरतात ."
वाढलेला भाजून शिजवून करून खाल्ला जातो,"इडोनेशियातील काही बेटांवरील वसाहतींमध्ये कोवळा न वाढलेला फुलोरा कच्चा , भाजून , शिजवून आणि वेगवेगळे प्रकारे करून खाल्ला जातो ."
लागला,"भारतात , इ.स.पू सहाव्या आणि चौथ्या शतका दरम्यान आणि त्यापाठोपाठ पर्शिया व त्यानंतर ग्रीकमध्ये प्रसिद्ध मधमाश्यांरहित मधाच्या पोळ्याचा शोध लागला ."
स्वीकारले पसरविली,हे त्यांनी स्वीकारले आणि उसाची शेती आणि साखर सर्वदूर पसरविली .
करायला केली होते,काही व्यापार्‍यांनी साखरेचा व्यापार करायला सुरुवात केली - १८व्या शतकापर्यंत जे महागडे व विलासी व्यंजन होते .
होती,१८व्या शतकापूर्वी उसाची लागवड मोठ्या प्रमाणात भारता पुरती मर्यादित होती .
घडविणारी घडविणारी करणारी होते,"पारंपारिक संमिश्र परिणाम घडविणारी , राजकीय मतभेद घडविणारी , विविध कॅरिबियन , दक्षिण अमेरिकन , हिंदी महासागर आणि प्रशांत महासागरातील बेटांवरील राष्ट्रात सांस्कृतिक उत्क्रांती करणारी उसाची लागवड ही १९व्या व विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला कापसाच्या शेतीप्रमाणे स्थलांतराचे महत्त्वाचे कारण होते ."
असलेल्या फुटतात फुटतात असतात,उष्णदेशीय बारमाही गवत असलेल्या उसाच्या बियाणावर अनेक डोळे फुटतात आणि त्यातून अनेक अंकुर फुटतात जे विशेषत : चार मीटर उंच आणि सुमारे पाच सें.मी. व्यासाचे असतात .
वाढलेल्या होते असते,जेव्हा अंकुरांचे रुपांतर वाढलेल्या देठात होते तेव्हा ते साधारणतः संपूर्ण रोपाच्या ७५.००% असते .
वाढलेल्या असते,"संपूर्ण वाढलेल्या देठात ११-१६% फायबर , १२-१६% विद्राव्य साखर , २-३% अविद्राव्य साखर आणि ६३-७३% पाणी असते ."
करतो,"उसाच्या पिकावर हवामान , मातीचा प्रकार , सिंचन , खते , कीड , कीडनाशक औषधे , आणि सुगीचा काळ मोठा परिणाम करतो ."
होते,सामान्यतः उसाचे पीक दरवर्षी हेक्टरमागे ६०-७० टन होते .
बदलू शकतो,तसेच हा आकडा हेक्टरमागे ३० ते १८० टनांपर्यंत उसाच्या लागवडीच्या माहितीवर आणि त्याच्या मशागतीवर बदलू शकतो .
आहे वापरले जाते,ऊस हे नगदी पीक आहे पण ते जनावरांचा चारा म्हणूनही वापरले जाते .
ठरला,१९व्या व २०व्या शतकाच्या सुरुवातीला कापसाप्रमाणेच ऊस लागवड मोठ्या प्रमाणात माणसाच्या गुलामगिरीचे आणि स्थलांतराचे कारण ठरला .
सोडले,१८३३मध्ये इग्लंडात अनेक स्वतंत्र आफ्रिकन लोकांनी आपल्या पूर्वीच्या मालकाला सोडले .
द्यावे लागले,ह्यामुळे ब्रिटीश उसाच्या शेतकर्‍याला मोठ्या आर्थिक संकटांना तोंड द्यावे लागले .
करण्यासाठी करणारी आहे,गरम दमट शेतात कष्ट करण्यासाठी नियमित विनम्र आणि कमी दरात काम करणारी कामगार शक्ती आवश्यक आहे .
शोधले,ब्रिटिशांनी स्वस्त शेतमजूर शोधले .
मिळाले,"त्याना ते चीन , पोर्तुगाल आणि प्रामुख्याने भारतात मिळाले ."
बांधणारी आणली होती,"ब्रिटिशनी बांधणारी वेठबिगारी नावाची एक नवीन कायदेशीर प्रणाली आणली , जी एका प्रकारे गुलामगिरीच होती ."
म्हणण्यापेक्षा म्हटले जावू लागले,त्यांना गुलाम म्हणण्यापेक्षा असंघटित कामगार म्हटले जावू लागले .
आणलेल्या वापरले जाऊ लागले,भारतीय व आग्नेय आशियातील लोक पूर्वी गुलाम म्हणून आणलेल्या आफ्रिकी लोकांच्या ऐवजी ह्या प्रणालीच्या माध्यमातून संपूर्ण ब्रिटीश साम्राज्यात उसाच्या लागवडीसाठी वापरले जाऊ लागले .
झाली,१८३६मध्ये उसाच्या लागवडीसाठी असंघटित कामगारांची पहिली तुकडी भारतातून रवाना झाली .
आहे नाही,"अशाप्रकारे कणीस आणि पाव हा पदार्थ अमेरिकेत , कॅनडात , इंग्लडमध्ये , सायप्रस आणि दक्षिण अमेरिकेतील काही भागात आणि ब्लंकन्समध्ये प्रसिद्ध आहे पण युरोपमधील काही देशात हा अजिबात माहित नाही ."
विकले जात,वाटोळा पावावर कॉर्न १९व्या शतकाच्या सुरवातीला न्यूयॉर्क शहराच्या गरीबांद्वारे विकले जात असे
दिसणार्‍या आहेत,"आजच्या मोठ्या शहरांतील रस्त्यावर दिसणार्‍या अनवाणी “ हॉट कॉर्न मुली ” ज्या हॉटडॉग , चुरोच्या गाड्या आणि फळांचे स्टॉल यांच्या जनक आहेत ."
शिजवलेले करू शकतो वापरू शकतो,"शिजवलेले किंवा कच्चे बीजक हे कणसापासून वेगळेही करू शकतो आणि अतिरिक्त पदार्थांमध्ये भाजी म्हणून , सालाड , सजावटी इत्यादींसाठी वापरू शकतो ."
किसून करू शकतो शिजवलेल्या वापरू शकतो,"वैकल्पिकरित्या कोवळे कच्चे बीजक हे कणसापासून किसून वेगळेही करू शकतो व विविध प्रकारच्या शिजवलेल्या पदार्थांमध्ये वापरू शकतो , जसे मकापुरी , टॅमलेस् , पमोल्हस , चुरोकेक्स , आइस्क्रिमस् , इत्यादी"
आहे,मक्याचे पीठ घरी स्वयंपाकात आणि अनेक औद्योगिक अन्नपदार्थांच्या उत्पादनातील एक प्रमुख घटक आहे .
आहे,"मका हे एक प्रमुख स्टार्च स्त्रोत , खाद्य तेल ( कॉर्न तेल ) आणि ग्लूटेन आहे ."
करून करू शकतो असलेला काढण्यासाठी करू शकतो,"मक्याच्या स्टार्चवर हायड्रोलाइज्ड आणि एन्झिमॅटिकली प्रक्रिया करून सिरप तयार करू शकतो , विशेषतः उच्च फलशर्करा असलेला मक्याचा सरबत , मधुरक , आणि धान्यदारू काढण्यासाठी आंबवले व ऊर्ध्वपातनही करू शकतो ."
मिळवलेली आहे,मक्यापासून मिळवलेली धान्यदारू ही बुर्बऑन व्हिस्कीचा पारंपारिक स्रोत आहे .
केला जातो,काही वेळा मक्याचा वापर बिअरसाठी स्टार्च स्रोत म्हणून केला जातो .
होणार्‍या खाण्यासाठी वापरला जातो,अमेरिकेत उत्पादित होणार्‍या मक्याच्या भागापैकी सुमारे १ ४० भाग माणसांच्या खाण्यासाठी वापरला जातो .
चरण्यासाठी कापलेल्या बनवलेले पिकविला जातो,"युनायटेड स्टेट्स आणि कॅनडामध्ये , मका मुख्यतः जनावरांसाठी चरण्यासाठी वैरण व ओला चारा ( कापलेल्या मक्यापासून बनवलेले अंबवण ) किंवा धान्य म्हणून पिकविला जातो ."
आहे,"मक्याचा आहार हा काही जनावरांच्या व्यावसायिक अन्नपदार्थांमधील एक महत्त्वाचा पदार्थ आहे , जसे डॉगफूड ."
वापरतात म्हणतात,मका हे माश्यांचे खाद्य म्हणूनही वापरतात ज्याला डफ् बॉल म्हणतात .
टाकून केलेल्या आहे,हे युरोपमध्ये गळ टाकून केलेल्या मासेमारीसाठी खूप आहे .
बनवू शकतो,"मकाच्या स्टार्चपासून प्लॅस्टीक , फॅब्रिक्स ऍढेसीव्ह आणि इतर अनेक रासायनिक उत्पादनेदेखील बनवू शकतो ."
दळून करून केल्या जाणार्या वाढवण्यासाठी केला जातो,भरपूर पाण्यात मका दळून प्रक्रिया करून तयार केल्या जाणार्या मक्याचा निमज्जन अर्काचा वापर जैवरसायनिक उद्योग आणि संशोधनात अनेक प्रकारचे सूक्ष्मजीव वाढवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर केला जातो .
केला जातो,हा गण होमोप्टेरा आणि हिटिरोप्टेरा अशा दोन उपगणांमध्ये विभाजित केला जातो .
असतात असतो,"होमोप्टेरामध्ये पंख ही एकसमान असतात , तर हिटिरोप्टेरामध्ये पंखांच्या टोकावरचा भाग हा उर्वरित भागापेक्षा अधिक अंतस्त्वचेचा असतो ."
असते असतो होते,"रूपांतरण / कायापालट हे बहुधा क्रमिक असते / असतो , आणि क्वचितच पूर्ण होते ."
बनलेला असतो असतो,"हा उपगण एका खूप विविध गटाचा बनलेला असतो , ज्यात अॅफिड , कॉक्सिडिया ( खवला कीटक / शल्क कीटक , व्हाईटफ्लाय , तुडतुडा , सिलिड , प्लांट-हॉपर , स्पिट्टल बग , आणि लँटर्न बग ह्यांचा समावेश असतो ."
करणारे पाडणारे शोषून घेणारे आहेत होतो,त्यांचे भेदन करणारे ( भेगा पाडणारे ) शोषून घेणारे तोंडाचे भाग आहेत आणि त्यांचा प्रायः अपूर्ण कायापालट होतो
होत नाही,त्यांचा नेहमी पूर्ण विकास होत नाही .
होतो,"तरीही , खासकरून नरांमध्ये , त्यांचा कायापालट कधीकधी पूर्ण होतो ("
होतो,त्यांचा पूर्ण विकास होतो .
केल्यामुळे केल्यामुळे झाले आहे,"ह्या उपगणातील सदस्यांना , खासकरून अॅफिड व तुडतुडा , वनस्पतीमधील विषाणूंच्या पारेषणामध्ये रोगवाहक म्हणून योगदान केल्यामुळे रोगवाहकाचे काम केल्यामुळे विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे ."
असलेले करतात,८०%पेक्षा जास्त कीटक रोगवाहक हे ह्या उपगणाशी संबंधित असलेले प्लांट व्हायरस व रोगकारी जंतूंचे पारेषण करतात .
शोषून घेणारे करणे आहे,"अॅफिड , काही स्केल , आणि इतर शोषून घेणारे कीटक ह्यांचे विशेष लक्षण हनिड्युचे उत्पादन करणे आहे ."
पडणारी असते करत आहेत,ही पानांवर किंवा वनस्पतीच्या खालील कोणत्याही भागावर किंवा झाडावर पडणारी साफ चिकट शीट असते त्याच्यावर अॅफिड आपले पोषण करत आहेत .
ओळखली जाणार्‍या होतात,हनिड्यु लेपित वस्तू ह्या काजळीमय बुरशी म्हणून ओळखली जाणार्‍या एका किंवा अधिक काळ्या किंवा तपकिरी बुरशीने लगेच वेष्टित / आच्छादित / आवृत होतात .
देतो,"पढील विभागांमध्ये , आम्ही अॅफिड , खवला कीटक / शल्क कीटक , आणि व्हाईटफ्लाय ह्यांच्याविषयी काही संक्षिप्त माहिती देतो ."
असलेले असतात करतात,"अॅफिड हे लांब सुमारे लांब कोमळ शरीर असलेले कीटक असतात , जे भाज्या , शेतावरील पिके , व फळझाडे ह्यांच्यासहित जवळजवळ सर्व आतील व बाहेरील वनस्पतींवर आक्रमण करतात ."
आहेत करतात करतात,"अॅफिडच्या हजारो विविध प्रजाती आहेत , काही फक्त एकाच वनस्पतीवर आक्रमण करतात आणि अनेक अॅफिड अनेकांवर आक्रमण करतात ."
असणे आढळणारे आहे,त्याच्या शरीराच्या पाठच्या टोकांवर शृंगिका नावाच्या दोन नलिकांचे अस्तित्व / शृंगिका नावाच्या दोन नलिका असणे हे सर्व प्रजातींमध्ये एक सर्वसामान्य आढळणारे लक्षण ( गुणवैशिष्ट्य आहे .
स्रवतात,शृंगिकांतून संरक्षणात्मक पदार्थ स्रवतात .
असतात असतात पाहण्यास असते,"काही प्रजातींमध्ये ते खूप लांब असतात , तर इतरांमध्ये ते खूप असतात व पाहण्यास कठीण असते ."
शोषून घेऊन करतात सोडतात,"अॅफिड हे त्यांच्या चोचींमधील अन्ननलिकेतून वनस्पतीमधील रस शोषून घेऊन पोषण करतात , तर त्याचवेळी खाद्यात लाळ सोडतात ."
नसतात,थोड्या प्रमाणात सुळसुळाट हे प्रायः वनस्पतींना हानिकारक नसतात
वळणे जाणे असते होते,"अॅफिडच्या जास्त लोकसंख्येमुळे पानमुरड ( पान वळणे , ताजेपणा जाणे , कोंब वाढीवरील कुंठन रोग , आणि अॅफिडचे असामान्य व गुंतागुंतीचे जीवनचक्र असते , त्यामुळे तुलनेने थोडक्या कालावधीत प्रचंड लोकसंख्या निर्माण होते ."
जगतात,अनेक प्रजाती ह्या हिवाळाभर जगतात (
चिकटकून असतात,जिवंत कारण फलित अंडी ( निषेचित अंडी वनस्पतींच्या खोडांवर किंवा इतर भागांवर चिकटकून असतात .
येणारी असतात बनतात,ह्या अंड्यांतून बाहेर येणारी डिंबे ही स्टेम मदर नावाच्या पक्षहीन माद्या असतात / बनतात .
करतात उबवेपर्यंत ठेवतात पिले यावीत,"स्टेम मदर ह्या अनिषेकजननिकरीत्या पुनरुत्पादन करतात , आणि ते त्यांच्या अंडी उबवेपर्यंत त्यांच्या शरीरांतच ठेवतात जेणेकरून पिले जिवंत जन्माला यावीत ."
असतात होतात करण्यास करतात,सर्व पिले ही माद्या असतात ज्या लगेच परिपक्व / प्रौढ होतात आणि त्याच पद्धतीने पुनरुत्पादन करण्यास सुरू करतात .
दिसून येते असतो,"शरद ऋतूमधील अधिक लहान दिवस व अधिक थंड तापमानामुळे , एक पिढी दिसून येते ज्यात दोन्ही नर व माद्या ह्यांचा समावेश असतो ."
घालतात,"समागमानंतर , ह्या माद्या फलित अंडी निषेचित अंडी घालतात"
राहतात येणार्‍या पडतात,ज्या पूर्ण हिवाळा जिवंत राहतात व शेवटी येणार्‍या वसंत ऋतूत स्टेम मदर बाहेर पडतात .
आहे दिसतात,हे किटक एक प्रकरचा विशिष्ट गट आहे जे विशिष्ट किटकांपेक्षा खूप दिसतात .
असतात दिसणारे नसतात करणार्‍या चिटकून राहतात,"ते खूप लहान , अचल असतात व त्यांना दिसणारे पाय व मिश्या नसतात , आणि ते पोषण करणार्‍या वनस्पतीवर घट्ट चिटकून राहतात ."
असणार्‍या करून करतात,"अॅफिडप्रमाणे , खवला किटक हे त्यांच्या लांब दोर्‍यासारख्या असणार्‍या तोंडाच्या भागांचा वापर करून वनस्पतीच्या रसावरही पोषण करतात ."
असलेल्या होऊ शकतो,मोठ्या प्रमाणात ग्रस्त असलेल्या वनस्पतींची वाढ असमाधानकारकपणे आणि डहाळ्या व फांद्यांचा प्ररोह रोग होऊ शकतो .
होऊन मरून जाते,"कधीकधी , एखादी पोषक वनस्पती खूप अशक्त होऊन मरून जाते ."
असतात असताना राहण्याच्या योजिले केले पाहिजेत,प्रौढ खवला किटक हे किटकनाशकांपासून मेणयुक्त आवरणांनी / आवरणांमुळे सुरक्षित असतात म्हणून नियंत्रण उपाय हे अपरिपक्व किटक असुरक्षित असताना किंवा हिवाळाभर जिवंत राहण्याच्या अवस्थेत योजिले / केले पाहिजेत .
राहण्याच्या असतात रांगणार्‍या करण्यासाठी पडणार्‍या होणे आहे,"सुप्त तेल हे सर्वाधिक प्रजातींचे हिवाळाभर जिवंत राहण्याच्या अवस्थेत प्रभावकारी असतात , तर रांगणार्‍या पिलांच्या अंडी उबवणीच्या वेळा / तारखा निर्धारित करण्यासाठी उन्हाळी फवार्‍यांसाठी किटकनाशकांना बळी पडणार्‍या किटकाच्या प्रजातींची अचूक ओळख होणे गरजेचे आहे ."
केले जातात,"शल्क किटक हे पुढील दोन गटांमध्ये विभाजित केले जातात : चिलखती शल्क कीटक , व मऊ शल्क कीटक ."
देण्याचे स्रवून करतात,चिलखती शल्क किटक असे नाव देण्याचे कारण की ते त्यांच्या संपूर्ण शरीरांवर स्रवून एक सुरक्षा कवच तयार करतात .
राहतात,सर्वाधिक प्रजाती ह्या अंड्यांच्या स्वरूपात मादीच्या आवरणाच्या खाली पूर्ण हिवाळा जिवंत राहतात .
रांगणारी येतात करतात,"वसंत ऋतूत , अंड्यांतून लहान रांगणारी पिले बाहेर येतात जी नवीन खाद्याच्या ठिकाणी स्थलांतर करतात ."
पिले करतात घालतात करतात,"काही दिवसांनंतर , ती पिले एका ठिकाणी आपले वास्तव्य कायम करतात , त्यांचे तोंडाचे भाग आत घालतात , आणि आपले पोषण सुरू करतात ."
स्रवून करतात गळून पडतात,लगेच ते स्रवून सुरक्षा आवरण तयार करतात व त्यांचे पाय गळून पडतात .
दिसणारी दिसण्यास होण्याआधीच होऊ शकते,वनस्पतींवर डोळ्यांना दिसणारी लक्षणे दिसण्यास सुरू होण्याआधीच नकळत मोठी किटकांची संख्या निर्माण होऊ शकते
होऊ शकते,कीटकांच्या संख्येत मोठी वाढ होऊ शकते ) .
असतात,"सामान्यपणे , मऊ शल्क कीटक हे चिलखती शल्क कीटकांपेक्षा अधिक मोठे व अधिक बहिर्वक्र असतात ."
झाकून घेतात होणारे नसल्यामुळे दिले आहे,"मऊ शल्क कीटक हे सामान्यपणे स्वतःला मेणाने झाकून घेतात , परंतु त्यांच्याजवळ विलगी वेगळे होणारे सुरक्षा आवरण नसल्यामुळे त्यांना चिलखती शल्क कीटक असे नाव दिले आहे ."
राहतात,सर्वाधिक मऊ शल्क कीटक हे हिवाळाभर अपरिपक्व फलित माद्या म्हणून जिवंत राहतात .
शोधल्यानंतर केल्यानंतर रांगणारी करतात करतात,योग्य पोषणाची ठिकाणे शोधल्यानंतर / सुनिश्चित केल्यानंतर रांगणारी पिले एका ठिकाणी आपले वास्तव्य कायम करतात व पोषण सुरू करतात .
झाले गळून पडतात राहतात राहण्यासाठीच्या शोधण्यासाठी रांगू शकतात,"एकदा का ते स्थायी झाले की काही प्रजातींचे पाय गळून पडतात , परंतु इतरांचे तसेच राहतात व ते पानझडीत हिवाळाभर जिवंत राहण्यासाठीच्या योग्य जागा शोधण्यासाठी कमी अंतर रांगू शकतात ."
होय,सर्वाधिक संहारक मऊ शल्क कीटकांपैकी एक म्हणजे कॉटनी कुशन स्केल होय .
पसरलेला आहे,"हा विविधाहारी कीटक , जो जगभर पसरलेला सायट्रस वंशातील / वर्गातील एक महत्त्वाचा कीटक आहे ,"
पिकणार्‍या पसरलेला आहे,सध्या हा कीटक पेरसियाच्या सायट्रस वर्गातील वनस्पती पिकणार्‍या क्षेत्रांमध्ये मोठ्या प्रमाणात पसरलेला आहे .
आहे आहे झाकलेले आहे,"आयसेरिया पर्चेसीची ( संत्र्यावरील कापसी कोड ) प्रौढ मादी हा एक विशिष्ट प्रकारचा कीटक आहे , जो आकारमानानेही खूप मोठा आहे , व त्याचे शरीर मेणाच्या स्तराने झाकलेले तपकिरी रंगाचे पिंगट रंगाचे आहे ."
दिसणारा आहे स्रववली जाते,"कीटकाचा सर्वाधिक ठळक स्पष्ट दिसणारा ) भाग हा मोठी , पांढरी , चूणित अंड्याची पिशवी आहे जी मादीद्वारे स्रववली जाते ."
उडणारे असतात असलेल्या मिळाले आहे,व्हाईटफ्लाय हे लहान उडणारे कीटक असतात व त्यांच्या पंखांवर व शरीरावर असलेल्या गुळमुळीत पांढर्‍या मेणामुळे हे नाव त्यांना मिळाले आहे .
दिसत असतात दिसायला असतात दिसतात,ज्यावेळी अपरिपक्व अवस्था ह्या अधिक स्पष्ट दिसत असतात त्यावेळी प्रौढ व्हाईटफ्लाय हे दिसायला सारखे असतात / दिसतात .
असलेल्या दिसून आला नाही,पारंपरिक पंक्ती किंवा ग्रिड पद्धती ह्यांचा समावेश असलेल्या लागवड पद्धतींचा दोन्ही आवरण पिकामध्ये आवरण पिकाच्या उत्पादनावर किंवा तण उत्पादनावर लक्षणीय परिणाम दिसून आला नाही .
काढला असू शकते,एआरएसच्या वैज्ञानिकांनी असा निष्कर्ष काढला की वाढत्या रोपांचे दर ही तण नियंत्रणाची परिणामकारी पद्धत असू शकते .
करू शकतात थांबवू शकतात करू शकतात,"त्याचे पद्धतीने आवरण पिकांची अॅल्लिलोपॅथिक गुणधर्म हे तणांचा नाश करू शकतात , ते रोगचक्र थांबवू शकतात आणि जीवाणूजन्य व बुरशीजन्य रोग , व परजीवी सूत्रकृमी ह्यांची संख्या कमी करू शकतात ."
होताना होणारी स्रवून करताना दर्शविल्या गेल्या आहेत,राईसारख्या ब्रास्सिकासिए कुटुंबातील प्रजाती ह्या त्यांच्या वनस्पतीतील पेशी ऊतींमध्ये ग्लुकोसिनोलेड संयुगे कमी होताना नैसर्गिकरित्या तयार होणारी विषारी रसायने स्रवून बुरशीजन्य आजाराची संख्या कमी करताना मोठ्या प्रमाणात दर्शविल्या गेल्या आहेत .
पाहतात करण्यासाठी केला जातो,"काही पिकांचा वापर हा जंतूंना पीक मूल्यापासून दूर आणि जंतू अधिक अनुकूल निवासस्थान म्हणून पाहतात त्या दिशेने आकर्षित करण्यासाठी तथाकथित फास पीक "" म्हणून केला जातो ."
करू शकतात,"पिकांमध्ये , शेतांमध्ये , किंवा भूदृश्यांमध्ये फास पीक क्षेत्रे तयार करू शकतात ."
घेतले जाते घेतले जात आहे,अनेक केसींमध्ये त्याच ऋतूमध्ये फास पीक घेतले जाते जसे खाद्य पीक घेतले जात आहे .
करण्यासाठी झाल्यावर अडकल्यावर व्यापलेल्या मारू शकतो,जंतूंची लोकसंख्या कमी करण्यासाठी जंतू पुरेश्या अशा मोठ्या संख्येने फासाकडे आकर्षित झाल्यावर फासात अडकल्यावर ह्यां फास पिकांद्वारे व्यापलेल्या मर्यादित क्षेत्रावर कीटकनाशक मारू शकतो .
काढण्यासाठी घेऊन जातात,"काही सेंद्रिय पद्धतीमध्ये , शेतकरी हे कीटकांना वनस्पतींमधून व शेतातून बाहेर काढण्यासाठी एक मोठे व्हॅक्यूम आधारित उपकरण घेऊन फास पिकात जातात ."
मिळण्यास होण्यासाठी वापरण्याचा दिला आहे,सेंद्रिय स्ट्रॉबेरी उत्पादनात लिगस बगवर नियंत्रण मिळण्यास मदत होण्यासाठी ही पद्धत वापरण्याचा सल्ला दिला आहे .
पुरवून करण्यासाठी केला जातो,कीटकांच्या नैसर्गिक परभक्षींना त्यांच्या निवासस्थानाचे घटक पुरवून आकर्षित करण्यासाठी इतर आवरण पिकांचा वापर केला जातो .
ओळखला आहे करून केले जाते,"हा निवासस्थानाची वाढ म्हणून ओळखला जणारा असा एक जैविक नियंत्रण प्रकार आहे , परंतु हे आवरण पिकांचा वापर करून साध्य केले जाते ."
आहेत बनणारे दर्शवतात,"आवरण पिकाचे अस्तित्व व परभक्षी / कीटकांच्या संख्येची गतिकी ह्यांच्यामधील संबंधावरील निष्कर्ष हे मिश्रित आहेत , जे एक विशेष एकत्रित कीटक व्यवस्थापन धोरणासाठी चांगल्या प्रकारे पूरक बनणारे , विशिष्ट आवरण पिकाचे प्रकार व व्यवस्थापन पद्धतींविषयी सविस्तर माहितीची गरज दर्शवतात ."
ठेवण्यास करते ओळखली जाते,उदाहरणार्थ सेंट्रल कॅलिफोर्निया लिंबूच्या बागांमध्ये परभक्षी कीड ईयुसेइअस टुलारेनसिस ( कोंगडोन ) ही पेस्ट सायट्रस थ्रिप्सवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत करते यासाठी ओळखली जाते .
आढळले होण्यासाठी दिले मिळाले करण्यासाठी होण्यासाठी आणू शकतात,"संशोधकांना हे आढळले की अनेक विविध द्विदल जातीच्या आवरण पिकांची लागवडीने / लागवडीमुळे ( जसे वूल्लीपॉड व्हेट्च , न्यूझीलंड व्हाईट क्लोव्हर , आणि ऑस्ट्रिलियन विंटर पी ई. टुलॅरेन्सिस लोकसंख्येमध्ये मौसमी वाढ होण्यासाठी भरण खाद्य स्रोत म्हणून पुरेसे पराग दिले / मिळाले , जे योग्य वेळेसह सायट्रस थ्रिप्सच्या जंतूंची लोकसंख्या कमी करण्यासाठी / होण्यासाठी संभवतः पुरेसा परभक्षी दबाव आणू शकतात ."
चर्चिलेल्या करण्यासाठी केला गेला सुधारतात,"जरी सर्वसाधारणपणे आवरण पिकांचा वापर वरील चर्चिलेल्या उद्देशांपैकी एक उद्देश पूर्ण करण्यासाठी केला गेला , तरी ते वन्यजीवनासाठी अनेकदा एकाचवेळी फार्मचा / शेतजमिनीचा आवास सुधारतात ."
मिळतो,आवरण पिकांच्या वापरामुळे नगदी पिकाच्या आवर्तनासाठी पिकाच्या विविधतेचा कमीत कमी एक आणखी आयाम मिळतो .
नसल्याने असते होतो होते,"आवरण पीक हे विशिष्टरित्या महत्त्वाचे नसल्याने त्याचे व्यवस्थापन सामान्यपणे कमी तीव्र असते , ज्यामुळे शेतात एक "" सौम्य "" मानवी प्रभावाचा मार्ग उपलब्ध होतो / प्रभावाची संधी उपलब्ध होते ."
पाहता करणाऱ्या झालेल्या केल्यावर होण्यासाठी होईल वाढवते,"तुलनात्मकदृष्ट्या ( पाहता हस्तक्षेप न करणाऱ्या ह्या व्यवस्थापनाचा , आवरण पिकांच्या प्रस्थापितीकरणामुळे शेतावर निर्माण झालेल्या वाढीव अनेकविधतेशी मिलाफ केल्यावर , वन्यजीवांच्या वैविध्याच्या एका उच्चतर पातळीला आधारभूत होण्यासाठी एक अधिक व्यामिश्र पोषण संरचना विकसित होईल ह्याची शक्यता वाढवते ."
गाणार्‍या केली,एका अध्ययनात संशोधकांनी संधिपाद ( आर्थोपोडा ) व गाणार्‍या पक्ष्यांच्या प्रजातींची रचना आणि दक्षिण युनायटेड स्टेट्समध्ये परंपरागत तसेच आवरण पिकाची कापसाची शेते ह्यांच्यामध्ये तुलना केली .
घेतल्या जाणार्‍या केली गेली वाढण्यास ठेवली होती,"आवरण पिके घेतल्या जाणार्‍या कापसाच्या शेतांमध्ये क्लोव्हरची लागवड केली गेली , जी आधीच्या कापसाच्या वाढीच्या काळादरम्यान ( स्ट्रीपकव्हर क्रॉपिंग ) कापसाच्या पंक्तींमध्ये वाढण्यास ठेवली होती ."
आढळले गाणार्‍या होती,स्थलांतर व प्रजननच्या काळात त्यांना असे आढळले की गाणार्‍या पक्ष्यांची घनता ही एकत्रित क्लोव्हर आवरण पिकासह कापसाच्या शेतांमध्ये पंरपरागत कापसाच्या शेतांपेक्षा Jul-२० पट अधिक जास्त होती .
घेतल्या जाणार्‍या होते मिळणार्‍या वाढता होता,"सर्वाधिक सॉंगबर्ड प्रजननाच्या काळात आवरण पिके घेतल्या जाणार्‍या क्लोव्हरच्या शेतांमध्ये संधिपादाची ( आर्थोपोडा ) विपुलता आणि जीववस्तुमान ( बायोमास ) हेदखील अधिक जास्त होते , जो क्लोव्हरपासून मिळणार्‍या फुलाच्या मकरंदचा वाढता पुरवठा होता ."
करून मिळणार्‍या वाढवला,"ह्या क्लोव्हर आवरण पिकाने आवरण व समावेशन जागा उपलब्ध करून , आणि अत्यधिक आर्थोपोडच्या लोकसंख्येपासून मिळणार्‍या वाढत्या अन्नस्रोताद्वारे सॉंगबर्डचा निवास वाढवला ."
होऊ शकतो,रासायनिक खताच्या रचनेमुळे / वापरामुळे पिकाच्या अपटेकच्या कार्यक्षमतेवर लक्षणीयरित्या परिणाम होऊ शकतो .
होणार्‍या करून उरलेले बुझवून आहे,पोषकद्रव्याचा वापर व त्याची कार्यक्षमता ह्यांच्यावर होणार्‍या अवषेषाच्या विस्थापनाच्या ( मशागत करून किंवा शून्य मशागतीत पृष्ठभागावर उरलेले बुझवून परिणामाचा अभ्यास चालू आहे .
काढण्याची करण्यासाठी आहे,म्हणून पिकाच्या अवशेषामधील पोषकद्रव्यांच्या खताचे सममूल्यांक काढण्याची पद्धत हे पिकाच्या अवशेषांचे आंशिक मूल्यांक अंदाजित करण्यासाठी एक योग्य मार्गदर्शक आहे .
टिकून राहिलेल्या आहे दिलेले ओळखल्या जाणार्‍या घेऊ शकतो,"क्रॉप वाईल्ड रेलेटिव्ह सीडब्ल्युआर ही वन्य वनस्पती लागवडीमुळे टिकून राहिलेल्या वनस्पतीशी खूपच संबंधित आहे , जिचा व्हाव्हिलोव्ह सेंटर्स आद्य वनस्पतिशास्त्रज्ञ निकोलै व्हाव्हिलोव्हसाठी दिलेले नाव म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या क्षेत्रांमध्ये भौगोलिक उगमांचा शोध घेऊ शकतो ."
टिकून राहिलेल्या असू शकते असलेली,"ती लागवडीमुळे टिकून राहिलेल्या वनस्पतीमधील एक वन्य पूर्वज असू शकते , किंवा दूसरी खूपच पुष्कळची संबंधित असलेली टॅक्सॉन ."
सुधारण्यासाठी आहे,क्रॉप वाईल्ड रिलेटिव्हज् हे कृषी उत्पादन सुधारण्यासाठी व स्थायी कृषी-पर्यावरणासाठी अतिशय महत्वाचे स्रोत आहे .
करण्यात ठरू शकतात,"वातावरणीय बदलामुळे व अधिक जास्त पर्यावरणीय अस्थिरतेमुळे , सीडब्ल्युआर हे नवीन भावी काळासाठी अन्न सुरक्षा निश्छित करण्यात एक महत्त्वाचे स्रोत ठरू शकतात ."
होते कळले,निकोलै व्हाव्हिलोव्ह हे असे एक रशियन पहिले वनस्पतिशास्त्रज्ञ होते ज्यांना २०व्या शतकाच्या सुरूवातीलाच क्रॉप वाईल्ड रिलेटिव्हज्चे महत्त्व कळले .
सुधारण्यासाठी मिळणारे वापरले जात आहेत,पिकाची गुणवत्ता व उत्पन्न सुधारण्यासाठी सीडब्ल्युआरपासून मिळणारे आनुवांशिक पदार्थ हजारो वर्षांपासून मानवाद्वारे वापरले जात आहेत .
वापरत आहेत वाढविण्यासाठी सुधारण्यासाठी उगविला जातो,"शेतकरी हजारो वर्षांपासून पारंपरिक प्रजनन पद्धती वापरत आहेत , वन्य मका ( जी मेक्सिकन हा नियमितपणे नैसर्गिक संकरण मिश्र पैदास वाढविण्यासाठी व उत्पन्न सुधारण्यासाठी मक्यासोबत उगविला जातो ."
असलेली सुधारण्यासाठी वापरले आहेत,"अगदी अलिकडे , भात ओरिजा साटिव्हा , टॉमेटो सोलॅनम लायकोपरसिकम आणि द्विदल धान्ये ह्यांसारखी अधिक प्रमाणात असलेली पिके सुधारण्यासाठी वनस्पती पैदासकारांनी सीडब्ल्युआर जीन्स वापरले आहेत ."
पुरविले आहेत मिळणारे आहेत,"सीडब्ल्युआरनी पिकांना अनेक उपयोगी जीन्स पुरविले आहेत , आणि आता सर्वाधिक प्रमुख पिकांच्या आधुनिक प्रजातींमध्ये त्यांच्या वाईल्ड रिलेटिव्हजपासून मिळणारे जीन्स आहेत ."
वापरल्या जाणार्‍या देऊ करणार्‍या असलेल्या आहेत,"म्हणून सीडब्ल्युआर ह्या अन्न , वैरण व चार्‍याची पिके , औषधी वनस्पती , कॉन्डिमेन्ट , शोभेचे झाड , आणि वन्य प्रजाती ह्यांच्यासहित सामाजिक-आर्थिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्रजाती , तसेच औद्योगिक तेल व फायबर ह्यांसारख्या उद्देशांसाठी वापरल्या जाणार्‍या वनस्पती , आणि ज्या फायदेशीर गुण देऊ करणार्‍या अशांशी संबंधित असलेल्या वन्य वनस्पती आहेत ."
करणार्‍या पोहचवणार्‍या म्हणतात देत असला,"लोकांना किंवा त्यांच्या प्राण्यांना , पिकांना , किंवा संपत्तीची हानी करणार्‍या किंवा नुकसान पोहचवणार्‍या कोणत्याही प्राण्याला किंवा वनस्पतीला "" कीटक कीड ) म्हणतात , जरी उपद्रव ( त्रास ) देत असला तरी ."
कुडतरणारे असलेले आहेत,"कीटक हे कीटक , अळी कीड , टीक , उंदीर , घूस आणि इतर कुडतरणारे प्राणी , स्लग , गोगलगायी , सूत्रकृमी , कोष्ठकृमी , तणे , बुरशी , जीवाणू , विषाणू ह्यांच्यासहित असलेले जीवांचे एक विस्तृत स्पेक्ट्रम आहेत ."
येणारी पोहचविणारी दिलेली नाही केलेला नाही,"वन्य कीटक , संग्रहित उत्पादनावर येणारी कीटके , आणि पशुधनाला नुकसान पोहचविणारी कीटके ह्यांची माहिती येथे दिलेली नाही ( ह्यांचा उल्लेख येथे केलेला नाही ."
टाळण्यासाठी व्हावा वापरल्या गेलेल्या दाखविण्यात आली आहेत,"विविध खाद्यांतर्गत एकाच कीटकाचा उल्लेख टाळण्यासाठी / न व्हावा यासाठी , सध्याच्या लेखकाद्वारे आधीच वापरल्या गेलेल्या प्राणीशास्त्रीय वर्गीकरणशास्त्रानुसार कीटके दाखविण्यात आली आहेत ."
करणार्‍या केले आहे,शेतातील पिकांचा व फळझाडांचा नाश करणार्‍या महत्त्वाच्या कीटकांचे फक्त सारांश / थोडक्यात वर्णन ह्यात केले आहे .
आहेत,पेरसियामध्ये ह्या गणाचे सर्वात महत्त्वाचे हानिकारक कीटक टोळ आणि मोल क्रिकेट हे आहेत .
होते होत नाहीत असतात असतात खोदण्यासाठी असतात असतात असतो,"त्यांचे रूपांतरण / कायापालट अपूर्ण होते ( ते पूर्णपणे विकसित होत नाहीत , आणि भूमिगत सवयीसाठी त्या विविध अनुकूलनांनी युक्त असतात ; म्हणजे त्यांचे पुढील पाय खूप विस्तारित असतात आणि ते खोदण्यासाठी मजबूत दातांसह सज्ज असतात ; डोळे व अॅन्टेना ह्या लहान असतात ; अंडनिक्षेपक हा अल्पविकसित असतो ."
असलेल्या घणार्‍या असतात नसलेल्या असलेल्या असतात करतात,"पंख असलेल्या प्रजाती ह्या उंच झेप घणार्‍या असतात , परंतु त्या पंखरहित पंख नसलेल्या व लहान पंख असलेल्या प्रजाती असतात ; आणि प्रजननाच्या उद्देशाने एक भूमिगत घरटे तयार करतात ."
राहतात केले जाते,प्रथम विकासरूप अर्भक / डिंब हे प्रजनन कक्षात राहतात आणि त्यांचे आईद्वारे पोषण केले जाते .
करतात,"प्रौढ ( ०२-०३ सेंमी लांबी ) आणि इतर विकासरूप अर्भक / डिंब हे मुळे , कंद , भूमिगत देठ , आणि स्ट्रॉबेरीसारखी जमिनीवरील फळे ह्यांच्यावर आपली उपजीविका करतात ."
असतात करतात,"ह्या प्रजाती विविधाहारी असतात , खासकरून रोप अवस्थेत , ते अनेक औषधीय पिकांवर आक्रमण करतात ."
असतात करतात,"पेरसियामध्ये , ते वाफे , बागा , आणि भाज्यांचे प्लॉटमध्ये विशेषतः हानिकारक असतात , आणि खासकरून मका , टोबॅको , बटाटे , फ्लॅक्स व भात ह्यांसारख्या शेतातील पिकांची नासाडी करतात ."
आहे,जगाच्या शेताची मोठी संख्या ( ८०.००% २ हेक्टर किंवा त्यापेक्षा कमी आहे .
आढळतात असतात घेतात,हे अल्प भूमी धारक शेतकरी प्रामुख्याने विकसनशील देशांत आढळतात आणि ते नेहमी असंघटित अशिक्षित असतात किंवा फक्त प्राथमिक शिक्षणाचा आनंद घेतात .
असते असते होते करू शकत नाहीत,"अल्प भूमी धारक शेतकर्‍यांकडे सौदा शक्ती थोडी असते आणि मिळकत कमी असते , त्यामुळे अशी परिस्थिती निर्माण होते की ज्यात ते त्यांचा व्यवसाय वाढवण्यामध्ये जास्त गुंतवणूक करू शकत नाहीत ."
करता येत नाही असते,"सामान्यपणे शेतकर्‍यांना कृषी निवेष व वित्त ह्यात प्रवेश करता येत नाही , त्यांच्याकडे चांगल्या कृषी व व्यापारी पद्धतींविषयी ज्ञान कमी असते ."
असतात आणणार्‍या असतात करावे होण्यास होतात,ह्या उच्च स्तरावरील समस्या अनेक केसींमध्ये / प्रकरणांमध्ये असतात ज्या कृषी क्षेत्रांचे भविष्य धोक्यात आणणार्‍या असतात आणि शेतीसाठी स्थायी भविष्य कसे सुरक्षित करावे ह्यावर सिद्धांत विकासित होण्यास सुरू होतात .
झाली आहेत बदलण्यासाठी करतात,सातत्यपूर्ण स्थायी बाजार परिवर्तने झाली आहेत ज्यात उद्योग पुढारी हे बाजारस्थिती बदलण्यासाठी पूर्व-स्पर्धात्मक वातावरणात एकत्र काम करतात .
करते,सातत्यपूर्ण स्थायी तीव्रीकरण हे उद्योजकीय शेतकर्‍यांच्या सुलभीकरणावर लक्ष केंद्रित करते .
मिळण्यावरील करणेही दिसून येत आहे,शेतीसाठी वित्तक्षेत्रात प्रवेश मिळण्यावरील शेत गुंतवणूक प्रकल्पांना उत्तेजित करणेही अचानक दिसून येत आहे .
आहे असलेल्या कळवून देण्यासाठी करते,"एक उदाहरण आहे स्कोप पद्धत , ज्यात मूल्यनिर्धारण साधन हे वित्तव्यवस्था संघटनांना वित्तव्यवस्थापनामध्ये असलेल्या धोक्यांमधील व्यवस्थित अंतरंग कळवून देण्यासाठी उत्पादक संघटनांच्या व्यवस्थापनाची परिपक्वता आणि व्यावसायिकता ह्यांचे मापन करते ."
मानली जाते टाळली जाते,सध्या कृषी अर्थव्यवस्था ही नेहमी धोकादायक मानली जाते आणि ती आर्थिक संस्थांद्वारे टाळली जाते .
,"कोका , अफू व भांग ही महत्त्वाची काळ्या बाजारातील नगदी पिके आहेत"
बदलते,त्यांचे प्रचलन बदलते .
आहे मानले जाते,"युनायटेड स्टेट्समध्ये , भांग ही काहींद्वारे सर्वाधिक मौल्यवान नगदी पीक आहे असे मानले जाते ."
दिला होता केला होता,"२००६मध्ये , मारिजुआना धोरण संशोधक जॉन गेटमॅनने एका अभ्यासात असा अहवाल दिला होता की मका व गहू ह्यांसारख्या कायदेशीर पिकांसाठी सरकारी आकडेवारींच्या विरोधात आणि त्यावेळी यू.एस. म्हणून भांगेचा उल्लेख केला होता ."
असण्याचा केला आहे आहे,"२००६मध्ये ) त्यावेळी अभ्यासातदेखील भांगेच्या उत्पादनाची बिलियन यूएसडी किंमत असण्याचा अंदाज केला आहे , जी मक्याची एकूण किंमत व गव्हाची किंमत बिलियन ह्यांपेक्षा जास्त आहे ."
आहे पिकविले जाते,"शेतीमध्ये , भरघोस पिकाचा संबंध हा उत्पादक पिकाशी आहे , जे एका विशिष्ट पिकासाठी पिकविले जाते ."
पडला करत,""" शेवटच्या काही महिन्यांत जो काही पाऊस पडला त्यावरून आम्ही ह्या वर्षी भरघोस पिकाची अपेक्षा करत"
असू बनू शकते असते,""" भरघोस पीक हेही समस्यांचे स्रोत असू / बनू शकते , जसे जेव्हा अति जास्त पिकासाठी अपुरी साठवणीची जागा असते ."
आहे,""" काहीतरी असामान्यपणे विलक्षणरित्या ह्या अर्थाने शब्द "" भरघोस "" ही दुसरी परिभाषा आहे ,"
येतो,शब्द कोठून येतो
करण्यासाठी वापरला गेला आहे,"इतर क्रियांमध्ये / कार्यांमध्ये त्याच मोठ्या परिणामाचा उल्लेख करण्यासाठी "" भरघोस पीक "" हा शब्दही वापरला गेला आहे , किंवा श्लेष म्हणून"
,जसे त्यांच्या पुढील मागील बंपर्ससाठी ऑटोमोबाईल्सच्या एका समूहासह .
वाढणारे आहे घेतले जाते होणारा पिकवला जातो पिकण्याआधी जातो,"शेतीमध्ये , आडपीक ( उचल पीक ) हे वेगाने वाढणारे पीक आहे जे एकाच वेळी प्रमुख पिकाच्या क्रमवर्ती लागवडींसह किंवा दरम्यान घेतले जाते . उदाहरणार्थ २५-३० दिवसांमध्ये बिजातून / बिजापासून परिपक्व होणारा मुळा हा सर्वाधिक भाज्यांच्या पंक्तीमध्ये पिकवला जातो आणि प्रमुख पीक पिकण्याआधी उशीरा कापला जातो"
लावू शकतो,"किंवा , उचल पीक हे काही पिकांच्या वसंत ऋतूच्या कापणीच्या हंगामात व शरदऋतूतील लागवडीच्या दरम्यान लावू शकतो ."
घेणे लागवड आहे,उचल पीक घेणे हे एक प्रकारची सलग लागवड आहे .
वाढवणार्‍या घेणार्‍या,ह्यामुळे वाढवणार्‍या पीक घेणार्‍या जागेचा अधिक कार्यक्षम वापर होतो
आहेत होत चालेली थांबविण्यासाठी पेरली जातात,उचल पिके हीदेखील अशी पिके आहेत जी जमिनीतून जात असलेली ( नष्ट होत चालेली ) खनिजे थांबविण्यासाठी पेरली जातात .
वापरून नसलेली ठेऊ शकतो,"उचल पिके वापरून , जसे धान्य जे ( अनेक ) वर्षांपर्यंत जमिनीमधील ह्युमस मृदेशी संबंधित नसलेली काही खनिजे सुरक्षित ठेऊ शकतो जसे आणि इतर धनात्मकरित्या प्रभारित तत्वे ."
केलेला आहे करण्यासाठी आहेत,पिकाचा नाश हा पिकांचा सहेतूक ( जाणूनबजून केलेला नाश आहे किंवा वापरासाठी किंवा प्रक्रियेसाठी त्याला निरूपयोगी करण्यासाठी कृषी उत्पादने आहेत .
जाळून दळून बडवून वापरून बनवू शकतो,"हे जाळून , दळून , पाण्यात बडवून , किंवा रसायणे वापरून बनवू शकतो ."
उरलेल्या मिसळू नये जाळते,"हे पिकाच्या उरलेल्या अवशेषासोबत मिसळू नये , जे पिकाचे निरुपयोगी भाग जाळते ."
असलेले,पिकाच्या नाशासंबंधित असलेले वैकल्पिक कृषी उत्पादनांचा कमी किंमतीचा वापर आहे
उरलेलला झाले आहे,वाईन तलावाच्या एका मोठा भागाचे ( युरोपियन युनिअन वाइनचा उरलेलला भाग ) रूपांतरण हे औद्योगिक इथेनॉमध्ये झाले आहे .
असू शकतात,पिकाच्या नाशाचे अनेक कारणे असू शकतात .
गाजवण्यापासून रोकण्यासाठी केले जातात,"दग्धभू धोरणेत , शत्रूंना त्यांच्यावर अधिकार गाजवण्यापासून रोकण्यासाठी पीक व इतर उपयोगी पदार्थ नष्ट केले जातात ."
करण्याच्या घालण्यात आली आहे,१९७७ जिनिव्हा नियमावलीच्या प्रोटोकॉल I कलम ४३ अंतर्गते वादग्रस्त क्षेत्रात नागरी लोकांचा खाद्य पुरवठा नष्ट करण्याच्या धोरणेवर बंदी घालण्यात आली आहे .
असणारी करण्यासाठी असते,"सरकार नियंत्रित शेतीमध्ये , त्यांच्या उत्पादन कोट्यापेक्षा जास्त असणारी पिके नष्ट करण्यासाठी शेतकर्‍यांची आवश्यकता असते ."
फेकू शकता आहे,मोर्चाच्या वेळी ही पिके रस्त्यातदेखील फेकू शकता : ही पद्धत युरोपिअन युनिअनमध्ये सर्वसामान्य आहे .
करू शकतो,"तसेच , अफू व भांग ह्यांसारखी बेकायदेशीर पिके कायदेशीर अंमलबजावणीद्वारे नष्ट करू शकतो ."
ठेवा कापता येणार्‍या कापू शकता येणार्‍या लागू पडत नाही,"लक्षात ठेवा की हा शब्द ह्या माध्यमाने कापता येणार्‍या किंवा कापू शकता येणार्‍या पिकाच्या जळण्याला / ज्वलनाला लागू पडत नाही , उदाहरणार्थ ऊस ."
पिकवण्याची घेण्याची आहे,ही क्रमवार ऋतूंमध्ये एकाच क्षेत्रात भिन्न विविध प्रकारच्या पिकांचा एक क्रम पिकवण्याची / घेण्याची पद्धत आहे .
मिळतात,पीक आवर्तनामुळे जमिनीला अनेक पोषकतत्त्वे मिळतात .
वापरून करणे आहे,पीक आवर्तनाचे पारंपरिक तत्त्व कडधान्ये व इतर पिकांसोबत हिरवळीचे खत / हिरवे खत वापरून क्रमाने नत्राची पुनः निर्मिती करणे आहे .
कापली जाते होणारे करते करून सुधारू शकतो,"पीक आवर्तन हे जेव्हा एखादी जात सातत्याने कापली जाते तेव्हा वारंवार उद्भवणारे / उत्पन्न होणारे रोगकारक जंतू आणि जंतू ह्यांची वाढही कमी करते , आणि खोल मुळाच्या व उथळ मुळाच्या वनस्पती एकांतरित करून मातीची संरचना आणि सुपीकताही सुधारू शकतो ."
जाणता केली करत आहेत,"मध्य पूर्वी शेतकर्‍यांनी इसवी सन पूर्व ६०००मध्ये पीक आवर्तनाची पद्धत त्याचे रसायणशास्त्र न जाणता सुरू केली , पर्यायाने द्विदल धान्ये व कडधान्यांची लागवड करत आहेत ."
केली करतात,"रोमन लेखक एल्डर ह्यांनी शिफारस केली की शेतकरी हे "" शेळी , मेंढी , गुरे , आणि इतर सर्व शेण "" ह्यांचे काळजीपूर्वक रक्षण करतात ."
झाले,"युरोपमध्ये , शार्लमेनच्या काळापासून टू-फिल्ड पीक आवर्तनापासून ते तीन-फिल्ड पीक आवर्तनापर्यंत संक्रमण झाले ."
केली होती राहिली ठेवली,"टू-फिल्ड रोटेशनखाली , एका वर्षात अर्ध्या जमिनीत लागवड केली होती , तर इतर अर्धी जमीन पडीक राहिली / ठेवली ."
फिरवली गेली,नंतर पुढील वर्षात दोन शेते फिरवली गेली .
विभागली गेली,"थ्री-फिल्ड रोटेशनखाली , जमिनी तीन भागांत विभागली गेली ."
केली,शरद ऋतूत एक भागात हिवाळी गहू किंवा रायची लागवड केली .
केली गेली ठेवले होते गेले,"पुढील वसंत ऋतूत दुसर्‍या शेतात वाटाणे , मसरू , किंवा बीन्स ह्यासारख्या इतर पिकांची लागवड केली गेली आणि तिसर्‍या तिसरे शेत पडीक ठेवले होते / गेले ."
मिळेल राहिल घेतली गेली,प्रत्येक तीन वर्षांमध्ये एका शेताला विश्रांती मिळेल व ते पडीक राहिल म्हणून तीन शेते ही ह्या पद्धतीने आळीपाळीने घेतली गेली .
असेल करू शकेल,"टू-फिल्ड पद्धतीमध्ये , जर एखाद्याकडे एकूण ६०० एकरची ( २ किमी २ सुपीक जमीन असेल , तर एखादा फक्त ३०० एकरातच लागवड करू शकेल ."
पसरवतात,बार्लीची वैरण जनावरांसाठी बिछाना सदृश पसरवतात .
वापरतात,बार्लीची खोडे कागद तसेच फायबरबोर्डनिर्मितीसाठी वापरतात .
असलले वापरतात,"बार्लीमध्ये असलले स्टार्च हे कागद , कागदी स्टार्चवर आधारीत डिटर्जंटस् , बायो-डिग्रेडेबल प्लॅस्टिक इत्यादीसाठी वापरतात ."
असलेले आहे वाढत्या केली आहे,बार्ली हे जगातील सर्वात जास्त पोषकद्रव्ये असलेले पीक आहे आणि मुलांच्या वाढत्या वयात त्याची शिफारस केली आहे .
आहेत,ह्याचे कारण बार्लीमध्ये आरोग्यकारक व ऊर्जायुक्त घटक आहेत .
सोडून पाहिले असता कळून येईल,मीठाचे प्रमाण सोडून बार्लीतील इतर घटक पाहिले असता त्याचे रोजच्या जीवनातील महत्त्व कळून येईल .
असते,"बार्लीमध्ये साधारणतः १५.००% पाणी १२.९८% पोषकद्रव्ये ६.७४.००% डिंक , ३.२.००% साखर ६०.००% स्टार्च आणि २.२.००% मेद असते ."
असलेले आहे आहेत,बार्ली हे जास्तीजास्त पोषकद्रव्ये असलेले तृणधान्य आहे ज्याच्या मध्ये योग्य प्रमाणात जीवनावश्यक पोषकद्रव्ये आहेत .
असतात,फायबरमध्ये दोन प्रकारची पोषकद्रव्ये असतात विद्राव्य आणि अविद्राव्य फायबर .
करून करायला करते ठेवते राहता येते,विद्राव्य फायबर मेदयुक्त ‌आसिड दूर करून कोलेस्ट्रोलची पातळी कमी करायला मदत करते तर अविद्राव्य फायबर पचनक्रिया सुरळीत ठेवते त्यामुळे कोलन कॅन्सरसारख्या भयंकर रोगांपासून दूर राहता येते .
आहे राखण्यात करतो,दाणेदार बार्ली हा प्रोटीन फायबर इतर पोषकद्रव्यांचा मोठा स्रोत आहे आणि आरोग्य व जीवनशक्ती राखण्यात मदत करतो .
असल्यामुळे ठरते,बार्लीच्या पाण्यात अनेक औषधी गुणधर्म असल्यामुळे ते अनेक रोगांवर व आजारांवर गुणकारी ठरते .
असलेले ठेवण्यास करते,बार्लीमध्ये असलेले कार्बोहायड्रेडस् ग्लुकोजचे प्रमाण सामान्यपातळीत ठेवण्यास मदत करते .
असल्यामुळे ठेवण्यासही करते,तसेच बार्लीमधील फायबरचे प्रमाण इतर धान्यांपेक्षा पाचपट अधिक असल्यामुळे साखरेचे प्रमाणही स्थिर ठेवण्यासही मदत करते .
आहेत,"बार्लीमध्ये अनेक पोषकद्रव्ये आहेत जसे व्हिटॅमिन बी , व्हिटॅमिन ई आणि फोलिक आसिड ."
घेण्याचा करण्यासाठी करते भरल्याचे मिळून होते वाढलेल्या झालेल्या होते,बार्ली घेण्याचा आणखी महत्वाचा फायदा म्हणजे हे शारीरिक वजन कमी करण्यासाठी मदत करते कारण ह्यामुळे एखाद्याला पोट भरल्याचे समाधान मिळून अन्नग्रहणाचे प्रमाण कमी होते पूर्ण वाढलेल्या साधारण एक मीटर उंच झालेल्या रोपाच्या बियांपासून बार्लीचे पुनरुत्पादन होते .
वापरून घेतली जातात,वनस्पतीचे वेगवेगळे भाग वापरून अनेक वेगवेगळ्या प्रकारची उत्पादने घेतली जातात .
मिळालेल्या,उदाहरणार्थ पिकापासून मिळालेल्या धान्यापासून पीठे लाह्या वगैरे
करण्याकरता दळला जातो,पीठ करण्याकरता अंकुर अत्यंत बारीक दळला जातो .
करून केले जाऊ शकते,कणसातील अखाद्यभाग दूर करून बार्लीचे धान्य पॉलीश किंवा पर्ल्ड केले जाऊ शकते .
मिळतात,ह्या प्रक्रियेमुळे आपल्याला पर्ल बार्ली व पॉट बार्ली ही दोन उत्पादने मिळतात .
वापरला काढल्यानंतर उरलेल्या मिळतो,बार्लीचा कडबा जनावरांसाठी सुकी वैरण म्हणून वापरला जो कणसे काढल्यानंतर उरलेल्या भागापासून मिळतो .
करण्याकरता वापरला जातो,"वैरणी व्यतिरिक्त हे बांधकामाचे साहित्य , कागद , वर्तमानपत्राचा कागद आणि फायबरबोर्ड निर्माण करण्याकरता वापरला जातो ."
मिळणारे भरलेल्या मिळवले जाते असते,बार्लीपासून मिळणारे आणखी एक उत्पादन म्हणजे बार्ली ग्रीट जे बार्लीच्या दाण्यांपासून किंवा पूर्ण भरलेल्या बार्लीच्या कणसांपासून मिळवले जाते आणि जे बारीक तुकड्यांनी युक्त असते .
बनविण्यासाठी बनविण्यासाठी ओळखली जाते,बिअर बनविण्यासाठी फ्लेवर बनविण्यासाठी तसेच गोडव्यासाठी वापरली जाणारी बार्ली माल्टेड बार्ली म्हणून ओळखली जाते .
मिळविण्यासाठी भिजवतात सुकवतात केली जातात,माल्टेड बार्ली मिळविण्यासाठी बार्लीची कणसे भिजवतात सुकवतात आणि नंतर नियंत्रित वातावरणात अंकुरीत केली जातात .
होऊ लागले देणार्‍या वळू लागला आहे,भारतात बार्लीचे पीक हळूहळू कमी होऊ लागले आहे कारण शेतकरी आता गहू चणा यांसारख्या लाभकारी पिकांकडे अथवा अधिक उत्पन्न देणार्‍या रेपसीड मोहरी करडई यासारख्या पिकाकडे वळू लागला आहे .
वाढते वाढले आहे,"बार्ली ही प्रामुख्याने देशाच्या उत्तर भागातील मैदानी प्रदेशात वाढते , परंतु आता त्याच्या लागवडीचे क्षेत्र हिमालयात ४५७५ मीटरपर्यंत ( १५,० फुट ) वाढले आहे ."
होते वाढू शकते नाही,जरी जिथे जिथे गव्हाचे उत्पादन होते तेथे बार्ली वाढू शकते तरी 20oN दक्षिणेत ह्याला तेवढे महत्त्व नाही .
दिसते,"ह्या भागात ते लहान लहान तुकड्यात गुजराथ महाराष्ट्र , उत्तर कर्नाटक आणि तामिळनाडूतील निलगिरी व पाल्नेय टेकड्यांवर दिसते ."
येतो घेतले जाते,ह्या पिकाखालील ५१.००% भूभाग सिंचनाखाली येतो उर्वरित भागात पर्जन्यावर आधारित पिक घेतले जाते .
लागते राहू शकते,थंड प्रदेशातील इतर तृणधान्यांपेक्षा ह्या पिकाला पाणी कमी लागते आणि क्षारयुक्त ते उभे राहू शकते .
नसते नसते ठरू शकते,जेथे भरघोस गव्हाच्या पिकास अनुकूल जमीन नसते व पुरेसे सिंचन नसते तेथे हे पीक फायदेशीर ठरू शकते .
घेणार्‍या वाढताना दिसून आले आहे,पारंपारिक भात हे एकमेव पीक घेणार्‍या पश्चिम बंगालच्या किनारपट्टीसारख्या भागातील वातावरणात हे पीक जोमाने वाढताना दिसून आले आहे .
असते असते,सुरवातीच्या काळात बार्लीसाठी थंड हवेची गरज असते तर नंतर उबदार व कोरड्या हवामानाची गरज असते .
वाढताना दिसते,समशीतोष्ण हवामानामध्ये हे पीक योग्य प्रमाणात वाढताना दिसते .
असल्याने असलेल्या होते,बार्ली दुष्काळ प्रतिरोधक असल्याने तुटपुंजा पाऊस असलेल्या भागातही चांगले होते .
होते,भारतात बार्लीची लागवड ऑक्टोबर ते डिसेंबर या कालावधीत होते .
असलेल्या होऊ शकते,गव्हाच्या लागवडीस योग्य असलेल्या जमीनीत बार्लीची वाढ चांगल्याप्रकारे होऊ शकते .
झालेल्या असलेल्या वाढते,"तथापि , चांगला निचरा झालेल्या खोलवर सुपीक असलेल्या लोममातीत जोमाने वाढते ."
घेतल्यास होते,अत्यंत सुपीक जमीनीत पीक घेतल्यास अधिक खर्चिक होते .
वाढते,ही वालुकामय मातीपासून इंडो-गॅगेटीक मैदानातील लोममय जड मातीपर्यंत आणि मजगी उतारावरच्या वेगवेगळ्या प्रकारच्या मातीत मोठ्या प्रमाणावर वाढते .
वाढलेली दिसते,राजस्थान महाराष्ट्र आणि कर्नाटकामधील मध्यम काळ्या जमीनीवर मर्यादित प्रमाणात ह्याची लागवड वाढलेली दिसते .
करू शकते,इतर रब्बी तृणधान्यांपेक्षा अल्कली आणि क्षारता ह्याचे आधिक्य ही जास्त सहन करू शकते .
केलेल्या दिसून आले आहे वाढते,नव्याने केलेल्या प्रयोगानुसार असे दिसून आले आहे की हे पीक पश्चिम बंगालमधील सुंदरबनातील समुद्राकाठच्या खार्‍या जमीनीत आणि उत्तर कर्नाटकमध्ये कालवा-सिंचित भागात खारट-अल्कलीयुक्त काळ्या मातीत चांगले वाढते .
असते,केळ्याला 150-200g 40-60g P2O5 आणि 200-300g K2O / दरझाड / दरवर्षी पाश्चिमात्य असते .
केली जाते,"पेरणीच्या वेळी २०५चा पूर्ण डोस , N आणि K ह्यांच्या चार फेर्‍यांची पुनरुत्पादनाच्या वेळेस शिफारस केली जाते ."
दिली गेलेली करण्याची लांबवते वाढवते,पुनरुत्पादनाच्यावेळी दिली गेलेली Nची मात्रा पाने जून करण्याची प्रक्रिया लांबवते तसेच भार्‍याचे वजन वाढवते .
घातलेले ठरते,अंकुरणाच्या वेळी हाताने घातलेले एकतृतीयांश K2O लाभकारी ठरते .
पेरलेल्या करण्यासाठी करावे करावी,नव्याने पेरलेल्या कडधान्यांचे त्यातील संरोपणच्या अवस्थेतील परिणामांचा अभ्यास करण्यासाठी ग्रन्थीकरणाचे नेहमी निरीक्षण करावे आणि पुढच्या पेरणीसाठी माहिती गोळा करावी .
धरते,पेरणीनंतर साधारणतः महिनाभरामध्ये प्रभावी ग्रन्थीकरण जोम धरते .
येणारा असतो दाखवते,दोन किंवा तीन सेंटीमीटर माती खाली प्रधानमूळावरील मोठ्या ग्रन्थी आणि ज्याच्या मुख्य पार्श्विक जोडाच्यावर गुलाबी रंग ( हिमोग्लोबीनच्या प्रमाणानुसार येणारा असतो ते उत्तम ग्रन्थीकरण दाखवते .
होऊन होणे आहे,बीजांच्या अभेद्य आवरणातून ( काही कडधान्यांच्या जातींमधून ) किंवा कोशातून पाण्याचा प्रवेश होऊन द्रुतांकुरण होणे हा छेदनाचा उद्देश आहे .
आहे होऊ शकतो,टणक-बी-बियाणे हा विशिष्ट जातींचा काही प्रमाणात गुणधर्म आहे जो वातावरणामुळे मोठ्या प्रमाणावर बीजांकुरणाच्यावेळी प्रभावित होऊ शकतो .
पेरलेले केलेले केलेले असते,यंत्राने पेरलेले किंवा मळणी केलेले बीज नेहमी यंत्राने तसेच अपघर्षणाने बहुतकरून पुरेसे छेदन केलेले असते .
पेरलेले केलेले केलेल्या असते,हाताने पेरलेले आणि मळणी केलेले वृत्तीय कडधान्याचे बीज बहुतेकवेळा यंत्राने मळणी केलेल्या बीजापेक्षा अधिक असते .
केलेले वापरले जावे झालेली झालेली असते,पुढील कामामध्ये फक्त यंत्राने छेदन केलेले वापरले जावे जेव्हा ते छेदन व पेरणी उच्चशिक्षित तंत्रज्ञांच्या संपूर्ण देखरेखी खाली झालेली झालेली असते .
केले जाऊ शकते असतात,यांत्रिक छेदन हे लघु-उद्योगांपासून औद्योगिक क्षेत्रापर्यंत केले जाऊ शकते आणि यात बीजाचे अपघर्षण किंवा आघात समाविष्ट असतात .
असलेल्या घासले जातात,मध्यम आकाराचे नमुने मृदु काँक्रीट जमिनीवर रबरीसोल असलेल्या बुटांनी घासले जातात .
केलेल्या केले जाऊ शकते,"मोठ्या प्रमाणातील नमुन्यांचे छेदन तूससारणी यंत्रात , वाळूसह काँक्रीट मिक्सरमध्ये तसेच मागणीनुसार केलेल्या यंत्राद्वारे केले जाऊ शकते ."
आहे केलेले साठवले जाऊ शकते केले जाऊ शकते करत नाही,"यांत्रिक छेदन हे स्वस्त आणि सहज आहे , प्रक्रिया केलेले बियाणे जास्त आठवड्यांपर्यंत साठवले जाऊ शकते , प्रक्रियेनंतर बियाणे संरोपित केले जाऊ शकते , आणि ही प्रक्रिया अंकुरण सुरू करत नाही ."
आहे केलेली असेल होईपर्यंत दळले गेले असेल,ह्या प्रक्रियेतील चुकांना तेव्हाच वाव आहे जेव्हा त्या बियाणांवर अतिप्रमाणात प्रक्रिया केलेली असेल आणि ते पीठ होईपर्यंत दळले गेले असेल .
उकळलेल्या भिजवून ठेवले जाते,बियाणांच्या विविधजातीनुसार ते गरम पाण्यात ( नित्य उकळलेल्या भिजवून विशिष्ट कालावधीसाठी ठेवले जाते .
भिजवावे पेरल्यानंतर तरंगू नये,घास आणि त्याच्या प्रजातींचे बियाणे थंड पाण्यात भिजवावे ते पाणथळ जागेत पेरावयाचे परंतु ते बियाणे पेरल्यानंतर पाण्यावर तरंगू नये .
केलेले ठरू शकते झालेली असल्यामुळे साठवता पडला होते,गरम पाण्यात केलेले छेदन हे त्रासदायक ठरू शकते ( अंकुरणाची प्रक्रिया सुरु झालेली असल्यामुळे ही बियाणे थोड्या कालावधीसाठीसुद्धा साठवता तसेच पेरल्यानंतर जर पाऊस पडला नाही तर मोठ्या प्रमाणात नुकसान होते .
नसेल,जर पेरणी शक्य नसेल
झाली असता राहिल्यास होऊ शकते होते स्त्रवतो चिकटतो,"पेरणी दरम्यान अतिवृष्टी झाली असता ) तर बियाणे मोकळ्या हवेवर न राहिल्यास खराब होऊ शकते , संरोपण कठीण होते , काही जातींमध्ये बियाणांच्या आवरणावर श्लेष्मक स्त्राव स्त्रवतो आणि चिकटतो ("
वापरले जाते होतो,"निओटोनिआ वर्गीय आम्ल छेदनामध्ये बियाणे संकेन्द्रित आम्ल साधारणतः वापरले जाते , प्रामुख्याने ह्यात विशिष्ट काळासाठी गन्धकाचा वापर होतो ."
आहे,ही पद्धती प्रामुख्याने बियाणांच्या तपासणीसाठी तसेच कमी प्रमाणातील बियाणांसाठी उपयुक्त आहे .
ठरते,संरोपणाचा उद्देश कडधान्यांच्या बियाणांवर पुरेश्या अनेक जीवाणूंचे योग्य प्रमाणातील आवरण शेतात जलद आणि परिणामकारक ग्रंथीकरणासाठी उपयुक्त ठरते .
करून दिली गेली आहेत दिला गेला आहे,विविधप्रकारची संरोपणे उपलब्ध करून दिली गेली आहेत परंतु शेतामध्ये पीटबेस्ड पावडरींच्या वापराचा सल्ला दिला गेला आहे .
घेतली पाहिजे,नेहमी संरोपांची उच्च तापमान प्रखर सूर्यप्रकाश व जीवाणूनाशक पदार्थांपासून अत्यंत काळजी घेतली पाहिजे .
मिसळावी आहे आहे,"संरोपणाच्या पावडरी स्टिकरच्या जलीयद्रावणामध्ये मिसळावी , १५.००% अरेबिक गोंद त्यासाठी योग्य आहे आणि हा गोंद सर्व वृत्तीय तसेच उपवृत्तीय देशांमध्ये उपलब्ध आहे ."
मिसळल्यानंतर करावा करावा ओतून मिसळावे वापरलेले वापरू नये,"स्टिकरमध्ये पीटपावडर मिसळल्यानंतर त्याचा वापर लगेचच करावा , बियाणांचा स्वच्छ काँक्रीटच्या जमिनीवर किंवा तत्सम जमिनीवर ढीग करावा त्यावर संरोपण ओतून ते फावड्याने अथवा सिमेंट मिक्सर किंवा तश्याप्रकारच्या यंत्राने मिसळावे परंतु ह्यासाठी बियाणांच्या पट्टीबंधनासाठी वापरलेले यंत्र वापरू नये ."
आहे करणे आहे,द्रावणाच्या परिमाणाचा अंदाज अनुभवावर निर्धारित आहे आणि त्याचा उद्देश अति ओलाव्यापासून बियाणाचे रक्षण करणे हा आहे .
वाळल्यानंतर पेरावे,व वाळल्यानंतर लवकरात लवकर पेरावे .
पडण्याची असते वापरणे आहे,"जेव्हा बियाणे आम्ल खतांमध्ये , जसे की सुपरफॉस्फेट , पेरणीच्या वेळी किंवा जिथे दुष्काळाची अथवा पेरणीनंतर सूर्यप्रकाशात उघडे पडण्याची शक्यता असते तेथे संरोपाच्या रक्षणासाठी गोळीबंदाची प्रक्रिया वापरणे शक्य आहे ."
केला जातो,सहसा संरोपित बियाणांच्या आवरण प्रक्रियेत चुना किंवा फॉस्फेट खडकाचा ४५.००% मात्रेच्या अरेबिक गोंदाच्या मिश्रणाबरोबर वापर केला जातो .
केलेले साठवता येते,योग्यप्रमाणात केलेले गोळीबंद बियाणे सामान्य तापमानामध्ये एका महिन्यापर्यंत साठवता येते .
वापरावे,गोळीबंद ( बियाणातील ) अंकुरण फक्त पीटबेस संरोपणातच वापरावे .
वापरल्या जाणार्‍या असलेला वापरला जातो,सामान्यतः वापरल्या जाणार्‍या पद्धतीत मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध असलेला अरेबिक व्यापारी गोंद ४०.००% ते ४५.००% मात्रेच्या मिश्रणामध्ये वापरला जातो .
असल्याने वापरली जात नाहीत,अरेबिक गोंदामध्ये अंगभूत पोषकद्रव्ये असल्याने अन्य पोषकद्रव्ये ( उदा . साखर ) वापरली जात नाहीत .
ठरते,युरोप व आशियातील स्थानिक तापमान हे कुरणांसाठी आणि काही वेळा गवतासाठी योग्य ठरते .
असलेल्या पसरणारी असलेल्या असतात,ह्या काटक बहुवर्षीय प्रधानमूळ असलेल्या पसरणारी खोडे असलेल्या आणि पिवळ्या व लाल फुलांच्या असतात .
करू शकतात येणार्‍या असली होत नाही,"ह्या , मुरबाड माती पाण्याची कमतरता खारी माती ( अलताई येथील अभ्यासानुसार ) आणि उच्च तापमान सहन करू शकतात मुख्यतः स्थानिक हवामानात येणार्‍या मेथीपेक्षा पण मेथी व ल्युसेर्नच्या बाबत परिस्थिती अनुकूल असली तरी त्यांची वाढ होत नाही ."
आहे आहे,शुद्ध स्वरूपातील बियाणांचा मेथीच्या लागवडीत दर ५ ते ७ किग्रॅ / हे . आहे पण मिश्रणामध्ये तो बराच कमी आहे .
आहे नाही,मेथीच्या वाढीच्या तुलनेत ह्याची गती संथ आहे आणि कमी कालावधीच्या चक्रासाठी हे योग्य नाही .
असतो होऊ शकतो,नव्यारोपट्यातील जोम ल्यूसर्न किंवा लाल मेथीपेक्षा खूपच कमी असतो आणि वाढीचा अवधीबरोबरीच्या पिकांच्या आच्छादनाने वा रानटी झुडपांमुळे कमी होऊ शकतो .
करून सांगितले होणारी टाळून घ्यावी,"सेअन्य आणि हेनसन यांनी अमेरिकेतील पद्धतीचा अभ्यास करून असे सांगितले की गवताच्या कुरणाची निगा , शिशिरातील लवकर किंवा उशिरा होणारी कापणी टाळून घ्यावी ."
जाणारी बसविण्याकडे असलेली आहे होते केले जाऊ शकते,"पक्ष्याच्या पायांची त्रिमिती परिपक्वतेच्या जवळ जाणारी व जम बसविण्याकडे कल असलेली आहे , त्याचे नित्य कापणीमुळे आणि गवताच्या संस्करणामुळे सातत्याने नुकसान होते ; हे कुक्कुटपादाच्या किंवा टीमोथीद्वारे कमी केले जाऊ शकते ."
आहे वापरली जातात,"कॅनडामध्ये विकिंग हे प्रसिद्ध मशागतयंत्र आहे त्याबरोबरच एम्पायर , लिओ आणि माइटलँड ही वापरली जातात ."
दिसू लागल्यानंतर वापरले जाते,हे प्रामुख्याने पीक दिसू लागल्यानंतर गवताच्या कापणीसाठी वापरले जाते .
असते नसतो पिकल्यानंतर विखुरल्या जातात होते,पेरणी योग्य बियाणांचे उत्पन्न साधारणतः ६००-१००० कि.ग्रॅ / हे. असते पण सुगीचा काळ तेवढा सुखावह नसतो कारण पिकल्यानंतर शेंगा मोठ्या प्रमाणात विखुरल्या जातात : त्यामुळे क्षेत्रीय उत्पन्न ५० ते १५० कि.ग्रॅ / हे. एवढे होते .
ठरले आहे,माकु हे न्युझीलंडमधील मशागतयंत्र गायरानाच्या मुरबाड मातीत तसेच ओलाव्यामध्ये यशस्वी ठरले आहे .
असलेल्या आलेली आहेत असतात,ल्यूसेर्न किंवा अल्फाल्फा ह्या ऊर्ध्वगामी खोलवर मूळे असलेल्या बारमाही सामान्यतः ताठ व ज्यांची खोडे क्राउनबडस्मधून आलेली आहेत अशा असतात .
आहे,ही जगातील सगळ्यात महत्वाची वैरण आणि उच्चदर्जाचा चारा सर्वप्रकारच्या जनावरांसाठी आहे .
आहे केलेली असण्याची आहे,अनुकूल परिस्थितीमध्ये ही सर्वात उपजाऊ द्विदलीय वैरण आहे आणि सर्वात पहिली मशागत केलेली वैरण असण्याची शक्यता आहे .
देतात,"युनायटेड सोयाबीन बोर्ड आणि सोयाफूड असोसिएशन ऑफ नॉर्थ अमेरिका ह्या उद्योग व्यापार संघटनेला , दाउ केमिकल कंपनीबरोबर एडिएम् , दुपॉन्ट आणि सोनसन्तो कंपनी समर्थन देतात ."
केली आहे,या व्यापार संघटनेने अलिकडच्या काळात सोया उत्पादनांच्या वापरामध्ये लक्षणीय वाढ केली आहे .
असते,सोयाबीनच्या बीजामध्ये 19% तेल असते .
करुन ठेवून पसरवून काढून काढतात,"सोयाबीनचे तुकडे करुन , योग्यप्रमाणातील ओलावा ठेवून , लाह्यांच्या स्वरूपात पसरवून आणि व्यावसायिक हेक्सन्च्या साहाय्याने विद्रावक अर्क काढून बियापासून सोयाबीन तेल काढतात ."
आहे,"नंतर तेल विविध अनुप्रयोगांकरीता मिश्रित , रिफाइन्ड , आणि कधीकधी हायड्रोजनेटेड आहे ."
केली जाते विकली जातात केलेल्या येतात,"सोयाबीनच्या तेलांची , द्रवरूपातील आणि काहीशी हायड्रोजेनेटेड , परदेशी निर्यात केली जाते , ती व्हेजीटेबल ऑइल म्हणून विकली जातात , किंवा प्रक्रिया केलेल्या अन्नाचे प्राकार म्हणून येतात ."
वापरले जाते,उर्वरीत सोयाबीनचा अन्नघटक प्रामुख्याने जनावरांची पेंड म्हणून वापरले जाते .
काढल्यानंतर असते,सोयाबीन फ्लेक्समधून तेल काढल्यानंतर 50% सोया प्रथिनांसह उर्वरित भाग हे सोयाबीन अन्न असते .
भाजलेले आहे केला जाणारा दळलेले असते,हे अन्न भाजलेले असते ( शब्द प्रयोग चुकीचा आहे कारण ओलसर वाफेद्वारे केला जाणारा एक उष्णता उपचार NULL ) आणि हॅमर मिलमध्ये दळलेले असते .
वाढविण्याच्या आहे,सोयाबीनयुक्त अन्न अमेरिकेत पाळीव जनावरांना वाढविण्याच्या पद्धतीतील एक अत्यावश्यक घटक आहे जसे की पोल्ट्री आणि स्वाइन ;
केली गेली वापरले जाते,"औद्योगिक पातळीवर अशा 1930मध्ये ह्याची सुरुवात केली गेली , आणि अगदी अलीकडे कॅटफिशच्या जलजंतुसंवर्धनासाठी वापरले जाते ."
वापरले जाते,अमेरिकेतील अठ्ठ्याणव टक्के सोयाबीनचे पीक जनावरांचे खाद्य म्हणून वापरले जाते .
वापरले जाते,सोयाबीन अन्न हे कमीप्रमाणात डॉगफूड म्हणून पण वापरले जाते .
होतो जाण्याइतके दळले जातात असलेल्या केलेले करताना असलेले ठेवण्यासाठी घेतली गेली होती,"सोया पीठामुळे अशा सोयाबिनांचा निर्देश होतो जे १०० किंवा त्याहून लहान मेशमधून आरपार जाण्याइतके बारीक दळले जातात ज्यावेळी खास पोत असलेल्या वनस्पती प्रथिनाच्या अन्न एक्स्ट्रुझनसारख्या उपयोगांसाठी , ( टोस्ट न केलेले डीसोल्व्हनटायझिंग करताना एक उच्च-प्रथिन-डिस्पर्सीबिलीटी-निर्देशांक राखण्यासाठी ( आवश्यक असलेले ) प्रथिनाचे डीनॅचरेशन किमान ठेवण्यासाठी खास काळजी घेतली गेली होती ."
ठेवण्याच्या आहे,ही सोया पोषकद्रव्ये आणि सोया प्रथिने वेगवेगळी ठेवण्याच्या निर्मितीची सुरुवातीची सामग्री आहे .
भाजून काढून दळून केले जाते,सोयाबीन भाजून त्याची टरफले काढून आणि दळून पीठ केले जाते .
दळले जाते,सोया पीठ हे फॅटच्या वेगवेगळ्या प्रमाणात दळले जाते .
भाजण्याची गाळली जाते,परिणामतः कच्च्या सोयापीठात भाजण्याची पायरी गाळली जाते .
नसलले विरघळणार्‍या करतात असते,फॅट नसलले सोयापीठ हे विरघळणार्‍या लाह्यांपासून करतात आणि त्यात एका टक्कयापेक्षा कमी तेल असते
काढलेल्या काढलेल्या केले आहे,"नैसर्गिक किंवा फुलफॅट सोया पीठ आवरण न काढलेल्या आणि तूस न काढलेल्या सोयाबीनचे केले , आणि 18% 20% तेल समाविष्टीत आहे ."
दळण्याऐवजी,त्याच्यातील उच्च तेलाच्या प्रमाणामुळे नेहमीच्या हातोडा मिलवर दळण्याऐवजी विशेष अल्पाइन फाइन इम्पॅक्ट मिलचा वापर आवश्यक
काढलेल्या एकवटलेली असतात,फुलफॅट सोया पीठामध्ये फॅट काढलेल्या पीठामध्ये कमी प्रथिने एकवटलेली असतात .
करताना घालून केले जाते,लोफॅट सोया पीठ करताना तेल घालून मेदरहित सोया पीठ तयार केले जाते .
करताना घालून केले जाते,हायफॅट सोया पीठसुद्धा करताना मेदरहित सोया पीठात 15% प्रमाणात तेल घालून तयार केले जाते .
करण्यासाठी घातले जाऊ शकते,लेसिथिनेटेड सोया पीठ करण्यासाठी सोया लेसिथिन ( 15%पर्यंत ) घातले जाऊ शकते .
विखुरण्याची वाढवते देते,हे विखुरण्याची क्षमता वाढवते आणि तेलकट गुणधर्म देते .
असते,सोयापीठात 50% प्रथिने आणि 5% फायबर असते
असते,"गव्हाच्या पीठापेक्षा प्रथिने , थायमिन , रिबोफ्लाविन , फॉस्फरस , कॅल्शिअम आणि लोहाचे प्रमाण खूप जास्त असते ."
केलेल्या आहेत,परिणामी सोया पीठाने केलेल्या यीस्टच्या ब्रेडचा पोत दाट आहेत .
घनता वाढविण्यासाठी केलेले होण्यापासून करण्यासाठी होण्यासाठी होतो,"अनेक उपयोगांपैकी , सोयापीठ सॉसची घनता वाढविण्यासाठी बेक केलेले अन्न शिळे होण्यापासून प्रतिबंधित करण्यासाठी , आणि तळणीच्यावेळी तेल शोषण कमी होण्यासाठी होतो ."
करताना पोत देतो,"अन्न बेकिंग करताना सोया पीठाच्या वापर मऊपणा , आर्द्रता , उच्च रंग , आणि उत्तम पोत देतो ."
असतात भाजलेले केलेले असते,सोयाग्रीटस् सोया पीठाप्रमाणेच असतात फक्त सोयाबीन भाजलेले असते आणि छोटे केलेले असते .
करणार्‍या दिले जाते,सोया आधारित अर्भकखाद्य ( एस् बी आय एफ् ) कधीकधी काटेकोरपणे स्तनपान न करणार्‍या बालकांना दिले जाते
असू शकते झालेल्या होते,; त्या बालकांसाठी हे उपयोगी असू शकते ज्यांना गायीच्या पाश्चराइज्ड दूधातील प्रथिनांमुळे किंवा ज्यांना प्राण्यापासून तयार झालेल्या कोणत्याही आहाराची अॅलर्जी होते .
विकले जातात,"पीठाच्या स्वरूपात , तयार अन्नपदार्थांच्या स्वरूपात आणि संकेन्द्रित द्रवाच्या स्वरूपात विकले जातात ."
केले आहे होतात समजण्यासाठी आहे,काही पुनरावलोकनांनी असे मत व्यक्त केले आहे की सोयाबीनमधील फायतोस्ट्रॉगेन्सचा बालकांवर काय परिणाम होतात हे समजण्यासाठी अधिक संशोधन आवश्यक आहे .
काढला आहे नाही होत नाही,"विविध अभ्यासाद्वारे असा निष्कर्ष काढला आहे की सोया-बेस्ड इन्फॉ सूत्राच्या वापरामुळे मानवी वाढ , विकास , किंवा पुनरुत्पादन नाही प्रतिकूल परिणाम होत नाही ."
नाहीत काढला,"ह्यापैकी एक संशोधन जर्नल ऑफ न्युट्रिशिअन ( 100 ) प्रकाशित या अभ्यास , एक , पौष्टिक पुरेसे लैंगिक विकास , न्यूरोबिहेविअरल विकास , रोगप्रतिकार विकास , किंवा थायरॉईड रोगांच्या बाबतीत कोणत्याही वैद्यकीय चिंता नाहीत असा निष्कर्ष काढला ."
देते,एस् बी आय एफ् पर्याप्तपणे सामान्य अर्भक वाढीसाठी आणि विकासासाठी आवश्यक पूर्ण पोषण देते .
वापरण्यात आहे केले आहे,एफ् डी एने संपूर्ण स्वरूपात पोषकद्रव्याच्या स्वरूपात वापरण्यात एस् बी आय एफ् सुरक्षित आहे असे मान्य केले आहे .
पोत करण्यासाठी केली जाते,इतर अनेक उत्पादनांसारखा पोत आणि रूप प्राप्त करण्यासाठी सोयाबीनवर प्रक्रिया केली जाते .
आहे असतात,"उदाहरणार्थ अनेक डेअरी उत्पादनांमध्ये सोयाबीन प्राथमिक घटक आहे ( उदा. सोया मिल्क , मार्गेरिन , सोया आइस्क्रिम , सोया योगुर्ट , सोया चीज , आणि सोया क्रिम चीज ) आणि मांसाचा पर्याय म्हणून ( उदा. बर्गर्स ) हे सर्व पूरक अन्नघटक सुपरमार्केटमध्ये सहज उपलद्ध असतात ."
पचण्याजोगे असत नाही,सोया दुधामध्ये नैसर्गिकरित्या पचण्याजोगे कॅल्शियम लक्षणीय प्रमाणात असत नाही .
आणतात,"अनेक उत्पादक सोया दुधाची कॅल्शियम-समृद्ध उत्पादने , विक्रीसाठी आणतात ."
आहे मिळवा घेतले जाते,नगदी पीक ( रोख पीक ) हे एक कृषी पीक आहे जे नफा मिळवा म्हणून विक्रीसाठी घेतले जाते .
करणार्‍या असलेल्या विकत घेतले जाते,हे ( पीक ) विशेषकरून शेतीकाम न करणार्‍या ( शेतापासून वेगळे दूर असलेल्या ) पार्ट्यांद्वारे विकत घेतले जाते .
वापरला जातो नाही,नगदी पीक हा शब्द फक्त वनस्पतींच्या कृषी उत्पादनासाठी वापरला जातो ; प्राण्यांची शेती हा परिभाषेचा भाग नाही .
आणलेली सांगण्यासाठी वापरला जातो चारली जातात पिकविले जाते,"हा शब्द विक्रीत ( बाजरात आणलेली पिके व उदरनिर्वाही पिके ह्यांमधील फरक सांगण्यासाठी वापरला जातो , जी ( पिके ) उत्पादकाच्या स्वतःच्या गुरांना चारली जातात किंवा उत्पादकाच्या कुटुंबासाठी खाद्य म्हणून पिकविले जाते ."
होता पिकविले जातात,"आधीच्या काळात नगदी पिके ही नेहमी फक्त शेताच्या एकूण उत्पन्नाचा एक लहान ( छोटासा परंतु महत्त्वाचा भाग होता , तर आज खासकरून विकसित देशांमध्ये जवळजवळ सर्व पिके ही प्रामुख्याने उत्पन्नासाठी पिकविले जातात ."
आहेत असते आहे,"कमी विकसित देशांमध्ये , नगदी पिके ही नेहमी अशी पिके आहेत ज्यांची अधिक विकसित राष्ट्रांमध्ये मागणी असते आणि म्हणूनच त्यांना निर्यातीत काही किंमत आहे ."
ठरलेल्या संबोधले जाते,"प्रमुख किंमती ह्या वस्तूबाजारांत ( वस्तूविपणीत ) ठरलेल्या आहेत जागातिक वावासहित , काही स्थानिक बदल ( "" आधार "" असे संबोधले जाते वाहणावळीसह किंमत आणि स्थानिक पुरवठा तसेच मागणीच्या बाकीवर आधारित ."
होतो आहे अवलंबून राहणार्‍या,"ह्याचा परिणाम असा होतो की / असा आहे की अशा पिकावर अवलंबून राहणार्‍या राष्ट्र , प्रदेश , किंवा वैयक्तिक उत्पादक कमी किंमती ."
केली गेली आहे,ह्या पद्धतीवर परंपरागत शेतकर्‍यांद्वारे टीका केली गेली आहे .
आहे आहे,कॉफी हे उत्पादनाचे एक उदाहरण आहे जे कमोडिटीच्या वायदे किंमतीबदल महत्त्वाच्या बदलांशी संवेदनाक्षम आहे .
असते करणे नसते,बारमाही कुरणांचे रोपण दोन ते पाच किंवा त्यापेक्षा जास्त काळासाठी असते आणि वाढीतील कमतरतांचे पुनरुज्जीवन पिकाच्या जीवनकालात करणे शक्य नसते .
घेणे आहे करून केली पाहिजे,संपूर्ण शेतात समान पीक घेणे आवश्यक आहे आणि ह्याची खात्री करून सर्व प्रक्रियांची आखणी केली पाहिजे .
पिकविले गेलेले असलेले असतात करून उगविलेले आहेत,"मुख्यतः गायराण आणि चारा ( वैरण ) म्हणून पिकविले गेलेले लहान बियाणे असलेले गवत , पिकांच्या स्वरूपात भिन्न असतात कारण ते जास्त करून थोड्याच वेळे आधी मानवोपयोगाच्या हेतूने उगविलेले आहेत ."
होत आहे पेरल्या गेल्या,समशीतोष्ण गायरानांमधील गवताची लागवड उत्तम पद्धतीने काही शतकांपासून होत आहे जेव्हा अधिकतर वृत्तीय प्रजाती प्रथम ह्या शतकात शेतात पेरल्या गेल्या .
असते घेण्याची असते ठेवणे असते असतात,गायरानातील गवताचे बियाणे अतिशय लहान असते आणि पेरणीच्या वेळी काळजी घेण्याची आवश्यकता असते तसेच त्यावर बारकाईने लक्ष ठेवणे गरजेचे असते ; नवीन गायरानासाठी अंकुरणाचे काही दिवस हा अत्यंत अवघड असतात .
असतो,अंकुरणकाळ हा यशासाठी दीर्घायुष्यासाठी आणि हिरवळीच्या उत्पादनासाठी अतिशय अवघड असतो .
लागणार्‍या होतो,पेरणीसाठी लागणार्‍या अपेक्षित कालावधीत स्थानिक वातावरण व कृषीपद्धतीप्रमाणे बराच बदल होतो .
घेतले जावे ठरेल,वैरणी खालील शेत अर्थातच रोपानंतर लगेचच घेतले जावे आणि त्याच्या सुगीचा काळ पिकाच्या चक्राप्रमाणे ठरेल .
आहेत टाळावी,"दमट समशीतोष्ण प्रदेशात थंडी आणि उन्हाळ्याचा उत्तरभाग हे दोन पेरणीचे मुख्य हंगाम आहेत , मात्र उन्हाळ्यातील पाण्याची टंचाई टाळावी ."
झोंबणार्‍या थांबल्यानंतर करावी,थंडीतील पेरणी अत्यंत कडाक्याच्या थंडीच्या धोक्यानंतर आणि झोंबणार्‍या थंडीचा वारा थांबल्यानंतर करावी .
केलेली ठरते मिळू शकतो मिळू शकतो,वृत्तीयवातावरणामध्ये पावसाळ्याच्या सुरुवातीलाच केलेली पेरणी सामान्यतः अत्यंत लाभदायी ठरते त्यामुळे वाढीसाठी मोठा कालावधी मिळू शकतो आणि पहिल्या पावसानंतर नायट्रोजनच्या आधिक्यामुळे अधिक लाभ मिळू शकतो .
असेल ठरू शकते,पावसाळा लहान असेल तर सुरुवातीची पेरणी त्रासाची ठरू शकते .
येण्याची असते करण्यासाठी देणे वाटत असले असते असतो वाहून नेऊ शकते झाकोळू शकते गाडून टाकू शकते,पुढील दिवसांत पाऊस येण्याची शक्यता जेव्हा असते तेव्हा पेरणी करण्यासाठी नेहमीचा सल्ला देणे हे सोपे वाटत जरी असले तरी ते प्रत्यक्षात कठीण असते ; हलका पाऊस फायदेशीर असतो परंतु जोराचे वृत्तीय वादळ हे हलके बियाणे मोठ्या प्रमाणात वाहून नेऊ शकते व झाकोळू शकते ( गाडून टाकू शकते ) .
वाढणारी असलेल्या वितळण्याचा घेतला जाऊ शकतो,कडाक्याची थंडी व हिमासह परंतु वसंतातील वेगाने वाढणारी उष्णता असलेल्या युरोपिय वातावरणाच्या क्षेत्रात हिम वितळण्याचा लाभ विविधप्रकारच्या तंत्रांसाठी घेतला जाऊ शकतो .
करू शकतो पेरावे करू शकतो वितळण्याची असते पेरावे,"वाफे तयार करू शकतो आणि अपेक्षित हिमवर्षावाच्या आधी बियाणे पेरावे ; पर्यायाने , शरद ऋतूत वाफे तयार करू शकतो , जेव्हा वसंत ऋतूत बर्फ वितळण्याची शक्यता असते तेव्हा बर्फावर बी पेरावे ."
करण्यासाठी वितळणारे पसरवते पुरविते,त्याला आच्छादित करण्यासाठी वितळणारे बर्फ बियाणांवर पुरेशी माती पसरवते व अंकुरणासाठी व वाढीसाठी आर्द्रता पुरविते .
आहेत,ह्या पद्धती गवताच्या बियाणांपेक्षा कडधान्यांच्या जड बियाणांकरता जास्त उपयोगी आहेत .
असेल करणे करणे ठरू शकते वापरली जाते,सिंचितक्षेत्रामध्ये जर पावसाळा असेल तर पावसावर आधारित पेरणी करणे व नंतर सिंचन करणे अधिक चांगले ठरू शकते विशेषतः जिथे पाटपाण्यची पद्धत वापरली जाते .
करू शकतात उखडून टाकू शकतात,पश्चिम आशियाच्या बर्‍याचशा भागांत वसंतामध्ये दमदार वारे आणि वालुकामय वादळे ( खमासिन वगैरे ) जी वाळूचे स्फोट करू शकतात किंवा छोटी रोपटी उखडून टाकू शकतात .
ओळखले जातात टाळावा वाढवून करावा,ज्या प्रदेशात हे प्रबळवारे म्हणून ओळखले जातात तेथे हा हंगाम टाळावा व हलक्या प्रतीच्या धान्याची बियाणे वाढवून गायरानांच्या अंकुरणाच्या रक्षणासाठी वापर करावा .
असावेत,दमट वातावरणात वाफ्यामधील वापसे गव्हाप्रमाणे मध्यम आकाराचे असावेत .
असतो वापरू शकतो,जेथे पर्जन्य तुलनेने कमी असतो तेथे विरळ वाफे वापरू शकतो .
वाहून जाण्याची असते जाण्याला करतात गाडले जाण्याची असते,अति विरळ वापसे वाहून जाण्याची शक्यता असते तर घनदाट वापसे रोपांना खोलवर जाण्याला अडसर निर्माण करतात त्यामुळे बियाणे व अंकुर गाडले जाण्याची शक्यता असते .
केली आहे केलेले असावेत केलेली असावी,पेरणीपूर्वी व्यवस्थित नांगरणी केली जेथे शक्य आहे तेथे आणि वाफे निस्सरणाने तयार केलेले असावेत आणि किंवा पेरणीपूर्वी कुळवणी केलेली असावी .
असतील,जेवढे वाफे स्वच्छ असतील तेवढी वेगाने व जोमदार वाढीची शक्यता .
केलेली नसते,"नव्याने स्वच्छ केलेली जागा , तण ही वाढीच्या टप्प्यावरील मोठी अडचण नसते ."
असतात घेतली जातील,बर्‍याच वेळेला गवताची पिके जिथे जास्तप्रमाणात तणे असतात अश्या जुन्या पेरणीयोग्य शेतात घेतली जातील .
करण्याचा केला आहे करावी लागेल,पूर्वीच्या पेरणीच्यावेळी हे सर्व कमी करण्याचा प्रयत्न केला परंतु अजूनही अशी शक्यता आहे की गवताच्या रोपट्यांना इतर अनेक तणांबरोबर स्पर्धा करावी लागेल .
आहे केली असता असतात असतात,"हे खासकरून वृत्तीय गवतांच्या जातींसाठी गंभीर आहे , ज्यात जरी समशीतोष्ण हवामानातील गवतांशी तुलना केली असता अंकुरणाच्या वेळी अतिशय लहान बियाणे असतात आणि नेहमी अतिशय असतात ."
केलेल्या केलेल्या आहे,गवताची तणनाशकांद्वारा स्वच्छ केलेल्या खुटांमधली थेट पेरणी पुरेसे यांत्रिकीकरण केलेल्या शेतांमध्ये शक्य आहे .
असतात असतात आहे,बीज दर कमी असतात पण ही बियाणे महाग असतात त्यांच्या जुळवाजुळवीची काळजी तसेच पेरणीच्या यंत्राचा वापर हा खूप आवश्यक आहे .
असतात जाताना होत नाही,समशीतोष्ण हवामानातील गवताचे बीज आणि बरीच कडधान्ये सहज स्त्रोतांनी युक्त असतात आणि बियाणांच्या छेदनामधुन जाताना त्यात अडचणनिर्माण होत नाही .
नसते असलेल्या असते असणे आहे,वृत्तीय गवताचे बीज मात्र सामान्यतः सहजस्त्रोतांनी युक्त नसते आणि सामान्यतः ह्याच्यात अंकुरणाचे मांद्यत्व असलेल्या मध्यम ग्रंथींचेप्रमाण अधिक असते त्यामुळे पेरणीपूर्वी बियाणामधील शुद्ध अंकुरणाचे ( पी.जी.एस् ) आणि जीवितबियाणांचे प्रमाण माहीत असणे आवश्यक आहे .
करून मिळवणे ठरू शकत नाही होऊ शकते,बियाणाचे शुद्धीकरण करून उच्चप्रतीचे बियाणे मिळवणे हा योग्य पर्याय ठरू शकत नाही कारण निश्चित अशा गुरुत्वाकर्षणाच्या फरकामुळे बियाणांची मोठ्याप्रमाणावर नासाडी होऊ शकते .
असल्यामुळे असले असल्यामुळे होते,त्यातच बियाणे अत्यंत लहान असल्यामुळे जरी ते शुद्ध असले तरी बीज दर अत्यंत असल्यामुळे पेरणी आणखी होते .
असतो असू शकतो होतो,सुगीच्या नंतर लगेचच काही वृत्तीय गवताच्या बियाण्यांचा सुप्तावस्थेचा कालावधी असतो जो काही महिन्यांपर्यंत असू शकतो - ह्याच्यात सेंच्युरस् सिलिअरीस आणि क्लॉरिस गयाना ह्यांचा समावेश होतो .
साठवलेले पोहोचली,केनियाच्या मध्य अक्षंशावर स्थानिक तापमानामध्ये साठवलेले सी गयानाचे बियाणे सुगीनंतर सुमारे ३० महिन्यांनी टोकाला पोहोचली .
असलेले असते वापरण्यापूर्वी तपासून घ्यावे,सामान्यतः मान्यताप्राप्त कंपन्यांचे समशीतोष्ण प्रजातीय बियाणे उच्चप्रतीचे आणि अंकुरण व शुद्धतेचे प्रमाण अधिक असलेले असते ; स्थानिक अथवा सुगीमधील बियाणे वापरण्यापूर्वी तपासून घ्यावे .
केले गेले पाहिजे आहे पेरले पाहिजे वाढविणे केलेल्या ठरत नाही असते,"हे निश्चित केले गेले पाहिजे की एका चांगल्या पिकासाठी जेवढे आहे तेवढेच पेरले पाहिजे ; कोणत्याही प्रकारे बीजदर वाढविणे हे अयोग्य वाफ्यात केलेल्या पेरणीसाठी किंवा वाढीच्या काळात अपुर्‍या रासायनिक खतासाठी उपयोगी ठरत नाही , आणि ते खूप महाग असते !"
वापरल्या जाणार्‍या विखुरण्याच्या घेतली जावी,कोणत्याही वापरल्या जाणार्‍या पद्धतीत उथळ पेरणी व बियाणांच्या विखुरण्याच्या बाबत काळजी घेतली जावी .
ठरते,बियाणांचे विखरण हे रासायनिकखताच्या विखरणाची आवश्यकता दर्शवते आणि ते सुरुवातीच्या वाढीच्या काळात तणांच्या वाढीला लक्षणीयरीत्या साहाय्यभूत ठरते .
करण्यासाठी वापरला शकतो,सर्वप्रकारच्या वृत्तीय गवतांसाठी आणि कडधान्यांसाठी तसेच तृणधान्यांचे छेदन करण्यासाठी फ्लुटेड अथवा स्टडेड रोलर फीड वापरला जाऊ शकतो
आहे उगवते,पेटयांमधील विशिष्ट बीजांसाठी ब्रशफीड उपलब्ध आहे जे सामान्यतः नांगराच्या आरीच्या मागे उगवते .
दिले जाते,जवळजवळच्या रांगेतील छेदनास प्राधान्य दिले जाते .
करण्याचा घेता येऊ शकतो,रासायनिक खतांचा वापर काहीवेळेला बियाणाबरोबरच करण्याचा लाभ छेदनामुळे घेता येऊ शकतो .
असते पेरले शकते,समशीतोष्ण प्रजाती छेदन पुरेसे समाधानकारक असते जे १ ते ३ सेंमी खोल पेरले जाऊ शकते .
करेल उचलावी कराव्यात जाणार नाही,समशीतोष्ण प्रजातींच्या पेरणीच्यावेळी नांगराची आरी जमिनीला हलकासा स्पर्श करेल एवढी वर उचलावी आणि तसेच खालील नळ्या इतपतच खाली कराव्यात जेणेकरून बियाणे खूप खाली जाणार नाही
असते,वरवरचे मातीचे आवरण पुरेसे असते .
असतात नसते होणार नाही घेतली जावी,बफलग्रास आणि र्‍होडेसग्रास यांसारख्या बर्‍याच समशीतोष्ण गवतांना कुसळ वा दृढरोम असतात आणि त्यांची हालचाल सहज नसते त्यामुळे चाडाच्या वेळी मिसळण होणार नाही ह्याची काळजी घेतली जावी .
मिसळवू शकतो होऊ नये घ्यावी,बियाणे खताबरोबर किंवा बालास्टबरोबर मिसळवू शकतो परंतु त्यांचे पेटीत विलगीकरण होऊ नये म्हणून काळजी घ्यावी .
पेरलेले असेल करण्यासाठी केले पाहिजे,जर बियाणे रासायनिकखतांबरोबर मिश्रित आणि पेरलेले असेल तर दोन विभागांमधील विलगीकरण कमी करण्यासाठी हे एकानंतर एक अशा पूर्ण वेधनयंत्राने शेतामध्येच केले पाहिजे .
वापरले जाणारे केलेले नसते वापरले शकते,"आशियामध्ये तृणधान्ये व काही कडधान्याचे पीक यासाठी वापरले जाणारे सामान्य , प्राण्यांद्वारे केलेले वेधन आणि नांगरणीतील बदल हे वृत्तीय गवताच्या बियाणासाठी उपयुक्त नसते परंतु रेग्राससाठी वापरले जाऊ शकते ."
दाखवू शकतील होत नसेल देण्यास होईल करते आहे आहे,"अर्थातच गवताच्या पेरणीची विशेष यंत्रे चांगली वाढ दाखवू शकतील परंतु जर हे मोठ्या प्रदेशावर होत नसेल तर ती अत्यंत खर्चिक आणि न्याय देण्यास कठीण होईल ; ब्रिलॉन सिडर जे दोन लहान कल्टीपॅकर रोलरमध्ये पेरणी करते जे चांगल्या समतल वाफ्यांमध्ये ते अत्यंत परिणामकारक यंत्र आहे , परंतु महाग , अवजड आणि दळणवळणासाठी कठीण आहे ."
चरण्यासाठी चारण्यासाठी आहेत करू शकतात,"सर्वाधिक भाग चरण्यासाठी ( चारण्यासाठी योग्य आहेत , परंतु एम . ऑर्बिक्युलरिस आणि एम . स्कुटेल्लाटा ह्यांसारख्या काही अधिक उभ्या जातींच्या गवतासाठी कापणी करू शकतात ."
चारण्यासाठी केली गेलेली,चारण्यासाठी चारे आणि हिरवळीचे खत म्हणून अनेक मेलिलोटसच्या जातींची लागवड बराच काळ केली गेलेली आहे .
,ती वार्षिक किंवा द्विवार्षिक
येतो आढळतो असलेल्या असलेले,"ज्यांना कुमारिनचा तीव्र वास येतो ( हा वास वनस्पतीच्या सर्व भागांत आढळतो ) त्या लसूणघासाप्रमाणे काहीसे वाढीची प्रवृत्ती असलेल्या , आणि लांब पर्णक असलेले त्रिपर्णी पानांच्या जाती आहेत ."
झालेले असू शकतो झालेल्या होतो,अपूर्णपणे तयार झालेले गवत किंवा ओला चारा हा प्राण्यांसाठी विषारी असू शकतो कारण खराब झालेल्या कुमारिनच्या उत्पादनामुळे आंतरिक रक्तस्राव होतो .
राहते पेरले गेले उगू लागले,"स्वीट क्लोव्हर्सचे बियाणे जमिनीमध्ये कित्येक वर्षे राहते , म्हणून जर इतर पीक कापणीआधी किंवा नांगरणीआधी पेरले गेले तर स्वीट क्लेव्हरदेखील दीर्घावधीसाठी तण म्हणून उगू लागले ."
केला जातो,नॉर्थ अमेरिकेत चारा आणि हिरवळीचे खत म्हणून स्वीट क्लेव्हरचा वापर केला जातो .
पेरले जाणारे केली जाणारे उगवले जाते केली जाते होऊ शकते,"हे जमिनीच्या सुधारणेसाठी आणि चार्‍यासाठी नॉर्दन चायनामध्येही गव्हानंतर पेरले जाणारे आणि वसंत ऋतूत कापणी केली जाणारे हिवाळ्यानंतरचे आडपीक ( उचल पीक ) म्हणून उगवले जाते , नंतर उन्हाळी पिकाच्या आधी नांगरणी केली जाते ; ह्याची लागवड हिवाळी गव्हाच्या वेळी होऊ शकते ."
वापरत आणलेल्या झालेल्या वापरली जाते पिकलेल्या सुकलेल्या असतात केली जाते,ही लोएस पठारावरील पुन्हा वापरत आणलेल्या अवक्रमित / र्‍हास झालेल्या तृणभूमीमध्ये मूळ वनस्पती म्हणून मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते ; अशा परिस्थितीत जेव्हा घरवाडीमध्ये वनस्पती पिकलेल्या आणि सुकलेल्या असतात तेव्हा वनस्पतींची नेहमी कापणी केली जाते .
केली जाते वापरला जातो,खडबडीत खोडांची इंधन म्हणून किंमत केली जाते आणि बारीक भाग चारा म्हणून वापरला जातो .
झालेल्या वाढणार्‍या असतात असते करतात,"सामान्यपणे वाढ झालेल्या स्वीट क्लोव्हर्सपैकी तीनच्या वाढणार्‍या अवस्था समान असतात आणि त्यांना मशागतीची गरज असते , आणि त्या म्हणजे एम . अल्बा , एम . ऑफिशिनलिस व एम . सौव्हेओलेन्स , आणि ते एकत्रितपणे व्यवहार करतात ."
वाढलेले करते,भारतातील उपोष्णकटिबंधी वार्षिक वाढलेले एम . इंडिका हे स्वतंत्रपणे व्यवहार करते .
म्हणतात आहे असतात असतो उगतात केले गेले केले गेले आहे,"स्वीट क्लेव्हर ( कधी त्याला व्हाईट स्वीट क्लेव्हर म्हणतात ) ही पांढर्‍या फुलांची द्विवार्षिक वनस्पती आहे , परंतु त्याचे वार्षिक रूपदेखील असतात ( परंतु तो वार्षिक वनस्पती म्हणूनही असतो ) ते युरोप आणि नॉर्दन आशियामध्ये उगतात , परंतु त्यांचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन सुरू केले गेले आहे आणि त्यांचे नैसर्गिकरण केले गेले आहे ."
जुळवून असतात असतात वाढतात,"स्वीट क्लोव्हर्स हे समशीतोष्ण हवामानांशी जुळवून घेणारे असतात आणि उदासीन मातीमध्ये अल्कधर्मी असतात , परंतु त्या उष्णकटिबंध प्रदेशांत मध्यम अक्षांशावर चांगले वाढतात ."
होत नाही उगवली जाते,एम सौव्हेओलेन्स हिचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत नाही ; ही यूएसएमध्ये नॉर्थ-सेंट्रल स्टेट्समध्ये उगवली जाते .
उगवल्या जातात वाढले,"स्वीट क्लोव्हर्स ह्या अति-उंचीवर उष्णकटिबंधांत उगवल्या जातात ; किटाले , केनियामध्ये आवरण पीक आणि हिरवळीचे खत म्हणून एम . अल्बाचे वार्षिक हुबम पीक खूपच चांगले वाढले ."
येऊन वाढू शकते होणे टाळण्यासाठी फुटल्यानंतर केली पाहिजे,स्वीट क्लोव्हर हे टोकांवर / शेंड्यांवर अंकुर येऊन पुन्हा वाढू शकते ; पाठोमागच्या / पुढील पिकामध्ये तण तयार होणे हे टाळण्यासाठी शेंड्यावर / टोकावर अंकुर फुटल्यानंतर त्याची फक्त नांगरणी केली पाहिजे .
पेरलेल्या झाली पाहिजे मिळतो,"वसंत ऋतूत पेरलेल्या पिकांची पहिली कापणी ही उन्हाळ्यात उशीरा झाली पाहिजे , त्यामुळे हिवाळ्या आधी पुनर्वाढीसाठी पुरेसा वेळ मिळतो ."
होते घेतली देणारे करणारी,"पूर्वी पिवळ्या फुलांचे हे रब्बी चार्‍याचे पीक उत्तर भारताच्या सिंचित भागांतील एक महत्त्वाचे वार्षिक पीक होते , परंतु ह्या पिकाची संपूर्ण जागा इजिप्शियन क्वोवरने ( बरसीमने ) आणि कमी प्रमाणात शफतालने घेतली , ही दोन्ही जास्त उत्पादन देणारे आणि अधिक चांगला चारा निर्माण करणारी आहेत ."
आलेल्यांपेक्षा झेलू शकतात मिळते,"याच्या बदली आलेल्यांपेक्षा हे क्षार , उष्ण परिस्थिती आणि दुष्काळ अधिक चांगल्या पद्धतीत झेलू शकतात आणि त्यांना अजूनही सीमांतीक भागांवर जागा मिळते ."
आहे आहे,हे एम अल्बाच्या वार्षिक आकारांपेक्षा अधिक आणि अधिक आहे आणि त्याची स्वादिष्टता मध्यम आहे .
असल्यामुळे होतात,हे सामान्यपणे विखरण असल्यामुळे दोन किंवा हिरवळीच्या चार्‍याच्या तीन कापण्या होतात .
करण्याच्या अवलंबून असते,अधिक चांगल्या क्लोव्हर्ससाठी त्याच्या अत्यंत किंवा अवक्रमित जमिनीवर चारा उत्पन्न करण्याच्या क्षमतेवर आणि वापरसाठी किंवा क्षारयुक्त पुनर्प्रापणावर सध्या त्याची किंमत अवलंबून असते .
आहेत आहेत केली जाते,प्रजाती ट्रायफोलियममध्ये सुमारे ३०० जाती आहेत : त्यातील अनेक जाती नैसर्गिक कुरणात महत्त्वाच्या आहेत आणि काही पंचवीस प्रजातींची लागवड केली जाते .
आहेत,त्या वार्षिक किंवा बारमाही वनौषधी आहेत आणि त्या समशीतोष्ण आणि भूमध्यसामुद्रिक हवामानांमधील सर्वाधिक महत्त्वाचे चारे आहेत .
असलेली वाढणारी आहे असलेली आहे,"बरसीम ही खोल मूळतंत्र असलेली सरळ वाढणारी , अधिक केसाळ , वार्षिक वनस्पती आहे , आणि ही लांब पर्णक असलेली , आयताकृती त्रिपर्णी वनस्पती आहे ."
आहे,"हा भूमध्यसामुद्रिक प्रदेश , पश्चिम आशिया , उत्तर भारत आणि पाकिस्तान येथील थंड ऋतूतील खूप महत्त्वाचा चारा आहे ."
आहे घेतले गेले झाले,"हे इजिप्तमधील प्राचीन शेतीचे एक प्रमुख हिवाळी पीक आहे आणि तेथून विसाव्या शतकातील सुरूवातीच्या वर्षांमध्ये , सिंधमध्ये हे घेतले गेले , जेथे हे उप-महाद्वीपाच्या सिंचित क्षेत्रांच्या स्थिती आणि कृषिप्रणालींसाठी एवढ्या चांगल्या प्रकारे अनुकूलित सिद्ध झाले आहे ."
होतो असल्याने आहे,"अलीकडे ह्या चाराच्या जातीचा विस्तार संभवतः खूप झपाट्याने होतो , आणि लघु-शेतीत हे सर्व प्रामुख्याने वापरात असल्याने अधिक उल्लेखनीय आहे ."
उगते,"हे यूएसएमध्ये आणि , उन्हाळी पीक म्हणून , दक्षिण यूरोपच्या भागांमध्ये आणि हिमालय क्षेत्रातील अति उंच ठिकाणी उगते ."
केली जाणारी आहेत केला जाणारा आहे,एकेरी आणि अनेक वेळा कापणी केली जाणारी पिके ही दोन्ही अस्तित्वात आहेत : अनेक वेळा कापणी केला जाणारा मिसकावी प्रकार हा सर्वात सामान्य आहे .
वाढणारा असतो नसते होते,"इजिप्शियन क्वोवरला उंच वाढणारा शेंडा असतो आणि ते चराईसाठी योग्य नसते , परंतु कापणीनंतर पुन्हा चांगले तयार होते ."
ठेवा बोलली जाणार्‍या वापरले जाते,हे लक्षात ठेवा की अरेबिक बोलली जाणार्‍या देशांमध्ये इतर द्विदल ( शेंगवर्गीय ) चार्‍यांसाठीही हे बरसीम नाव वापरले जाते .
असलेल्या आहे टिकून होते थांबते,"हे सौम्य हिवाळे असलेल्या क्षेत्रांसाठीचे पीक आहे : जरी हे हलक्या गारठ्यात टिकून राहत , तरी ह्याची वाढ हळू होते किंवा कमी तापमानांमध्ये थांबते ."
नसते निवडले गेले होते राहू शकेल,"फेअरब्रदरनुसार ( १९९१ ) यूएसएमधील हिवाळी तापमानाची सामान्य मर्यादा ही -६°से.पेक्षा अधिक थंड नसते यापेक्षा बिगबी पीक ( नाईट , १९८५ ) जे इटालिअन सॅक्रामोन्टकडून निवडले गेले होते आणि जे -१५°से ते -१८°से इतक्या कमी तापमानात जीवित राहू शकेल ."
वाढणारे आहे पेरले देते,बिगबी हे वेगाने वाढणारे पीक आहे आणि जर ते लवकर पेरले तर शरदऋतूत चांगले पीक देते .
भरलेल्या नसतील करणारी वाढेल,जर जमिनी पाण्याने भरलेल्या नसतील तर पुष्कळ मतवाळू मृदा अधिक करणारी ही वनस्पती विस्तृत जमिनींवरती वाढेल .
पेरले जाते होते सुकण्याआधी देतात,"त्यांच्या प्रमुख क्षेत्रांमध्ये , बरसीम हे अधिक पसंतीने प्रारंभीच्या शरदऋतूत पेरले जाते , आणि खूप वेगाने त्याची वाढ होते : सिंचित परिस्थितीत हे मेच्या दरम्यान बहरण्याआधी आणि सुकण्याआधी चार ते सात किंवा अधिक पिके देतात ."
केली केली जाते होण्यासाठी बसवल्या जातात,"पंजाबमध्ये सिंचित परिस्थितीत , उशीरा ऑगस्ट ते आरंभीच्या नोव्हेंबरपर्यंत पेरणी केली जाते ; जमिनीची दोन किंवा तीन वेळा नांगरणी केली जाते आणि भक्कम सपाट वाफा तयार होण्यासाठी फळ्या बसवल्या जातात ."
पेरण्याआधी केले जाते,२०-२५ कि.ग्रॅ. / हे. बियाणे पेरण्याआधी लगेच सिंचन केले जाते .
भिजत ठेवले जाते राहिलेल्या केली जाते होण्यासाठी मिसळले जाते,बियाणे रात्रभर भिजत ठेवले जाते आणि उथळ राहिलेल्या पाण्यात विखरण पेरणी केली जाते ( नेहमी समान वाटप होण्यासाठी वाळूसोबत मिसळले जाते ) .
आहे भिजवण्याच्या काढून टाकले जाऊ शकते,चिकोरी ( सिकोरियम इंटीबस ) हे बरसीमच्या बियाण्याचे अतिशय सामान्य संदूषक आहे आणि ही बियाणे भिजवण्याच्या वेळी तरणपद्धतीने काढून टाकले जाऊ शकते .
वापरले करण्याआधी करण्याआधी केले पाहिजे,"जर ओट्ससारखे रोप वापरले , तर त्याचे सिंचन करण्याआधी आणि बरसीमची पेरणी करण्याआधी ड्रिल केले पाहिजे ."
वापरले जावे,फक्त हलक्या प्रमाणाचे ओट्सचे बियाणे ( २०-३० कि.ग्रॅ. / हे. वापरले जावे .
मिळण्यासाठी मिसळली जाते वापरले दाबली जाते करते टिकून राहत नाही,"काहीवेळा राई ( ब्रासिका जुनसिया ) ही प्रारंभीच्या कापणीला अधिक प्रमाणात मिळण्यासाठी बरसीमसोबत मिसळली जाते , परंतु जर अतिशय कमी प्रमाणात बियाणे वापरले तर क्लोव्हरची वाढ दाबली जाते आणि एकंदर उत्पादन कमी करते कारण पुढील कापणींमध्ये ते टिकून राहत नाही ."
मिसळले जाते,सलगमदेखील बरसीमसोबत मिसळले जाते .
झाले आहे,"इटालियन राईग्रास चाचणींमध्ये वारंवार उत्तम झाले आहे , परंतु बियाण्याचा पुरवठा ही छोट्या शेतकर्‍यांसाठी समस्या आहे ."
उगविले जाते आहेत पडत असले पेरू शकतो नसेल आहे,"मेसकावी प्रकारच्या स्थानिक पिकांच्या जातींमधून पुष्कळ बरसीम उगविले जाते , परंतु अनेक सुधारित पिके उपलब्ध आहेत , जरी बीजोत्पादन हे संशोधनापेक्षा नेहमी मागे पडत असले तरी हे शेवटच्या सिंचनाच्या वेळी उभ्या भातात पेरू शकतो , परंतु भात हा खूप बारीक नसेल तर फक्त मर्यादित यश शक्य आहे ."
असतो कसल्याशिवायच पेरला जातो मिळते येतो देतात,"काहीवेळा , जेव्हा चांगल्या शेतकामापेक्षा वेग जास्त महत्त्वाचा असतो तेव्हा जमीन कसल्याशिवायच भाताच्या सड्यामध्ये बरसीम पेरला जातो ; उत्पादन हे अर्थातच कमी मिळते , परंतु जेव्हा शेवटच्या पेरणीचा हंगाम जवळ येतो तेव्हा कमी कष्टातील वसंतातील काही चार्‍याची हे हमी देतात ."
असते असते,"ज्याठिकाणी पीक पारंपरिक असते , त्याठिकाणी नेहमी चिकोरी , शफताल आणि मेलिलोटस ह्यांच्यासह दूषित असे बियाणे सामान्यपणे बाजारांत उपलब्ध असते ."
विकले गेले,१८०४मध्ये पहिले सोयाफूड उत्पादन ( फाइन इंडिया सोया ( सॉस ) सिडनीमध्ये विकले गेले .
आले होती,"१८७९मध्ये लागवडीखालील पहिले सोयाबीन ऑस्ट्रेलियामध्ये आले , जी जपानच्या इंटिरिअर डिपार्टमेंटच्या मंत्रालयाची भेट होती ."
लागवडीखाली आले आले,"कॅनडामध्ये 1855मध्ये कदाचित पहिल्यांदा सोयाबीन लागवडीखाली आले , आणि निश्चितीने 1895मध्ये ऑन्टॅरिओ अग्रीकल्चर कॉलेजमध्ये आले"
बनविलेल्या आले,1767मध्ये कॅरिब्बीनमध्ये जॉर्जियामधील सावन्नाहच्या सॅम्युएल बोवनने बनविलेल्या सोयासॉसद्वारे सोयाबीन आले
घेतले गेले वाढत आहे,"हे फक्त किरकोळ पीक म्हणूनच घेतले गेले , पण मानवी अन्नात त्याचा उपयोग हळूहळू वाढत आहे ."
केली,सोयाबीनची लागवड प्रथम डंगन्स यांनी 1876मध्ये मध्य आशियातील ट्रान्सकौकेशिआ येथे केली .
नव्हता,हा भाग सोयाबीनच्या उत्पादनासाठी कधीच महत्त्वाचा नव्हता .
आहे,या प्रदेशातील सोयाबीनचा आणि सोयाफूडचा व्यापक इतिहास ऑनलाइन उपलब्ध आहे .
आढळतो,या प्रदेशातील सोयाबीनचा पहिला विश्वसनीय संदर्भ मेक्सिकोमध्ये 1877चा आढळतो .
आले आलेले असावे ओलांडून पसरले,"तेराव्या शतकापासून सोयाबीन इन्डोनेशियामध्ये आले , कदाचित दक्षिण चीनमधल्या ट्रेडर्स व व्यापार्‍यांकडून त्याहीपेक्षा आधी ते आलेले असावे सोया सॉस , इ.स. १६००पर्यंत , डच ईस्ट इंडिया कंपनीच्या ( VOC ) माध्यमातून दक्षिण जपानपासून प्रदेश ओलांडून सर्वत्र पसरले ."
गेले,सोयाबीन कदाचित दक्षिण चीनमधून उत्तर भारतामार्गे दक्षिणकडे गेले .
केले वाढला,"1873मध्ये व्हिएन्ना जागतिक प्रदर्शनात ( वीएनर वेल्टॉस्टेलंग ) येथे सोयाबीनच्या 19 प्रकारांचे बियाणे प्राप्त केले तेंव्हा , प्राध्यापक फ्रीडरीश जे हाबरलँड यांचा सोयाबीनमधील रस वाढला ."
केली करण्यास केली,"त्यांनी व्हिएन्नामध्ये या बियांची लागवड केली , आणि लवकरच संपूर्ण मध्य व पश्चिम युरोपमध्ये वितरित करण्यास सुरुवात केली ."
दिले केली सांगितले,ज्या ज्या शेतकर्‍यांना त्याच्याकडून बियाणे दिले त्यांनी लागवड केली आणि त्याच्या निकालाविषयी परत त्याला सांगितले .
करून छापले,"फेब्रुवारी 1876पासून सुरू करून त्याने हे निकाल पहिल्यांदा विविध जर्नलस्मध्ये लेखांच्या स्वरूपात छापले आणि 1878मध्ये शेवटी त्याच्या मॅगनस् ओपममध्ये , दि सोजाबोह्ने ( द सोयाबीन ) ."
ओळखले जाते,उत्तर युरोपमध्ये लुपिन / लुपिने उत्तरेकडील सोयाबीन म्हणून ओळखले जाते .
नाही,बदली आवृत्ती ग्लायफोसेटविषयी संवेदनशील नाही .
करण्यात केली गेली,"१९९७मध्ये , युनायटेड स्टेट्समध्ये जनुकीय बदल करण्यात 8% व्यावसायिक बाजारपेठेसाठी लागवड केली गेली ."
केलेले होते केली होती होती सांगत होता,"२००३चा अभ्यास , आरआर जनुक खूप वेगवेगळ्या सोयाबीनच्या बियाणांमध्ये संकरीत केलेले होते तेथे जनुकीय विविधतेमध्ये थोडी घट केली होती , पण ही घट काही कंपन्याच्या दरम्यान पुसटश्या प्रमाणात मर्यादित होती , सांगत होता ."
पसरलेल्या आल्या आहेत,मोठ्या प्रमाणात पसरलेल्या जी एम् सोयाबीन्ससारख्या प्रकारांच्या निर्यातीमध्ये अमेरीकेतील काही भागांमध्ये अडचणी आल्या आहेत .
करण्यापूर्वी असते आहेत,"जीएम् पिकांना युरोपियसंघामध्ये निर्यात करण्यापूर्वी व्यापक प्रमाणपत्राची आवश्यकता असते , जिथे उपभोक्ता किंवा प्राण्यांच्या वापरासाठी जीएम् उत्पादनाचे पुरवठादार आणि ग्राहक बरेच आहेत"
मानला आहे ठेवले आहे,सहअस्तित्व आणि त्यानंतरच्या संमिश्रणाच्या समस्या म्हणजे ट्रेससह नॉन-जीएम साठा निर्यातीसाठी निषिद्ध मानला आहे आणि नॉन-जीएम सोया वर प्रिमियम ठेवले आहे .
आढळले आहे वापरलेले आढळते वापरलेल्या वापरले गेले,"युनायटेड स्टेट्स कृषी विभागाच्या 2006च्या एका अहवालानुसार असे आढळले आहे की जनुकीय तंत्रज्ञानाने ( जीई ) सोया , कॉर्न आणि कापसाबाबत कीटकनाशकांसाठी वापरलेले प्रमाण एकूणच आढळते , पण विशेषत: सोयासाठी वापरलेल्या तणनाशकांसाठी किंचित जास्त प्रमाणात वापरले गेले ."
नांगरलेल्या नांगरलेल्या नेणारे वाढेल करता येईल,"जीई सोयाचा वापरदेखील मोठ्याप्रमाणात नांगरलेल्या जमिनीच्या संवर्धनासाठी , अप्रत्यक्षपणे नांगरलेल्या मातीच्या चांगल्या संवर्धनाकडे नेणारे , तसेच बिगरशेतीच्या माध्यमाद्वारे सहजपणे उत्पन्न वाढेल ज्याद्वारे पिकांचे व्यवस्थापन करता येईल ."
केल्यामुळे झाला घेतला,"जरी हा एकंदरीत अपेक्षित फायदा जीई सोयाबीनचा अंगीकार केल्यामुळे युनायटेड स्टेट्समध्ये $ 310 दशलक्ष झाला ह्या फायद्याचा मोठ्या भागचा अनुभव बियाणे विक्री कंपन्यांनी घेतला ( त्या पाठोपाठ , जैवतंत्रज्ञान कंपन्या ( 28% ) आणि शेतकरी ( 20% ) ."
लावला केली,"2010मध्ये , अमेरिकन संशोधकांच्या एका गटाने त्यांनी सोयाबीनजनुकांचा क्रम लावला अशी घोषणा केली - ही शेंगाच्या जातीतील पहिली क्रमवारी ."
मिळविण्यासाठी वापरले जाते,सुमारे जगातील सोयाबीन पीक 85% सोयाबीनवर पेंड आणि तेल मिळविण्यासाठी वापरले जाते .
केला जाऊ शकतो,सोयाबीनमध्ये मोठ्याप्रमाणावर भाजी ( बागेतील ) आणि पिक ( तेल ) असा फरक केला जाऊ शकतो .
शिजणारा आहे आहेत असलेला असतो,"भाजी प्रकार , सहज शिजणारा , सौम्य , दाण्याप्रमाणे चवीचा , चांगल्या पोताचा , मोठ्या आकाराचा आहे , प्रथिने जास्त आहेत , आणि फील्ड प्रकारपेक्षा कमी तेल असलेला असतो ."
असलेली आणलेल्या देतात,"तोफु आणि सोया दूध उत्पादक उच्च प्रथिने असलेली व्हेजिटेबल सोयाबीनपासून , 1930मध्ये मूलतः युनायटेड स्टेट्समध्ये आणलेल्या संकरीत प्रजातीला प्राधान्य देतात ."
करणे नाही होत आल्यावर विखुरण्याची आहे,""" बाग "" बियाणे साधारणपणे यांत्रिक पेरणीबरोबर एकत्र करणे योग्य नाही कारण शेंगा परिपक्व होत आल्यावर विखुरण्याची प्रवृत्ती आहे ."
केले आहे आहे,"डाळींमध्ये सोयाबीन हेही एक तेलबीज म्हणून वर्गीकृत केले आहे , त्यातील प्रथिनांची उच्चपातळी ( 38-45% ) तसेच तेलाची उच्चपातळी ( अंदाजे ह्यामुळे ते वरचढ आहे ."
आहेत,मक्याच्या पाठोपाठ सोयाबीन हे युनायटेड स्टेट्समधील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वात महत्त्वाचे कृषी निर्यात आहेत
घेतले जात असलेला भाजलेला वापरले जाते,सोयाबीन पीक मोठ्या प्रमाणावर तेल उत्पादन पीक म्हणून घेतले जात मेदरहित असलेला आणि भाजलेला सोया चारा पाळीव प्राण्यांचे खाद्य म्हणून वापरले जाते .
वापरली जाणारी आहे,मानवासाठी थेट वापरली जाणारी सोयाबीनची टक्केवारी कमी आहे .
उकडून वाढला जातो,जपानमध्ये एदामामे नावाने कोवळे सोयाबीन आख्ख्या उकडून मिठाबरोबर वाढला जातो .
ओळखले जाते,इंग्लिशमध्ये हे सोयाबीन सामान्यतः एदामामे किंवा ग्रीन व्हेजिटेबल सोयाबीन म्हणून ओळखले जाते .
बनविलेले आहे,"चीन , जपान , कोरीयामध्ये शेंगा आणि त्यापासून बनविलेले पदार्थ हे खाद्यपदार्थांचा महत्वाचा भाग आहे ."
करून लावला,चीनी लोकांनी सिझनिंग्ज म्हणून अनेक प्रकारांच्या सोयाबीन पेस्टचा वापर करून तोफूचा शोध लावला
बनविलेल्या होतो,"सोयापासून बनविलेल्या जापानी पदार्थांमध्ये मिसो , नाट्टो , किन्को आणि एदामामे यांचा समावेश होतो ."
करून बनवले,"तोफूचा वापर करून अनेक प्रकारचे खाद्यपदार्थ बनवले जसे अत्सुएज , अबुराजे आणि इतर ."
आलेले ओळखले जाते वापरतात वापरला जातो,"कोरिअन स्वयंपाकात मोड आलेले सोयाबीन ज्याला कोंगनमुल म्हणून ओळखले जाते ते वेगवेगळ्या प्रकारच्या पदार्थांमध्ये वापरतात आणि प्रमुख अन्नघटक म्हणून डोएनजंग , चेओनग्गुक्जंग आणि गंजंगमध्येही वापरला जातो ."
करण्यासाठी वापरले जातात,व्हिएतनाममध्ये सोयाबीनचा वापर सोयाबीनपेस्ट करण्यासाठी वापरले जातात .
वापरतात,"उत्तरेतील अत्यंत प्रसिद्ध तुऑंग हे तुऑंग बॅन , तुऑंगनाम दान तुऑँग च्यु दा यांच्या उत्पादनात तसेच फो आणि गोई च्युऑंमध्ये सजावटीसाठी वापरतात , टोफउ ( दाऊ हु किंवा दाऊ फु किंवा ताऊ हु ) , सोया सॉस ( नुओक् तुओंग शब्दशः सोया पाणी ) , सोया मिल्क ( नुऑच दाऊ उत्तरेत किंवासुअ दाउ नन्ह दक्षिणेत ) आणि दाऊ हु नुओक् दुओंग ( तोफु स्वीट सूप ) ."
केली जाऊ शकते,बियाणांवर विविधप्रकारे प्रक्रिया केली जाऊ शकते .
आहे,"सोयाच्या सामान्यप्रकारांमध्ये सोयामिल , सोयापीठ , सोयामिल्क , टोफू , टेक्स्चर्ड व्हेजिटेबल प्रोटिन ( टीव्हीपी ज्यात मोठ्याप्रमाणात विविध प्रकारच्या शाकाहारी अन्नाचा समावेश आहे , त्यातील काही मटणासदृश आहेत"
गणला जातो,सोयाबीन हा सोया सॉसच्या ( शोयु ) उत्पादनात प्राथमिक घटक म्हणून गणला जातो .
आहे,आर्चर दॅनिअल मिडलँड ( एडिएम् ) हा सोयाबीन आणि सोया उत्पादनाचा मोठा उत्पादक आहे .
बनल्या आहेत,अशा पिकांवरील अनुदान आणि व्यापार रोध ह्यांमधील मुद्दे / समस्या / अडचणी जागतिकरणाच्या चर्चेत वादग्रस्त बनल्या आहेत .
घेतात आहे देताना करण्यावर झालेला आहे,अनेक विकसनशील देश असा पवित्रा घेतात की सध्याची आंतरराष्ट्रीय व्यापर पद्धत ही अयोग्य अन्याय्य ) आहे कारण कमी दर व कृषी वस्तूंसाठी कमी कृषी अनुदान देताना औद्योगिक वस्तूंमध्ये दर कमी करण्यावर परिणाम झालेला आहे .
करण्यासाठी जाते केलेल्या करावी लागेत केलेला,"ह्यामुळे एखाद्या विकसनशील राष्ट्रासाठी त्याच्या वस्तू बाहेरच्या देशात निर्यात करण्यासाठी अवघड जाते बनते , आणि विकसनशील राष्ट्रांना आयात केलेल्या मालासोबत स्पर्धा करावी लागेत जो विकसित देशांकडून कृत्रिमरित्या कमी किंमतीत निर्यात केलेला असतो ."
करण्याच्या म्हणतात होते होत असते,"कृत्रिमरित्या कमी किंमतीत निर्यात करण्याच्या पद्धतीला मूल्यावपाती विक्री म्हणतात , आणि ही सर्वाधिक राष्ट्रांमध्ये बेकायदेशीर होते ( होत असते ) ."
पडली करता घेण्यास दिला,"ह्या मुद्द्यावरील वादामुळे २००३मधील कॅनकन व्यापारविषयक चर्चा बंद पडली , जेव्हा २२च्या गटाने कृषी अनुदानाचा मुद्दा संबोधित न करता विषय-वस्तूमधील युरोपिअन युनियनद्वारे प्रस्तावित मुद्दे विचारात घेण्यास नकार दिला ."
नसते,आर्क्टिक हवामान हे सामान्यपणे नगदी पिकांच्या लाववडीसाठी पोषक नसते .
केला जाणारी आहे उगविले जाते,"तथापि / तसेच , आर्क्टिकसाठी एक संभाव्य नगदी पीक एक औषधी वनस्पती म्हणून वापर केला जाणारी मजबूत वनस्पती र्होडिओला रोझेआ हे आहे , जे आर्क्टिकमध्ये उगविले जाते ."
आहे आहे,"सध्या वनस्पतीसाठी ग्राहकाची मागणी आहे , परंतु उपलब्ध पुरवठा हा मागणीपेक्षा कमी आहे ."
असलेल्या उगविली जाणार्‍या करणारी असतो,"समशीतोष्ण हवामान असलेल्या प्रदेशांमध्ये उगविली जाणार्‍या नगदी पिकांमध्ये अनेक कडधान्यांचा ( गहू , राई ( मोवरी ) मका , जव , ओट्स ) तेल उत्पन्न करणारी पिके ( उदा. मोहरीच्या बिया ) भाज्या ( उदा. फळझाड किंवा उत्तम फळे ( उदा. रासबेरी ( काळा आंचू ) आणि मऊ फळ ( उदा. रासबेरी ) ह्यांचा समावेश असतो ."
असलेल्या करणारी,"उपोष्णकटिबंधी हवामान असलेल्या प्रदेशांमध्ये , धान्य पिके ( उदा. बाजरी ) तेल उत्पन्न करणारी पिके उदा. आणि काही भाज्या व औषधी वनस्पती ही प्रधान"
असलेल्या बन शकतात,"उष्णकटिबंधीय हवामान असलेल्या प्रदेशांमध्ये , कॉफी , कोकाआ , ऊस , केळी , संत्री , कापूस व ताग ( मऊ , चमकदार वनस्पतीजन्य तंतू ज्याचे खडबडीत मजबूत धागे बन शकतात ) ही साधारण नगदी पिके आहेत"
आहे बनविण्यासाठी वापरले जाते,"तेल झाड हे एक उष्णकटिबंधीय तेल झाड आहे , आणि त्याचे फळ पाम तेल बनविण्यासाठी वापरले जाते ."
करतात करणारे आहेत,"सुमारे ६० टक्के आफ्रिकन कामगार हे कृषीक्षेत्रात काम करतात , त्यापैकी सुमारे तीन पंचमांश आफ्रिकन शेतकरी हे निर्वाह करणारे शेतकरी आहेत ."
अवलंबून असतात राहतात,"उदाहरणार्थ बुरिकिना फॅसोमध्ये त्याच्या रहिवाश्यांपैकी ८५.००% रहिवाशी ( दोन मिलियन लोकांपेक्षा जास्त हे मिळकतीसाठी कापसाच्या उत्पादनावर अवलंबून असतात , आणि देशाच्या लोकसंख्येच्या अर्ध्यापेक्षा जास्त गरिबीत राहतात ."
पिकविले जातात,"मोठ्या शेतांत कॉफी , चहा , कापूस , कोकाआ , फळ व रबर अशी नगदी पिके पिकविले जातात ."
चालवली जाणारी पसरलेली असतात लावतात करतात,खासकरून मोठ्या कंपन्यांद्वारे चालवली जाणारी / संचालित ही शेते दहा चौरस किलोमीटरमध्ये पसरलेली असतात आणि ते ह्या शेतांत मोठ्या प्रमाणात कामगारांना कामाला लावतात मोठ्या संख्येने कामगरांचा वापर करतात .
पुरवितात देते होण्यासाठी देण्यात ठरते,"उदरनिर्वाही शेते अन्नस्रोत पुरवितात आणि सापक्षतेने कुटुंबासाठी कमी मिळकत देते , परंतु सामान्यपणे पुन्हा गुंतवणूक शक्य होण्यासाठी पुरेसे उत्पादन देण्यात अपयशी ठरते ."
करत असल्यामुळे होते ठरवलेले आहे,"अशा परिस्थिती आफ्रिकन राष्ट्रे पिके निर्यात करत असल्यामुळे खंडातील मोठ्या प्रमाणात लोकांची उपासमार होते , ह्याबद्दल युनायटेड स्टेट्स , जापान व युरोपिअन युनिअन ह्यांसहित विकसित देशांना दोषी ठरवलेले आहे ."
करतात देतात झाल्यामुळे भांडलेले आहेत,"हे देश उच्च आयात दराद्वारे त्यांच्या स्वतःच्या कृषीक्षेत्रांचे संरक्षण करतात आणि त्यांच्या शेतकर्‍यांना अनुदान देतात , त्यापैकी काही कापूस , धान्य व दूध ह्यांसारख्या कमोडिटीच्या अत्यधिक उत्पादन झाल्यामुळे भांडलेले आहेत ."
आहे वाढणार्‍या वगळता करण्यास आहेत होते,ह्याचा परिणाम असा आहे की अशा उत्पादनाची जागातिक किंमत ही समशीतोष्ण हवामानात सहजतेने न वाढणार्‍या नगदी पिकांमध्ये वगळता जोपर्यंत आफ्रिकन लोक जागातिक बाजारांत स्पर्धा करण्यास असमर्थ आहेत तोपर्यंत सातत्याने कमी होते .
लागवडीत दिसून आलेली आहे आहेत घेतल्या,"आफ्रिकेत जैव-इंधन पिकांच्या लागवडीत लक्षणीय वाढ दिसून आलेली आहे , त्यापैकी अनके जमिनींवरील आहेत ज्या ब्रिटीश कंपन्यांद्वारे विकत घेतल्या"
पिकविले जाणारे आहे,आफ्रिकामध्ये मोगली एरंड हे जैव-इंधन उत्पादनासाठी पिकविले जाणारे एक नगदी पीक आहे .
करते,ऑस्ट्रेलिया मोठ्या प्रमाणात मसूराचे उत्पादन करते .
केला होता करेल,"२०१०मध्ये असा अंदाज केला होता की ऑस्ट्रेलिया हा सुमारे १,४३,००० टन मसूर उत्पादित करेल ."
केले जाते,ऑस्ट्रेलियाचे सर्वाधिक पीक हे भारतीय उपखंडात आणि मध्य पूर्व भागात निर्यात केले जाते .
आलेल्या संपल्यानंतर आले,युनायटेड स्टेट्समधील नगदी पीक हे दुसर्‍या महायुद्धादरम्यान जन्माला आलेल्या पिढीनंतर आणि दुसरे महायुद्ध संपल्यानंतर भरभराटीस आले .
आहेत आहे,"शेतीच्या यू.एस.च्या १९९७ जनगणनेनुसार , युनायटेड स्टेट्समधील ९०.००% शेते ही अजून कुटुंबांच्या मालकीची आहेत व अतिरिक्त ६.००% भागिदारीमध्ये आहे ."
करण्यासाठी असलेल्या केला आहे,नगदी पीक शेतकर्‍यांनी स्वस्त अन्न उत्पादित करण्यासाठी वेळ-चाचणी पद्धतींसह अचूकपणा असलेल्या कृषी तंत्रज्ञानांचा वापर केला आहे .
असलेले,"२०१०साठी युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ अॅग्रिकल्चर ( यूएसडीए ) आधारित आकडेवारीनुसार , फळोत्पादनाचे अति उच्च प्रमाण असलेले राज्ये कॅलिफोर्निया , फ्लोरिडा व वाशिंग्टन ही आहेत"
आहे,वॉशिंग्टन राज्यात सफरचंदाच्या उद्योगाला विशेष महत्त्व आहे .
नेले आहे,"मध्यवर्ती वॉशिंग्टमधील कोरडे उष्ण उन्हाळे व थंड हिवाळे अशा अनुकूल वातावरणामुळे , १९२०पासून सफरचंदाच्या उत्पादनात राज्याने यू.एस.ला पुढे नेले आहे ."
करणारी आहेत वापरल्या आहे,"शेतीच्या यू.एस.च्या २००२ जनगणनेनुसार , यू.एस.मधील व्यापारिकदृष्ट्या केळी उत्पादित करणारी सर्व ८८ टक्के शेते ही हवाईमध्ये आहेत , आणि ह्या शेतांचा प्रसार यू.एस.मध्ये केळीच्या उत्पादनासाठी वापरल्या जाणार्‍या एकूण एकरी क्षेत्रफळाच्या ९० टक्केपेक्षा जास्त आहे ."
करणार्‍या सुक्या आहे,राष्ट्राच्या एकूण उत्पादनापैकी अर्धे उत्पादन करणार्‍या नॉर्थ डकोटा व मिशिगन ह्यांच्यासह यू.एस. . हा सुक्या खाद्य शेंगाचा सर्वात मोठा सहावा जागतिक उत्पादक आहे .
आहे आहे,"मिडवेस्टर्न युनायटेड स्टेट्सचा यू.एस. प्रदेश हा मक्याचा पट्टा आहे , जेथे १८५०पासून मका हे स्थानिक उंच गवतांच्या जागी प्रमुख पीक आहे ."
करण्यावर करूनदेखील राहिले बनले,मारिजुआना हे दरवर्षी अंदाजे बिलियन ( अब्ज खर्च करण्यावर कायदेशीर अंमलबजावणी करूनदेखील अमेरिकामधील सर्वात मोठे नगदी पीक राहिले / बनले ) आहे .
ठरविण्यासाठी करणे,वनस्पती बेकायदेशीर बेकायदा ठरविण्यासाठी अनेक प्रयत्न करणे .
आढळले आहे आहे,अलिकडील अभ्यासातून असे आढळले आहे की मारिजुआनाची किंमत ही मका ( बिलियन गहू ( बिलियन आणि आर्टिचोक मिलियन ह्यांच्या एकूण किंमतीपेक्षा जास्त आहे .
आहे,यू.एस. हे फळ व झाडाच्या नटांचे प्रमुख आणि ग्राहकांपैकी एक आहे .
केले विकले जाऊ शकेल करण्यासाठी ठेवण्यासाठी करण्यासाठी ठरवले,"१९३०मध्ये , यू.एस. सरकारने कायदे अधिनियमित केले ज्यात उत्पादकांसाठी मूल्यनिर्धारण व किती उत्पादन विकले जाऊ शकेल ह्यांसंबंधित किंमती स्थिर करण्यासाठी , उच्च किंमती नियंत्रित ठेवण्यासाठी , आणि काही निश्चितता निर्माण करण्यासाठी भूईमूगाच्या उत्पादनावरील वाटे ठरवले ."
केल्या होत्या झाली,"२००२च्या शेत सुरक्षा व ग्रामीण गुंतवणूक कायद्यामध्ये ह्या वाट्याच्या संपूर्ण खरेदीद्वारे वाटा पद्धती बंद केल्या होत्या , ज्याची सुरूवात २००२च्या लागवडीच्या मोसमात झाली ."
केलेल्या काढला गेला आहे करतात काढले होते,यू.एस.मधील सर्वसाधारणपणे सर्वाधिक सेवन केलेल्या भाजीविषयी असा अंदाज काढला गेला आहे की अमेरिकेतील लोक वर्षाला सुमारे १३० पाउंड बटाटे सेवन करतात ( अंदाज काढले होते ) .
अवलंबून असतात,यू.एस.मधील भाताचे उत्पादक हे भाताच्या वार्षिक विक्रीतील / विक्रीच्या सुमारे ५० टक्क्यासाठी जागतिक बाजारावर अवलंबून असतात .
करण्यासाठी केला जातो,साखरकंदांचा वापर नेहमी साखर उत्पादित करण्यासाठी केला जातो .
आहे घेतले जाते उगवले जाते,"साखरकंद हे हवाईचे ऐतिहासिकदृष्ट्या आणि सध्याचे एक महत्त्वाचे नगदी पीक आहे , आणि हे नेहमी साखरेच्या मळ्यांवर घेतले जाते उगवले जाते ."
आहे झाली,"तंबाखू - हा यू.एस. प्रमुख भूप्रदेशातील एक महत्त्वाचे नगदी पीक आहे , आणि मार्च २०१२मध्ये यूएसडीए नॅशनल अॅग्रिकल्चर स्टॅटिस्टिक्स सर्विसद्वारे पहिल्या दहा यू.एस. नगदी पिकांपैकी एक म्हणून त्याची सुरूवात झाली ."
केली जाते,शहाळ्यांची लागवड प्रतिवर्षी एकूण उत्पादन ६१ मिलियन टनासहित जगातील ८० देशांपेक्षा जास्त देशांमध्ये केली जाते .
मिळालेले शिजवण्यात तळण्यामध्ये केला जातो वापरले जाते,त्यापासून मिळालेले तेल व दूध ह्यांचा वापर सर्वसाधारणपणे अन्न शिजवण्यात व तळण्यामध्ये केला जातो ; नारळाचे तेल हे जास्त प्रमाणात साबणांत व कॉस्मेटिक्समध्येही वापरले जाते .
केले जाते,सुमारे ७०.००% जगातील अन्न हे ५०० मिलियन अल्प भूमी धारक शेतकर्‍यांद्वारे उत्पादित केले जाते .
ओळखणे असणार्‍या अवलंबून असतात,"त्यांच्या उपजीविकेच्या साधनासाठी ते नगदी पिकाच्या उत्पादनावर , बाजारात ओळखणे कठीण असणार्‍या मूलभूत वस्तूंवर अवलंबून असतात ."
आहे,"गहू , भात व मका ह्यांनंतर जव हे जगातील चौथे सर्वात महत्त्वाचे तृणधान्याचे पीक आहे ."
राहणार्‍या आहे,हे जगातील अधिक थंड निमशुष्क प्रदेशांमध्ये राहणार्‍या असंख्य लोकांसाठी अन्नाचे प्रमुख स्रोत आहे .
आहे केला जातो,"भारतात , हे पहाडी लोकांचे प्रमुख अन्न आहे आणि राजस्थान , पंजाब , हरयाना , उत्तरप्रदेश व मध्यप्रदेश ह्यांसारख्या देशाच्या इतर मैदानी ( सपाट ) भागांत अन्न आणि चार्‍याच्या उद्देशांसाठीही ह्याचा वापर केला जातो ."
केला जातो बनवण्याच्या वापरले जाते झाले आहे,"जवाचा वापर माल्टच्या उत्पादनासाठीही केला जातो , जे प्रामुख्याने पेय बनवण्याच्या उद्योगात वापरले जाते आणि ग्रामीण भागांत उपजीविकेचा एक चांगला स्रोत म्हणून सिद्ध झाले आहे ."
वाढणारे आहे,जव हे कमी कालावधीत वाढणारे एक रब्बी ( हिवाळी ऋतू ) कडधान्याचे पीक आहे .
घेण्यासाठीची उगवण्याची आहे,"साधारणतः पेरणीसाठी भाकड कालावधी , वाढीच्या कालावधी दरम्यान अधूनमधून पावसाच्या सरी आणि कापणीसाठी चांगले वातावरण , ही जवाचे पीक घेण्यासाठीची ( जव उगवण्याची ) आदर्श स्थिती आहे ."
असतो,मैदानी भागांतील ( सपाट भागांतील ) वाढीचा कालावधी हा सुमारे ५ महिने असतो .
उगवले जाते,हे प्रामुख्याने उत्तरी मैदानी भागांत माल्टीकरणाच्या उद्देशाने उगवले जाते .
आहे आहे,हे एक काटक पीक आहे आणि कोरडवाहू दुष्काळी प्रवण क्षेत्रे व सॉडिक स्थितीसाठी अगदी उपयुक्त आहे .
असलेल्या घेऊ शकतो,"चांगल्या सिंचनाच्या आणि मध्यम सुपिकता असलेल्या जमिनींच्या भागांत , चांगल्या प्रतीच्या माल्ट जवाचे उत्पादन घेऊ शकतो ."
असलेल्या होते,कमी ( तुरळक ) पाऊस व थंड असलेल्या भागांत ह्याची जोमाने उत्तम वाढ होते .
राहू शकते नाही खुंटते होऊ देत नाही,थंड आर्द्र आणि गरम कोरड्या हवामानात हे पीक उभे राहू शकते परंतु आर्द्र हवामानात नाही ज्यामुळे प्रामुख्याने रोगाच्या प्रादुर्भावामुळे त्याची वाढ खुंटते ( होऊ देत नाही ) .
करू शकत नाही,हे कोणत्याही वाढीच्या अवस्थेत गारठा सहन करू शकत नाही .
बहरताना पडल्याने होत असताना पडल्याने होते,बहरताना गारठा पडल्याने आणि धान्याची पूर्ण वाढ होत असताना गारा पडल्याने पिकाचे नुकसान होते .
पडल्याने होते पडल्याने पडतात बनले जाते नाही,"वाढीच्या कालावधीत पाऊस पडल्याने पिकाची चांगली वाढ होते , परंतु परिपक्वतेच्या वेळी पाऊस पडल्याने धान्यांवर डाग पडतात , म्हणून माल्टीकरणासाठी ते अनुपयुक्त बनले जाते ( म्हणून माल्टीकरणासाठी ते योग्य नाही ) ."
पडणार्‍या आलेली वाळलेली असतात,वाढीच्या कालावधी दरम्यान अधूनमधून पडणार्‍या दुष्काळामुळे नायट्रोजनच्या उच्च आलेली आणि वाळलेली धान्ये माल्टीकरणासाठी अयोग्य असतात .
देऊ शकतो,पिकाची निरंतर वाढ ही पिकाला सामान्य देऊ शकतो .
असलेल्या आहेत,उभाराच्या काळात एकसमान आर्द्रतेचा पुरवठा आणि स्वच्छ सूर्यप्रकाश हे माल्टीकरणाच्या उद्योगांना आवश्यक असलेल्या भरदार कणसाच्या दाण्यांच्या उत्पादनासाठी महत्त्वाचे आहेत .
असते,जवाच्या पिकाला वाढीच्या कालावधी दरम्यान सुमारे १२-१५°से . आणि परिपक्वतेच्या वेळी सुमारे ३०°से . तापमानाची गरज असते .
होतो,जास्त तापमानामुळे वाढीच्या विविध अवस्थेत जवावर परिमाण होतो .
होते,१८°से.च्या तुलनेत २४°से. उच्च ( उच्चतम तापमानावर पुष्पकाची संख्या ही मोठ्या प्रमाणावर कमी होते .
होते,नांगरणी ही दिवस आणि रात्रीच्या तापमानाच्या नियंत्रित पद्धतीने प्रभावित होते .
होतो,उच्च तापमानामुळेही विवर्णता ( वर्णहीनता ) आणि रोपाचा नाश होतो .
उगवू शकतो,विविध प्रकारच्या जमिनीमध्ये जव हा यशस्वीरित्या उगवू शकतो .
झालेल्या वाढतो,"तरीसुद्धा , तो चांगला निचरा झालेल्या , साधारणतः सुपीक लोम किंवा हलक्या जमिनीमध्ये अधिक जोमाने वाढतो ."
होती,"आधी , उत्तम वापसासाठी शेत नांगरणे अशी संकल्पना होती ."
मिळवण्यासाठी पलटवणारी असते,०३ कुळवणीनंतर योग्य वापसा मिळवण्यासाठी माती पलटवणारी एक नांगरणी पाश्चिमात्य असते .
बसवल्या पाहिजेत फोडतात,प्रत्येक कुळवणीनंतर जमिनीला फळ्या बसवल्या पाहिजेत कारण ते मातीची ढेकळे फोडतात .
काढून फेकून पाहिजेत करतात,आधीच्या पिकाची मूळे आणि सडे व तृणे ही काढून शेताच्या बाहेर फेकून दिली पाहिजेत कारण ते वाळवींना आकर्षित करतात .
असलेले देते,उथळ मुळांचे पीक असलेले जव हे हलक्या पोताच्या उत्तम प्रतीच्या बीज वाफ्याला चांगल्या प्रकारे प्रतिसाद देते .
झालेल्या करण्याचे सुचविले आहे करणे चालविणे करणे करणे,"अलिकडेच समन्वयित कार्यक्रमामध्ये झालेल्या बहुस्थानीय प्रयोगानंतर , कमी मशागत करण्याचे सुचविले आहे म्हणजे एकदा कुळवणी करणे , कल्टीव्हेटर चालविणे , प्लँकिंग करणे आणि नंतर पेरणी करणे ."
वाचेल होईल मिळेल,"ह्यामुळे वेळ , ऊर्जा वाचेल , लागावडीची किंमत कमी होईल आणि सारखे उत्पन्न मिळेल ."
लोळते,अतिशय सुपीक जमिनीमुळे नायट्रोजनच्या आधिक्याने अति प्रमाणात पीक लोळते .
वाढते असते,"ज्यामुळे धान्यातील नायट्रोजनचे प्रमाणदेखील वाढते , जे माल्टीकरणासाठी अनुपयुक्त असते ."
उगवू शकते,जव हे त्याच्या सहनशीलतेमुळे क्षारयुक्त अल्कधर्मी जमिनीवर चांगल्या प्रकारे उगवू शकते .
होतो,असमान बीज वाफ्यामुळे पिकाचे असमान विकास होतो आणि शेवटी असमान परिपक्वन व गुणवत्तादेखील .
करून मिळवू शकतो,फक्त उच्च उत्पन्न आणि रोग प्रतिरोधी जातींचा स्वीकार ( वापर ) करून जवाचे चांगले पीक मिळवू शकतो .
,"विविध प्रदेशांसाठी जाती ह्या जमिनीच्या स्थितीसाठी , पेरणीच्या स्थितीसाठी आणि चारा , माल्ट , हिरवा चारा , इत्यादींसारख्या विशिष्ट उद्देशासाठी विविध आहेत"
झाली पाहिजे,"म्हणून जातींची निवड क्षेत्रे , जमिनी , स्थिती आणि उद्देश ह्यांच्या गरजेनुसार झाली पाहिजे ."
असतात टाळले पाहिजे,पिकांच्या माल्टीकरणाची लक्षणे भिन्न असतात आणि ह्या ऋतूसाठी ह्या पिकांचे मिश्रण टाळले पाहिजे .
केलेल्या उगविले जाते,"जव हे अक्षांश , उंची , हवामानीय स्थिती , पीक पद्धत , जमिनीचा प्रकार , आर्द्रता , सिंचन सुविधा इत्यादींच्या अंतरांवरून निश्चित केलेल्या विविध प्रकारच्या पेरणीच्या तारखांनुसार उगविले जाते ."
केल्यामुळे करून टाळून मिळते,जवाची पेरणी योग्य वेळी केल्यामुळे ह्या पिकापासून अक्षय्यी आर्द्रतेचा जास्तीत जास्त वापर करून आणि उच्च तापमान टाळून निश्चितेने चांगले उत्पादन मिळते .
केलेली होते होते,उशीरा केलेली पेरणीमुळे प्रति युनिट क्षेत्र धान्याचे उत्पादन कमी होते आणि कमी प्रतीचे धान्य उत्पादित होते .
आहे,मैदानी भागांत ( सपाट भागांत ) चांगल्या गुणवत्तेसाठी आणि मात्रासाठी इष्टतम पेरणीची वेळ ही ५ नोव्हेंबर ते १५ नोव्हेंबर आहे .
पेरू शकतो,"कापूस व गव्हाच्या क्षेत्रांमध्ये , माल्ट बार्लीच्या विशिष्ट जाती ह्या १५ डिसंबरपर्यंत पेरू शकतो ."
अवलंबून असतो,"जवाचे बीजदर त्याच्या चाचणीचे वजन , अंतर , पेरणीचा काळ आणि पद्धत तसेच सुपीकतेचा दर्जा ह्यांवर अवलंबून असतो ."
होते केलेली नसलेल्या केलेली आहे,चांगल्या पिकाच्या उत्पादनासाठी कृषिविद्येच्या आधुनिक प्रयोगांवरून असे सुचित होते की सिंचित मध्यम सुपीक जमिनीत वेळेवर केलेली पेरणी १०० किलो / हे. आणि कमी सिंचित किंवा कोरडवाहू सुपीक नसलेल्या जमिनीत उशीरा केलेली पेरणी ही १२० कि हे. बियाणे योग्य आहे .
असणारे होणार्‍या शोधल्या होत्या करू शकतो,"संशोधकांनी संभवतः पिकाच्या उत्पादनाशी संबंधित असणारे ऊर्जा उत्पादन , चयापचय आणि वाढ ह्यांमध्ये सहभागी होणार्‍या जीनच्या विविध जाती शोधल्या होत्या , ज्याचा वापर आता ट्रान्सजेनिक गव्हाच्या विकासासाठी करू शकतो ."
राहत असलेला करण्यासाठी होता होऊ शकणारे होते होता करण्यासाठी करतो,"गहू हा सभ्यतेच्या सुरूवातीला शहरात राहत असलेला समाज सक्षम करण्यासाठी मुख्य घटक होता कारण ते मोठ्या प्रमाणावर सहज लागवड होऊ शकणारे पहिले पीक होते , आणि त्याचा अतिरिक्त फायदा हा होता की तो अन्नाचे दीर्घकालीन कोठार ( संग्रह ) तयार करण्यासाठी एक पीक प्रदान करतो ."
लावला जातो वापरू नसल्या,"गहू हा गुरांसाठी चार्‍याचे पीक म्हणून कमी प्रमाणात / मर्यादित प्रमाणात लावला जातो , जरी गवताच्या काड्या खाद्य म्हणून वापरू नसल्या तरी ."
आहे आहे,"भारत हा रशिया , यूएसए व चीननंतरचा जगातील गव्हाचा चौथा सर्वात उत्पादक आहे आणि जगातील गव्हाच्या एकूण उत्पादनाच्या ८.७ टक्के आहे ."
आहे पेरले जाते कापले जाते,भातापेक्षा गहू हे रब्बी पीक आहे जे हिवाळ्याच्या सुरुवातीला पेरले जाते आणि उन्हाळाच्या सुरुवातीला कापले जाते .
असते,पेरणीची आणि कापणीची वेळ ही हवामानीय बदलांमुळे विविध राज्यांत वेगळी असते .
होते,"गव्हाच्या पिकाची पेरणी सामान्यपणे कर्नाटक , महाराष्ट्र , आंध्रप्रदेश , मध्यप्रदेश आणि पश्चिम बंगालमध्ये सप्टेंबर-ऑक्टोबरमध्ये सुरू होते ; बिहार , उत्तरप्रदेश , पंजाब , हरयाणा आणि राजस्थानमध्ये ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये व हिमाचल प्रदेश आणि जम्मू व काश्मीरमध्ये नोव्हेंबर-डिसेंबरमध्ये ."
बदलत असतो होऊन दिसून,वाढीचा कालावधी हा एका कृषीक हवामानाच्या क्षेत्रापासून ते दुसर्‍या क्षेत्रापर्यंत बदलत असतो ज्याचा परिणाम वानस्पतिक व पुनरुत्पादनाच्या कालावधीवर होऊन संभाव्य उत्पादनात फरक दिसून येतो .
करतात,"पेरणीची वेळ आणि पद्धत , पिकाच्या वाढीच्या कालावधी दरम्यान हवामानाची परिस्थिती आणि वाढीचा पद्धत ( वेग ) ह्या सर्व महत्त्वाची गोष्टी उत्पादकतेवर परिणाम करतात ."
आहे लागतो,गहू हे प्रामुख्याने मध्य अक्षांश गवताळ प्रदेशांतील पीक आहे आणि त्याला शांत हवामान व मध्यम स्वरूपाचा पाऊस लागतो .
बदलणारे आहे,गव्हाचे आदर्श हवामान हे हिवाळ्याचे १०° ते १५° से. तापमान आणि २१° से. ते २६° से.पर्यंत बदलणारे उन्हाळी तापमान आहे .
असावे येते असते,पेरणीच्या वेळी तापमान हे कमी असावे परंतु जेव्हा कापणीची वेळ जवळ येते तेव्हा पिकाच्या योग्य परिपक्वनासाठी उच्च तापमानाची आवश्यकता असते .
पडणार्‍या वाढतो,गहू हा सुमारे ७५ सेंमी. वार्षिक पाऊस पडणार्‍या क्षेत्रांमध्ये जोमाने वाढतो .
वाढते वाढते करते,१०० सेंमीची समवृष्टीरेषा ही एका बाजूला गव्हाचे वाढते क्षेत्र आणि दुसर्‍या बाजूला भाताचे वाढते क्षेत्र ह्यांच्यामध्ये सीमा चिन्हांकित निश्चित करते .
असतील पडणार्‍या उगवू शकतो,वस्तुतः जर योग्य सिंचनाच्या सुविधा उपलब्ध असतील तर गहू हा कमीत कमी २०-२५ सेंमी वार्षिक पाऊस पडणार्‍या क्षेत्रांमध्ये उगवू शकतो .
असतो वाढवण्यामध्ये करतात,"दीर्घकालीन दुष्काळ हा , खासकरून कोरडवाहू क्षेत्रांमध्ये , परिपक्वतेच्या वेळी हानीकारक असतो तर शेत पिकताना हलका रिमझिम पाऊस आणि ढगाळपणा ( ढगाळ वातावरण ) हे उत्पादन वाढवण्यामध्ये मदत करतात ."
बहरताना पडल्यामुळे पडल्यामुळे झाल्यामुळे होऊ शकते,बहरताना गारठा पडल्यामुळे ( कडाक्याची थंडी पडल्यामुळे ) आणि पिकताना गारांचा वादळ झाल्यामुळे गव्हाच्या पिकाचे मोठे नुकसान होऊ शकते .
उगवला झालेली आहेत,जरी गहू हा विविध प्रकारच्या जमिनींमध्ये उगवला तरी चांगल्या प्रकारे निचरा झालेली सुपीक सुचूर्ण्य मतवाळू माती आणि चिकण मतवाळू माती ह्या गव्हाच्या लागवडीसाठी सर्वोत्तम आहेत .
आहे आहे लागते,गव्हाची लागवड हा एक शेतीचा विस्तारित प्रकार आहे जो अत्यंत आहे आणि सापक्षतेने त्याला कमी परिश्रम लागते .
झालेले पुरवणारे असते,"थोडक्यात गव्हाच्या पिकाला मध्यम स्वरूपाच्या पावसासह शांत हवामान , सपाट व चांगल्या प्रकारे निचरा झालेले सपाट क्षेत्रे , सुपीक रवाळ लोम माती आणि भरपूर पाणी पुरवणारे उत्तम सिंचन , एचवायव्ही बियाणे , रासायनिक खते व यांत्रिकरण ह्या सर्व घटकांच्या समायोजनाची गरज असते ."
उगवला जात नाही उगवला जाऊ शकतो,"हे उष्ण कटिबंधीय आणि उपोष्ण कटीबंधी श्रेत्रांमध्ये फक्त उगवला जात नाही तर हे समशीतोष्ण क्षेत्र व दूर उत्तरेच्या थंड प्रदेशांमध्ये , ६० डिग्री उत्तर उंचीच्या पुढेदेखील उगवला जाऊ शकतो ."
करू शकतो झाल्यावर वाढू शकतो,गहू हा कडक थंडी व बर्फ सहन करू शकतो आणि तो वसंत ऋतूमधील उष्ण हवामानात पाऊस पुन्हा सुरू झाल्यावर पुन्हा वाढू शकतो .
असलेल्या घेतेले जाते पिकण्यास बनते,"वाढीच्या कालावधीच्या मुख्य भागाच्या दरम्यान थंड , आर्द्र हवामानाशी अनुकूल असलेल्या क्षेत्रांमध्ये सर्वोत्तम गव्हाचे उत्पादन घेतेले जाते व त्यानंतर कोरडे उष्ण हवामानामुळे व्यवस्थित पिकण्यास धान्य सक्षम बनते ."
मिळवलेला आहे झाला आहे,वस्तुतः पंजाबने हरितक्रांतीपासून जास्तीत जास्त लाभ मिळवलेला आहे आणि पंजाबमध्येसुद्धा ह्या गव्हाच्या पिकामुळे सर्वाधिक लाभ झाला आहे .
केलेली असलेल्या आहे,कालव्यांचे जवळचे जाळे व नलिका कूप ह्यांद्वारे व्यवस्था केलेली सर्वोत्तम सिंचन पद्धत ही पाश्चात्य अडथळ्यांशी संबंधित असलेल्या हलक्या पावसाला पूरक आहे .
आहे आहे देण्याची आहे,पंजाबात गव्हाचे उत्पादन २१.७७ टक्क्याच्या वर आहे आणि भारतातील गव्हाचे क्षेत्र १३.५८ टक्के आहे व त्याच्याकडे सर्वाधिक ४२ क्विंटल / हेक्टर उत्पन्न देण्याची विशेष गुणवत्ता आहे .
करता आलेली नाही,"वालुकामय वाळवंटाचा विशाल विस्तार , पावसाची कमतरता / उणीव व सिंचनाच्या सुविधांची कमतरता ह्यांमुळे दीर्घावधीपासून राजस्थानमध्ये गव्हाची लागवड करता आलेली नाही ."
वाढवण्यासाठी उचलायला पाहिजेत मिळेल,उत्पादन वाढवण्यासाठी पावले उचलायला पाहिजेत कारण त्यामुळे राज्याला भारतातील गहू उत्पदाक राज्यांमध्ये प्रतिष्ठेचे स्थान मिळेल .
आहेत,शीर्ष फुलोरा व बहरण्याच्या अवस्थां दरम्यान अतिशय व कमी तापमान व दुष्काळ हे गव्हासाठी हानिकारक आहेत .
झाले आहे होती,"हे सिद्ध झाले आहे की संभाव्य उत्पदाकतेसाठी १२० किलो नायट्रोन , ६० किलो फॉस्फरस आणि ३० किलो पोटॅश प्रती हेक्टरची आवश्यकता होती ."
वाढवण्यासाठी दिसून आला,"गंगा-सिंधूच्या मैदानांमध्ये , उत्पादन मोठ्या प्रमाणात वाढवण्यासाठी भात-गहू पद्धतीमध्ये जिंक @ २५ किलो / हेक्टरचा वापर दिसून आला ."
चाललेल्या दिसून आहे,ऑल कोऑरडिनेटेड रिसर्च प्रोजेक्ट ऑन मायक्रोन्यूट्रियंटच्या अंतर्गत पिके व जमिनींवर चाललेल्या कामातून भारतात जमिनींमध्ये जिंकची मोठी कमतरता दिसून आली आहे .
असलेल्या मिळाले आहे येतात,"सल्फर असलेल्या क्षेत्रात ४०पेक्षा जास्त पिकांमध्ये अधिक उत्पादन मिळाले आहे ज्यात कडधान्य , बाजरी ( कनिष्ठ कडधान्ये ) गळीत धान्ये व डाळी इत्यादी येतात ."
वाढवण्यासाठी ठरला आहे,"अलिकडे , सल्फरचा वापर हा उत्पादकता तसेच गव्हाच्या धान्याचे प्रमाण वाढवण्यासाठी फायदेशीर ठरला आहे ."
केले जात नाही,बाजार केंद्रस्थानातील विलगीकरण समस्यांमुळे सर्वाधिक भारतीय दुरूमचे स्वतंत्रपणे विपणन केले जात नाही .
विकत जातात,"तथापि , प्रामुख्याने उच्च किंमत / ब्रांडेड ( चिन्हांकित ) उत्पादनासाठी काही संख्या ( काही प्रमाणात ) सापेक्ष किंमतीने खाजगी व्यापाराद्वारे विकत घेतल्या जातात ."
होते होती करण्यासाठी नव्हते,"गव्हाचे उत्पादन हे फक्त ६.४६ मिलियन टन होते आणि १९५०-५१ दरम्यान उत्पदानक्षमताही फक्त ६६३ किलो प्रती हेक्टर होती , जे भारतातील लोकसंख्येचे पोषण करण्यासाठी पुरेसे नव्हते ."
करायचा झाल्यामुळे बनला,स्वातंत्र्यनंतरच्या काळात भारत आपल्या गरजांसाठी गव्हाची आयात करायचा परंतु अलीकडील सहाव्या दशकात हरितक्रांतीच्या काळात गव्हाचे उत्पादन व उत्पदानक्षमतेत भरघोस वाढ झाल्यामुळे भारत गहू उत्पादनात स्वावलंबी बनला .
बहरण्याच्या आहेत,शीर्ष फुलोरा व बहरण्याच्या अवस्थां दरम्यान अतिशय व कमी तापमान व दुष्काळ हे गव्हासाठी हानिकारक आहेत .
देणार्‍या असते बनवण्यासाठी ठरते,व्यापारीदृष्ट्या अधिक उच्च उत्पादन देणार्‍या नरम व ज्यामध्ये दुरूमची शक्ती व सघनता कमी असते अशा गव्हापेक्षा हा उच्च ग्लूटेन शक्ती व एकसमान पाव व पास्ता बनवण्यासाठी अतिशय उत्तम ठरते .
करतो येणार्‍या सुधारण्यासाठी आहेत,आज भारत हा सर्व प्रकारच्या गव्हाचे पुरेश्या प्रमाणात निर्यात करतो आणि व्यापक संशोधनाचे प्रयत्न येणार्‍या पुढील वर्षांत त्याच्या कडधान्यांचे आणि धान्याचे उत्पादन सुधारण्यासाठी चालू आहेत .
गेल्या मिळणार्‍या आहे,गेल्या पाच वर्षांमध्ये दहापट मिळणार्‍या उत्पदानामुळे भारत हा आज जगातील दुसरा सर्वात मोठा उत्पादक आहे .
दिसून येते बजावतात,विविध अभ्यास व संशोधनातून हे दिसून येते की गहू व गव्हाचे पीठ भारताच्या खाद्य अर्थव्यवस्थेच्या व्यवस्थापनामध्ये अधिकाधिक भूमिका बजावतात .
करणे आणण्यासाठी करण्यासाठी केल्या आहेत,"जमीन तयार करणे व लागवडीच्या वेळी बिजारोपण ह्यांमध्ये तांत्रिक प्रगती आणि पिकाच्या फेरपालटाचा वापर व वनस्पतीच्या वाढीत सुधारणा आणण्यासाठी रासायनिक खते , आणि कापणीच्या पद्धतींमध्ये प्रगती ह्यांत गव्हाला जीवनक्षम पीक म्हणून गव्हाचा विकास करण्यासाठी सर्व एकत्रित केल्या आहेत ."
असते नसते,गव्हाखालील क्षेत्र हे सुमारे कडधान्यांखालील एकूण क्षेत्राच्या १४ टक्के असते आणि दक्षिणेमध्ये एकूण क्षेत्राच्या १० टक्के क्षेत्र हे जास्त महत्त्वाचे नसते .
लागलेल्या होते होता,मोहें-जो-दडोमध्ये इंडस व्हॅलीच्या उत्खननातून शोध लागलेल्या गव्हाच्या धान्यांतून हे सूचित होते की उत्तर-पश्चिम भारत हा कडधान्याचा वडिलोपार्जित जमिनींपैकी एक होता .
असते होते,काही पश्चिमी राज्यांमध्ये पीक हे ९ ते १० महिने उभे असते तर भारतात पेरणीनंतर चार ते सहा महिन्यांमध्ये कापणीसाठी तयार होते .
आहेत असते,"तसेच , उत्तर भारताच्या डोंगराळ प्रदेशांत गव्हाच्या वाढीचा काळ / ऋतू हा सुमारे नऊ महिने आहेत परंतु ह्या श्रेत्रामधील पिकाखालील श्रेत्र हे खूप असते ."
असलेला ओळखला जाणारा व्यापतो उगवला जातो,ह्या ट्रिटिकम एस्टिवम लिनपैकी असलेला व सामान्यपणे पावाचा गहू म्हणून ओळखला जाणारा गहू हा सर्वाधिक क्षेत्र व्यापतो आणि तो प्रामुख्याने उगवला जातो .
होणारी अवलंबून असते,"त्यांच्या विशिष्ट गुणांमुळे विशिष्ट प्रदेशात होणारी वाढ अवलंबून असते जसे धान्याची चांगली गुणवत्ता , उच्च उत्पन्न , गंजविरोधी क्षमता , जमीनीची काजळीप्रतिकारक्षमता ."
करण्यास असते असतात,बरसीम बियाणे स्वच्छ करण्यास सोपे असते आणि चांगले व्यापारिक नमुने सामान्यपणे उपलब्ध असतात ;
आहे,हे आंतरराष्ट्रीय व्यापारामधील मुख्य स्रोत आहे .
सुधारलेली,"अलीकडे , भारतामध्ये आणि पाकिस्तानमध्ये बरसीम बियाण्याची गुणवत्ता आणि उपलब्धता लक्षणीयरित्या सुधारलेली आहे ."
केली जाते केल्या जातात केलेली करते,"बिजोत्पादनाच्1.7या उद्देशांसाठी शेती ही चार्‍यांसाठी म्हणून केली जाते , आणि सामान्यपणे एक किंवा दोन कापण्या ( पिके ) केल्या जातात ; तथापि , उशिराने केलेली कापणी ही बीजोत्पादन कमी करते ."
वापरले गेले पाहिजे करून घेण्यासाठी बाळगली पाहिजे,बियाण्याच्या शेतांसाठी चांगले स्वच्छ बियाणे वापरले गेले पाहिजे आणि प्रकारची शुद्धता आणि खरेपणा ह्यांची खात्री करून घेण्यासाठी नेहमीची सावधगिरी बाळगली पाहिजे .
होऊ नये घेऊन कापले जाते सुकल्यानंतर केली जाते,"पीक हे तुकडे होऊ नये म्हणून काळजी घेऊन हाताने कापले जाते , आणि नंतर सुकल्यानंतर झोडपणी केली जाते ."
मिळू शकते,८०० ते १२०० कि.ग्रॅ. / हे. बियाणे मिळू शकते .
असते,चार्‍यासाठी १० ते १५ वेळा सिंचनाची गरज असते आणि बीजोत्पादनासाठी सुमारे अठरा वेळा NULL ;
झाले पाहिजे,"खूप लवकरच्या पेरण्यांचे प्रारंभिक अवस्थेत दर आठवड्याला सिंचन झाले पाहिजे , त्यानंतर गरजेनुसार ."
झाली असली करू शकतो,जर ऋतूमध्ये लवकर पेरणी झाली असली तर पहिली कापणी पन्नास ते साठ दिवसांनंतर करू शकतो ;
केलेल्या असते,उशिराने केलेल्या पेरणीच्या पिकामध्ये अंतर अधिक जास्त असते .
सुकविणे नाहीत,रसाळ खोडे ही सुकविणे सोपे नाहीत
झालेल्या बनते असते असतात सुकलेला असतो,"; वैरण हे वसंत ऋतूतील उशिरा झालेल्या वाढीपासून बनते जेव्हा उत्पादन जोमावर असते , तापमान उच्च असतात आणि झाडपाला थोडा अधिक सुकलेला असतो तेव्हा ."
करणे आहे सुकले होते,"हे बरे करणे अवघड आहे , आणि एकदा सुकले की पर्णपतन सामान्यपणे मोठ्या प्रमाणात होते ."
सुकवतात,छोटे शेतकरी नेहमी अंशतः शेतातील पीक सुकवतात
हलवले जाते,", नंतर ते शेतवाडीच्या जवळपास घराच्या छतावर किंवा इतर सुरक्षित क्षेत्रांमध्ये हलवले जाते"
गळून पडलेली झाडून टाकू शकता,; गळून पडलेली पाने नंतर झाडून टाकू शकता .
असलेले आहे,"किरमिजी क्लोव्हर हे लक्षवेधक , किरमिजी रंगाचे शंक्काकार पुष्पशीर्ष असलेले उभे वार्षिक पीक आहे ."
उगवतो,"हा वैरणीसाठी दक्षिण युरोपमध्ये आणि यूएसएमध्ये थंड ऋूतूत उगवतो , नेहमी आडपीक ( उचल पीक म्हणून ."
करणाराही नाही नाही,"हा भूमध्यसामुद्रिक परिस्थिती आणि हलकी जमिनी ह्यांच्याशी अनुकूलित NULL , आणि हा अतिशय थंड सहन करणाराही नाही आणि दुष्काळ नाही ."
नसलेलेसुद्धा नाही नसलेले आहे पिकल्यानंतर उगवतात आले,"त्याचे बियाणे सुप्तावस्था नसलेलेसुद्धा नाही आणि कठीण बियाण नसलेले पण आहे , आणि पिकल्यानंतर लगेच उगवतात जर आर्द्रतेच्या संपर्कात आले तर"
होते कापले जाते असते नसते,"उष्ण ऋतूत हे वैरण सहज तयार होते , जेव्हा ते कापले जाते , परंतु ते केसाळ असते आणि खूप नसते ."
उगवणारे आहे,हे युरेशियाच्या समशीतोष्ण आणि उप-उत्तरधुवीय क्षेत्रांमध्ये उगवणारे उभे आहे .
केली जात झाला,"संभवतः ह्याची शेती चवथ्या शतकापासून केली जात आहे , परंतु स्पेन , हॉलंड आणि उत्तर इटलीमध्ये सतराव्या शतकात त्याचा व्यापक वापर सुरू झाला ."
जगू शकते मानले पाहिजे,"थंड अनुकूल परिस्थितीत , वनस्पती ही सात वर्षांपर्यंत जगू शकते , परंतु हे सामान्यपणे दोन वर्षीय पीक मानले गेले पाहिजे ."
ठरले आहे,"हे युरोप आणि उत्तर अमेरिकामध्ये अठराव्या आणि एकोणिसाव्या शतकांमध्ये कृषियोग्य आवर्तनांचे ( क्रमावर्तनांचे ) मृदा-सुधारक म्हणून समशीतोष्ण शेतीमध्ये खूप ठरले , आणि अजूनही हे महत्त्वाचे वैरणीचे पीक आहे ."
लागणार्‍या लागलेल्या होत राहतो,"( लागणार्‍या / लागलेल्या ) वेळेत हवामान , वातावरण आणि पीक ह्यांनुसार बराच बदल होत राहतो ."
बांधू शकतो बांधू शकतो भरून नेऊ शकतो होऊन टाळण्यासाठी झाले पाहिजे,"कोरड्या गरम उपोष्णकटिबंधी परिस्थितीत , कापणीच्या दिवशी गवताचा भारा बांधू शकतो , गासडी बांधू शकतो किंवा गाडीतून भरून नेऊ शकतो , आणि खरोखर तुकडे-तकुडे होऊन अत्यधिक पानांचे नुकसान टाळण्यासाठी असे झाले पाहिजे ."
पडतो करण्यासाठी व्हावे असलेल्या आहे,"जेथे गारठा पडतो , तेथे वसंतऋतूत हिरवळ कापणीयंत्रांचे संरक्षण करण्यासाठी न व्हावे म्हणून ) पृष्ठभागावर दगडी आणि गोट्या असलेल्या क्षेत्रांची अवजड यंत्राद्वारे सपाटीकरण हे खूप आहे ."
आहे वाढतो सुकण्यास करतो लोळवू शकतो येतात होते,"नायट्रोजनयुक्त खतांचा अतिशय वापर मर्यादित आहे कारण ह्याने गवताच्या मैदनाचा घनदाटपणा वाढतो , जो सुकण्यास अडथळा निर्माण करतो आणि पीक खाली लोळवू शकतो , ज्यामुळे नंतरच्या कापणीमध्ये अडचणी येतात आणि नुकसान होते ."
चालल्याने होते लागतो झाल्याने होऊ शकते,"चाके चालल्याने जे नुकसान होते त्यामुळे , एकतर जमि<fs सघननाद्वारे ( दृढीकरणाद्वारे ) किंवा , खासकरून लसूणगवतात , जेव्हा शेतकामात विलंब लागतो तेव्हा शेंड्यांचे आणि पुनर्वाढीचे नुकसान झाल्याने रोपट्यांच्या उत्पादनात आणि त्याच्या जीवनावधीत अतिशय घट होऊ शकते ."
असणारे वापरले पाहिजे खुरपलेला काढून टाकला पाहिजे पडून राहणे टाळले पाहिजे,कामाशी सुसंगत असणारे सर्वात हलके उपकरण वापरले पाहिजे ; वेळेवारी खुरपलेला चारा काढून टाकला पाहिजे आणि अनावश्यकरित्या शेतात पडून राहणे टाळले पाहिजे .
असतात केली जातात केला जातो,"जेथे सर्व कामे शारीरिक असतात सर्व कामे हाताने केली जातात ) तेथे काही छोट्या शेतीच्या क्षेत्रांमध्ये ( अफगानिस्तान , उत्तर पाकिस्तान ) लसूणगवताच्या पिकाच्या ( रोपट्याच्या ) दीर्घायुष्याचा दावा केला जातो ."
कापण्यासाठी बनिवलेले आहेत कापण्यासाठी जुळवून घेतले जाते आहेत,"तृणधान्ये कापण्यासाठी खुरपे बनिवलेले आहेत , परंतु हे गवत कापण्यासाठी क्वचितच जुळवून घेतले जाते , आणि कोयत्याच्या तुलनेत हे खूप आणि श्रमकारक आहेत ."
वापरले जातात,"ते , तरीसुद्धा बहुधा बोथट , करवतीच्या आकाराच्या स्वरूपात व्यापकपणे वापरले जातात , खासकरून भारतात आणि पाकिस्तानात ."
असतात असते केला जातो,"जेथे शेते खूप लहान असतात आणि गवतकापणी हे दुय्यम ( कमी महत्त्वाचे ) काम असते , तेथे उपकरणाचा कमीत कमी वापर केला जातो ."
आहे,कोयता हा उत्तर आशिया आणि युरोप येथील पारंपरिक गवत कापण्याचे उपकरण आहे .
असते काढून ठेवला पाहिजे वापरण्यासाठी असते,"ह्याला बर्‍यापैकी अडथळ्यांरहित गवताच्या मैदनाची आवश्यकता असते , संपूर्ण दिवस नियमित धार काढून तो खूप ठेवला पाहिजे , आणि वापरण्यासाठी थोडी कौशल्याची गरज असते ."
कापता येते बांधण्यासाठी होत नाहीत,"खुरप्यापेक्षा कोयत्याने गहू जास्त वेगाने कापता येते , परंतु त्याने बांधण्यासाठी भारे तयार होत नाहीत ."
असते घेण्यासाठी दिसतात,"जेथे तृणधान्याच्या कापणीत पसंती ही खुरप्यासाठी असते , तेथे छोटे शेतकरी छोट्या गवताच्या पिकासाठी दुसरे कापणीचे यंत्रे विकत घेण्यासाठी नाराज नाखुष ) दिसतात ."
आहे वापरू शकतो,"आफ्रिकेमध्ये , मशेटी ( पंगा ) हे सर्वोपयोगी कापण्याचे उपकरण आहे आणि ते कापणीसाठी वापरू शकतो ."
येतात मिळतात,"खुरपे विविध प्रकारच्या स्वरूपात येतात ( मिळतात ) , आणि पात्याच्या धारेचे दोन प्रकार NULL : करवतीसारखे किंवा गुळगुळीत"
वाकलेले असले असावे,पाते हे अर्धवर्तुळाकार सरळ किंवा थोडेसे वाकलेले असले ( असावे ) ;
अडकवण्याच्या घुसविले जाते बसविले जाते,ते नेहमी मुठीत अडकवण्याच्या निमुळत्या भागाने ( टँगने ) लाकडी दांड्यात ( मुठीत ) घुसविले जाते ( बसविले जाते ) ;
जोडलेली असतात,काहींमध्ये लाकडी दांड्याने ( मुठीने ) धातूच्या दांड्याशी जोडलेली पाते असतात .
सांगितले केला जातो,भारतातील चारा संवर्धनावरील विभागात सांगितले आहे की लडाखमध्ये असाधारण याक-हॉर्नच्या आकाराच्या खुरप्याचा वापर केला जातो .
करण्यासाठी थकवणारे आहे असते कापण्यासाठी काढण्यासाठी करण्यासाठी मिळत नाही,"मोठ्या प्रमाणात गवत कापणी करण्यासाठी खुरपे हे वेळखाऊ आणि थकवणारे आहे , म्हणून जेथे फक्त कापणीचे उपकरण उपलब्ध असते तेथे क्षेत्रांमध्ये चारा कापण्यासाठी आणि गवत काढण्यासाठी तयार करण्यासाठी ) कोणत्याही गंभीर प्रयत्नासाठी उत्तेजना मिळत नाही ."
आहे केला जातो,"हे स्वस्त , सोपे उपकरण आहे आणि अजूनही त्याचा जगभर खूप व्यापकपणे वापर केला जातो ."
केली जाते सुकण्यासाठी नेले जाते,"खुरप्याने गवतकापणी ही सर्वसाधारणपणे कापणीच्या वेळेपासून भारांमध्ये केली जाते , आणि अनेकदा शेवटी सुकण्यासाठी घरवाडीत नेले जाते ."
असते केले जाते,"स्वतंत्र प्रमाण हे सामान्यपणे लहान असते , परंतु एकंदरीत खूप ( जास्त प्रमाणात ) गवत ह्या प्रकारे तयार केले जाते , खासकरून पाश्चात्य आणि मध्यवर्ती आशियामध्ये सिंचित लसूणगवतापासून आणि मानसून क्षेत्रामध्ये नैसर्गिक झाडपाल्यापासून ."
असलेल्या ओढून कापला जातो होते,"खूप अवघड , आणि नेहमी बोथट असलेल्या उपकरणाने नेहमी झाडपाला हा जमिनीवरून ओढून कापला जातो ; ह्यामुळे काही पिकांचे नुकसान होते ,"
करण्यास देण्यासाठी केला जातो,"खासकरून लसूणगवत , आणि छोट्या अंकुरांच्या पातळीच्या वर कापणी करण्यास प्रोत्साहन देण्यासाठी हरएक प्रयत्न केला जातो ."
करण्याचे चालते वापरला असलेले असते,चारा निर्माण करण्याचे काम हे अफघानिस्तानमध्ये खूप मोठ्या प्रमाणात चालते आणि क्लोव्ह आणि लसूणगवत ह्यांच्यासाठी वापरला पारंपरिक खुरपे हे नेहमी लांब मुठीसहित लांब दांडा <fs आणि तीक्ष्ण धार असलेले असते .
ठेवला जातो होणार्‍या चालवला जातो भरलेल्या करतो,"हा धारधार ठेवला जातो आणि एका हाताने कापणीमध्ये उपयोगात होणार्‍या पद्धतीने चालवला जातो , आणि धान्याच्या खुरप्याच्या तुलनेत हा भरलेल्या शेंगाचे पिकावर अधिक चांगले आणि वेगाने काम करतो ."
आहे वापरले जाते चालवले जाते,"कोयता हे प्रामुख्याने गवत कापण्याचे एक उपकरण आहे , जे दोन हातांनी वापरले जाते / दोन हातांनी चालवले जाते ."
काढली जाते ठेवण्यासाठीही केला जातो,"दोन्ही धारेच्या दगडाने तीक्ष्ण धार काढली जाते , ज्याचा वापर शेतात पाते धारधार ठेवण्यासाठीही केला जातो ."
वापरला जातो झालेला वापरला जातो पसरलेला आहे,"अधिक जुना प्रकार ग्राउंड ब्लेड हा उत्तर युरोपमध्ये आणि उत्तर अमेरिकेत वापरला जातो , उलटपक्षी ऑस्ट्रेलियात तयार झालेला हॅम्मर्ड प्रकार हा मध्य आणि दक्षिण युरोपमध्ये वापरला जातो , आणि त्याचा वापर लॅटिन अमेरिकेपर्यंत पसरलेला आहे ."
आहे,तूरीच्या जागतिक उत्पादनाचे ४.३ मिलियन टन २ अंदाजित आहे .
पिकविले जाते,भारतामध्ये ह्याचे सुमारे ८२.००% पिकविले जाते .
वापरला जाणार्‍या आहे पिकविले जाते,"ह्या दिवसांत हा पश्चिम आफ्रिकामध्ये वापरला जाणार्‍या पशुखाद्याचा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे , सर्वात खासकरून नायजेरियामध्ये , जेथे हेसुद्धा पिकविले जाते ."
आहेत,"तूरी ह्या खाद्य पीक / धान्य पीक ( सुके वाटाणे , पीठ , किंवा हिरव्या भाज्यांचे वाटाणे ) व चार्‍याचे पीक / आवरण पीक दोन्ही आहेत ."
करतात,कडधान्यांसोबत तूरी सुसंतुलित तयार करतात .
मिळावी फुटल्यानंतर शिजवू शकतो,हिरव्या किंवा सुक्या वाटाण्यांपेक्षा वेगळी चव मिळावी म्हणून सुके वाटाणे किंचित अंकुर फुटल्यानंतर शिजवू शकतो .
शिजलेल्या राहून जाणारी करून वाढवते,"अंकुरण हे , अन्यथा शिजलेल्या तूरडाळींमध्ये राहून जाणारी अपचनीय शर्करा कमी करून सुक्या तूरडाळींची पचनशक्तीदेखील वाढवते ."
म्हणतात म्हणतात,"तूरडाळीला ( तूरडाळीला ) कंधी पप्पूही म्हणतात , कन्नाडामध्ये तोगारी बेले आणि तमिळमध्ये तुवरम परुप्पू म्हणतात ,"
असल्या आहेत,सर्वाधिक शाकाहारी आहारामध्ये प्रथिने हे महत्त्वाचे स्रोत असल्या कारणाने ह्या सर्वाधिक महत्त्वाच्या डाळी आहेत .
पिकते खाल्या जातात,ज्या प्रदेशांमध्ये हे पिकते तेथे सांबर सारख्या पदार्थांमध्ये भाजी म्हणून ताज्या कोवळ्या शेंगा खाल्या जातात .
शिवजल्या खाल्या जात नाहीत खाल्ली शिजवली जातात,"इथोपियामध्ये , फक्त शेंगाच शिवजल्या व खाल्या जात नाहीत तर कोवळे / लहान अंकुर व पानेही खाल्ली व शिजवली जातात ."
खाण्यासाठी पिकविल्या जातात,"कोलोंबियाचा कॅरिबियन समुद्रकिनारा , डॉमिनिक गणराज्य , पनामा व हवाई ह्यांसारख्या काही ठिकाणी तूरडाळी ह्या कॅनिंग व खाण्यासाठी पिकविल्या जातात ."
म्हणतात बनवलेला आहे,डॉमिनिक गणराज्यात भात व हिरव्या तूरडाळीपासून ( ज्याला मोरो डी ग्वानडुलेस म्हणतात बनवलेला पदार्थ हा पारंपारिक पदार्थ आहे .
बनविल्या जातात,स्टिव म्हणून तूरडाळी ह्या प्लान्टेन बॉल्सनी बनविल्या जातात .
बनवला जातो आहे,पुएर्टो रिको अॅरोज कॉनमध्ये गॅन्डुलेस हा भात व तूरडाळींनी बनवला जातो आणि हा एक विशिष्ट खाद्यपदार्थ आहे .
आहे असतो असतात,"त्रिनिदाद व टोबॅगो आणि ग्रेनडा ह्यांचा पेलाउ नावाचा त्यांचा स्वतःचा प्रकार / पदार्थ आहे , त्यात एकतर बीफचा ( गोमांसाचा ) किंवा चिकनचा समावेश असतो , आणि कधीकधी भोपळा व संसाधित डुकर्‍याची शेपटीचे तुकडे त्यात असतात ."
बनवला जातो,कोलोंबियाच्या अटलांटिको विभागामध्ये सोपा डि गौंडू कॉन कर्ने सालाड ( किंवा सरलतः / नुसते गॅन्डुलेस ) हा तूरडाळींपासून बनवला जातो .
करणार्‍या पिकविल्या जातात,थायलंमध्ये तूरडाळी ह्या लाख निर्माण करणार्‍या खवला कीटकांसाठी खाद्य म्हणून पिकविल्या जातात .
आहे देते,"हिरव्या खतासाठी तूरडाळी ह्या काही क्षेत्रांमध्ये एक महत्त्वाचे पीक आहे , जे ९० किलो नत्र प्रति हेक्टर देते ."
करू शकतो,"तूरडाळींच्या शुष्क खोडांचा वापर सर्पण , कुंपण व गवती छप्पर ह्यांच्यासाठीदेखील करू शकतो ."
झालेल्या आहे,तूरडाळ ही त्याची पूर्ण क्रमबद्ध जीनसंच ( जीनोम ) झालेल्या बियाण्यांची पहिली द्विदली वनस्पती आहे .
आहे झाले आहे,"तूरडाळ ही बियाण्यांची पहिली द्विदली ( शेंग्याची ) वनस्पती आहे , ज्याच्या संपूर्ण जीनसंचाचे ( जीनोमचे ) अनुक्रमण झाले आहे ."
असतो,"तूरडाळींमध्ये जास्त प्रमाणात प्रथिनेचा आणि महत्त्वाचा अॅमिनो अॅसिड्स मेथिओनाइन , लायसिन व ट्रिप्टोफॅन ह्यांचा समावेश असतो ."
दर्शवितो करतो,पुढील तक्ता हा तूरडाळीच्या परिपक्व बियाण्यांमध्ये विविध अॅमिनो अॅसिड्सच्या पोषक तत्त्वाच्या रूपरेखाची संपूर्णता दर्शवितो / सूचित करतो .
असतात,परिपक्व बियाण्यांपेक्षा अपरिपक्व बियाणे ही सर्व पोषक तत्त्वांच्या मूल्यांमध्ये सामान्यपणे अधिक कमी असतात .
देणारे असते असते,त्यात जीवनसत्त्व ' कचे ' लक्षणीय प्रमाण ( ३९ मिग्रॅ प्रति १०० ग्रॅ. देणारे ) असते आणि अल्पशः अधिक जास्त चरबीचे प्रमाण असते .
दाखविले असते,संशोधनाने दाखविले आहे की परिपक्व बियाण्यांच्या प्रथिनेचे प्रमाण हे उच्च प्रतीचे असते .
असणारी होता म्हटले जाणारे पिकविले जाणारे आहे,"उडदडाळ , काळा चणा , काळी मसूर ( खूप जास्त लहान असणारी खर्‍या गोंधळ होता कामा नये ) पांढरी मसूर , काळी मटपे बीन म्हटले जाणारे व्हिग्ना मुंगो हे भारतीय उपखंडामध्ये पिकविले जाणारे एक बीन आहे ."
ठेवला होता हलवलेला आहे,"मुंग बीनसह ह्याला फेसिओलसमध्ये ठेवला होता , परंतु नंतर व्हिग्नाकडे हलवलेला आहे ."
मानले जायचे,पूर्वी एकेकाळी ) हे मुंग बीनप्रमाणे त्याच प्रजातींचे मानले जायचे .
विकले जाणारे असते,काळी मसूर म्हणून विकले जाणारे उत्पादन ही नेहमी अक्खी उडद बीन किंवा उडद डाळ असते .
विकले जाणारे काढलेली असते,सफेद मसूर म्हणून विकले जाणारे उत्पादन ही काळी साल काढलेली तीच मसूर असते .
झाला केली जात आहे असलेल्या आहे,"काळ्या चण्याचा उगम भारतात झाला , जेथे प्राचीन काळापासून ह्याची लागवड केली जात आहे आणि तो भारतातील व पाकिस्तानातील सर्वात जास्त किंमत असलेल्या डाळींपैक एक आहे ."
आहे,आंध्रप्रदेशातील किनारपट्टीचा आंध्रप्रदेश हा भातानंतर काळ्या चण्यासाठी प्रसिद्ध आहे .
लागतो,आंध्रप्रदेशातील गंटुर जिल्ह्याचा काळ्या चण्याच्या उत्पादनासाठी पहिला नंबर लागतो .
झाली आहे,भारतीय आप्रवासींद्वारे इतर उष्णकटिबंधीय प्रदेशांत काळ्या चण्याचीही लागवड सुरू झाली आहे .
वाढत्या देण्यासाठी केली आहेत,स्टेट्समध्ये गवाराच्या आणि इतर सेंद्रिय पिकांच्या वाढत्या मागणीला आधार देण्यासाठी अनेक वाणिज्यिक उत्पादकांनी आपली पिके गवाराच्या उत्पादनात रूपांतरित केली आहेत .
गेलेली आहेत,एकाधिक पिकासाठी योग्य तूर पिके ( ०४-Mar महिने ) ही अलीकडेच विकसित गेलेली आहेत .
होतो आहेत,"पारंपरिकरित्या रासायनिक खते , निंदणी , सिंचन , आणि किटकनाशके ह्या सारख्या इनपुटचा वापर हा कमीत कमी होतो , म्हणून सध्याची उत्पन्नाच्या पातळ्या ह्या कमी आहेत ( हे )"
करण्याकरिता दिले जात आहे,ह्या पिकाची व्यवस्था ( पिकाचे व्यवस्थापन ) करण्याकरिता आता अधिक जास्त लक्ष दिले जात आहे कारण किफायतशीर किंमतीवर ( लाभकारी मूल्यांवर ) त्याची फार मोठी मागणी आहे .
असतात असलेल्या उगवू शकता,"तूर ह्या खूप दुष्काळरोधी ( दुष्काळ प्रतिरोधी ) असतात , म्हणून त्या ६५० मिमि. वार्षिक पावसापेक्षा कमी असलेल्या क्षेत्रांमध्ये उगवू शकता ."
झाल्यावर देण्याचा केला,"केनियाच्या अवर्षणप्रवण क्षेत्रांमध्ये पाचांमधील तीन वर्षांमध्ये मक्याचे पीक नष्ट झाल्यावर , निमकोरडे उष्णकटिबंधीय प्रदेशांसाठी आंतरराष्ट्रीय पीक संशोधन संस्थेच्या ( ICRISAT ) नेतृत्वाखाली एका संघाने अवर्षणरोधी पौष्टिक वैकल्पिक पीक म्हणून तूरेला प्रोत्साहन देण्याचा प्रयत्न केला ."
येणार्‍या करून केले,लागोपाठ येणार्‍या प्रकल्पाने स्थानिक बियाण्यांच्या उत्पादनाची वाढ आणि वितरण व विपणन ह्यांसाठीचे कृषी व्यापारी जाळे ह्यांना प्रोत्साहित करून द्विदली धान्यांच्या व्यापारीकरणाला प्रोत्साहित केले .
केला आहे वाढवण्यास केली,ज्या कामात संबंधित उत्पादक ते घाऊक व्यापारी यांचा समावेश केला आहे अशा ह्या कामाने नैरोबी व मोंबासामध्ये २०-२५%ने स्थानिक उत्पादक किंमती वाढवण्यास मदत केली .
घेता येते आहे पडण्यासाठी आहे,"तूरीच्या व्यापारीकरणामुळे आता शेतकर्‍यांना संपत्ती विकत घेता येते , मोबाईल फोन्स ते उत्पादक जमीन व गुरेढोरे एवढी व्याप्ती आहे , आणि हा त्यांच्यासाठी गरीबीपासून बाहेर पडण्यासाठी खुला मार्ग आहे ."
आहे,तूरीच्या जागतिक उत्पादनाचे ४.३ मिलियन टन २ अंदाजित आहे .
पिकविले जाते,भारतामध्ये ह्याचे सुमारे ८२.००% पिकविले जाते .
वापरला जाणार्‍या आहे पिकविले जाते,"ह्या दिवसांत हा पश्चिम आफ्रिकामध्ये वापरला जाणार्‍या पशुखाद्याचा सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे , सर्वात खासकरून नायजेरियामध्ये , जेथे हेसुद्धा पिकविले जाते ."
आहेत,"तूरी ह्या खाद्य पीक / धान्य पीक ( सुके वाटाणे , पीठ , किंवा हिरव्या भाज्यांचे वाटाणे ) व चार्‍याचे पीक / आवरण पीक दोन्ही आहेत ."
करतात,कडधान्यांसोबत तूरी सुसंतुलित तयार करतात .
मिळावी फुटल्यानंतर शिजवू शकतो,हिरव्या किंवा सुक्या वाटाण्यांपेक्षा वेगळी चव मिळावी म्हणून सुके वाटाणे किंचित अंकुर फुटल्यानंतर शिजवू शकतो .
समजली जाते पसरली जातात,"कोलोइडल अवस्था ही दोन टप्प्यांमधील प्रणाली / रचना समजली जाते , जिच्यात विस्तारित टप्प्यामधील द्रव्ये - बारीक माती व ह्युमस ( विघटित सेंद्रिय पदार्थ ) विस्तारित माध्यमात ( पाणी ) पसरली जातात ."
असतात,खनिज आणि सेंद्रिय कोलोइडस मृदेमध्ये भिन्नप्रकृतीच्या मिश्रणाच्या स्वरुपात असतात .
असणार्‍या असतात होत जातो वाढत जातात,"एक मायक्रोनपेक्षा कमी व्यास असणार्‍या मातीच्या कणांमध्ये कोलोइडल गुणधर्म असतात , आणि जसजसा कणांचा आकार कमी होत जातो तसतसे हे गुणधर्म वाढत जातात ."
करते करतो,"जास्त खडबडीत कणांभोवती हे कोलोइडल द्रव्य एक पातळ जिलेटिनसारखा थर तयार करते , जो बंधक द्रव्याप्रमाणे काम करतो ."
असलेली असताना करते,"कोलोइडल मातीची जास्त मात्रा असलेली मृदा पाण्यासाठी व पोषक खनिजांसाठी , विशेषकरून त्यांच्या उपलब्धतेची पातळी कमी असताना , रोपांच्या मुळांशी स्पर्धा करते ."
करण्याची असते वाढत जाते,"मृदा कोलोइडसमध्ये अदलाबदल करण्याची उच्च क्षमता असते , जी सिलिका सेस्क्वीओक्साइड गुणोत्तराबरोबर वाढत जाते ."
होणे म्हणता येईल,खडकांचे रुपांतर मृदेत होणे याला मृदा रचना असे म्हणता येईल .
होणार्‍या होते,याची सुरुवात वातावरणातील बदलांमुळे खडकांच्या होणार्‍या झिजेपासून होते .
असते,झिजेच्या या प्रक्रियांचे स्वरूप प्राथमिकदृष्ट्या विनाशकारी असते .
असलेल्या करण्यासाठी होते,घट्टपणे एकसंध असलेल्या खडकांचे रुपांतर विस्कळीत द्रव्यामध्ये करण्यासाठी त्याची मदत होते .
होण्याच्या असतात होते,मृदा तयार होण्याच्या प्रक्रिया विधायक असतात व त्यांच्या परिणामस्वरूप मूळ द्रव्याच्या काही फुटांच्या पृष्ठभागापासून मृदेचे एक स्वरूप विकसित होते .
करतात,"पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील कुठल्याही विशिष्ट ठिकाणी , एकाच वेळी , पाच घटक , एकत्रितरीत्या मृदा उत्पादनाचे कार्य करतात ."
आहेत,"ते आहेत ( हवामान ( २ ) मूळ द्रव्य ( ३ ) भौगोलिक रचना ( ४ ) जीवावरण ( वनस्पती , सूक्ष्म जीव , मनुष्यप्राणी , इ. . ) ५ ) काळ ."
आहे,"मृदेच्या घडणीमध्ये हवामान हा प्रबळ घटक आहे ,"
करते,"हवामान प्रामुख्याने पर्जन्यवृष्टी , तापमान आणि हवा यांच्यामार्फत मृदेच्या घडणीवर परिणाम करते ."
हवा करते झिरपणार्‍या अवलंबून करते,ते प्राथमिकतः मृदेतील हवा आर्द्रता प्रमाणाचे नियमन करते आणि झिरपणार्‍या पाण्याच्या उपलब्धतेवर अवलंबून मृदा स्वरूपातील आघाडीचे कल निश्चित करते .
होतो झाल्यामुळे राहतो पडते,"पावसाचासुद्धा स्वरूप विकसनावर परिणाम होतो , जेव्हा जमिनीची धूप झाल्यामुळे तीव्र उतारांवर मृदेचा पातळ थर राहतो , आणि डोंगर पायथ्याशी मृदा द्रव्याची भर पडते ."
पडतो,"पर्जन्यवृष्टीची तीव्रता , वारंवारता आणि वितरण याचा मृदेच्या रचनेच्या मार्गावर प्रभाव पडतो ."
करण्याजोगा वाढू लागतो,"वाढती आर्द्रता , नायट्रोजन व कार्बनचे प्रमाण , मातीचे प्रमाण , याबरोबरच , एकत्रीकरण , संपृक्ततेची क्षमता आणि अदलाबदल करण्याजोगा हायड्रोजन वाढू लागतो ."
करण्याजोगी होत जाते,वाढत्या आर्द्रतेबरोबरच अदलाबदल करण्याजोगी अल्कली आणि सामूची किंमत कमी होत जाते .
होतो होतो,"तापमानाचा रासायनिक प्रक्रियांच्या वेगावर परिणाम होतो , जो दर १० डिग्री सेल्शियस तापमान वाढ झाल्यास जवळजवळ दुप्पट होतो ."
करते,ते इव्हापोट्रान्स्पिरेशनच्या विशेष लक्षणाद्वारा सेंद्रिय द्रव्याचे विघटन आणि मृदेतील सूक्ष्मजीवांच्या कार्यावर परिणाम करते .
वाढताना दिसते होताना होते,"सामान्यतः तापमानातील वाढीबरोबर , झीजेची खोली आणि मातीचे प्रमाण वाढताना दिसते , याच्या विरुद्ध , नायट्रोजन , सेंद्रिय द्रव्य , सिलिका , अल्युमिना आणि अल्कली अल्युमिनाचे गुणोत्तर तापमान वाढ होताना कमी होते ."
मिळू लागेपर्यंत होत राहते,दगडफुलांना आणि इतर कमी दर्जाच्या वनस्पतींना आवश्यक द्रव्ये मिळू लागेपर्यंत पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरील खडकांची झीज होत राहते .
वाढतात कुजून जातात सोडतात,"लागोपाठच्या दगडफुलांच्या पिढ्या जसजश्या वाढतात , मरतात आणि कुजून जातात , तसतश्या त्या अधिकाधिक प्रमाणात सेंद्रिय द्रव्य मागे सोडतात ."
करण्याची,यापुढे सेंद्रिय आम्लांची प्रवृत्ती खडकांची झीज करण्याची असते .
करतात करतात,निरनिराळी स्वरूप विकसनावर परिणाम करतात आणि विशेषकरून सुरुवातीच्या टप्प्यामध्ये वेगवेगळ्या प्रकारच्या मृदा तयार करतात .
होत असताना पडणार्‍या असते,खडकांचा र्‍हास होत असताना बाहेर पडणार्‍या मूलद्रव्यांच्या गुणधर्मांची मृदेच्या घडणीमध्ये एक विशिष्ट भूमिका असते .
मिळालेले झिरपते,समपातळीवरील भौगोलिक रचनेवरती पावसामुळे मिळालेले जवळजवळ सर्व पाणी जमिनीतून खाली झिरपते .
झालेली करते,अशा परिस्थितीमध्ये तयार झालेली मृदा तिथल्या प्रादेशिक हवामानाचे प्रतिनिधित्व करते .
टाकतात,"वनस्पती , सूक्ष्मजीव , प्राणी आणि मानव हे सारे जण मृदा घडणीच्या प्रक्रियेवर मोठा प्रभाव टाकतात ."
मिसळल्या जाणार्‍या पडतो,मृदेमध्ये मिसळल्या जाणार्‍या सेंद्रिय द्रव्याचे प्रमाण आणि गुणधर्म यांच्याद्वारे वनस्पतींचा मृदा घडणीवरती प्रमुख प्रभाव पडतो .
झालेल्या असते भिजलेली असते,जंगलांतील वनस्पतींच्या जीवावरणाखाली विकसित झालेल्या मृदेत अधिक विविधता असते आणि ती अधिक जास्त भिजलेली असते .
करण्यासाठीदेखील होते,जमिनीची धूप नियंत्रित करण्यासाठीदेखील वनस्पतींची मदत होते .
उकरणार्‍या होत राहते,बिळे उकरणार्‍या प्राण्यांमुळे मृदेचे सतत आतल्या आत मिश्रण होत राहते .
घडवले आहेत,त्याच्या जमिनीच्या वापराद्वारे मानवाने मृदेवर लाभदायक आणि हानिकारक असे दोन्ही परिणाम घडवले आहेत .
होण्यासाठी नसलेल्या अवलंबून असते उकरणारे,"मृदेमध्ये विविध थर तयार होण्यासाठी वेळेची लांबी बर्‍याच परस्पर संबंध नसलेल्या घटकांवर अवलंबून असते , जसे की , हवामान , मूळ द्रव्याचे गुणधर्म , बिळे उकरणारे प्राणी आणि भौगोलिक रचना ."
पाहिले गेले आहे पावत असतात,"असे पाहिले गेले आहे , की , खडक आणि खनिजे निरनिराळ्या प्रमाणात र्‍हास आणि किंवा विघटन पावत असतात"
होण्यास असतात,चुनखडीच्या दगडाचे खडबडीत तुकडे हे विघटन होण्यास वालुकाश्माच्या तुकड्यांपेक्षा जास्त विरोधक असतात .
होण्याच्या आहेत,"झीज होण्याच्या पाच पायर्‍या आहेत , ज्या मृदेच्या खनिजशास्त्रीय लक्षणांवर आधारित"
करण्यास करतो म्हणतात,"पृष्ठभागीय थर तयार करण्यास मदत करतो , त्याला ए ओ क्षितीज म्हणतात ."
राहिलेल्या होऊन होते अवलंबून असतात,"शिल्लक राहिलेल्या वनस्पतीजन्य पदार्थांच्या स्वरूपावर आणि ज्या पद्धतीने ते विघटित होऊन नवीन सेंद्रिय संमिश्रात संयोगित होते , त्यावर त्याची लक्षणे अवलंबून असतात ."
झिरपणारे विरघळवते करते,"झिरपणारे पाणी ह्युमसच्या थरामधून खाली काही विशिष्ट सेंद्रिय आम्लांना विरघळवते , खालील पातळीवरील ए व बीच्या विकासावर परिणाम करते ."
धुऊन काढणे,"एलुविएशन म्हणजे धुऊन काढणे ,"
झिरपवून काढून आहे,वरच्या थरातून खालच्या थरात पाणी झिरपवून मिश्रणातील किंवा द्रावणातील घटक काढून ही एक प्रक्रिया आहे .
तरंगणारे काढते असलेले होतात,"मेकानिकल एलुविएशन , मृदेतील तरंगणारे , बारीक तुकडे बाजूला काढते , ज्यामुळे खरखरीत पोत असलेले आकृतिबंध तयार होतात ."
काढून टाकलेल्या टाकण्याच्या म्हणतात,( एलुवियल क्षितिजावरून काढून टाकलेल्या मृदाद्रव्याची खालच्या पातळीवर भर टाकण्याच्या प्रक्रियेला इलुविएशन असे म्हणतात .
झालेल्या आहे,या प्रक्रियेने तयार झालेल्या क्षितीजांना इलुविएल क्षितिजे असे नाव आहे .
होऊन बसणारे होण्याची आहे,स्वरूपाच्या काही भागात घनरूप होऊन खाली बसणारे कॅल्शियम कार्बोनेट जमा होण्याची ही प्रक्रिया आहे .
होते,कॅल्शियम कार्बोनेटच्या संचयाच्या परिणामस्वरूप आम्लधर्मी मृदा विकसित होते .
मोडते,अशी मृदा पेडाकाल नावाच्या गटात मोडते .
असतात,सोयमध्ये गेनिस्टेन व डेड्जेन ह्यांसारखी आसोफ्लेव्होन्स असतात .
असतो असतात,"त्यात ओ-मेथिलेटेड आसोफ्लेव्होन , ग्लायसिटेनचाही समावेश असतो ज्यात सोय अन्न उत्पादकांमध्ये एकूण ५-१०% आसोफ्लेव्होन्स असतात ."
असलेला आहे,ग्लायसिटेन हे इतर सोय आयसोफ्लेव्होन्सच्या तुलनेत सौम्य इस्ट्रोजेनी क्रिया असलेला एक फायटोइस्ट्रोजेन आहे .
करण्यासाठी शिजविले पाहिजेत,"मानवी वापरासाठी / उपभोगासाठी , सोयाबीन्स हे ट्रिप्सिन प्रतिबंधके ( सेरीन प्रोटिएज प्रतिबंधके ) नष्ट करण्यासाठी गरम पाण्यात शिजविले पाहिजेत ."
खारावलेले भाजलेले केलेले असतात,खारावलेले शेंगदाणे सामान्यपणे तेलावर भाजलेले आणि छोट्या-आकाराच्या प्लास्टिकच्या पिशव्यांमध्ये किंवा हवाबंद डब्यात सीलबंद केलेले असतात .
सुकवून भाजून खारावलेले असलेले दिसतात,सुकवून भाजून खारावलेले शेंगदाणेही बर्‍याच प्रमाणात विक्रीला असलेले दिसतात .
करता असते,"मिश्रसुक्यामेव्यामध्ये ब्राझील नट , काजू , अक्रोड आणि इतरांच्या किंमतीची तुलना करता नेहमीच शेंगदाण्याचे प्रमाण अधिक असते ."
आहे असणे आहे,"जरी पिनट बटर ही कॅम्पस्ची खासियत आहे आणि अधिक प्रथिनांनीयुक्त असणे आणि बर्‍याच काळापर्यंत दूषित न त्याच्या आवडीचे कारण आहे ,"
केला जातो,प्राथमिक पातळीवर पिनट बटरचा घरांमध्ये वापर केला जातो .
वापरली जातात,"मोठ्या प्रमाणात , कँडी आणि बेकरी उत्पादनांमधीलदेखील व्यावसायिक निर्मितीसाठी वापरली जातात"
उकडला जातो सोललेला उकडला जातो खाल्ला जातो,"कच्चा शेंगदाणा उकडला जातो , न सोललेला हिरवा शेंगदाणा खार्‍या पाण्यात उकडला जातो आणि नेहमी नाश्त्याप्रमाणे खाल्ला जातो ."
भाजलेल्या झाला आहे,नुकतेच भाजलेल्या शेंगदाण्यांच्या पदार्थांमध्ये साल व दाणे दोन्हीच्या वापराचा समावेश झाला आहे .
वापरले जातात,"शेंगदाणे जसे सौंदर्य प्रसाधने , नायट्रोग्लिसरिन , प्लास्टिक , रंगाचे साहित्य आणि रंग अशा विविध प्रकारांमध्ये वापरले जातात ."
जळणारे असल्यामुळे वापरले जाते,"शेंगदाणा तेल अनेकदा सौम्य चव आणि तुलनेने उच्च तापमानावर जळणारे असल्यामुळे , स्वयंपाकासाठी वापरले जाते ."
भाजलेले आहेत,"सुगंधी भाजलेले शेंगदाणा तेल , शुद्ध शेंगदाणा तेल , अतिरिक्त व्हर्जिन किंवा थंड दाबली शेंगदाणा तेल आणि शेंगदाणा अर्क असे समावेश शेंगदाणा तेल अनेक प्रकार आहेत ."
करणारा वगळण्यात आला आहे,"युनायटेड स्टेट्समध्ये , शुद्ध शेंगदाणा तेल ऍलर्जी निर्माण करणारा पदार्थ ह्या लेबलिंग कायद्यातून वगळण्यात आला आहे ."
आहे घालत असल्याने आहे,"शेंगदाणा पीठात पिनटबटरपेक्षा चरबी कमी आहे , आणि त्याच्या उच्च प्रथिने आणि चवीत भर घालत असल्याने स्वयंपाक्यांमध्ये लोकप्रिय आहे ."
वापरले जाते,शेंगदाणा पीठ एक ग्लूटेन-मुक्त उपाय म्हणून वापरले जाते .
उकडलेले आहेत,"दक्षिण युनायटेड स्टेट्स तसेच भारत , चीन आणि पश्चिम आफ्रिकेत उकडलेले शेंगदाणे एक लोकप्रिय नाश्ता आहेत"
सुकलेल्या भाजल्या लावतात,सुकलेल्या शेंगा सालासकट भाजल्या जातात किंवा घरी ओव्हनमध्ये पॅनमध्ये खोलवर एक थर लावतात आणि ३५०°फॅ किंवा १७७°से वर १५ ते २० मिनिटे ( आवरणासहित आणि २० ते २५ मिनिटे ( सालासहित )
वापरले जातात,"शेंगदाणे अनेक प्रकारच्या मसाल्यांमध्ये दक्षिण अमेरिकेत मांसच्या पदार्थांमध्ये , विशेषत: ससा , वापरले जातात ."
दिसतो असतात,पेरुव्हिअन स्वयंपाकामध्ये शेंगदाण्याचा सहज वापर दिसतो ज्याच्यामध्ये स्थानिक व युरोपिअन अन्नघटक संलग्न असतात .
भाजलेले भाजलेले उकडलेल्या आहे,"उदाहरणार्थ , भाजलेले शेंगदाणा आणि मिरची , दोन्हीचे मूळ दक्षिण अमेरिका , भाजलेले कांदे , लसूण , आणि तेल-सर्वांचे मूळ युरोपियन उकडलेल्या बटाट्यांवरील गुळगुळीत सॉस , ही पापाज् कॉनऑकोपा नावाचा पदार्थ आरेक्वीपा शहरात प्रसिद्ध आहे ."
उकडलेल्या केलेल्या करणे,दुसरे उदाहरण म्हणजे फ्रिकासी सॉटेड सी-फूड किंवा उकडलेल्या तुकडे तुकडे केलेल्या चिकनमध्ये समान मिश्रण एकजीव करणे .
ओळखले,हे पदार्थ प्रामुख्याने एजीज् म्हणजे गरम मिरची म्हणून ओळखले जसे अजी द पोलो आणि अजी द मारिस्को .
नसलेल्या केला,तशाच प्रकारे वसाहतींच्या काळात पेरुमधील स्पॅनीश लोकांनी पेरुमध्ये उपलब्ध नसलेल्या सुक्यामेव्याच्या ऐवजी शेंगदाण्याचा मोठ्याप्रमाणावर स्पॅनिश स्वयंपाकात वापर केला
दळलेला करुन वापरले जातात,"जसे बदाम , पाईन नट आणि इतर सुकामेवा , प्रामुख्याने दळलेला किंवा पेस्टच्या स्वरूपात भात , मांस आणि भाज्यांबरोबर मिश्रित करुन राइस पिलाफसारख्या पदार्थांमध्ये वापरले जातात ."
असलेले आहे,हिब्रूमध्ये काबुकिम म्हणून प्रसिद्ध असलेले आवरणयुक्त खुसखुशीत दाणे हा इस्त्राइलमधला प्रसिद्ध नाष्टा आहे .
असला विकल्या विकला जातो,जरी काबुकिम सीलबंद उपलब्ध असला तरी ज्याठिकाणी ताजा मेवा आणि बिया विकल्या तेथे सरास वजनावर विकला जातो .
होतो,"आवरण विशेषत: पीठ , मीठ , स्टार्च , लेसिथिन , आणि कधीकधी तिळ यांचा समावेश होतो ."
आहे,नावाच्या मूळाविषयी संदिग्धता आहे .
झाली असावी आहे,( कदाचित कबुकपासून त्याची उत्पत्ति झाली असावी ज्याचा तुर्कीमध्ये अर्थ टोरफल किंवा तुस आहे .
,आवरणयुक्त खुसखुशीतण्यांचा इस्त्राइलमधील आणखी एक प्रसिद्ध प्रसिद्ध प्रकार म्हणजे अमेरिकन शेंगदाणे .
असले फोडायला असते,ह्याप्रकारातील आवरण पातळ असले तरी फोडायला कठीण असते .
आहे वापरून केलेला असलेला आहे,"आणखी एक लोकप्रिय इस्रायली शेंगदाणा नाश्ता , बम्बा पफ , ज्याचा आकार चीज डूडल सीरखा आहे , परंतु मका वापरून केलेला आणि पिनटबटरचा स्वाद असलेला आहे ."
वापरले,शेंगदाणेदेखील सर्रासपणे दक्षिण-पूर्व वापरले
करण्यासाठी वापरले जाते,जसे विशेषतः व्हिएतनामी भोजन आणि इंडोनेशियामध्ये ते विशेषत: एक मसालेदार सॉस तयार करण्यासाठी वापरले जाते .
,शेंगदाणे मूलतः फिलीपिन्समधून इंडोनेशियात आले तर शेंगा मेक्सिकोमधून स्पॅनिश वसाहतीच्या काळात आल्या
मिसळून आहे,"सामान्य इंडोनेशियन शेंगदाणा-आधारित पदार्थांमध्ये , गाडो-गाडो , पेसेल , कारेडॉक आणि केटोपर्क , शेंगदाणा सॉस मिसळून सर्व भाज्यांच्या कोशिंबिरी , आणि सटयसाठी शेंगदाणा-आधारित सॉस यांचा समावेश आहे ."
ओळखले,"भारतीय उपखंडातीलमध्ये , शेंगदाणे हाच एक हलका नाश्ता म्हणून ओळखले"
भाजलेले खारावलेले भाजलेले घालून उकडलेले विकले जातात,"सामान्यपणे भाजलेले आणि खारावलेले , कधीकधी तिखटासह ) आणि अनेकदा शेंगासह भाजलेले किंवा मीठ घालून उकडलेले विकले जातात ."
देखील वापरले जातात,ते मिष्टान्न ( चिक्की ) किंवा गोड नाश्ताच्या रूपात देखील शुद्ध साखर आणि गूळ प्रक्रियाकरून छोटे तुकडेकरून वापरले जातात .
भाजून केलेले करण्यासाठी वापरले जातात,भारतीय खाद्यप्रकारात भाजून कूट केलेले शेंगदाणे कोशिंबरीला अधिक चविष्ट करण्यासाठी वापरले जातात ;
करण्यासाठी वापरले जातात,ते याच कारणासाठी ( शेंगांशिवाय ) हिरव्या भाज्यांचा रस्सा करण्यासाठी आख्खे वापरले जातात .
केला जातो,शेंगदाणा तेलाचा दुसरा उपयोग खाद्यतेल म्हणून केला जातो .
खाण्यासाठी करतात,"भारतीय प्रामुख्याने मोहरी , सूर्यफुल , आणि शेंगदाणातेलाचा वापर खाण्यासाठी करतात ."
करून दिली मानले जाते,भारताला शेंगदाण्याची ओळख फिलिपाइन्सने करून दिली असे मानले जाते .
वाढतात,"शेंगदाणे दक्षिण माली आणि आयव्हरी कोस्ट , बुर्किना फासो , घाना , नायजेरिया आणि सेनेगल समीप क्षेत्रांमध्ये चांगले वाढतात ;"
असल्याने आहे घेतले जाऊ लागले आहे,"शेंगदाणे कृषी आणि स्वयंपाकासाठी योग्य गुण दोन्हीसाठी समान असल्याने बाम्बारा भुईमूग ह्या विभागासाठी स्थानिक पीक आहे , आणि पश्चिम आफ्रिकेत एक मुख्य पीक म्हणून घेतले जाऊ लागले आहे ."
केलेले होऊ शकते करत असल्यामुळे,कांदा लसूण पिनट बटर / पेस्ट आणि गाजर कोबी फ्लॉवरसारख्या भाज्यांबरोबर केलेले शेंगदाणा सॉस शाकाहारी होऊ शकते ( भरपूर प्रथिनांचा पुरवठा करत असल्यामुळे ) किंवा मांसाबरोबर सामान्यपणे चिकन .
केला जातो,माली मासाच्या माफे रस्स्यामध्ये शेंगदाण्याचा वापर केला जातो .
केला जातो,घानामध्ये न्कटे नक्वान पिनटबटर सूपात पिनटबटरचा वापर केला जातो .
केला जातो,दाण्याच्या गोळ्या न्कटे केक आणि कुलीकुली तसेच ओटोसारख्या इतर स्थानिक पदार्थांमध्येसुद्धा शेंगदाण्याच्या कुटाचा वापर केला जातो .
असतो,नायजेरिआच्या आफ्रिकन सॅलेडमध्ये पिनट बटरहाही एक घटक असतो .
असतो,नायजेरिआ आणि घानामध्ये कबाबाच्या मसालेदार आवरणात दाण्याचा कूट हा एक महत्तवाचा घटक असतो .
खाल्ल्या जाणार्‍या असतो असतो वापरली जातात,माळवी जनजातींमध्ये आणि झाम्बियाच्या पूर्वभागांमध्ये खाल्ल्या जाणार्‍या अनेक रेलिश ( असे ज्यात न्शिमा असतो पदार्थांमध्ये शेंगदाणे हा प्रमुख घटक असतो युगांडामध्येसुद्धा भाताबरोबर तसेच इतर कडक पदार्थांबरोबर घट्ट पिनटबटर सॉसेस् वापरली जातात
भाजलेले विकला जाणारा आहे,संपूर्ण पूर्व आफ्रिकेत भाजलेले दाणे ( सामान्यपणे पुड्यामध्ये ) विकला जाणारा प्रसिद्ध नाश्ता आहे .
करण्यासाठी वापरले जातात,"अमेरेकेत दाणे गोळ्या , केक , विस्किटे व इतर गोड पदार्थ करण्यासाठी वापरले जातात ."
भाजलेल्या खारावलेल्या घेतला जातो,भाजलेल्या व खारावलेल्या त्यांचा ही आनंद घेतला जातो .
आहे आहे,शेंगदाण्यावर आधारीत पिनटबटर हा अमेरिकेतील प्रख्यात पदार्थ आहे आणि चारशे वर्षांपासून शेंगदाण्याच्या सूपाची पद्धत दक्षिण अमेरिकेत विशेषतः विर्जिनियामध्ये चालू आहे .
होईपर्यंत उकडले जातात,"अमेरिकेत काही दक्षिणेकडील भागांमध्ये , शेंगदाणे मऊ आणि गाळ होईपर्यंत अनेक तास उकडले जातात ."
तळलेले केलेले असतात,शेंगदाणेसुद्धा खोलवर तळलेले व शेल केलेले असतात .
करण्यासाठी वापरले जातात,शेंगदाणे कुपोषणाशी संघर्ष करण्यासाठी वापरले जातात .
असलेली करण्यासाठी केली आहे,"प्लम्पी नट , माना न्युट्रीशन आणि मेडीका मम्बा ह्यांमध्ये अधिक प्रथिने अधिक ऊर्जा अधिक पोषकतत्वे असलेली दुष्काळात बचाव करण्यासाठी रोगहारक अन्न म्हणून पिनटवर आधारीत पेस्ट निर्माण केली आहे ."
वाचविण्यासाठी वापरली आहेत,"जागतिक आरोग्य संघटना , युनिसेफ , प्रोजेक्ट पिनट बटर आणि डॉक्टर्स विदाउट बॉर्डर्स यांनी ही उत्पादने विकसनशील देशातील कुपोषित मुलांना वाचविण्यासाठी वापरली आहेत ."
करण्यासाठी वापरले जाऊ,शेंगदाणे इतर कडधान्ये आणि धान्यांप्रमाणे एक दुग्धशर्करा मुक्त दुधासारखी पेय करण्यासाठी वापरले जाऊ जसे शेंगदाणा दूध .
खाण्यासाठी असलेले वापरले जातात,कमी दर्जाचा खाण्यासाठी अयोग्य असलेले गोळा शेंगदाणे शेंगदाणा तेलाच्या उत्पादनात वापरले जातात .
झालेले वापरले जाते,तेल प्रक्रियेत निर्माण झालेले उर्वरित प्रथिने केक ( तेलाचे केक खाद्य ) प्राण्यांचे खाद्य म्हणून आणि मातीत खत म्हणून वापरले जाते .
विकले जातात,कमी दर्जाचा शेंगदाणेदेखील सर्रासपणे बागेतील पक्ष्यांचे खाद्य म्हणून विकले जातात .
,शेंगदाण्यांचे औद्योगिक दृष्ट्या विविध वापर आहेत
बनवले जाते,"रंग , वारनिश , ल्युब्रिकंट ऑइल , लेदर ड्रेसिंग , फर्निचर पॉलिश , किटकनाशके आणि नायट्रोग्लिसरिन हे शेंगदाणा तेलापासून बनवले जाते ."
बनविला जातो,साबण हा मेदयुक्त तेलाने बनविला जातो
बनवली जातात,अनेक प्रसाधने ही शेंगदाण तेल व त्याच्या इतर उत्पादनांपासून बनवली जातात .
वापरला जातो,प्रथिनांचा काही भाग वस्त्रतंतू निर्मितीच्या उत्पादनात वापरला जातो .
वापरला जातो वापरली जाते,"शेंगदाण्याची साल प्लॅस्टिक , फळा , अब्रासिव्हज् , इंधन , सेल्युलोज ( रेयॉन व कागदामध्ये वापरला जातो ) आणि चिकट पदार्थ ( चिकट डिंक ) यांच्या निर्मितीसाठी वापरली जाते ."
असलेली चालवली होती पाहिलं जात आहे,रुडॉल्फ डिझेल यांनी स्वतःचे नाव असलेली सुरवातीची काही यंत्रे शेंगदाणातेलावर चालवली होती . आणि अजूनही त्याकडे एक संभाव्य उपयुक्त इंधन म्हणून पाहिलं जात आहे .
असतात करतात,"शेंगदाणे पोषकद्रव्याने परिपूर्ण असतात , ३०पेक्षा अधिक पोषकद्रव्यांचा तसेच फाइटोन्युट्रीयंटस्चा ते पुरवठा करतात ."
आहेत,"शेंगदाणे निआसिन , फोलटे , फायबर , व्हिटॅमिन ई , पोटॅशियम , झिंक , फॉस्फरस यांचा एक चांगला स्त्रोत आहेत ."
आहेत असतात,"ते नैसर्गिकरित्या फॅटस् आणि सोडियम मुक्त आहेत , आणि त्यात सुमारे 25% प्रथिने खर्‍या सुक्यामेव्यापेक्षा जास्त प्रमाणात असतात ."
आहेत आहे,"शेंगदाणे हा निआसिनचा एक चांगला स्त्रोत आहेत , त्यामुळे मेंदूचे आरोग्य आणि रक्त प्रवाहासाठी उपयुक्त आहे ."
आढळले आहे आढळणारे करू शकतात,शेंगदाण्यावरील अलीकडील संशोधनात असे आढळले आहे की त्यात आढळणारे अन्टीऑक्सिडण्ट आणि इतर रसायने आरोग्यदायी फायदे प्रदान करू शकतात .
आहे,नवीन संशोधनानुसार अनेक फळांमधील अन्टीऑक्सिडन्ट घटकांच्या बाबत शेंगदाणा हा प्रतिस्पर्धी आहे .
भाजलेले आहेत आहेत,भाजलेले शेंगदाणे ब्लॅकबेरी आणि स्ट्रॉबेरीमधील अन्टीऑक्सिडन्ट घटकांचे प्रतिस्पर्धी आहेत आणि गाजर व बीटापेक्षा खूप जास्त प्रमाणात अन्टीऑक्सिडन्ट घटक आहेत
म्हणतात भाजल्याने वाढू शकते वाढवता येते आले आहे,"अन्न रसायनशास्त्र जर्नलच्या प्रकाशित संशोधनानुसार शेंगदाण्यांमध्ये तीव्र संकेन्द्रित अॅन्टीऑक्सिडण्ट पॉली फेनोलस् , प्राथमिकरुपातील एक संयुग ज्याला पी-कॉमरिक म्हणतात आणि शेंगदाणे भाजल्याने त्यातील पी कॉमरिक अॅसिडची पातळी वाढू शकते , एकंदरीत त्यातील अॅण्टीऑक्सिडण्ट घटकांची पातळी 22% वाढवता येते असे लक्षात आले आहे ."
असल्याने असला होण्यातील झाला आहे झालेले नाही,शेंगदाणे हा रेसव्हरट्रॉलचा लक्षणीय स्रोत असल्याने रासायनिक दृष्ट्या संबंधित असला तरी त्यामुळे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग आणि कर्करोग होण्यातील धोका कमी झाला आहे हे अजून सिद्ध झालेले नाही .
खाल्या आहे,सामान्यतप्रमाणात खाल्या शेंगदाण्यात ( 15 संपूर्ण कर्नलभर शेंगदाणे ) एका औंसमध्ये रेसव्हरट्रॉलचे सरासरी प्रमाण ७३ आहे .
आहेत,"तेलकट मासे , गोमांस , सोयाबीनचा आणि पालक याचप्रमाणे शेंगदाणे कोएन्झिम क्यू १०चा एक स्रोत आहेत ."
खाणे असू शकते,व्यक्तीगतरीत्या कमीप्रमाणात शेंगदाणे खाणे ही एक प्रतिक्रिया असू शकते .
असलेल्या टाळणे आहे,त्यांच्या तयार व पॅकेज फूड म्हणून असलेल्या व्यापक वापरामुळे शेंगदाण्यांना टाळणे अवघड आहे .
असलेल्या केलेल्या करताना असते असलेली लावलेली असतात,तसेच शेंगदाणे असलेल्या प्रक्रिया केलेल्या काही पदार्थांची हाताळणी करताना अशी सुविधा असते की त्यांच्यावर चेतावणी असलेली लेबले लावलेली असतात .
आहे खाल्ले केली जाणारी आहे,"शेंगदाण्याच्या ऍलर्जी विकासातील एक गृहीतक असे आहे की , ज्या भागात शेंगदाणे अधिक खाल्ले तेथे शेंगदाण्यांवर केली जाणारी प्रक्रिया कारण आहे जसे उत्तर अमेरिका विरुद्ध इतर देश जसे पाकिस्तान आणि चीन ."
भाजलेले वापरतात,2003 सर्वेक्षणानुसार भाजलेले शेंगदाणे अधिक प्रमाणात सामान्यपणे उत्तर अमेरिकेत वापरतात
बनवण्यासाठी करणारा होणारा होण्यासाठी होतो,तेथे पचन अधिक प्रतिरोधक बनवण्यासाठी शेंगदाणा ऍलर्जी निर्माण करणारा पदार्थ आरा h2 शरीरात निर्माण होणारा पाचक एन्झिमट्रॅप्सिम एक मजबूत इनहिबिटर्स होण्यासाठी प्रमुख होतो .
करणार्‍या दर्शविले गेले आहे करणारा रोखून धरतो भाजल्याने वाढविले जाते,"तसेच ह्या ऍलर्जी निर्माण करणार्‍या पदार्थ आरा h1ला संरक्षण दर्शविले गेले आहे , शेंगदाण्याची ऍलर्जी निर्माण करणारा दुसरा पदार्थ जो पचनाला रोखून धरतो तो भाजल्याने त्याचे हे वैशिष्ट्य वाढविले जाते ."
,"आणखी एक गृहीतक म्हणजे हायजीन गृहीतक ,"
कळणे उद्भवणार सूचविते,जंतू आणि परजीवी यांसारख्या संसर्गजन्य घटकांचे लवकर बाल्यावस्थेत न कळणे हे अन्नाच्या ऍलर्जीची वाढ उद्भवणार असे सूचविते .
असलेल्या असलेल्या आढळून आले आहे केलेली वाढवते,अलीकडील ( 2008 ) ग्रेट ब्रिटनमध्ये परिचित असलेल्या शेंगदाण्याचा काळ आणि इस्त्राइलमध्ये परिचित असलेल्या काळाच्या तुलनात्मक अभ्यासाने असे आढळून आले आहे की उशीरा केलेली पेरणी अनपेक्षितरीत्या शेंगदाण्यातील ऍलर्जीकारक घटक वाढवते .
सुचविले आहे सोसण्याची आहे,काही प्राण्याच्या अभ्यासाच्या निष्कर्षानुसार ( आणि मर्यादित असे सुचविले आहे की शेंगदाण्याचा डोस हा शेंगदाण्याबाबतची संवेदनशीलता आणि सोसण्याची क्षमता ह्यातील एक महत्त्वाचा दुवा आहे
घेऊन सोसण्याच्या नेतो,लहान डोस संवेदनशीलतेकडे घेऊन आणि उच्च डोस सोसण्याच्या क्षमतेकडे नेतो .
करताना जोडला आहे दिला गेलेला नाही,"मुलांमध्ये शेंगदाणा ऍलर्जीचा संबद्ध तेल करताना आवरणासह शेंगदाणा वापराशी जोडला आहे , पण ह्या निष्कर्षाचा पुरावा दिला गेलेला नाही"
आहे,शेंगदाणा ऍलर्जीदेखील कुटुंबाची पार्श्वभूमी आणि सोया उत्पादनांचा वापर ह्याच्याशीही संबंधित आहे .
असली झालेल्या पडू शकतात,जरी ऍलर्जी आयुष्यभरासाठी असली तरी २००३मध्ये झालेल्या दुसर्‍या संशोधनानुसार २३.३०% मुले शेंगदाण्याच्या ऍलर्जीतून बाहेर पडू शकतात .
घातली आहे,युनायटेड स्टेट्समध्ये काही जिल्ह्यांतील शाळांत शेंगदाण्यांवर बंदी घातली आहे
आहेत झाल्याचे दिसते,काही प्रायोगिक तंत्र अशी आहेत की ज्याद्वारे काही व्यक्तिगत ऍलर्जीबाबत संवेदनक्षमता कमी झाल्याचे दिसते .
आहे होईपर्यंत करून घातल्यास करते,"सर्वात लोकप्रिय तंत्र म्हणजे मौखिक इम्युनोथेरपी , ज्यांना ऍलर्जी आहे त्यांच्या शरीरात असंवेदनशीलत्व निर्माण होईपर्यंत त्यांना शेंगदाणे लहान प्रमाणात खाद्य करून घातल्यास त्या ऍलर्जीमध्ये संवेदनशीलता कमी करते ."
करण्याच्या,संवेदनशीलता कमी करण्याच्या तंत्राच्या अधिक अभ्यासामध्ये यूकेमधील केंब्रिज येथील काही संशोधक प्रगतीपथावर आहेत
केले आहे असलेल्या दाखविणार नाही,संशोधनाने असे सूचित केले आहे की शेंगदाण्याची ऍलर्जी असलेल्या बर्‍याच लोकांमध्ये रिफाइन्ड शेंगदाणा तेलामुळे ऍलर्जीसदृश प्रतिक्रिया दाखविणार नाही .
आहेत असल्याने उठल्याचे दिसून आले आहे,"तथापि , क्रूड शेंगदाणा तेले स्ट्राँग फ्लेव्हर्ड आहेत , प्रथिनं अधिक असल्याने ऍलर्जीसारख्या प्रतिक्रिया उठल्याचे दिसून आले आहे ."
करून केलेल्या असलेल्या दिले,"यादृच्छिक , दोनवेळा फेरतपासणी करून केलेल्या अभ्यासानुसार शेंगदाण्याची ऍलर्जी असलेल्या लोकांना क्रूड शेंगदाणा तेल आणि शुद्ध शेंगदाणा तेल दोन्हीचे आव्हान दिले ."
करणे करणे करणे चाळण्याची बांधलेल्या साठविला पाहिजे पाहिजे,"धान्यांची कापणी करणे , साफ करणे , मळणी करणे , पाखडणे आणि चाळण्याची कृषियंत्रे : गहू हा मजबूत बांधलेल्या संरचनेमध्ये साठविला पाहिजे , आणि ते चांगल्या प्रकारे हवेशीर पाहिजे ."
करताना करताना बहरताना केल्या जातात,"सिंचनाच्या इतर फेर्‍या ह्या उशिरा नांगरणी करताना उशिरा सांधणी करताना बहरताना , दुधाळ व पिठूळ अवस्थांच्या वेळी केल्या जातात ."
घालतात बनवते तुटणे झालेले तुडवणीसाठी दळण्यासाठी लाटण्यासाठी पाठवली जातात,"ह्या प्रक्रियेमध्ये थोडे पाणी घालतात , जे भुसकट कठीण बनवते व त्याचे तुटणे थांबवते जेणेकरून तो अखंड फुलेल , शेवटी तयार झालेले व संस्कारित गव्हाची तुसे तुडवणीसाठी , दळण्यासाठी , लाटण्यासाठी पाठवली जातात ."
करून बनवलेला असतो,लांबीच्या बाजूने घड्या करून ब्रेक रोलचा पृष्ठभाग टोकदार व खडबडीत बनवलेला असतो .
तुटलेले केले जाते जातो,"तुटलेले गहू हे चाळणीने वेगळे केले जाते , तर मुख्य भाग दुसर्‍या विभागात जातो ."
बनवण्यासाठी केला जातो,"गव्हाचा वापर प्रामुख्याने पाव , चपात्या , बिस्किटे , केक , पॅस्ट्री व ह्यासारखे वस्तू बनवण्यासाठी केला जातो ."
खालावणार्‍या सोडून उगवला जातो,गहू हा अति खालावणार्‍या अल्कधर्मी आणि पाणथळ जमिनी सोडून सर्व प्रकारच्या जमिनींवर उगवला जातो .
असलेल्या आहेत,"चिकण दुमट किंवा चिकणमाती पोत असलेल्या जमिनी , चांगली संरचना व मध्यम ह्या गव्हाच्या लागवडीसाठी आदर्श आहेत ."
उगवला,"गहू हा सिंचन परिस्थितीमध्ये देशाच्या विविध भागांमध्ये मुख्येत्वे पीक क्रमांमध्ये उगवला जसे भात-गहू , ज्वारी-गहू , बाजरी-गहू , दाळ-गहू , कापूस-गहू , सोयाबीन-गहू , इत्यादी"
आहे देऊ शकतात,"कोरडवाहू परिस्थितीमध्ये , पडीक गहू हा सर्वाधिक सामान्य आहे , परंतु काहीवेळा कमी कालावधीच्या दाळीची पिके ही निश्चित उत्पन्न देऊ शकतात ."
वापरली गेली पाहिजे वापरली गेली पाहिजेत टाकले पाहिजेत,फॉस्फेटिक व पोटॅसिक रासायनिक खते आधार म्हणून वापरली गेली पाहिजे उलटपक्षी नायट्रोनिस खते आधार म्हणून वापरली गेली पाहिजेत व विभाजित मात्रांमध्ये वरखत टाकले पाहिजेत .
करणे,मध्यम ते जड मातीमध्ये नायट्रोनचा दोन भागांमध्ये वापर करणे म्हणजे अर्धे परेणीच्या वेळी व अर्धे पहिल्या सिंचनानंतर .
केले जाते दिसून येते,"काही गहू पिकणार्‍या भागांमध्ये , विशेषतः जेथे भात-गहू पिकाचे फेरपालट सतत केले जाते , तेथे सफ्लरची कमतरता दिसून येते ."
केली जाते,"तरीसुद्धा , अलीकडच्या काळांत ( वर्षांमध्ये ) पंजाब , हरयाणा , उत्तरप्रदेश , इत्यादी ह्यासारख्या काही राज्यांमध्ये कापणी व मळणी मोठ्या प्रमाणावर संयुक्त कापणीयंत्राद्वारे केली जाते ."
पाहिजे थांबविण्यासाठी दिली पाहिजे,"साठवणीचा खड्डे , कचराकुंडी किंवा गोदाम हे आर्द्रतारोधी पाहिजे आणि संग्रहित धान्यातील जंतूंचे आक्रमण थांबविण्यासाठी धुरी दिली पाहिजे ."
करून फेकून पेरले जाते असले,गव्हाचे बियाणे हे सामान्यपणे वेधन करून किंवा फेकून पेरले जाते जरी काही ठिकाणी हाताने पेरणीदेखील प्रचलित असले तरी
जोडलेल्या पेरले गेल्याची करून घेता येते,ट्रॅक्टर्सला किंवा बैलांना जोडलेल्या पाबरामुळे बियाणे एकसमान खोलीवर पेरले गेल्याची खात्री करून घेता येते .
लावाल्या पाहिजेत,गव्हाच्या बुटक्या वाणी ह्या सुमरे ५ ते ६सेंमी. खोल नोव्हेंबरच्या दुसर्‍या आठवड्यात लावाल्या पाहिजेत .
ठेवल्या जातात ढाकल्या जातात,"कोरडवाहू परिस्थितीमध्ये , फाळ्या ह्या परेणीनंतर उघड्यावर ठेवल्या जातात उलटपक्षी गव्हाच्या सिंचित स्थितीमध्ये , एका लाकडी फळीने ह्या फाळ्या ढाकल्या जातात ."
फुटू केले पाहिजे,पहिले सिंचन हे पेरणीनंतर २०-२५ दिवसांत अंकुर फुटू लागण्याच्या प्रारंभीच्या अवस्थेत केले पाहिजे .
करताना करताना बहरताना केल्या जातात,"सिंचनाच्या इतर फेर्‍या ह्या उशिरा नांगरणी करताना उशिरा सांधणी करताना बहरताना , दुधाळ व पिठूळ अवस्थांच्या वेळी केल्या जातात ."
असलेल्या करू शकतो,शेतकर्‍याकडे असलेल्या पाण्याच्या उपलब्धतेवर तो सिंचनाचे वेळापत्रक तयार करू शकतो .
पोहचतात,कोरडवाहू पिके ही सिंचन पिकांपेक्षा खूपच आधी कापणीच्या अवस्थेत पोहचतात .
करून करून करून वाढविले शकते,बियाण्याची वेळेवर पेरणी करून व वाटाण्यासारख्या भाज्याची लागवड करून गव्हाच्या पिकासाठी अत्यंत अनुकूलता करून अश्या काही साध्या उपयांनी गव्हाचे उत्पादन वाढविले जाऊ शकते .
लागतो,"चांगल्या एकसमान अंकुरणासाठी , गव्हाच्या पिकाला चांगले चूर्णित परंतु सघन वाफा लागतो ."
केली पिकवू शकतो,ह्या क्षेत्रात नंतर कापणी केली गहू हा फक्त उशीरा नोव्हेंबरमध्ये किंवा लवकर डिसेंबरमध्ये पिकवू शकतो .
झालेली मानली घेतली गेली आहेत,जरी चांगला निचरा झालेली मतवाळू माती आणि मृण्मय लोम हे गव्हासाठी आदर्श जमीन मानली तरी गव्हाची चांगली पिके ही वालुकामय लोम आणि पेनिसुल भागाच्या काळ्या मातीत घेतली गेली आहेत .
दाखवलेली,१९७० व १९८०मध्ये हरित क्रांतीनंतर गव्हाच्या उत्पादनात खूप वाढ दाखवलेली आहे .
घेते,चांगल्या सिंचन सुविधांच्या उपलब्धतेमुळे पंजाब व हरयाणा गव्हाचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन घेते .
असते ठरतात,"गव्हाच्या पिकाला थंड हिवाळे व गरम उन्हाळ्यांची गरज असते , म्हणूनच गंगा-सिंधूच्या क्षेत्रातील सुपीक ह्या गव्हाच्या पिकासाठी सर्वाधिक पोषक ठरतात ."
लागतो,"चांगल्या एकसमान अंकुरणासाठी , गव्हाच्या पिकाला चांगले चूर्णित परंतु सघन वाफा लागतो ."
करू शकतात आहे,ह्याच्या बर्‍याच प्रजाती दुष्काळ आणि उन्हाळा सहन करू शकतात आणि विशेषतः शुष्क प्रदेशात जेथे गरीबांसाठी तसेच ग्रामीण भागातील लोकांसाठी एक प्रमुख पीक आहे .
असलेल्या करतात,विषुववृत्तीय हवामान असलेल्या अनेक भागात हे प्रकार पाश्चरीकरणाचे महत्वाचे भाग निर्माण करतात .
आहे पिकणारे आहे,"ज्वारी हे दक्षिण आफ्रिका , मध्य अमेरिका व दक्षिण आशियातील महत्त्वाचे पीक आहे आणि हे जगात पिकणारे पाचव्या क्रमांकाचे महत्त्वाचे तृणधान्य आहे ."
असलेले होऊ शकते,"ज्वारीच्या काही प्रकारांमध्ये विविध पातळ्यांमध्ये असलेले हायड्रोजन सायनाइड , होर्डनाइन आणि नायट्रेटस् वाढीच्या सुरवातीच्या काळात चराऊ जनावरांसाठी घातक होऊ शकते ."
दिलेल्या दिसून येते,जर दुष्काळ किंवा गरमीने दिलेल्या ताणामुळे ह्या वनस्पतीतील सायनाइड आणि किंवा नायट्रेटस्चे विषाचे प्रमाण वाढीच्या नंतरच्या काळात दिसून येते .
असतात असतात,ज्वारीसारखी ६ ते १५ फूट उंच असतात तर खुरटी प्रजाती ३ ते ७ फूटच उंच असतात .
असतो धरून उगवलेले असते,वरचा पुष्पविन्यासवृंत सामान्यपणे ८ ते लांब असतो ज्याच्यावर दाणे धरून ठेवणारे तंतू उगवलेले अशी लोंबी असते .
असतात असू शकतात वाढते वाढतात,हे तंतू सामान्यपणे १२ ते २४ इंच लांब असतात पण क्वचित लांबही असू शकतात ; जिथे फुले आणि बी वाढते अशा वरच्या बाजूला वाढतात .
असते असते,बियांचे प्रमाण सुमारे ३०००० असते आणि ज्याच्या चार्‍याचे मूल्य ओटस् प्रमाणेच असते .
असलेली होते बनविण्यासाठी वापरला जात असे,"लांब लोंबी असलेली पिकांचे मूळस्थान कदाचित मध्य आफ्रिका होते , पण त्याचा प्रकार प्राचीन काळी मेडिटेरिअन भागात झाडू बनविण्यासाठी वापरला जात असे ."
ओळखले आहे,"हिरवे मूग , विकल्पाने पिवळे मूग म्हणून ओळखले जाणारे मूग , हिरवे मूग व सोनेरी मूग हे कडधान्याच्या कुळातील एक कडधान्य आहे ."
असलेल्या होते,भारतातील स्थानिक पीक असलेल्या ह्या मूगाची लागवड आता प्रामुख्याने भारत चीन आणि आग्नेय आशियात होते .
केली जाते,त्याचबरोबर ह्याची लागवड दक्षिण युरोप व दक्षिण अमेरीकेच्या उष्ण व कोरड्या विभागात केली जाते .
होतो,गोड व तिखट दोन्ही प्रकारच्या खाद्यपदार्थांमध्ये ह्याचा वापर होतो .
वाळवलेल्या उकडून जाते,आख्या मूगाचे कालवण हे प्रामुख्याने वाळवलेल्या मूगांना उकडून केले जाते .
काढल्यास असतात,मूगाचे आवरण काढल्यास आतमध्ये ते हलक्या पिवळ्या रंगांचे असतात .
कांडून शिजवून दळून केली जाते,"कांडून , शिजवून , दळून केलेल्या मूगाच्या सुक्या पावडरीपासून मूगाची पेस्ट केली जाते ."
वापरल्या जातात असलेल्या आढळतात उकडून केल्या जाणार्‍या वापरतात,"कधीकधी भारतीय स्वयंपाकात मूगाच्या शेंगासुद्धा वापरल्या जातात , सालाशिवायच्या शेंगा ह्या जास्त प्रमाणात वापरात असलेल्या आढळतात परंतु केरळामध्ये मूगाच्या आख्या शेंगा उकडून भाताच्या कांजी बरोबर केल्या जाणार्‍या कालवणासाठी वापरतात ."
काढलेले करून करण्यासाठी वापरला जातो,तूस काढलेले मूग अशाचप्रकारे करून आख्खामूग गोडे वरण करण्यासाठी वापरला जातो .
खाल्ले जाते वापरले जाते खारवले जाते तळून वापरतात,"ते कच्चे खाल्ले जाते , पाककृतीमध्ये वापरले जाते खारवले जाते आणि तळून वापरतात"
वापरले जाऊ शकते,"औषधे , कापडासाठी कच्चामाल , आणि पिनटबटर तसेच अनेक इतर गोष्टींमध्ये वापरले जाऊ शकते ."
केलेल्या खारावलेले भाजलेले होतो,"शेंगदाण्यांपासून तयार केलेल्या लोकप्रिय अन्नपदार्थांमध्ये खारावलेले शेंगदाणे , पिनट बटर ( मिळत , शेंगदाणा कँडी बार , पिनट बटर कुकीज , आणि कप ) शेंगदाणा चिक्की , आणि सालासकटचे भुईमूग ( साधे भाजलेले ) यांचा समावेश होतो ."
दिसते होण्याची असते,विशेषकरून जेथे बुरशी स्पष्ट दिसते तेथे अधिक कमी प्रतीचे नमुने दुषित होण्याची अधिक शक्यता असते .
करते असलेल्या केले जातात,युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ अॅग्रिकल्चर ( यूएसडीए ) हे अँफ्लाटॉक्सिनसाठी कच्च्या भूईमूगांच्या प्रत्येक ट्रकलोडची चाचणी करते ; कोणत्याही अँफ्लाटॉक्सिन पातळ्या असलेल्या प्रति बिलियनपेक्षा जास्त १५ भाग नष्ट केले जातात .
असतात केले जाते केली जावी,शेंगदाण्याच्या उद्योगात उत्पादनाच्या वेळी अशा दोन पायर्‍या / पद्धती असतात ज्यात हे निश्चित केले जाते की सर्व शेंगदाण्यांमध्ये अँफ्लाटॉक्सिनसाठी तपासणी केली जावी .
मारले गेले आहे नाही करून घेण्यासाठी केली जाते,कोणतेही सूक्ष्मजंतू मारले गेले आहे की नाही ह्याची खात्री करून घेण्यासाठी शेंगदाण्यांचीदेखील उच्च तापमानावर प्रक्रिया केली जाते .
केले केल्याने होऊ शकतात,१९७४च्या अभ्यासाने हे सूचित केले की शेंगदाणा तेलाचा जास्त प्रमाणात वापर केल्याने रक्तवाहिन्या अवरुद्ध होऊ शकतात .
झाली आहे,"तथापि , पुढील कामातून त्या निष्कर्षांवर गंभीर शंका निर्माण झाली आहे ."
दिले जात होते,"ऱ्हीससच्या अभ्यासात , माकडांना शेंगदाण्याच्या तेलासहित कॉलेस्ट्रॉलच्या सामान्य आहाराच्या प्रमाणापेक्षा अधिक जास्त २० वेळा खाऊ दिले जात होते ."
केला गेला दिसला नाही दिसून आला नाही,"जेव्हा कॉलेस्ट्रॉलच्या असामान्य मात्राशिवाय एकसारखा अभ्यास केला गेला , तेव्हा अशाप्रकारचा परिणाम दिसला नाही ( दिसून आला नाही ) ."
करता असल्याचे आढळलेले आहे,शेंगदाण्याच्या तेलात एचडीएल कॉलेस्ट्रॉल कमी न करता एलडीएल कॉलेस्ट्रॉल कमी असल्याचे आढळलेले आहे .
लावून मिळवायचा,जॉर्ज वॉशिंग्टन कार्व्हर हा नेहमी शेंगदाण्यांसाठी ३०० विविध वापरांचा नवीन शोध लावून श्रेय मिळवायचा .
केला नाही केला,"ज्यात , लोकप्रिय समजाच्या विरोधात , शेंगदाण्याच्या लोणीचा समावेश केला नाही परंतु खारे शेंगदाण्यांचा समावेश केला"
होता उगविण्यासाठी दिले,कार्व्हर हा अनेक यूएसडीए संशोधकांपैकी एक होता ज्याने भूईमूग उगविण्यासाठी दक्षिणेमधील कापूस उत्पादकांना प्रोत्साहन दिले .
केला होता,कापसाने मातीतून खूप जास्त नत्र कमी केला होता .
असलेल्या ठेवते,द्विदल धान्य असलेल्या शेंगदाण्याच्या गुणधर्मांपैकी एक गुणधर्म म्हणजे ते मातीत नत्र तसेच ठेवते .
म्हणतात,ह्या प्रक्रियेला नत्र स्थिरीकरण ( नायट्रोजन स्थिरीकरण ) म्हणतात .
भाजलेले होती,"२०व्या शतकाच्या सुरुवातीला पहिल्या महायुद्धादरम्यान वनस्पती तेलांच्या अभावामुळे / तुडवड्यामुळे आणि शेंगदाण्याची लोणी , भाजलेले शेंगदाणे व शेंगदाण्याची कँडी ह्यांच्या वाढत्या लोकप्रियतेमुळे शेंगदाण्यांची वाढती मागणी होती ."
झालेल्या होतो विकले जातात,"सुमारे २०व्या शतकाच्या सुरुवातीला सुरू झालेल्या शेंगदाण्याच्या उत्पादनांमध्ये अनेक ब्रँड्सचा समावेश होतो ते अजूनही आज विकले जातात , उदाहरणार्थ क्रॅकर जॅक ( १८९३ ) प्लांटर्स शेंगदाणे ( १९०६ ) ओह हेन्री! कँडी बार ( १९२० ) बेबी रुथ कँडी बार ( १९२० ) बटरफिंगर कँडी बार ( १९२३ ) मि. गूडबार कँडी बार ( १९२५ ) रीसेज पीनट बटर कप ( १९२५ ) आणि पिटर पॅन ( पीनट बटर ) १९२८ ) ."
आहे मानले होते,यूएस काँग्रेसने शेंगदाण्यांना ( भूईमूगांना ) अमेरिकेच्या मूळ पिकांपैकी एक आहे असे मानले होते .
ठेवून ठेवण्यासाठी करते,"किंमती कृत्रिमरित्या जास्त ठेवून घरगुती उद्योग सुरक्षित ठेवण्यासाठी , युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ अॅग्रिकल्चर ( यूएसडीए ) हे कमोडिटी कार्यक्रमाद्वारे भूईमूग उत्पादकांना मदत करते ."
काढून टाकला होता वळवला होता,२००८ फार्म बिलमध्ये शेंगदाण्यासाठींचा मार्केटिंग कोटा काढून टाकला होता आणि प्राइस सपोर्ट प्रोग्राम हा डायरेक्ट व काउंटर-सायक्लिकल पेमंट प्रोग्रामकडे वळवला होता .
असते करतात,जेव्हा जेव्हा प्रभावी किंमत ही लक्ष्यित किंमतीपेक्षा कमी असते तेव्हा तेव्हा डायरेक्ट व काउंटर-सायक्लिकल पेमंट्स हे भूईमूगांच्या योग्य उत्पादकांना सुविधा प्रदान करतात .
असले गणला जातो वापरले जाते,जरी भारत व चीन हे भूईमूगांचे जगातील सर्वात मोठे उत्पादक असले तरी ते आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचा लहान भाग म्हणून गणला जातो कारण त्यांचे सर्वाधिक उत्पादन हे देशात शेंगदाण्याचे तेल म्हणून वापरले जाते .
होणार्‍या असलेल्या आहेत,भारत व चीनमधून होणार्‍या भूईमूगांच्या निर्याती ह्या ४%पेक्षा कमी असलेल्या जागतिक व्यापारासमान आहेत .
आहेत,"भूईमूगांचे प्रमुख उत्पादक / निर्यातदार हे युनायटेड स्टेट्स , अर्जेन्टिना , सुदान , सेनेगल , व ब्राझिल आहेत ."
होतात,ह्या पाच देशांतून एकूण ७१% जागतिक निर्याती होतात .
आहे,"अलिकडच्या काळात , युनायटेड स्टेट्स हा भूईमूगाचा प्रमुख निर्यातदार आहे ."
आहेत,"युरोपियन युनियन ( ईयू ) कॅनडा , आणि जापान हे भूईमूगाचे प्रमुख आयातदार आहेत ."
होतात,ह्या तीन प्रदेशांत ७८% जागतिक आयाती होतात .
बनविली जाते,सर्वाधिक कॅनडाच्या भूईमूगाची लोणी ही भूईमूगांपासून बनविली जाते .
भाजलेल्या काढलेल्या असतात,"दोन तृतियांश यू.एस. आयाती ह्या भाजलेल्या , टरफली न काढलेल्या असतात ."
आहेत,"तायवान , मलेशिया , हाँककाँग , मेनलँड चायना , आणि कॅनडा हे प्रमुख पुरवठादार आहेत ."
काढलेल्या आहेत,अर्जेन्टिना व कॅनडा हे टरफली काढलेल्या भूईमूगाच्या आयातींचे प्रमुख पुरवठादार आहेत .
असतात केली पाहिजे,अर्जेन्टिनातील शेंगदाण्याच्या लोणीच्या आयाती ह्या पेस्टच्या स्वरूपात असतात व नंतर त्यावर प्रक्रिया केली पाहिजे .
होतो,"शेंगदाण्याच्या लोणीच्या इतर छोट्या पुरवठादारांमध्ये मलवाई , चायना , भारत , आणि सिंगापूर ह्यांचा समावेश होतो ."
भाजलेले काढलेले केला जातो केला जातो,"ईयूमध्ये भूईमूगांचा वापर खाद्य , बहुतकरून टरफल्यांमध्ये भाजलेले शेंगदाणे आणि टरफली काढलेले शेंगदाणे म्हणून केला जातो व त्यांचा वापर मिठाईमध्ये व बेकरी उत्पादनात केला जातो ."
असतात,भूईमूगांच्या सरासरी वार्षिक यूएस आयाती ह्या यूएस वापराच्या ०.५%पेक्षा कमी असतात .
करणारे आहे,"जॉर्जिया हे यूएसमधील भूईमूग उत्पादन करणारे प्रमुख राज्य आहे , त्यानंतर अनुक्रमे टेक्सा व अलाबामा ."
होणारे उगविले जातात,"युनायटेड स्टेट्समध्ये उत्पादित होणारे सर्व भूईमूगांमधील सुमारे अर्धे भूईमूग हे डोथान , अलाबामा ह्यांच्या १०० मैल ( १६० किमी ) त्रिज्येत उगविले जातात ."
स्थापिलेले केले जाते झाल्याबद्दल केला जातो,१९३८मध्ये स्थापिलेले डोथान हे राष्ट्रीय भूईमूग उत्सवाचे घर आहे आणि ह्या प्रत्येक शरद ऋतूमध्ये शेंगदाण्याच्या उत्पादकांना सन्मानित केले जाते आणि पिकाची कापणी झाल्याबद्दल उत्सव साजरा केला जातो .
काढले जाते,भारतातील नव्वद टक्के उत्पादनातून शेंगदाण्याचे तेल काढले जाते .
असलेले उचललेले केली जातात,फक्त अगदी अल्प प्रमाण असलेले हाताने उचललेले निवडक दर्जाची शेंगदाणे निर्यात केली जातात .
घालतो,भारत हा भूईमूगांसह सर्व तेल-बियाण्यांच्या आयातीवर बंदी घालतो .
आलेली आहे पिकवली जाते,"सोयाबीन ( यूएस ) किंवा सोयाबीन ( युके ) ग्लायसिन मॅक्स ) ही पूर्व आशियात जन्माला आलेली द्विदल धान्याची जात आहे , तेथे ही त्याच्या खाद्य बीनसाठी मोठ्या प्रमाणात पिकवली जाते व त्याचे अनेक वापर आहेत"
केली जाते,यूएन फूड अँड अॅग्रिकल्चरल ऑरगनायजेशनद्वारे ( एफएओ ) ही वनस्पती डाळीच्या ऐवजी तेल-बियाणे म्हणून वर्गीकृत केली जाते .
आहे आहे आहेत करण्याचे आहे,मेदमुक्त सोयाबीनचे अन्न हे महत्त्वाचे आहे आणि ते पशुखाद्यांसाठी प्रथिनेचे स्वस्त स्रोत आहे व अनेक डब्बाबंद पदार्थ आहेत ; सोय भाजीचे तेल ते हे सोयाबीन पिकाची प्रक्रिया करण्याचे आणखी एक उत्पादन आहे .
,उदाहरणार्थ मांसाभासी शाक प्रथिनेसारखी सोयाबीनची उत्पादने ही अनेक मांस व दुग्धजन्य पदार्थ ह्यांच्यामधील घटकद्रव्ये आहेत
करतात,सोयाबीन्स हे जमिनीच्या इतर सर्वात जास्त वापरांपेक्षा प्रति एकर जास्त प्रथिने उत्पादित करतात .
आंबवलेल्या बनवलेले असतो,"सोयाबीनच्या पारंपारिक न आंबवलेल्या पदार्थाच्या वापरांमध्ये सोय दूध , आणि त्यापासून नंतर बनवलेले टोफु व टोफु स्किन ह्यांचा समावेश असतो ."
आंबवलेल्या आंबवलेली असतो,"आंबवलेल्या पदार्थांमध्ये सोय सॉस , आंबवलेली बीन पेस्ट , नॅट्टो ह्यांचा समावेश असतो , आणि टेंपेह , इतरांमध्ये ."
असलेल्या असलेल्या होऊ शकते,फेकपेरणी ही मोठी हलकी बियाणांची पेटी असलेल्या दोन दांडे व एक चाक असलेल्या हातगाडीद्वारे होऊ शकते .
आहेत चढवलेला,त्यात काही आधुनिक यंत्रे आहेत जसे हायड्रोलिक लिफ्टवर चढवलेला आणि पीटीओद्वारा संचालित ट्रॅक्टर .
असलेली नाही,अपकेन्द्री हातगाडी ( अनेक कडधान्यांसाठी उपयुक्त असलेली ) वृत्तीय गवतासाठी उपयुक्त नाही .
केलेल्या केलेले असावे बनविलेल्या करतात केले जाते,फेकपेरणीच्या वेळी बियाणे निश्चित केलेल्या क्षेत्रासाठी त्याच विशिष्ट गुरुत्वाकर्षणासारख्या बालास्टच्या बरोबर आणि गटांमध्ये मापित केलेले असावे ; प्रत्येक क्षेत्र तात्पुरत्या बनविलेल्या आकड्याद्वारे अंकित करतात जेणेकरून संपूर्ण क्षेत्र नंतर एकगठ्ठा बियाणांद्वारे पूर्ण केले जाते .
केलेल्या केलेले करतात येते,फेकपेरणीच्या वेळी बियाणे निश्चित केलेल्या क्षेत्रासाठी त्याच विशिष्ट गुरुत्वाकर्षणासारख्या बालास्टच्या बरोबर आणि गटांमध्ये मापित केलेले असावे त्यानंतर तात्पुरत्या आखणीद्वारे खुणा करतात त्यामुळे संपूर्णक्षेत्र बियाणाखाली येते .
नसतो केलेली असलेले ठरते,जेव्हा कामगार अनुभवी नसतो तेव्हा जमिनीची आखणी केलेली असणे व गटांमध्ये असलेले मापित बियाणे महत्त्वाचे ठरते .
असते होणारी टाळून घेऊन मिळवण्यासारखे,"बियाणे अतिशय महाग असते , सामान्यपणे सुरुवातीला होणारी घनदाट पेरणी व शेवटच्या टप्प्यासाठी बियाणे न यासारख्या चुका टाळून आणि जास्त काळजी घेऊन चांगला मोबदला मिळवण्यासारखे आहे ."
कसताना काढून चाकले असले वाढू होण्याची नाकाराता नाही,जरी जमीन कसताना तण काढून चाकले असले तरी पीक वाढू लागल्यानंतर विविधप्रकारच्या अनेक तणाची वाढ होण्याची शक्यता नाकाराता येत नाही .
करण्याएवढ्या नसतील होईपर्यंत पहावी,जर ती पिकाला धोका निर्माण करण्याएवढ्या मोठ्या प्रमाणात नसतील तर कदाचित जनावरासाठी चारा उंच होईपर्यंत वाट पहावी .
काढण्यासाठी वापरू शकतात असते,केवळ गवतांच्या चरामध्ये निवडक तृणनाशक मोठ्या पानांची तणे काढण्यासाठी वापरू शकतात मिश्रित तसेच कडधान्यांच्या पिकांमध्ये ही परिस्थिती अधिकच गंभीर असते .
आहे सुकलेल्या पडून राहाव्या घेतली पाहिजे,"गवतकापणी हा चरण्याचा पर्याय आहे , परंतु हिरव्यागार रानात जास्त प्रमाणात सुकलेल्या गोष्टी पडून न राहाव्या म्हणून काळजी घेतली पाहिजे ."
केलेली कापलेल्या करण्यासाठी वापरले जाते,चार्‍याच्या नांगरणीद्वारे केलेली पहिली कापणी कापलेल्या गोष्टी दूर करण्यासाठी आणि ते वैरण किंवा मूरवैरण म्हणून वापरले जाते .
करणे देणारे ठरू शकते धरूनच करावी,बारमाही गवताच्या पहिल्या वर्षातील वाढीचा उद्देश हा दृढ हिरवळ तयार करणे आगामी काही वर्षांसाठी चांगले उत्पन्न देणारे ठरू शकते आणि ह्याला धरूनच इतर सर्व प्रक्रियांची आखणी करावी .
काढण्यासाठीची झाल्याबरोबरच होण्यासाठी दिली जावीत,तण काढण्यासाठीची पहिल्या खुरपण्या झाल्याबरोबरच जोमदार वाढ होण्यासाठी तसेच रोपाच्या दृढतेसाठी गवताच्या कुरणांना बाहेरून नायट्रोजनयुक्त खते दिली जावीत .
करायचे नाही अवलंबून असते,"तृणीकरण किंवा चार्‍याद्वारे विपर्णन आधी करायचे की नाही हे पीक , हंगाम , वातावरण आणि शेती उत्पादनाच्या प्रणालीच्या आवश्यकतेवर अवलंबून असते ."
असताना टाळावे,अधिक प्रमाणातील ( चार्‍याचे ) चरणे आणि अधिक प्रमाणातील तुडवण हे दोन्ही जमीन ओली असताना टाळावे .
असावी अवलंबून झाल्यानंतर होईपर्यंत आणावीत,हिरवळीची उंची पहिल्या कापणीच्यावेळी किंवा चरणाच्यावेळी किती असावी हे गवतावर अवलंबून असावी समशीतोष्ण प्रजातीय गवते ही १० सेंमी उंचीची झाल्यानंतर ती ३ ते ५ सेंमी होईपर्यंत चरणाखाली आणावीत .
असते असताना होऊन थांबविले जाते,वृत्तीय गवतांचे प्रत्येक रोप हे सामान्यतः मोठे असते आणि त्याचे चरण २५ ते ३० सेंमी उंचीवर असताना सुरू होऊन ८ ते थांबविले जाते .
असते झालेले असते ठरू ठरू शकते,गायरानांच्या वाढीच्या काळात ते खोंडे-कालवडींचे चराऊक्षेत्र म्हणून उत्तम असते पूर्ण वाढ झालेले वजनदार असते आणि ते मोठ्या प्रमाणातील नुकसानाचे कारण ठरू शेळ्यामेंढ्यांची निवड ही जास्त पूरक ठरू शकते .
आहेत करण्यापूर्वी करून घ्यावे होईपर्यंत पहावी करून होऊ द्यावे करावे,कमी पर्जन्याच्या क्षेत्राप्रमाणेच येथील तंत्रे आहेत परंतु बर्‍याच जमिनींच्या बाबत वाफे तयार करण्यापूर्वी अपेक्षित सिंचन करून घ्यावे जमीन योग्य होईपर्यंत वाट पहावी नंतर पेरणी करून बियाणांचे स्थानिय मातीतील ओलाव्यात अंकुरण होऊ द्यावे व अतिशय हलके सिंचन करावे .
झाकोळण्याची झोपण्याची असते,पेरणीनंतरच्या व अंकुरणाच्या आधीच्या सिंचनाने पीक झाकोळण्याची आणि झोपण्याची शक्यता असते .
भरण्याची असते,हिमतुषारांच्या लगेचच आधी आणि वसंताच्या काळात ओल्या वाफ्यांमध्ये कडाक्याच्या थंडीच्या प्रदेशात एक बाजू पाण्याने भरण्याची शक्यता असते .
बघावी नसल्याची करणारे नसल्याची करून केलेले केलेले उभारले जातात,लागवडीपूर्वी जमिनीची समतलता निश्चित बघावी आणि तसेच पाणी साठण्यासारखे खड्डे वा भेगा नसल्याची किंवा पिकासाठी रोग-उद्युक्त करणारे ( पाण्याच्या साठ्याद्वारे ) भाग नसल्याची खात्री करून घ्यावी नेहमी प्रमाणे केलेले पिकाचे छेदन ( किंवा प्रसरण ) आणि नंतर शेतात केलेले बंधारे आणि सिंचनाचे साचे उभारले जातात .
असतो अवलंबून ठरू शकते करावे,"जिथे रोपट्यांच्या वाढीसाठी पुरेसा पाऊस असतो , तेथे प्रारंभिक अवस्थेसाठी पावसावर अवलंबून अधिक चांगले ठरू शकते , आणि त्यानंतर सिंचन करावे ."
पेरल्यानंतर पसरावे विखुरलेली करावी,नेहमीप्रमाणे तृणे पेरल्यानंतर पाश्चर बियाणे लगेचच पसरावे किंवा विखुरलेली छेदित पेरणी करावी .
पुरवितात होतो करावी लागते,प्रारंभिक काळातील तृणे पाश्चरबियाणांना थोडी सावली पुरवितात पण नंतर त्यांना सावलीमुळे खूपच NULL होतो आणि त्यांना प्रकाश पाणी आणि पोषक द्रव्यांच्यासाठी स्पर्धा करावी लागते .
केलेल्या होते,सामान्यपणे आवरण पिकाशिवाय केलेल्या पेरणीमुळे गायरानची अधिक चांगली वाढ होते .
पेरलेल्या टिकले होऊ शकते,जेवढे चांगले तृणधान्य तेवढी नुकसानीच्या धोक्याची शक्यता खाली पेरलेल्या गवताला अधिक आणि जर तृणधान्य जास्त टिकले तर मोठ्या क्षेत्रातील पाश्चराचे नुकसान होऊ शकते .
झालेल्या होत्या होई आहे,पेरणी खालील जेव्हा तृणधान्याच्या वाढीच्या पद्धतीबरोबर उत्पन्न झालेल्या पद्धती कमी उपजवर्धक होत्या आणि पीक त्याप्रमाणात हलके होई नाहीपेक्षा ती अजूनही प्रसिद्ध आहे .
केला होतो,जिथे कडधान्यांच्या किंवा धान्यांच्या मिश्रणाचा विचार केला तेथे पेरणी खालील भाग आणखी अयोग्य होतो .
असलेल्या पेरावे केली जाते देते,"पाश्चर बियाणे तृणधान्यामध्ये पेरण्यापेक्षा पाश्चर बियाणे कमी बीज दर असलेल्या पेरणीयोग्य मूरवैरणीत किंवा चराऊ पिकामध्ये पेरावे , जसे ओटस् बार्ली , ज्याची कापणी हंगामाच्या सुरवातीला केली जाते आणि हिरवळीच्या वाढीस पुरेसा वाव देते ."
असतो ठरते,वाढीच्या काळात जेथे सोसाट्याचे वारे व वाळूच्या वादळांचा प्रश्न असतो तेथे खोलवर पेरणीची पद्धत उपयोगी ठरते .
आहे,गवत रांगपद्धती खाली पेरणे शक्य आहे .
वाढवले जाते,पूर्व आफ्रिकेत र्‍होडस्गवत आणि मोलेसेस ( मेलिनिसमिन्युटिफ्लोरा ) गवत नेहमी मक्या खाली वाढवले जाते .
काढावा काढून टाकणे आहे,पिकांच्या कापणीनंतर लगेचच चारा काढावा आणि सपासप उंच तण काढून टाकणे अपेक्षित आहे .
होऊ शकत नाही पडून जात नाही,हे पीक चरण होऊ शकत नाही जोवर पुढील हंगामातील पाऊस पडून जात नाही .
आहेत,"काही वृत्तीय , स्टोलोनिफिअरस किंवा र्‍हिजोमाटस प्रजाती , किंवा मोठी कडक किंवा डहाळीदार गवते सामान्यतः नैमित्तिक भाज्यांच्या रूपात प्रसिद्ध आहेत ."
नसते वापरलेले असते,जेव्हा बीज पुनरोत्पादनासाठी उपयुक्त नसते किंवा जेथे कलम वापरलेले असते .
,उदा . बर्म्यूडा गवताच्या काही लागवडी ( सिनोडोन डास्टिलोन ) पॅनगोलागवत ( डिजिटरिया डेक्यूबेन्स ) किंवा गजगवत किंवा नॅपिअरगवत ( पेनिसेटम् प्युर्प्युरेअम् )
लावून केली जातात पसरते पसरवून पुरावे,स्टोलोनिफिअरस किंवा र्‍हिजोमाटस गवतांच्या प्रजाती ह्या खोडाचे तुकडे लावून किंवा मूळाच्या तुकड्यांनी केली जातात एकतर हाताच्या अंतरावरती ( ते जमीनीवर लवकर पसरते ) किंवा पसरवून ओल्या जमिनीमध्ये भेगांच्या साह्याने किंवा खड्यांमध्ये पुरावे .
कापून सुकणार आहेत नांगरलेल्या विभागून खोचले जावेत,टोकाला आणि मोठ्या मूळांना कापून ( कोणत्याही परिस्थतिमध्ये सुकणार आहेत ) आणि हे गुच्छ दोन किंवा तीन नांगरलेल्या तुकड्यांमध्ये विभागून खोचले जावेत .
वाळण्याची घेतली पाहिजे केले जाऊ नये,पेरणीचे साहित्य न वाळण्याची जास्त काळजी घेतली पाहिजे आणि हे कार्य प्रखर सूर्यप्रकाशात केले जाऊ नये .
पेरता येतात काढू नयेत करताना सोलून मारून गुंडाळून ठेवावे,ओलसर मातीत दांडे थेट पेरता येतात ( आधी डोळे काढू नयेत पण फक्त पेरणी करताना लगेच काढावेत ) परंतु सावलीत हलकेसे सोलून पाणी मारून गोणपाटात गुंडाळून मूळे फुटेपर्यन्त थोडे दिवस ठेवावे .
वाढविली जातात वाढविण्यासाठी केले जाते,कडधान्ये त्याच्यातील उत्तम चार्‍यासाठी वाढविली जातात तसेच जमिनीचा पोत वाढविण्यासाठी पिकाचे चक्रीकरण केले जाते .
घेतले केला पाहिजे,जेथे मोठ्या प्रदेशात उत्पन्न घेतले तेथे मधाच्या शेतीचा विचार केला पाहिजे .
करणे असते,कडधान्याच्या बियाणावर पेरणीपूर्वी जोमदार अंकुरणासाठी आणि खात्रीलायक योग्य ग्रंथीपेशींच्या संसर्गासाठी प्रक्रिया करणे आवश्यक असते .
असतात शोषून नाहीत पेरल्यावर होत नाहीत शोषून घेण्याची संपेपर्यंत पडून राहतात म्हंटले जाते,पाश्चर कडधान्यांची अधिकतर बियाणे सामान्यतः कठीण कवचधारी असतात जी पाणी शोषून घेत नाहीत आणि त्यामुळे जी पेरल्यावर लगेचच अंकुरीत होत नाहीत पण आवरणाचे पाणी शोषून न घेण्याची शक्ती संपेपर्यंत जमिनीवर सुप्तावस्थेत पडून राहतात अशाप्रकारच्या बियाणाला “ कठीण ” म्हंटले जाते .
टिकून राहण्याचे असलेल्या ठरते असताना नसते,अशाप्रकारचे टिकून राहण्याचे गुणधर्म असलेल्या बेभरवशी पावसाच्या क्षेत्रात उपयुक्त ठरते परंतु योग्य बीजदरामध्ये चार्‍याच्या पिकाची वाढ अपेक्षित असताना उपयुक्त नसते .
असलेल्या येतात करतात करतात,कडधान्ये जेव्हा विशिष्ट उत्कृष्ट र्‍हीजोबिअम मूळांच्या ग्रन्थिपेशी असलेल्या परस्परावलंबीसह येतात तेव्हा फक्त ( जमीन ) पुष्ट करतात आणि नायट्रोजनचे प्रमाण योग्य करतात .
घेताना केलेल्या करताना घेतले नाही होणे असते,एखाद्या जागेत नवीन पीक घेताना किंवा नुकत्याच स्वच्छ केलेल्या जमीनीत पेरणी करताना किंवा जिथे बराच काळ कडधान्याचे पीक घेतले नाही अशा शेतात तेथे बियाणांचे लसीकरण विशिष्ट जीवाणुसंवर्धनाच्याद्वारे होणे नेहमी आवश्यक असते .
केलेली करावयाची नाही करावयाचे असते केले पाहिजे,जेव्हा लसीकरण केलेली पेरणी करावयाची की नाही हे निश्चित करावयाचे असते तेव्हा वाढी खालील पिकांच्या ग्रन्थीकरणस्थितीच्या वाढीसाठी परीक्षण केले पाहिजे ( जोमदार वाढीच्या दरम्यान )
शोषून घेतल्यामुळे होतो असते होते,व्हाईटफ्लाय ह्यांनी फ्लोएम रस शोषून घेतल्यामुळे मररोग होतो व जेव्हा संख्या खूप असते तेव्हा पानझड होते .
होते होते,डिंबातून स्रवणार्‍या हनिड्युवर धूळ जमते व त्याची काजळीमय बुरशीच्या वाढीस मदत होते ( त्यामुळे काजळीमय बुरशीची वाढ होते ) .
पडून होतात होतो,"परणामतः मोठ्या प्रादुर्भावामुळे झाडे संपूर्ण काळी पडून मुंग्या आकर्षित होतात , ज्याचा व्हाईटफ्लाय आणि इतर कीटकांवरील जैविक नियंत्रणात अडथळा निर्माण होतो ."
आढळू शकतात,ह्या गटातील सदस्य हे दोन्ही भूचर ( जमिनीवरील ) आणि जलचर निवासस्थानांमध्ये आढळू शकतात .
करणारे पाडणारे शोषून घेणारे आहेत,तसेच सर्वांना भेदन करणारे ( भेगा पाडणारे ) शोषून घेणारे तोंडाचे भाग आहेत .
असतात शोषून करतात,"काही परजीवी / परभक्षी असतात , तर इतर वनस्पतींचा रस शोषून आपले आपले भरणपोषण करतात ."
आहे असते सोडतात होऊन होतो,"त्यांना विशेष आर्थिक महत्त्व आहे कारण त्यांच्याकडे विषारी लाळ असते , ती लाळ ते वनस्पतीमध्ये सोडतात व त्यामुळे ऊतीर्‍हास होऊन ऊतींचा नाश होतो ."
होऊ शकतो,ह्यामुळे गंभीर केसींमध्ये झाडपाला व फांद्या ह्यांचा नाश होऊ शकतो .
असते असलेला आहे,"ह्या उपगणातील सर्वात महत्त्वाचा सदस्य हा , ज्याची पेरसियामध्ये वारंवार गव्हाच्या लागवडीसाठी भीती असते , निःसंदेह दोन जीनस / प्रजाती म्हणजे युरीगास्टर व आएलिया ह्यांच्याशी संबंधित असलेला सेन्न कीटक आहे ."
ओळखला जाणारे असलेले नसलेले असतात,सामान्यपणे फुलकिडे म्हणून ओळखला जाणारे ह्या गणातील सदस्य हे सपक्ष ( पंख असलेले ) किंवा पक्षहीन नसलेले ) लहान कीटक असतात .
अललेल्या असतात असतात नसतात असतात,"सपक्ष प्रजातींच्या पंख अललेल्या दोन जोड्या असतात , त्यात काही नसा असतात किंवा नसा नसतात व ते पाटित / विदारित लांब केसांचे असतात ."
करणारे पाडणारे शोषून घेणारे असतात होते असतात राहतात,"फुलकिड्यांना भेदन करणारे ( भेगा पाडणारे ) शोषून घेणारे तोंडाचे भाग असतात आणि त्यांचे मध्यम रूपांतरण / कायापालट होते , ते एक किंवा दोन असक्रिय कोश अवस्थेतील विकासरूप अर्भकांसोबत / डिंबांसोबत असतात / राहतात ."
वाढत जगत असले होऊ शकते,काही किडे वनस्पतींवर वाढत / जगत असले तरी त्यांच्यामुळे मनुष्यांच्या त्वचेत आगही होऊ शकते .
करतात,ते टॉमेटो कर्बुरित म्लानी विषाणू ( टोमॅटो सलक्ष्म म्लानी विषाणू ) व पीत लक्ष्म विषाणू ( पीत लक्ष्म व्हायरस ) ह्यांसारख्या महत्त्वाच्या वनस्पती विषाणूंचे / विषाणूंसाठी रोगवाहक म्हणूनदेखील काम करतात .
करणारा आहे,"नंतरची प्रजाती हा विशेषत: तंबाकू , कांदे , घेवडा , बीट शर्करा , टोमॅटो , बटाटे , वाटाणे आणि विविध प्रकारचे वेलवर्ग खासकरून कलिंगड अशा वार्षिक वनस्पतींवर आक्रमण करणारा महत्त्वाचा , विविधाहारी कीटक आहे ."
करणार्‍या होणार्‍या असतात,टी. टॅबॅकायद्वारे आक्रमण करणार्‍या / होणार्‍या वनस्पतींची पाने ही चांदीच्या रंगाची व ठिपकेदार असतात .
होतो होतो,"जोरदार हल्ल्यामुळे कोवळ्या वनस्पतींवर मररोग होतो , आणि अचानक पूर्ण पिकांचा नाश होतो ."
दुमडलेल्या करणार्‍या असलेले होतो,ह्या गणात नाजूक दुमडलेल्या मागील पंखांचे संरक्षण करणार्‍या पक्षवर्त्ममध्ये जाड आणि कठीण असे पुढील पंख असलेले भुंगे व सोंडा ह्यांचा समावेश होतो .
होते चावण्यासाठी असतात,"त्यांचे पूर्ण कायापालट / रूपांतरण होते , आणि दोन्ही पिलावा आणि प्रौढ चावण्यासाठी वैशिष्ट्यपूर्ण तोंडाचे भाग असतात ."
करणार्‍या केली जाते करून टाकतात,"कोलियोप्टेरा ह्याची ( कुंचक पक्ष गणाची ) गणना जीवित वनस्पतींवर भरणपोषण करणार्‍या अनेक महत्त्वाच्या आर्थिक प्रजाती म्हणून केली जाते , जे मुळे , खोड , फांद्या , कळ्या , पाने , फुले , आणि फळे नष्ट करून टाकतात ."
असतात असतात मोडतात,"लेडीबर्ड ( इंद्रगोपी कीटक ) ह्यांसारखी काही कुटुंबे ही बहुधा प्रभावी परभक्षी असतात , तर संग्रहित उत्पादनांवरील अनेक विध्वंसक कीटक हे ह्या गणातील असतात गणात मोडतात ."
आहेत आहेत,खालील प्रजाती ह्या कुटुंबांतील काही उदाहरणे आहेत जी पेरसियामधील कोलियोप्टेर ह्या गणातील ( कुंचक पक्ष गणातील ) सर्वाधिक संहारक सदस्य आहेत .
ओळखल्या जाणार्‍या वापरल्या जाणार्‍या ओळखता येतात,"हुमण्या ( उंडणी ) म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या ह्या पिलावांना त्यांच्या रुंद व मांसल स्वरूपामुळे , सी-आकाराच्या शरीरासह सफेद किंवा करडा क्वचितच चलनासाठी वापरल्या जाणार्‍या सुविकसित उरस्थ पायांमुळे सहजपणे ओळखता येतात ."
करतात करणारे आहेत करतात बनू शकतात,"काही उप-कुटुंबांतील पिलावा वनस्पतींच्या वरील भागांवर आक्रमण करतात , तर मेलोलोन्था ह्यासारखे इतर उपकुटुंबांतील पिलावा हे प्रामुख्याने मुळांचे भरणपोषण करणारे आहेत ( भरणपोषण करतात ) आणि काही केसींमध्ये ते अतिशय हानिकारक बनू शकतात ."
आहे,"उप-कुटुंब डायनॅस्टिनाएमधील खजुराच्या झाडाच्या फळावरील स्टाक बोरर , ऑरिक्टिस एलिगन्स प्रेल हा पेरसियाच्या दक्षिण भागांतील खजुरावरील एक प्रमुख कीटक आहे ."
काढून करतात करतात,"पिलावा हे टोकावरील पानाच्या देठांवर व विपर्णांच्या तळातून रस काढून आपले भरणपोषण करतात , तर प्रौढ कीटक हे विपर्णांच्या मध्यशिरांवर व फुलोराच्या पर्णाक्षांवर आपले भरणपोषण करतात ."
असतात करतात,"स्कॅरब बीटलचा पिलावा , पेंटोडोन इडिओटा हर्बस्ट हे विविधाहारी असतात आणि ते विविध वनस्पतींच्या मुळांवर स्वतःचे भरणपोषण करतात ."
करतो पिकणार्‍या होते,"हा पिलावा उसाच्या मुळांवरही आक्रमण करतो , त्यामुळे पेरसियामधील ऊस पिकणार्‍या प्रदेशांत खूप होते ."
पसरलेली आहे,"ही पेरसियाच्या अनेक प्रातांमध्ये , खासकरून शीतोष्ण प्रदेशांत , पसरलेली खूप विविधाहारी प्रजातीही आहे ."
मानला जातो,हा शेतपीक व फळबागा ह्यांवरील एक महत्त्वाचा कीटक मानला जातो .
असतात,"प्रौढ कीटकांना अत्यंत तेजस्वी , धातूसारखे रंग असतात ."
असले आहे,"जरी ह्या कुटुंबांतील सदस्य हे विशेषतः उष्ण आर्द्र जंगलातील रहिवासी असले तरी स्फेनोप्टेरासारखे अनेक जीनस / प्रजाती , आणि कॅप्नोडिस ह्यांना संपूर्ण पेरसियामध्ये लक्षणीय महत्त्व आहे ."
येणारे करणारे कुरतडू शकतात,फुलांवर येणारे व परागकण व कळ्या ह्यांच्यावर उदर्निवाह करणारे प्रौढ भुंगे हे कोवळ्या फांद्या व पानेदेखील कुरतडू शकतात .
पाडू शकतो पोखरू शकतात,प्रजातींनुसार हा पिलावा मुळांमध्ये छिद्र पाडू शकतो आणि / किंवा खोडातील वरील भाग पोखरू शकतात .
पडते झाल्यामुळे पडते,"ह्या कीटकांचे नाव त्यांच्या लांब मिश्यावरून पडते , तर कधीकधी त्यांचे शरीर लांब झाल्यामुळे पडते ."
असलेल्या असतात करण्यात करणार्‍या असतात,"ह्या पिलाव्याच्या खूपच लहान असलेल्या तीन जोड्या असतात , तसेच हालचाल करण्यात मदत करणार्‍या अग्रपादांच्या नऊ जोड्या असतात ."
असतो,त्याचा अग्रवक्ष हा शेष खंडांपेक्षा मोठा व जास्त रूंद असतो .
पाडतात पाडतात,भुंगे अळ्या ( अळ्या ) ह्या झाडांच्या लाकडात छिद्र पाडतात किंवा कधीकधी अकाष्ठीय औषधीय वनस्पतींची मुळांमध्ये किंवा मुख्य भागांत छिद्र पाडतात .
केले आहे वाढत चाललेली असलेला पाहाता चढू शकतील,"आंतरराष्ट्रीय कापूस सल्लागार मंडळाने नमूद केले आहे की , जगभरात वाढत चाललेली कापसाची मागणी आणि जागतिक पातळीवर गेल्या पाच वर्षांतील सगळ्यात कमी असलेला यावर्षीचा कापूस-साठा पाहाता , २००० / ०१च्या मोसमातील पिकाच्या सरासरी किंमती ५८ अमेरिकन सेंट्स प्रति पौंड इतक्या चढू शकतील ."
सांगितले वाढेल,"आंतरराष्ट्रीय कापूस सल्लागार मंडळाच्या प्रमुख अर्थतज्ञाने ऑस्ट्रेलिया कापूस परिषदेला सांगितले की , सरासरी किंमत गेल्या ऑगस्ट / जुलै मोसमातील ५३ सेंट्सपेक्षा वाढेल ."
दर्शवते असतील वाढतील,"जगभरातील कापसाची परिस्थिती असे दर्शवते की , मोसमाच्या सुरुवातीला किंमती ६०.९ सेंट्स प्रति पौंड असतील , डिसेंबरमध्ये त्या ५५ ते ५६ सेंट्सपर्यंत खाली येतील आणि जुलै २००१पर्यंत ७० सेंट्सपेक्षा जास्त / टक्क्यांपेक्षा जास्त वाढतील ."
मिळालेल्या खालावल्यामुळे घसरून होणे आहे,"मिळालेल्या माहितीनुसार , २००० / ०१मध्ये चीन व पाकिस्तानसह २९ इतर देशांमधील उत्पादन खालावल्यामुळे जागतिक कापूस उत्पादन १,००,००० टनांनी घसरून १९.१ दशलक्ष टनांपर्यंत कमी होणे अपेक्षित आहे ."
घसरत चाललेला दाखविते,"ताग , अंबाडी आणि कापूस इत्यादी तंतू पिकांची चालू वर्षातील उत्पादनाची आकडेवारी अधोमुखी घसरत चाललेला कल दाखविते ."
सोडून नसली जाणारा आहे,कापूस सोडून इतर व्यापारी पिकांची चालू वर्षासाठीची उत्पादनाची प्रक्षेपित जरी सर्वत्र एकसारखी चांगली नसली तरी सामान्यतः त्याचा कल उर्ध्वमुखी वर जाणारा आहे .
वाढेल,मागील वर्षापेक्षा ताग आणि अंबाडीच्या उत्पादनाची पातळी ( प्रत्येकी ८१० किलोग्रामच्या ) ०.८८ दशलक्ष / ८ लाख ८० हजार गासड्यानी वाढेल .
आहे,"या उपयोगी वस्तूच्या सध्याच्या उत्पादनाचा अंदाज , गेल्या वर्षीच्या ९६ लाख ९० हजार गासड्यानच्या विरुद्ध १ कोटी ५७ लाख गासड्या इतका आहे ."
नसला,"दिल्ली बाजारातील सूत्रानुसार , कापसाच्या उत्पादनाचा अंदाज , जरी मागील वर्षाच्या पातळी एवढा म्हणजे १ कोटी २१ लाख गासड्या ( प्रत्येकी १७० किलोग्रमच्या ) जरी नसला तरी"
आहे असणे असणे आहे,हे सर्व विदित आहे की समाधनकारक पीक उत्पादनासाठी जबाबदार एक म्हणजे तर्कसंगत सुज्ञ जमीन व्यवस्थापनासाठी वनस्पतींना आवश्यक पोषक द्रव्ये पुरेश्या प्रमाणात / परिमाणात जमिनीत उपलब्ध असणे आणि ती सहजगत्या असणे तसेच जमिनीच्या कसाचे / सुपीकतेचे आणि जमिनीच्या भौतिक बाबींविषयीचे ज्ञान आवश्यक आहे .
ठरविण्याच्या केल्या जाऊ शकतील,"जमिनीचा कस ठरविण्याच्या पद्धतींपैकी एक म्हणजे मृदा परीक्षण , ज्यायोगे पोषक द्रव्यांच्या कमतरतेविषयी किंवा मृदा संशोधनाविषयी / सुधारणेविषयी शिफारशी केल्या जाऊ शकतील ."
होतील स्थापिल्या गेल्या आहेत केले जाते लागण्याऱ्या केल्या जातात,"मृदा परीक्षण प्रयोगशाळा जवळपास सर्व राज्यांमध्ये , त्यातील सर्व जिल्ह्यांना सोयीच्या होतील अश्या स्थापिल्या गेल्या आहेत , जिथे मृदेचे पृथःकरण / विश्लेषण त्वरित केले जाते व त्या जमिनीत वेगवेगळ्या पिकांसाठी लागण्याऱ्या खतांच्या जरुरीसंबंधात शिफारशी केल्या जातात ."
असतात आहेत,"हिरवळीच्या खताची पिके ही सामान्यपणे द्विदल जातीचे असतात , म्हणजेच ते फॅबासिआई ( वाटाणा ) कुटुंबाचे भाग आहेत ."
आहे असतात,"हे कुटुंब एकमेव आहे ज्यात बीन , मसूर , लुपिन्स व अल्फाअल्फा ह्यांसारख्या सर्व प्रजातींमध्ये शेंगा असतात ."
असते देऊ शकतात,द्विदल जातींच्या आवरण पिकांमध्ये विशेषत: नायट्रोजनचे प्रमाण खूप जास्त असते आणि नेहमी पीक उत्पादनासाठी आवश्यक प्रमाणात नायट्रोजन देऊ शकतात .
वापरले जाते,"पारंपरिक शेतीमध्ये , हे नायट्रोजन विशेषतः रासायनिक खताच्या स्वरूपात वापरले जाते ."
म्हणतात,आवरण पिकांच्या ह्या गुणवत्तेला खताचे प्रत्याधन मूल्य म्हणतात .
आहे करणार्‍या करतात करतात,शेंगवर्गीय आवरण पिकांची दुसरी एकमेव गुणवत्ता ही आहे की ते शेंगाच्या पिकाच्या मूळग्रंथींमध्ये वास्तव्य करणार्‍या र्हाजोबियल जीवाणूंशी सहजीवी संबंध तयार करतात / प्रस्थापित करतात .
आहे,लुपिन्स ही जमिनीतील सूक्ष्मजीव ब्रॅडीर्हाजोबियम जात ( लुपिनस ) आहे .
आढळतात,"भूमध्य उगमाच्या इतर शेंगवर्गी पिकांमध्ये ( अॅगीरोलोबियम , कमळ , ओर्निथोपस , अकेशिया , लुपिनस ) ब्रॅडीर्हाजोबिया हे सूक्ष्म सहजीवी म्हणून आढळतात ."
करतात,हे जीवाणू जैविक नायट्रोजन स्थिरीकरणाच्या प्रक्रियेद्वारे जैविकरीत्या अनुपलब्ध वायूचे ( एन २ जैविकरीत्या उपलब्ध अमोनियममध्ये ( एनएच + ४ ) रूपांतरित करतात .
होण्याआधी करण्यासाठी करण्यासाठी केली केलेले झाले,"हॅबर-बोस्क प्रक्रियेची सुरूवात होण्याआधी , औद्योगिक नायट्रोजन स्थिरीकरण करण्यासाठी आणि रासायनिक नायट्रोजन खत तयार करण्यासाठी ऊर्जा सघन पद्धत विकसित केली , पर्यावरणासाठी सुरू केलेले सर्वात जास्त नायट्रोजन जैविक नायट्रोजन स्थिरीकरणद्वारे निर्माण झाले ."
आहे ठेवण्यासाठीच्या वाढवण्यासाठीच्या केलेले आहे,काही वैज्ञानिकांचा असा विश्वास आहे की भविष्यातील खाद्य उत्पादन पातळ्या सुस्थितीत ठेवण्यासाठीच्या किंवा वाढवण्यासाठीच्या प्रयत्नात प्रामुख्याने आवरण पिकांच्या वापरातून प्राप्त केलेले व्यापक जैविक नायट्रोजन स्थिरीकरण हाच औद्योगिक नायट्रोजन स्थिरीकरणाचा / स्थिरीकरणासाठीचा फक्त पर्याय आहे .
करण्यात आली आहे,औद्योगिक नायट्रोजन स्थिरीकरण हा जीवाश्म इंधन ( जीवज इंधन ) ऊर्जेवरील त्याचा विश्वास व शेतीमध्ये रासायनिक नायट्रोजन खताच्या वापरासंबंधित ह्यांमुळे खाद्य उत्पादनासाठी नायट्रोजनचा अस्थायी स्रोत म्हणून टीका करण्यात आली आहे .
वाहणे असतो येणे होणारी भासू शकते,"अशाप्रकारच्या व्यापक नायट्रोजन खताचा जलमार्गांमध्ये वाहणे समावेश असतो , ज्याने मोठ्या जलाशयांचे सुपोषण ( पोषकद्रव्यांचे जास्त प्रमाणात येणे ) आणि त्यामुळे कमी होणारी ऑक्सीजन न्यूनता ( ऑक्सीजनचा र्‍हास किंवा ऑक्सीजनची कमतरता ) भासू शकते ."
पाहायला मिळते होणार्‍या मिळालेल्या असलेल्या झाले आहे,"ह्याचे उदाहरण मिस्सिस्सिप्पी व्हॅली बेसिनमध्ये पाहायला मिळते , जेथे जलविभाजकामध्ये लोड होणार्‍या बर्‍याच वर्षांच्या कृषी उत्पादनापासून मिळालेल्या नायट्रोजन खतामुळे न्यू जर्सीच्या गल्फ ऑफ मेक्सिकोच्या भागापासून दूर असलेल्या भागाचे आँक्सिन्यूनता संबंधी मृत झोन "" झाले आहे ."
होत आली आहे,ह्या झोनमधील समुद्री जीवनाची पर्यावरणीय पारिस्थितिक गुंतागुंत ही परिणामस्वरूप कमी होत आली आहे .
आणणे असलेले ठेवण्यासाठी करण्यासाठी ओळखल्या जाणार्‍या केला जातो,"तसेच जैविक नायट्रोजन स्थिरीकरणाद्वारे पर्यावरणामध्ये नायट्रोजन आणणे , आधीच असलेले जमिनीतील नायट्रोजन कायम ठेवण्यासाठी आणि त्याचा पुनर्वापर करण्यासाठी आडपीक ( उचल पीक म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या आवरण पिकांचा वापर केला जातो ."
होण्याचे टाळून उरलेले घेतात,आड पिके ही निचरणाद्वारे किंवा वायुरूप विनायट्रीकरण किंवा बाष्पीभवनाद्वारे त्याचे नुकसान होण्याचे टाळून आधीच्या पिकाच्या फलनापासून उरलेले अतिरिक्त नायट्रोजन घेतात .
वाढणारी आहेत काढून घेता येते,आड पिके ही विशेषतः वेगाने वाढणारी वार्षिक कडधान्यांची जाती आहेत ज्यामुळे जमिनीतून उपलब्ध नायट्रोजन कार्यक्षमरित्या काढून घेता येते .
मिसळण्यात येणारे केल्यानंतर होण्यास होते सोडले जाते,उचल पिकाच्या जैविक पदार्थामध्ये मिसळण्यात येणारे नायट्रोजन हे उचल पिकाला हिरवळीचे खत म्हणून समाविष्ट केल्यानंतर अथवा विघटन होण्यास सुरवात होते तेव्हा जमिनीमध्ये परत सोडले जाते .
येते वापरल्यानंतर वाढवण्यासाठी आढळून आली आहे,हिरवळीच्या खताच्या वापराचे उदाहरण नायजेरियाकडून येते जेथे शेतकर्‍याने फॉस्फेट खडक वापरल्यानंतर जमिनीतील फॉस्फरसची उपलब्धता वाढवण्यासाठी आवरण पीक खाजकुइली व्हेलव्हेट बीन आढळून आली आहे .
वाढवून सुधारू शकतात,काळांतराने आवरण पिके ही आवरण पिकाच्या जैविक पदार्थाच्या इनपुटद्वारे जमिनीच्या सेंद्रीय पदार्थाच्या पातळ्या वाढवून जमिनीची गुणवत्ताही सुधारू शकतात .
वाढलेल्या सुधारते वाढते,"वाढलेल्या जमिनीतील सेंद्रीय पदार्थामुळे जमिनीची संरचना सुधारते , तसेच जमिनीची पाणी व पोषकद्रव्य धारणक्षमता व उभय वाढते ."
होऊ शकते करण्यात करण्यासाठी दिला आहे,"ह्यामुळे जमिनीत कार्बन सीक्वेस्ट्रेशनमध्ये वाढही होऊ शकते , ज्याने वातावरणीय कार्बनडायोक्साइडच्या पातळ्यांमध्ये वाढ प्रतिसंतुलित करण्यात मदत करण्यासाठी एका उपाय म्हणून बढावा दिला आहे ."
करून होण्यासाठी पाहिली जाते,पिकांसाठी इष्टत्तम परिस्थिती निर्माण करून पिकांची जोमाने वाढ होण्यासाठी जमिनीची गुणवत्ता पाहिली जाते .
थांबवणे आहेत,"जमिनीचा खारटपणा , पीएच , सूक्ष्मजीवांचे संतलुन व जमिनीचे प्रदुषण थांबवणे हे जमिनीच्या गुणवत्तेचे प्रमुख घटक आहेत ."
करून होणार्‍या करतात करतील,"जमिनीची झीज कमी करून आवरण पिके ही नेहमी शेतातून निचरा होणार्‍या पाण्याचा दर व प्रमाण दोन्ही कमी करतात , जे सामान्यपणे जलमार्ग व पर्यावरणाच्या प्रवाहाच्या दिशेने पर्यावरणीय धोके निर्माण करतील ."
करतात ओघळतात,"आवरण पिकाचे जैविक पदार्थ हे पाऊस व जमिनीचा पृष्ठभाग ह्यांच्यामध्ये भौतिक प्रत्यक्ष अडथळा निर्माण करतात , त्यामुळे मृदाछेदाद्वारे पावसाचे थेंब सावकाश खाली ओघळतात ."
सांगितल्याप्रमाणे होते करण्याऐवजी वाढवून गाळून घेण्यासाठी करून देते,"वरील सांगितल्याप्रमाणे , आवरण पिकाच्या मुळाच्या वाढीमुळे जमिनीत छिद्रांचीही निर्मिती होते , तसेच ते जमिनीवरील पृष्ठभागाचा निचरा करण्याऐवजी जमिनीवरील स्थूल प्राणीसमूहाचा आवास वाढवून मृदाछेदाद्वारे पाणी गाळून घेण्यासाठी मार्ग उपलब्ध करून देते ."
सुधारू शकतो,वाढत्या जलाच्या अंतर्गलनामुळे जमिनीमधील जलसंचय क्षमता आणि जलवाहकांचे पुनःप्रभारण सुधारू शकतो .
संपण्याआधी राहते,"मशागत , नांगरणी , सपाटीकरण , किंवा तणनाशकाचा वापर ह्यांसारख्या पद्धतींद्वारे आवरण पिकांची कामे संपण्याआधी त्यात जास्त प्रमाणात आर्द्रता राहते ."
टाकले जाते उरते वाढवते,"जेव्हा आवरण पीक हे जमिनीत टाकले जाते , किंवा जमिनीच्या पृष्ठभागावर उरते , तेव्हा हे वारंवार जमिनीची आर्द्रता वाढवते ."
असतो आच्छादून करून वाचवण्यासाठी करू शकतो,"पर्यावरणामध्ये जेथे पिकाच्या उत्पादनासाठी पाण्याचा तुडवडा असतो , तेथे जमिनीचा पृष्ठभाग आच्छादून व थंड करून पाणी वाचवण्यासाठी आवरण पिकांचा वापर ओले गवत म्हणून करू शकतो ."
होते,ह्यामुळे जमिनीच्या आर्द्रतेचे बाष्पीभवन कमी होते .
येण्याआधी होण्याआधी होईल सुकविण्याचा करतात,अन्य परिस्थितीत शेतकरी हे लागवडीचा काळ येण्याआधी / सुरू होण्याआधी जेवढ्या लवकर शक्य होईल तेवढ्या लवकर जमीन सुकविण्याचा प्रयत्न करतात .
असू शकते,येथे दीर्घकालीन मातीतील आर्द्रतेचे संवर्धन हे समस्यापूर्ण असू शकते .
पडत असलेल्या वाचवण्यासाठी होऊ शकते करू शकतात असेल,"खासकरून काही वर्षांपासून / बर्‍याच वर्षांपासून कमी सरासरी पाऊस पडत असलेल्या ) समशीतोष्ण प्रदेशांत पाणी वाचवण्यासाठी आवरण पिकांची मदत होऊ शकते तर वसंत ऋतूत ते जमिनीतील पाण्याचा पुरवठा कमी करू शकतात , खासकरून वातावरणीय वाढीची अवस्था जर चांगली असेल तर ."
करण्याआधीच वाढलेल्या झालेल्या करतात,"अशा केसींमध्ये , पिकाची लागवड करण्याआधीच शेतकरी नेहमी वाढलेल्या आवरण पिकाच्या वाढीचे फायदे व नगदी पीक उत्पादनासाठी कमी झालेल्या जमिनीची आर्द्रतेचे तोटे ह्यांच्यामध्ये तडजोड करतात ."
केले जाते,सी / एन प्रमाण हे ह्या प्रयोगाद्वारे संतुलित केले जाते .
असते राहते होण्यापासून रोकू शकते,"आवरण पिकाच्या वाढीच्या काळात दाट आवरण पीक हे नेहमी तणांसोबत पूर्णपणे व्यवस्थित उभे असते / राहते , आणि सर्वात जास्त अंकुरित तण बिजांचे जीवनचक्र व पुनरोत्पादन पूर्ण होण्यापासून रोकू शकते ."
झाल्यानंतर मिसळण्याऐवजी मिसळता ठेवले करू शकते,जर आवरण पीक हे त्याची वाढ पूर्ण झाल्यानंतर हिरवळीचे खत म्हणून मातीत मिसळण्याऐवजी / मातीत न मिसळता जमिनीच्या पृष्ठभागावर तसेच ठेवले तर ते जवळजवळ एक अभेद्य थर तयार करू शकते .
होते होतो,"ह्यामुळे तण बिजांमध्ये प्रकाशाचे पारेषण खूपच होते , व ज्यामुळे अनेक केसींमध्ये तण बिजांचा अंकुरण दर कमी होतो ."
असली जाण्यासाठीची करण्याआधीच वापरून टाकतात संपवून टाकतात,"तसेच , जरी तण बियाणे अंकुरत असली तरी वाढीसाठी ते आवरण पिकाच्या ओल्या गवताचा थरातून जाण्यासाठीची आवश्यक निर्माण करण्याआधीच संचित ऊर्जा पूर्ण वापरून टाकतात / संपवून टाकतात ."
म्हणतात,ह्यालाच नेहमी कव्हर क्रॉप स्मॉदर इफेक्ट म्हणतात .
झाल्यानंतर दडपून दाबून टाकतात,काही आवरण पिके ही दोन्ही तणांच्या वाढीच्या काळात व त्यांचा नाश झाल्यानंतर त्यांना दडपून / दाबून टाकतात .
मिळवण्यासाठी करतात करून खुंटून टाकतात,"वाढीच्या काळात ही आवरण पिके उपलब्ध जागा , प्रकाश , व पोषकद्रव्ये ह्यांच्यासाठी ( मिळवण्यासाठी तणांसोबत जोमाने स्पर्धा करतात , आणि विनाशानंतर ते जमिनीच्या पृष्ठभागावर ओल्या गवताची परत तयार करून तणांचा / तणांची पुढील बहर / वाढ पूर्णपणे खुंटून टाकतात ."
करण्यासह करण्यासाठी ओळखली जातात,"स्पर्धा-आधारित किंवा नैसर्गिक तण नष्ट करण्यासह , काही आवरण पिके ही अॅल्लिलोपॅथीद्वारे तणे नष्ट करण्यासाठी ओळखली जातात ."
घडते होतात ठरू शकतात थांबवू शकतात,"असे घडते जेव्हा काही आवरण पिकाची जीवरासायनिक संयुगे कमी होतात जी इतर वनस्पती प्रजातींसाठी विषारी ठरू शकतात , किंवा बियाण्याचे अंकुरण थांबवू शकतात ."
आहेत केला जाणे उगण्याच्या असलेल्या मिळवता येते दिसून आले आहे,"सेकेल सिरिल ( राई ) व्हिसिया व्हिल्लोसा ( केसाळ वनस्पती ) ट्रायफोलियम प्रटेन्से ( लाल क्लोव्हर ) सोरघम बायकलर , सोरघम - सुदानग्रास , आणि ब्रास्सिकासिए कुटुंबातील प्रजाती , खासकरून राई ( मोहरी ) ही अॅल्लिलोपॅथिक आवरण पिकांची काही प्रसिद्ध उदाहरणे आहेत एका अध्ययनात , आवरण पीक राईच्या अवशेषांचे , सोयाबीन , तंबाकू , मका , सूर्यफूल ह्यांसारख्या विविध नगदी पिकांच्या उत्पादनाच्या दरम्यान ओले गवत म्हणून जेव्हा वापर केला जाणे , पिक उगण्याच्या सुरवातीच्या अवस्थेत , लांब चपटी पाने असलेल्या तणांच्या प्रतिबंधात ८०.००% व ९५%च्या दरम्यान नियंत्रण मिळवता येते , असे दिसून आले आहे ."
केलेल्या केली,कृषी संशोधन सेवेद्वारे ( एआरएसच्या ) प्रकाशित केलेल्या अलीकडील अध्ययनात वैज्ञानिकांनी तपासणी केली .
दाखवतात वाढले झाले,परिणाम हे दाखवतात की राईच्या अधिक पाउंड प्रति एकर लागवडीमुळे आवरण पिकाचे उत्पादन वाढले व तणांचे प्रमाण कमी झाले .
झाले झाले असलेले झाले वाढले,तेच खरे झाले ( तसेच झाले ) जेव्हा वैज्ञानिकांनी द्विदल धान्यांचा व ओट्सच्या रोपांचा दर तपासला ; प्रति एकर अति घनता असलेले बियाणांच्या लागवडीमुळे तणांचे प्रमाण कमी झाले आणि द्विदल धान्याचे उत्पन्न व ओटचे उत्पादन वाढले .
पसरलेली आहे नेले पसरला,"ही दक्षिण युरोप , उत्तर आफ्रिका आणि आशियामध्ये सर्वदूर पसरलेली आहे आणि नंतर स्पॅनिअर्डसने ते अमेरिकेत नेले आणि एकोणीसाव्या शतकाच्या मध्यात ते अमेरिकेत सर्वदूर पसरला ."
नेले गेले पोहोचले,चीनमध्ये दुसर्‍या शतकामध्ये जेव्हा इराणी घोडे सैनिकी कामासाठी नेले गेले तेव्हा ल्युसेर्न तेथे पोहोचले .
पोहोचले,दोन शतकांपासून हे उत्तर युरोप आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये पोहोचले .
आढळणारे आहे वापरले जातात,हे लहान प्रमाणावर आशिया व उत्तर आफ्रिकेतील कोरडवाहू भागात आढळणारे सार्वत्रिक पीक आहे काही भागात कोवळे कोंब पारंपारिकरीत्या भाजी म्हणून वापरले जातात .
वाढविणारी केली गेली आहे,ल्यूसेर्न ही जमिनीचा पोत वाढविणारी म्हणून लहान व मोठ्या प्रमाणातील शेतीक्षेत्रामध्ये निर्धारित केली गेली आहे .
असल्याने ठरली आहे,उच्चप्रतीच्या मधाने युक्त असल्याने व वार्षिक फुलोर्‍यामुळे मधमाश्या पाळणार्‍यांच्या दृष्टीने ही संभाव्य लाभासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरली आहे .
होणारी आहे उगवू शकते,ह्या पिकाला कमी आर्द्रता आणि अल्काइन विरहित योग्य प्रमाणात कोरडी होणारी जमीन आवश्यक आहे पण हे सौम्य आम्लयुक्त जमीनीवरपण उगवू शकते .
करू शकत नाही,परंतु हे आर्द्रतायुक्त हवामान उच्च तापमान सहन करू शकत नाही .
झाले आहे,ह्याचा आर्द्रतेमध्ये वृत्तीय व उपवृत्तीय भागातील आम्लयुक्त जमिनीतील पीक नेहमी निकृष्टच सिद्ध झाले आहे .
थंडमर्यादेपर्यंत आहेत,उपवृत्तीय ते शेतीच्या दृष्टीने हवामानाच्या थंडमर्यादेपर्यंत हवामानाला अनुरूप प्रजाती उपलब्ध आहेत .
असतो उगवू शकतात,पर्जन्यछायेतील उपवृत्तीयप्रदेशांमध्ये ह्या प्रजातींना दरवर्षी ५००मिमी अवक्षेपण वर्षाव आवश्यक असतो पण शीतभागांमध्ये ह्या ३०० मिमीमध्ये उगवू शकतात .
होणारी नाही,"अतिवृष्टीमध्ये , ८००-१०००मिमी , योग्य प्रमाणात कोरडी न होणारी , चिकणमाती उपयोगी नाही ."
असते असते वाढते साठण्याचा असतो,१०००मिमीपेक्षा जास्त ( पर्जन्यक्षेत्रात ) सामान्यतः जमीन आम्लयुक्त असते आणि आर्द्रता अधिक असते ह्यामुळे पानांवरील रोगांचे प्रमाण वाढते आणि विशिष्ट काळासाठी पाणी साठण्याचा धोका असतो .
असलेली पसरावयास असलेली निवडावी ओलावा अडवत नसेल जातात,योग्य प्रमाणात कोरडी असलेली आणि मूळांना पसरावयास जागा असलेली जमीन ल्युसेर्न गवताच्या पेरणीसाठी निवडावी कारण जर ओलावा अडवत नसेल तर मूळे तीन ते पाच मीटर खोल जातात .
आणल्या जात असलेली,मेडीकॅगोच्या दोन मुख्य उपजाती अधिक प्रमाणातील ल्युसेर्नच्या लागवडीसाठी उपयोगात आणल्या जात जांभळ्या रंगाची फुले असलेली एम् सतिवा उपजाती .
आहे असलेली आहे,सतिवा ही आदर्श आहे आणि पिवळ्या फुलांची एम् सतिवा उपजाती फॅल्कटा ( सिकल-पॉड ल्यूसेर्न ) ही उर्ध्वगामी मूळे असलेली फ्रॉस्ट आणि दुष्काळ प्रतिरोधक आहे .
वाढते,एम् सतिवा सौम्य हवामानात भूमध्यसागराच्या आजूबाजूच्या दक्षिण भागात अधिक वाढते .
होते होते असलेल्या ओळखल्या जातात,जेव्हा दोन प्रकारांचे एकत्रीकरण होते तेव्हा संकरीतरूप तयार होते पूर्वी प्रसिद्ध असलेल्या एम् मेडिआ आणि एम् वरीआसुद्धा आता एम् सतिवा उपजातीय वरीआ म्हणून ओळखल्या जातात .
होतो,सामान्यपणे या समूहामध्ये फक्त एम् सतिवा उपजातींचाच समावेश होतो .
असलेल्या येणार्‍या होतो,जांभळी फुले असलेल्या व मर्यादित शीतत्वामध्ये येणार्‍या सतिवा प्रजातींचा समावेश होतो .
करते,ही अमेरिका मध्ययुरोपातील काही भाग अर्जेंटिना दक्षिण आफ्रिका न्युझीलंड व ऑस्ट्रेलिया ह्यांचे प्रतिनिधित्व ही सामान्य ल्युसेर्न करते .
वाढण्याची पसरण्याची असते,त्याची वाढण्याची व पसरण्याची क्षमता सामान्य समूहापेक्षा कमी असते .
असते होते असते,कापणीनंतर त्यांची वाढ संथ असते बीजोत्पत्ती कमी होते परंतु शीतत्व व जीवाणूंच्या आक्रमणाबाबत त्यात प्रतिकारक्षमता अधिक असते .
असतात केले गेले असतात,लागवडीचे विविधप्रकार ज्याच्यात फुलांचे विविध रंग असतात आणि जे सामान्यपणे एम् सतिवा उपजाती फॅल्कटा आणि एम् सतिवा उपजाती सतिवा यांपासून संकरीत केले गेले असतात .
नसतात,जे हिवाळ्यासाठी काटक नसतात .
स्वीकारले जातात होणारी लागणारी असते,"नाजूक समूह कमी कालावधीसाठी आणि वाढीच्या मोठ्या कालावधीसाठी स्वीकारले जातात तसेच ऊर्ध्वगामीवाढ कापणीनंतरची जलद वाढ , थंडीत खराब होणारी लवकर कीड लागणारी , पाने कीडणारी अशा लक्षणांनी युक्त असते ."
असलेल्या,"अनेक प्रतिनिधिक प्रजाती इजिप्त पश्चिम एशिया , उत्तर आफ्रिका , भारत , पेरु , अर्जेंटिनाचा काही भाग व चिलीचा काही भाग या समशीतोष्णदेशांमध्ये ल्युसेर्न लागवडी खाली असलेल्या आढळतात ."
आढळतात वाढवले जातात,पारंपारिक ल्युसर्न लागवडी खालील भागात अनेक स्थानिक प्रकार आढळतात आणि ते बर्‍याचदा स्थानिक वातावरणात योग्य प्रकारे वाढवले जातात .
कापलेले असते असते,उदाहरणार्थ पूर्वेकडे ल्यूसेर्न खुरप्याने जमीनीलगत कापलेले असते आणि त्याचे कापणीचे चक्र इतर ठिकाणांपेक्षा छोटे असते .
असते,"दुर्दैवाने स्थानिक बियाणे सामान्यतः महाग , कमी प्रमाणात , घाण , हलक्या प्रतीचे आणि रानटी बियांनी युक्त असते ."
आहेत मिळणार्‍या मिसळलेल्या असतात,कुस्कुटा प्रजाती परोपजीवी ह्या अत्यंत घातक रानटी बिया आहेत आणि बाजारात मिळणार्‍या बियाणांमध्ये त्या मोठ्या प्रमाणात मिसळलेल्या असतात .
केलेले असेलच नाही,मशागत केलेले बियाणे नेहमीच स्थानिक बियाणापेक्षा चांगले असेलच असे नाही
केलेल्या केलेल्या आहेत,"मार्बलने ( एफ् ए ओ , १९८९ ) सादर केलेल्या माहितीनुसार पूर्वेकडील स्थानिक प्रजाती सौदी अरेबियातील प्रायोगिक सेव्हन्टीन कट ह्या मशागत केलेल्या बियाणांच्या बरोबरीच्या किंवा क्वचित उत्तमप्रतीच्या आहेत ."
करणार्‍या दिसून आली झाल्या,प्रायोगिक चिंगजिआंग अलताई ह्या इतर प्रान्तातील ( मुख्यतः उत्तर कड्क्याची थंडी सहन करणार्‍या ल्यूसेर्नमध्ये उभारणीच्या काळात आकर्षक दिसून आली पण लगेचच्याच वसंतामध्ये सर्व नष्ट झाल्या
राहू शकल्या,फक्त स्थानिक प्रजातीच हिमविरहित हिवाळ्यात तेथे जीवन्त राहू शकल्या .
वाढत असल्याने बदललेल्या दिसतात,ल्यूसेर्न वेगवेगळ्या पद्धतीने व ठिकाणी वाढत असल्याने त्याची पेरणीच्या पद्धती स्थानिक पद्धतींनुसार बदललेल्या दिसतात .
होऊ नाही,"ल्यूसेर्नचा समावेश निम्नकोरड्या कुरणांमध्ये होऊ नेहमी कमीप्रतीच्या बियाणांवर आधारित , परंतु इथे हा विषय नाही ."
असणार्‍या असते लावणे ठरू शकते,जेव्हा घट्ट जमीन किंवा अपार्यस्तर असणार्‍या जमीनीची शक्यता असते विशेषतः सिंचित पिकांसाठी पटास लावणे अत्यंत उपकारक ठरू शकते .
तपासून आहे घेतलेले असते,"बियाणे रानटी बियाणांच्या ( कुस्कुटा प्रजाती ) शक्यतेसाठी नेहमी तपासून आवश्यक आहे जे बियाणे अनधिकृत स्रोतांकडून घेतलेले असते ,"
असलेले नाकारले पाहिजेत,रानटी वियाणांची शक्यता असलेले नमुने नाकारले पाहिजेत .
घेण्याचा दिला जातो पेरले जाऊ नये रोखणारी होते,आळीपाळीने ल्युसेर्नचे पीक घेण्याचा सल्ला दिला जातो परंतु एका ल्यूसेर्नच्या पिकानंतर कीड व रोग प्रतिबंधासाठी लगेचच परत ल्यूसेर्न पेरले जाऊ नये अन्यथा प्रगती रोखणारी स्वयंरोगोत्पादनाची मोठी समस्या निर्माण होते ( आणि नेल्सन १९९८ )
असला होऊ शकतो,जरी परिणाम अल्पकालीन असला तरी ह्याचा निचरा सिंचित पाण्याच्याद्वारा होऊ शकतो .
घेतलेले नाही आहे नांगरलेल्या दिला जातो,ज्या जमिनीवर अनेक वर्षे ल्युसेर्नचे पीक घेतलेले नाही तसेच जेथे phचे प्रमाण ३.२पेक्षा आहे अशा नुकत्याच नांगरलेल्या जमीनीवर योग्य प्रमाणातील र्‍हायझोबिअमसह संरोपणाचा सल्ला दिला जातो .
असते दिले आहे,"उत्तम प्रतीचे बियाणे , स्थानिक लागवड आणि जमीनीचा पोत ह्याची नेहमी भीती असते ह्याचे लक्ष्यवेधक उदाहरण अल्ताईच्या अभ्यासात दिले आहे ."
आहे,ल्यूसेर्न हे स्वयंचतुर्गुणित संकरित फलन आहे
मिळवायचे असेल केलेली असावीत,जर उत्तम प्रतीचे बीज मिळवायचे असेल तर त्याची फुले माश्यांकडून अधोमुखीत व परपरागणित केलेली असावीत .
केली जाऊ लावण्याचा दिला जातो,ल्यूसेर्न ही वन्य माश्यांकडून अधोमुखीत केली जाऊ परंतु परागीकरणासाठी मधमाश्यांची पोळी बीजांच्या मोठ्या शेताजवळ लावण्याचा सल्ला दिला जातो .
असते,प्रतीच्या बियाणांच्या उत्पादनासाठी विस्तृत रांगांतील रोपणाची आवश्यकता असते .
साठवावी,उत्तम प्रतीच्या बियाणांसाठी वनस्पतीने त्याच्या मूळामध्ये पुरेशी ऊर्जा साठवावी
विखुरलेल्या घेणे आहे केली जाते,गवताची किंवा हिरवळीची काळजी घनदाट कुरणांपेक्षा विखुरलेल्या कुरणात अपेक्षितरीत्या घेणे अतिशय सोपे आहे ज्याची कापणी एकाच मोसमात अनेकवेळा केली जाते .
लावलेल्या करता मिळतो,रांगेत लावलेल्या ल्यूसर्नमुळे मधमाश्यांना सहज संचार करता पुरेसा उजेड मिळतो
होते,रोपाच्या चरातील आर्द्रता कमी होते .
असावे ठरू शकतात,"बियाणांचे प्रमाण कमी , २ ते ५ किग्रॅ / हे . असावे आणि रांगेतील दाट झाडे उपकारक ठरू शकतात ."
होण्यासाठी काढण्यासाठी केलेल्या उपटणे असते,अंकुरण व वाढ नीट होण्यासाठी आणि अनावश्यक तण काढण्यासाठी नव्याने पेरणी केलेल्या भागातील रान उपटणे अत्यंत आवश्यक असते .
उपटण्यासाठी नसेल करू नये आणू नये,लागवडीखालील चरात जोपर्यंत रान उपटण्यासाठी कापणीची गरज नसेल तोवर पहिल्या सुगीपर्यंत कापणी करू नये किंवा चरणाखाली आणू नये .
घेतल्या जाणार्‍या उगवलेले आणावे,बियाणासाठी घेतल्या जाणार्‍या पिकाच्या आधीचे उगवलेले चर वसंतामध्ये चरणाखाली आणावे
घेतल्या जाणार्‍या केली जाऊ शकते,स्थानिक वातावरणानुसार बियाणासाठी घेतल्या जाणार्‍या पिकाच्या आधी अनेकवेळा गवताची कापणी केली जाऊ शकते
झाल्यावर केलेली असावी,ही ( कापणी ) अनुकूल वातावरणात पक्व झाल्यावर आणि फुलोर्‍याच्या योग्यवेळी केलेली असावी .
सांगितलेली वापरली जाते वापरली जाते,अधिक बीजोत्पादनासाठी शेवटी सांगितलेली पद्धत सामान्यतः वापरली जाते तर पहिली लहान प्रमाणातील शेतीसाठी वापरली जाते .
गेली भेटली नाही,अनू शिकागोला गेली पण # मधूला भेटली नाही .
तोडले नेले,मोहनने तोडले आणि मी आंबे घरी नेले .
जाईन,सुधा मुंबईला # आणि मी त्रिवेंद्रमला जाईन .
आली आला,मावशी नागपूरहून # आली आणि मामा दिल्लीहून दिलीपच्या लग्नाला आला .
,थोडी बर्फी आणि खीर खा
जाऊ,"मी , तू आणि अरुण उद्या अमरावतीला जाऊ ."
आहात,तू आणि ही मुलं एकाच वर्गात आहात काय ?
आले,"ते , त्या आणि ते आले ."
आल्या,"ते , तो आणि त्या आल्या ."
पडलं,"ते , तो आणि ते पडलं ."
आलं,"घोडा , मोटार आणि स्कुटर आलं"
बोलणं आवडली नाही,"त्याच बोलणं , त्याचा आवाज आणि त्याची लकब मला आवडली नाही ."
आला,"एक बाई , एक मूल आणि एक माणूस आला ."
आणली,त्याने एक टेबल आणि तीन पुस्तकं आणली .
पाहिली,"मी एक सुंदर घर , एक कुत्रा आणि एक मुलगी तिथे पाहिली ."
आणलं,त्याने तीन पुस्तकं आणि एक टेबल आणलं
पाहिला,"मी एक मुलगी , एक सुंदर घर आणि एक कुत्रा तिथं पाहिला ."
आल्या,माझा भाऊ आणि चार मुली आल्या .
,चार मुली आणि माझा भाऊ आला
आली,तीन बैल आणि दोन वासरं आली .
आले आला,"राम , सुधीर ) आणि मधू आले / आला ."
आल्या आली,"सीता , ( उषा ) आणि मीना आल्या / आली ."
आली आले,राम आणि सीता आली / आले .
आला आले,भाऊ आणि राम आला / आले .
आली,सीता आणि माझी बहीण मीना आली .
पडलं,वार्यामुळे दुकान ( घर ) आणि झाड पडलं .
करणारा,काम न करणारा मुलगा .
वाचलेलं,न वाचलेलं पुस्तक .
झोपल्याने दुखत आहे,काल रात्रभर न झोपल्याने आज माझं डोकं दुखत आहे .
नाही रुचलं,तिचं अमेरिकेला न नाही मला रुचलं .
जाणार,मुंबईला जाणार मुलगा .
आली,मुलं घरी आली का ?
नाही आली नाहीत,नाही घरी आली नाहीत )
,.
गेले नाहीत,ते काल बाजारात गेले नाहीत
नाही गेले,ते नाही काल बाजारात गेले .
नाही गेले,ते काल नाही बाजारात गेले .
नाही,ते काल बाजारात नाही
नाही गेले,नाही ते काल बाजारात गेले .
नाहीत,ते येथे नाहीत .
नकोत,तिला आंबे नकोत .
नव्हे,मी तुझी मैत्रीण ( सुधा ) नव्हे .
जाऊ नका,तुम्ही घरी जाऊ नका .
बघू नयेत,मुलांनी असे सिनेमे बघू नयेत .
नाहीत,ते नाहीत येथे
नकोत,त्यांना आंबे नकोत .
नका जाऊ,तुम्ही घरी नका जाऊ .
नव्हे,"मी नव्हे , तुझी मैत्रीण ( सुधा ."
नयेत बघू,मुलांनी नयेत असे सिनेमे बघू .
बोलणं बोचतं,त्याचं न बोलणं मला बोचतं
लिहिल्यामुळे कळली नाही,त्याने पत्र न लिहिल्यामुळे मला त्याची बातमी कळली नाही .
वाचलेलं नाही,अनिलने पुस्तक वाचलेलं नाही .
आहे,अनूच्या घराच्या खाली एक तळघर आहे .
थकून बसले,मी थकून त्या झाडाखाली खूप वेळ बसले .
आहे,छपराच्या खालच्या बाजूला एक मोठे पोळे आहे .
पोचलं,पावसाचं पाणी घराच्या खालपर्यंत पोचलं .
आला,जिन्याच्या खालच्या बाजूने आवाज आला .
आहे,शाळेच्या पाशी एक दवाखाना आहे .
आहे,माझ्या गावाच्या जवळ तुझं गाव आहे .
धावत आला बसला,मधू धावत आला आणि माझ्या शेजारी बसला .
गेली,ती मोटार माझ्या जवळून गेली .
जातो,दूधवाला रोज आमच्या घरा शेजारून जातो .
आहे,डोंगराच्या ह्या बाजूला एक सुंदर नदी आहे .
जा,दुकानाच्या ह्या बाजूला जा .
गेली,बैलगाडी नदीच्या ह्या बाजूने गेली .
आला,तो दुकानाच्या ह्या बाजूला आला .
येऊन बसला,तो आम्हा दोघांच्यामधे / दोघांच्यामध्ये / दोघांत येऊन बसला .
जाऊन बसली,ती एकटीच पुरुषात जाऊन बसली .
आहे,शाळेच्या भोवती मैदान आहे .
आहे,त्याच्या घराच्या समोर / समोरच्या बाजूला / पुढ्यात एक पार्क आहे .
पुरविली जाते,ह्या तारांतून सगळ्या गावाला वीज पुरविली जाते .
गेली पोचली,लग्नाची वरात गावाच्या मधून गेली आणि स्टेशनवर पोचली .
,घराच्या पूर्वेला / पश्चिमेला / उत्तरेला / दक्षिणेला .
,मंदिराच्या उजवीकडे / डावीकडे .
येईल,अरुण दिवाळीला घरी येईल .
रडू नये,दिवाळीच्या दिवशी अस रडू नये .
जाईन,मी पावसाळ्यात भारताला जाईन .
झोपतो,उन्हाळयाच्या दिवसात आम्ही गच्चीवर झोपतो .
जातो,प्रत्येक / दर शुक्रवारी आम्ही मंदिरात जातो .
आणतो,तो महिन्याच्या महिन्याला किराणा आणतो .
येतो,तो रविवारच्या रविवारी आमच्या घरी येतो .
पोचेल,माधुरी तीन तासात / तासांनी नागपुरला पोचेल .
गेली,चार दिवसांच्या पूर्वी / आधी ती अमरावतीला गेली .
करेल,तो पाच दिवसांनंतर / दिवसांनी काम सुरू करेल .
पोचली,मोटार सोमवारच्या आधी / पूर्वी अमरावतीला पोचली .
मिळेल,त्याला एक तारखेच्या नंतर पगार मिळेल .
गेल्या आली,मागच्या गेल्या तीन वर्षात अनु फक्त एकदाच माझ्या घरी आली .
येईल,तीन वर्षात अनु भारताला परत येईल .
आहे,ते झाड सुंदर आहे .
वाच,ही पुस्तकं वाच .
आहे,हे अमरावती शहर ओरिसातल्या अमरावतीपेक्षा खूप आहे .
होतं,ते आौदार्य जगावेगळं होतं .
पडलेले,खाली पडलेले आंबे .
,घरची गोष्ट .
,घरातली माणसं .
,इथलं झाड .
,कालचं पत्र .
वाचायला दे,गाडीत वाचायला मला एक पुस्तक दे .
हवं,मला थोडं वरण हवं .
येतील,काही पाहूणे उद्या येतील .
आहे,खोलीत खुर्ची आहे .
भेटायला आला होता,एक माणूस तुला भेटायला आला होता .
गेला गेला असता झालं असतं,तो सिनेमाला गेला त्यापेक्षा घरी गेला असता तर बरं झालं असतं .
आहे,सुधा आणि दीपामधे सुधा सुंदर आहे .
आहे,त्या सर्वांच्यात निखिल हुशार आहे .
करते,सुधापेक्षा अनू भरभर काम करते .
करण्यापेक्षा करणं आवडतं,सुधाच्या हळूहळू काम करण्यापेक्षा मला अनूचं भरभर काम करणं आवडतं .
मिळाले वाढली,त्याला जितके / जेवढे जास्त पैसे मिळाले तितकी / तेवढी त्याची हाव वाढली .
आहे,आंबा सगळ्यात / सर्वात / सगळ्या फळांत स्वादिष्ट आहे .
आहे,आंबा इतर सगळ्या / सर्व फळांपेक्षा स्वादिष्ट ( फळ ) आहे .
आहे,कृष्ण रामच्या इतका ( च ) ताकदवान आहे .
आहे आहे,"राम जितका ताकदवान आहे , तितका ( तितकाच ) कृष्ण ताकदवान आहे ."
आहे,जपान अमेरिकेच्या बरोबरीने पुढारलेला देश आहे .
आहे,लाजाळू आहे .
नाही,रामू तितका विश्वासू नोकर नाही .
पोहतो पोहतो,सुरेश पोहतो तितक्या वेगाने मोहन पोहतो .
आहे,त्याचा कोट निळा आहे .
आहेत,त्याच्याजवळ आज पैसे आहेत .
आहेत,मला तीन भाऊ आहेत .
आहे,हे घर माझं आहे .
आहोत,आम्ही अमरावतीचे आहोत .
आहेत,मला दोन हात आहेत .
आहेत,त्याच्यापाशी / त्याच्याजवळ पाच सायकली आहेत .
आहे,मला दुःख आहे .
आहे,मधुला खूप ताप आहे .
आहेत,मला दोन भाऊ आहेत .
आहे,रामजवळ एक कुत्रा आहे .
आहे,मला दु:ख आहे .
आहे,मधूला खूप ताप आहे .
आहे,त्याच्यात हिंमत आहे .
आहे,राममधे ताकद आहे .
येईल,तो उद्या नक्की परत येईल .
येईल,तो उद्या अगदी नक्की परत येईल .
येईल नाही,तो उद्या परत येईल यात संशय नाही .
येणार नाही,तो उद्या परत येणार नाही .
येणार नाही,तो उद्या मुळीच परत येणार नाही .
येईलच,तो उद्या परत येईलच .
येईल येईल,तो उद्या परत येईल ; तो उद्या परत येईल .
येणार नाही,"नाही नाही , तो येणार नाही ."
नाही करेल,"अनू नाही , मधू काम करेल ."
येऊ देत,त्याला इथं येऊ देत खरं .
जाणार आहे,तो जाणार थोडाच आहे !
दिलं,मी काल मधूला पुस्तक दिलं .
,दोन पिवळ्या साड्या .
,दोनच पिवळ्याच साड्या .
,दोनच पिवळ्याच साड्या .
वाचलं,रामनेही पुस्तक वाचलं
वाचलं,रामने पुस्तकही वाचलं .
वाचलंही,रामने पुस्तक वाचलंही .
देते,अनू भाषण देते .
देते,अनूसुद्धा भाषण देते .
देते,अनू भाषणसुद्धा देते .
बघायला गेला,तो केव्हा शिकागोला नाटक बघायला गेला .
गेला,तो काल गेला कुठे ?
देईल,मोहन अनुला उद्या शाळेत हिंदीच पुस्तक देईल .
देईल,कोण अनुला उद्या शाळेत हिंदीच पुस्तक देईल ?
देईल,मोहन अनुला उद्या शाळेत काय देईल ?
देईल,मोहन कोणाला उद्या शाळेत हिंदीच पुस्तक देईल ?
देईल,मोहन अनुला केव्हा शाळेत हिंदीच पुस्तक देईल ?
देईल,मोहन अनुला उद्या कुठे हिंदीच पुस्तक देईल ?
करेल,मोहन उद्या शाळेत काय करेल ?
कमवतो,तो कुटुंबासाठी पैसे कमवतो .
,तो कोणासाठी पैसे कमवतो ?
लिहिते,ती पेनने लिहिते .
लिहिते,ती कशाने लिहिते ?
आला,मोहन सुधाच्या गाडीने आला .
आला,मोहन कसा / कशाने आला ?
आला,मोहन कोणाच्या गाडीने आला ?
दिले,मधुने त्याच्या भावाला पैसे दिले .
दिले,मधुने कोणाला पैसे दिले ?
दिले,मधुने कोणाच्या भावाला पैसे दिले .
जळतो आहे,त्याच्या घरात दिवा जळतो आहे .
जळतो आहे,कोणाच्या घरात दिवा जळतो आहे .
देत होती पाहिल,काल सुधा अनुला फुल देत होती हे मोहनने पाहिल .
देत होती पाहिल,काल कोण अनुला फुल देत होती हे मोहनने पाहिल ?
देत होती पाहिल,काल सुधा अनुला काय देत होती हे मोहनने पाहिल ?
देत होती पाहिल,काल सुधा कोणाला फुल देत होती हे मोहनने पाहिल ?
देत होती पाहिल,केव्हा सुधा अनुला फुल देत होती हे मोहनने पाहिल
द्यायला गेलास,तू कोणाला पैसे द्यायला मुंबईला गेलास ?
पाठवायला सांगितल,सुधाने तुला कोणाबरोबर पुस्तक पाठवायला सांगितल ?
पाहून हसायला लागला,काय पाहून तो हसायला लागला ?
देऊन गेला,कोणला पैसे देऊन तो घरी गेला ?
बसून वाचत होता,कोणाजवळ बसून तो पुस्तक वाचत होता ?
हसवत,कोणाच बोलण तुला हसवत ?
आवडत नाही,त्याच काय देण तुला आवडत नाही ?
बघण आवडत नाही,त्याच कोणाला बघण तुला आवडत नाही ?
,ही हुशार मुलगी NULL .
,कोणती हुशार मुलगी ? NULL
,तिच्या सहा कविता .
,तिच्या किती कविता ?
,तिची तिसरी मुलगी .
,तिची कितवी मुलगी ?
,गुलाबी रंगाचे फुल .
,ठिसूळ लाकडाच टेबल .
,दोन किलो डाळ .
,कोणत फुल ?
,कोणत / कस टेबल ?
,किती डाळ ?
,मोहनचे भाऊ कोणाचे भाऊ ?
,मोहनचे कोण ?
,घरातली खुर्ची .
,कुठली खुर्ची ?
सांगून चुकले आहे,मी सगळं तुला सांगून चुकले आहे .
सांगितलेलं आहे,मी त्याला रामविषयी सांगितलेलं आहे .
जातो,तो शाळेत जातो .
जात असतो,तो शाळेत जात असतो .
खेळत असे,लहानपणी तो माझ्याबरोबर टेनिस खेळत असे .
खेळायचा,लहानपणी तो माझ्याबरोबर टेनिस खेळायचा .
वाचत जाईल,तो दोन आठवडे रोज भगवद्गीता वाचत जाईल .
बोलत आला आहे,तो आजपर्यंत खरं बोलत आला ( आहे ) .
गात बसली,ती गायिका जवळ जवळ तीन तास गात बसली .
गात राहिली,ती गायिका जवळ जवळ तीन तास गात राहिली .
जाताना म्हणतो,देवाला जाताना तो प्रार्थना म्हणतो .
बोलता बोलता विणत असे,आई आमच्याशी बोलता बोलता स्वेटर विणत असे .
पडून वाचते,अनू नेहमी बिछान्यावर पडून वाचते .
पडल्या पडल्या पाहतो,राहूल सोफ्यावर पडल्या पडल्या टि.व्ही. . पाहतो .
खाऊन घे टाक,आता तू दोन पोळ्या खाऊन घे / टाक .
खा,आता तू दोन खा .
गेले,ते अमरावतीला गेले .
जावे,त्याने आता घरी जावे .
सांभाळावं,मुलांनी आईवडिलांना सांभाळावं .
होवो,"मुला , तुझी भरभराट होवो ."
होवो,तुझा सत्यानाश होवो .
झोपण्याचा,आज दुपारी माझा झोपण्याचा विचार / इरादा आहे .
जायचं आहे,मला भारताला जायचं आहे .
जायला,मला भारताला जायला NULL
गेलं पाहिजे,मला भारताला गेलं पाहिजे .
जावं लागेल,मला भारताला जावं लागेल .
उचलू शकतो,तो ते जड भांडं उचलू शकतो .
बोलू शकतो,तो बंगाली बोलू शकतो .
सापडल्यामुळे येऊ शकली नाही,आज सकाळी अपघातात सापडल्यामुळे ती कामावर येऊ शकली नाही .
दुखत,माझं डोकं दुखत
करू शकलो नाही,मी अभ्यास करू शकलो नाही .
येणं जमलं,दोन वर्षांनी शेवटी त्याचं / त्याला इथं येणं जमलं .
बोलता येतं,तिला इंग्रजी बोलता येतं .
चालवत नाही,अलिकडे म्हातारपणामुळे तिच्याने / तिला भरभर चालवत नाही .
जाऊ शकते,अंजू आता घरी जाऊ शकते .
केलं आहे,त्याने काम केलं आहे .
केलं असेल,त्याने काम केलं असेल .
केलं असावं सांगते आहे,"त्याने काम केलं असावं मी , तुझी आई तुला सांगते आहे की ."
,.
म्हणतो गेलास,"मी , तुझा डॉक्टर म्हणतो की . . खबरदार तिथं गेलास तर ."
,.
जाऊन बघ,तिथं जाऊन तर बघ .
गेलच पाहिजे,. ! तू शिकागोला गेलच पाहिजे .
जायलाच हवं,तुला शिकागोला जायलाच हवं .
जा जा,"जा , जा आता ."
जा पाहू बघू,आता तू जा बरं / पाहू / बघू
संपवावं,! त्याने उद्यापर्यंत काम संपवावं .
निघाला असेल,तो आता घरून निघाला असेल .
निघत असेल,तो आता घरून निघत असेल .
झाल्याची सांगितली,त्याने आपला लग्न झाल्याची बातमी सांगितली .
ऐकिवात आहे ऐकण्यात आहे पळून गेला,"ऐकिवात आहे / ऐकण्यात आहे , की तो घरून पळून गेला ."
जातोस विचारत होता,तू कुठे जातोस म्हणून / अस तो मला विचारत होता .
विचारत होता,"तो मला विचारत होता की , मी कुठे जातो म्हणून / अस ."
जातेस,तू तिथे का जातेस ?
विचारले,अस तिने मला विचारले .
जाण्याच विचारल,तिने माझ्या तिथे जाण्याच कारण विचारल .
जेवायला येईल,"तिने विचारल की , कोण जेवायला येईल ?"
विचारा आहे,"त्याने विचारा की , काय बातमी आहे ?"
ठेवल्या असतील,मी किल्ल्या कुठे ठेवल्या असतील बर ?
असेल,दिलीप यावेळी कुठे असेल बर ?
सोडायला सांगितल आहे,घरमालकाने घर मला सोडायला सांगितल आहे .
म्हणाला करायला हवीत,"तो म्हणाला की , मी ही कामे करायला हवीत ."
जायला हव बोलला,तू जायला हव अस तो बोलला .
जाण्याची आहे,मला घरी जाण्याची इच्छा आहे .
आहे जाव,"माझी इच्छा आहे की , आता घरी जाव ."
सांगितल लिही,"मी मधुला सांगितल की , पत्र लिही ."
लिहायला सांगितल,मी पत्र लिहायला सांगितल मधुला .
शिकवतो आहे,"जो माणूस इथ शिकवतो , तो माझा भाऊ आहे ."
शिकवतो आहे,"जो इथ शिकवतो , तो माणूस माझा भाऊ आहे ."
शिकवतो आहे,"इथ शिकवतो , तो माणूस माझा भाऊ आहे ."
आहे शिकवतो,"तो माणूस माझा भाऊ आहे , जो इथ शिकवतो ."
शिकवतो आहे,"तो माणूस , जो इथ शिकवतो , तो माझा भाऊ आहे ."
शिकवतो आहे,"तो , जो इथ शिकवतो , तो माणूस माझा भाऊ आहे"
शिकवतो आहे,"तो जो माणूस इथ शिकवतो , तो माझा भाऊ आहे ."
पळून गेलेला सापडला,पळून गेलेला मुलगा सापडला .
राहणारा आहे,नागपुरला राहणारा माझा भाऊ दिलीप वकील आहे .
पडलेल आहे,टेबलावर पडलेल हे पुस्तक कुणाच आहे ?
आला आहे,जो मुलगा काल आला तो उत्तम चित्रकार आहे .
शिकवतो आहे,"मोहन जो शाळेत शिकवतो , तो माझा मित्र आहे ."
आहे आहे,"जो तुझा शेजारी आहे , तो माझा भाऊ गायक आहे ."
आहे आहे,माझा भाऊ जो तुझा शेजारी आहे ( तो ) गायक आहे .
राहतो आहे,"तो माझा भाऊ जो मुंबईला राहतो , तो वकील आहे ."
राहतो आहे,"जो माणूस तुझ्या शेजारी राहतो , तो माणूस लेखक आहे ."
हवी बोलते,मला अशी विद्यार्थीनी हवी की जी हिंदी बोलते .
वाचतो आहे आहे,मधु जे पुस्तक वाचतो आहे ते माझे आहे .
वाचतो आहे आहे,जे पुस्तक मधु वाचतो आहे ते माझे आहे .
करणारा असतो,संकटात मदत करणारा खरा मित्र असतो .
ऐकल ऐकल नाही,"त्याने जे ( काही ) ऐकल , ते मी ऐकल नाही ."
ऐकल,त्याने काही ( तरी ) ऐकल .
ऐकल नाही,मी ते ऐकल नाही .
आलेल्यांना पाठवल,चुकीच्या वेळी परत आलेल्यांना मी परत पाठवल .
,"तो मुलगा , जो काल"
वाचल,ते पुस्तक [ जे मी वाचल ] .
सांगितली,ती मुलगी [ जिला मी गोष्ट सांगितली ] .
थांबलो,ती मुलगी जिच्यासाठी मी थांबलो .
राहते,ते घर ज्यात मीना राहते .
ऐकल,ती मुलगी जिच गाण मी ऐकल .
आहे,तो मुलगा ज्याहून राम लहान आहे .
म्हणणारी आहे,गाण म्हणणारी मुलगी माझी बहीण आहे .
होता,तो फ्रान्सचा राजा होता .
झाला,तो आता डाक्टर झाला .
आहे,शिवाजी राजा आहे .
आहे,अनू सुंदर आहे .
बासलेला आहे,तो जमिनीवर बासलेला आहे .
आहे,त्याची चाल मंद आहे .
आहेत,ते हुशार आहेत .
नाहीत,ते हुशार नाहीत .
होता,तो शाळेत होता .
नव्हता,तो शाळेत नव्हता .
मिळाल्याने झाला,नोकरी मिळाल्याने तो खूश झाला .
झाला,ह्या वर्षी खूप पाऊस झाला .
होईल,पुढच्या वर्षी तो डाक्टर होईल .
झाल,काल लग्न झाल .
झाला,व्यापारात मला नफा झाला .
एेकून होईल,ती बातमी एेकून त्याला दु:ख होईल .
होता झाला आहे,"तो आजारी होता , पण आता बरा झाला आहे ."
आला,तो काल आला .
आली,मुलगी इथ आली .
म्हटली,मुलीने गाणी म्हटली .
म्हटली,मी / आम्ही / तू / तुम्ही गाणी म्हटली .
म्हटली,त्याने / त्यांनी / तिने / त्यांनी गाणी म्हटली .
बोलला,तो मला हे बोलला .
आला,आईला राग आला .
फुटला,माझ्याने कप फुटला .
बसली,ती जमिनीवर बसली .
तोडले,त्याने झाड तोडले .
हरवला,तो नव्या शहरात हरवला .
हरवल,त्याने पुस्तक शाळेत हरवल .
पाहिल,मी झाड पाहिल .
पाहिल,मी मुलीला पाहिल .
झाडाला पाहिल,मी झाडाला पाहिल .
पाहिली,मी एक बाई पाहिली .
पाहिल,मी एका बाईला पाहिल .
पाहिल,मी त्या बाईला पाहिल .
सांगितल,आम्ही त्यांना सांगितल .
सांगितली,आम्ही त्यांना गोष्ट सांगितली .
सांगते,आजी नातवाला गोष्ट सांगते .
पाजते,आई मुलाला दूध पाजते .
कापते,अनू चाकूने आंबा कापते .
जाईन,मी सुधाबरोबर देवळात जाईन .
विकत घेतला,तुझ्यासाठी मी हा शर्ट विकत घेतला .
राहण्याची नाही,एकट राहण्याची तिच्यात हिंमत नाही .
सांगण्यासाठी गेलो,ही बातमी सांगण्यासाठी घरी गेलो .
केल,त्याने काम छान केल .
चोरून पितो,तो चोरून सिगरेट पितो .
करते,माझी आई घरात सतत काम करते .
जायला आहे,तो मुलगा घरी जायला तयार आहे .
नेसून आहे,आता ती मुलगी साडी नेसून तयार आहे .
पिकलेली,काही थोडी पिकलेली फळ NULL .
सोडून धरता येतील,माझ्याशिवाय / मला सोडून / मला न धरता पाच बायका येतील .
होते,मोहनच्याशिवाय / मोहनच्याखेरीज आणखी सहा मित्र तिथं होते .
सोडून आले,मला सोडून आणखी दहा विद्यार्थी आले .
नाही,तो आज घरी / घरात नाही .
थांबवली,त्याने रस्त्याच्यामधे गाडी थांबवली .
आहे,शाळेच्या आत एक मोठी लायब्ररी आहे .
गेला,तो गावाला / गावी गेला .
आलो,मी काल मुंबईहून आलो .
वाहते,पूर्णा नदी गवामधून वाहते .
जा,मंदिराच्या बाजूने जा .
जाते,बस नंबर तीन माझ्या घराच्या जवळून जाते .
मारून जाते,गाडी परवताला चक्कर मारून पुण्याला जाते .
गेला,अमित नागपूरच्यापर्यंत गेला .
आहे,माझ्या घराजवळ ( घराच्याजवळ ) / पाशी एक वडाचं झाड आहे .
आहे,दुकानाच्या बाजूला एक पार्क आहे .
लागून आहे,मंदिराला लागून एक तलाव आहे .
वाजता पोचला,दुपारी दोन वाजता तो गावाजवळ / गावापाशी पोचला .
धावत गेले,बागेच्या जवळून हरीण धावत गेले .
आला,बॉंबचा आवाज घराच्या बाजूने आला .
आला,बॉंबचा आवाज घराच्या दिशेने आला .
जाते,गाडी अमरावतीवरून अकोल्याला जाते .
आला,घराच्या आतून आवाज आला .
शिरला,चोर घरात / घराच्यात / घरामधे शिरला .
घुसला,पोलीस त्या इमारतीच्या आतमधे घुसला .
आहेत,शाळेच्या आतल्या खोल्या लहान आहेत .
येत होता,मंदिरातून / मंदिराच्याआतून / मंदिरामधून आरतीचा आवाज येत होता .
जाते,बस गावातून / गावाच्याआतून / गावाच्यामधून जाते .
,मंदिराच्या आतपर्यंत .
,दुकानाच्या बाहेर .
पाठवले,राजाने चोराला देशाच्या बाहेर पाठवले .
पोचली होती,ती आग शहराच्या बाहेरपर्यंत पोचली होती .
आहे,अनूच्या घराच्या समोर बाग आहे .
आहे,शाळेच्या पुढे एक मोठे मैदान आहे .
धावत आली बसली,ती धावत आली आणि माझ्या पुढ्यात बसली .
आहे,माझ्या घराच्या समोरच्या बाजूला एक सरकारी कार्यालय आहे .
आहे,स्टेशनच्या पुढच्या बाजूला एक दुकान आहे .
गेला,तो वडिलांच्या समोर / पुढे गेला .
आली,गाडी दुकानाच्यासमोरून / दुकानाच्यापुढून आली .
आली,गाडी घराच्या समोरच्या बाजूने / पुढच्या बाजूने आली .
लपली,ती दाराच्या मागे लपली .
लपली,ती दाराच्या मागच्या बाजूला लपली .
गेला,तो दुकानाच्या मागे गेला .
गेला,तो दुकानाच्या मागच्या बाजूला गेला .
धावत आली,ती शाळेच्या मागून धावत आली .
बसला आहे,झाडाच्या फांदीवर पोपट बसला आहे .
आहे,टेबलाच्या वर / टेबलाच्या वरच्या बाजूला एक मोठे घड्याळ आहे .
बोल्ला,तो गच्चीवरून माझ्याशी बोल्ला .
जातं,आमच्या घराच्या वरच्या बाजूने विमान जातं .
उडाला,पक्षी मंदिराच्या वरच्या बाजूला उडाला .
चढला,तो घराच्या वरपर्यंत चढला .
देत नाही,तो मला म्हणजे मुळीच पैसे देत नाही .
जाण्याचा करतो आहे,मी घरी जाण्याचा विचार करतो आहे .
जाणं आहे,तिचं अचानक जाणं योग्य आहे का ?
पाठवले,त्याने अनूला पैसे पाठवले .
करणार नाही,मी तुझ्याकरता काय करणार नाही ?
दिला,त्याने देशासाठी जीव दिला .
कळली,मला रामकडून बातमी कळली .
आलो,मी अमरावतीहून आलो .
बनवतात,भारतात कंदमुळांपासून कितीतरी औषधं बनवतात .
काढू शकतो,तो मातीतून तेल काढू शकतो .
येत होते,गाडीमधून लोक बाहेर येत होते .
आहे,हारुको जपानची आहे .
आहे,हारुको जपानी आहे .
आहे,मी गुजराथचा आहे .
आहे,मी गुजराथी आहे .
आहेत,ते मद्रासचे आहेत .
आहेत,ते मद्रासी आहेत .
आहात,तुम्ही नागपूरकडचे आहात .
धुतले,मी साबणाने हात धुतले .
तुटतात,वार्याने झाडं तुटतात .
आल्याने झाला,तो आल्याने मला आनंद झाला .
पाठवले,अनू मधूकडून मधूद्वारा / ( च्यामार्फत ) / च्याहाती पैसे पाठवले .
जिंकता येत नाही,योग्य हत्यारांच्याशिवाय / हत्यारांच्याविना युद्ध जिंकता येत नाही .
जाईन,मी राहुलच्याबरोबर / राहुलच्यासह बॉस्टनला जाईन .
जाणार नाही,मी राहुलच्याशिवाय / राहुलच्याविना बॉस्टनला जाणार नाही .
जाणार नाही,मी राहुलच्याबरोबर बॉस्टनला जाणार नाही .
घातलेला,टोपी घातलेला माणूस . .
,छत्रीवाली बाई . .
,काळ्या कोटाचा माणूस . .
,अनूची पुस्तकं . .
,सुंदर मुलगी .
,विटांची भिंत .
,दगडी पायर्या .
केलेला,दुधाशिवाय ( दुधाच्याशिवाय ) केलेला चहा .
लिहितो,तो पत्र चांगली लिहितो .
चालतो,राम भरभर चालतो .
हसून म्हणाली,अनू हसत / हसून म्हणाली .
केले,त्याने माझे आदराने स्वागत केले .
हसतेस,तू आईसारखीच हसतेस .
करतो,तो मनापासून काम करतो .
लावून करतो,तो नेहमी मन लावून काम करतो .
पडल्या पडल्या वाचतो,तो बिछान्यावर पडल्या पडल्या पुस्तक वाचतो .
ओरडल्याशिवाय बोलता येत नाही,ओरडल्याशिवाय तुला बोलता येत नाही का ?
वाहून गेली,पुराने घरं वाहून गेली .
आल्यामुळे झाला,मुलगा युद्धातून परत आल्यामुळे आईला आनंद झाला .
रागावणं आवडत नाही,त्याचं विनाकारण रागावणं मला अगदी आवडत नाही .
आल्यामुळे झालं आहे,गेला आठवडाभर सतत पाऊस आल्यामुळे गावात अगदी हिरवं झालं आहे .
झालं आहे आल्यामुळे,गावात अगदी हिरवं झालं आहे गेला आठवडाभर सतत पाऊस आल्यामुळे .
जळत होता,एक दिवा त्या नदीवरच्या पडक्या जुन्या घरात मंद मंद जळत होता .
जळत होता,एक दिवा मंद मंद जळत होता त्या नदीवरच्या पडक्या जुन्या घरात .
जाणं आवडत नाही,मला तिचं पुन्हा पुन्हा नागपूरला जाणं आवडत नाही .
जाणं आवडत नाही,तिचं पुन्हा पुन्हा नागपूरला जाणं मला आवडत नाही .
ऐकल्याबरोबर झाला,मधू ती बातमी ऐकल्याबरोबर खूष झाला .
ऐकल्याबरोबर झाला,ती बातमी ऐकल्याबरोबर मधू खूष झाला .
आहे आहे,सगळ्यांना ही गोष्ट माहीत आहे की ती अतिशय सुस्वभावी मुलगी आहे .
आहे आहे,"ती अतिशय सुस्वभावी मुलगी आहे , ही सगळ्यांना गोष्ट माहीत आहे ."
म्हणते,काय सुंदर गाणं म्हणते ती !
खाल्ले,त्याने कित्ती आंबे खाल्ले !
होतं,कित्ती सुंदर जंगल होतं ते .
पिण्याचे,पिण्याचे पाणी .
जेवण्याची राहण्याची,जेवण्याची वा राहण्याची उत्तम सोय .
आला गेला,तो आला काय किंवा गेला काय
जगो मरो,तो जगो वा / अथवा मरो ( मला काय त्याचं )
,.
,छोटं झाड .
,छोट्या मुली .
,सुंदर झाड .
,सुंदर मुली .
,घराच्या जवळ .
,त्याच्याबद्दल .
,त्या काही जुन्या आठवणी .
,ते तिघे .
,आम्ही पाच जण .
दिले,मी प्रत्येकाला पाच पाच आंबे दिले .
चढलो,दहा दहा लोकांच्या टोळीने आम्ही पर्वतावर चढलो .
झोपला,तो माणूस झोपला .
चालला,तो माणूस चार मैल चालला .
रागावलेला आहे,तो मुलगा रागावलेला आहे .
म्हटली,मुलीने गाणी म्हटली .
म्हणतात,मुली गाणी म्हणतात .
आहेत,इथे खूप फुलं आहेत .
झालं,मुलाला दुःख झालं .
आला,त्याला राग आला .
आहे,त्याला माझा राग आहे .
आला,त्याला माझा राग आला .
रागावला,तो माझ्यावर रागावला .
आला,त्याला ताप आला .
झाली,त्याला अपघातात जखम झाली .
आला,त्याला आपल्या भावाचा राग आला .
रागावला,तो आपल्या भावावर रागावला .
मारतो,पोलिस चोराला मारतो .
भेटतो,मी सुधाला / सुधास भेटतो .
सजवते,आई मुलीला सजवते .
सजवतो,तो घरं सजवतो .
सजवतो,तो घरांना सजवतो .
आवडतो,अनूला मोहन आवडतो .
पकडले गेले,पोलिसाकडून चोर पकडले गेले .
ये ये ओरडत होता,"आई , लवकर ये , लवकर ये "" म्हणून / अस तो ओरडत होता ."
ओरडत होता ये ये,"तो ओरडत होता , "" आई , लवकर ये , लवकर ये "" म्हणून अस"
म्हणते शिकेल,अनु म्हणते की ती / मी शिकेल अस म्हणून
करीन सांगत होता,मोहन मित्राला मी ते काम करीन अस म्हणून सांगत होता .
सांगत होता आहे,तो सांगत होता मला ते माहित आहे अस म्हणून
येणार नाही वाटल,तो पुन्हा परत येणार नाही अस म्हणून तिला वाटल .
केल पाहिजे वाटल,मी काम केल पाहिजे अस म्हणून त्याला वाटल .
बोलण विचारत होता,मीनाला माझ स्पष्ट बोलण आवडेल का अस म्हणून तो विचारत होता .
झाली सांगत होता,माझी / त्याची बदली झाली अस म्हणून तो सांगत होता .
येणार सजवल,तो येणार म्हणून मी सगळ घर सजवल .
केला झाला,खूप अभ्यास केला म्हणून तो पास झाला .
भेटला,त्या गावात विजय म्हणून एक मुलगा मला भेटला .
विचारले गेली,मोहनने विचारले सुधा कुठे गेली अस म्हणून
विचारले गेली,मोहनने विचारले की सुधा कुठे गेली अस म्हणून
गेली,ती हे म्हणून घरी गेली .
बोलू नकोस,तू अस मोठ्याने बोलू नकोस .
आला,तो काल परत आला .
आला,तो काल परत आला का (
आलाय,आलाय
,ती फुल तोडते का / काय ?
तोडते,ती काय तोडते ?
गेला,तो घरी गेला न ?
गेला नाही,तो घरी गेला नाही न ?
गेला गेला,तो न घरी गेला न शाळेत गेला .
गेला,"तो घरी गेला , हो ?"
गेला नाही,"तो घरी गेला नाही , हो ?"
आला,"तो आला , नाही का"
गेला नाही,"तो मुंबईला गेला नाही , नाही का"
खातो,तो आंबा खातो की संत्र ?
गेला बसला,तो घरी गेला की ऑफिसमधे बसला ?
म्हणतो,तो गाणं म्हणतो .
म्हणतो,कोण गाणं म्हणतो ?
खातो,मोहन आंबे खातो .
खातो,मोहन काय खातो ?
देतो,मोहन दीपाला पैसे देतो .
देतो,मोहन कोणाला पैसे देतो ?
आल,कोण घरी आल ?
आला,कोण घरी आला ?
आली,कोण घरी आली ?
आणल,त्याने काय आणल ?
आणले,त्याने काय आणले ?
आणल्या,त्याने काय आणल्या ?
विकत घेतली,तिने लाल साडी विकत घेतली .
घेतली,तिने कशी साडी विकत घेतली
आहे,चौरस्त्यावरच निळ घर तिच आहे .
आहे,तिच कोणत घर आहे ?
खाल्ले,त्याने दोन आंबे खाल्ले .
खाल्ले,त्याने किती आंबे खाल्ले ?
शिकागोला बघायला गेला,तो काल शिकागोला नाटक बघायला गेला .
,तो काल कुठे
गेला,तो काल शिकागोला का RD_PUNC NULL कशाला गेला .
करील,कोणी / कुणी हे काम करील का ?
ठेवले,मी पैसे घरात कुठेतरी ठेवले .
आहेत,घोडा पाळीव जनावर आहेत .
फुलतात,मोगर्याची फुलं पावसाळ्यात फुलतात .
असतात,शहरातल्या मुली धीट असतात .
आहेत,शहरातल्या मुली धीट आहेत .
गेली,गावाला गेली .
केले,त्याने काम केले .
रागावणं आवडत नाही,रागावणं मला आवडत नाही .
गेल्याला झाले,त्याला इथून गेल्याला खूप दिवस झाले .
बसेल,तू इथे बस आणि अनू तिथे बसेल .
आहेत,बाहेर कोण आहेत ?
,मी .
केला,आईचा अपमान केला त्याने .
पकडला,त्याला का काल पोलीसने पकडला ?
जाऊ,आम्ही उद्या मुंबईला जाऊ .
जाऊ,आपण उद्या मुंबईला जाऊ .
चढले,ते चार जण झाडावर चढले .
म्हटली,त्या तिघींनी गाणी म्हटली .
खा म्हटलं खाशील,तुला कोणी शेण खा असं म्हटलं तर तू खाशील का ?
म्हणतात नको असतो,असं म्हणतात की . . माणसाला सतत मानसिक ताप नको असतो .
बोलेल,कोणी / कोणीतरी असं बोलेल का ?
फसवत नाही,कोणी आपल्या आईला असं फसवत नाही .
खपतो,आम्ही बायका नेहमीच आपल्या कुटुंबासाठी खपतो .
द्यायला असता,तुम्ही राजपूत देशासाठी प्राण द्यायला सदैव तयार असता .
करत नाहीत,हे भारतीय ( लोक ) मसाल्यांशिवाय स्वयपाक करत नाहीत .
घसरली,गाडी आपोआप रुळावरून घसरली .
करून घेतात,घरातली सगळी कामं आपली आपण करून घेतात .
जळली,भूकंपात काही घरं जळली .
,कोणती घरं ?
वाचलं गेलं नाही,रामकडून पुस्तक वाचलं गेलं नाही .
बोल्लं जात नाही,आजोबांशी असं बोल्लं जात नाही .
पकडले गेले,काल माहीमला वीस चोर पकडले गेले .
कळविली जावी,उद्यापर्यंत सर्व अधिकार्यांना मंत्र् यांच्या कार्यक्रमाची माहीती कळविली जावी .
दिला गेला,प्रधानमंत्र् यांच्याद्वारा हा आदेश दिला गेला की . .
वाजेपर्यंत उठणं होत नाही,त्याच्याने दहा वाजेपर्यंत उठणं होत नाही .
करवते,त्याच्याने / त्याला हे काम करवते .
झाली,सगळी महत्त्वाची कामं झाली .
लिहून झाली,पत्र लिहून झाली .
झाली,त्याच्याने सगळी कामं झाली .
तोडतो,राम झाडं तोडतो .
तुटतात,वादळात झाडं तुटतात .
झाला,स्वयपाक झाला .
केला,तिने स्वयपाक केला .
बसला,राम खूर्चीवर बसला .
बसला,राम खूर्चीवर बसला .
बसवले,अनूने रामला खूर्चीवर बसवले .
,त्याच्यासाठी पैसे NULL .
,कोणासाठी पैसे NULL .
,तिचीच गोष्ट NULL .
करत संपल,कोण करत काम संपल ?
लिहिलेल फेकल,मोहनने लिहिलेल काय फेकल ?
दिलेला आठवत नाही,कोणाला पैसे दिलेला दिवस तुला आठवत नाही ?
आला,तो मीनाबरोबर आला .
,तो कोणाबरोबर
आणली,त्याने तुझ्यासाठी फुल आणली .
आणली,त्याने कोणासाठी फुल आणली ?
आणली,मोहनने संत्री केळी आणली .
आले,मोहन आणि मधु आले .
आले,मोहन आणि कोण आले ?
शिकवल,सुधाने राजूला आणि रघुला शिकवल .
शिकवल,सुधाने कोणाला आणि रघुला शिकवल .
जेवला प्याला,तो जेवला आणि चहा प्याला .
जेवला प्याला,तो जेवला आणि काय प्याला ?
पाहिल,सुधाने मधुला आणि मीनाला पाहिल .
पाहिल,सुधाने मधुला आणि कोणाला पाहिल ?
पाहिल,मोहनने सुधाला परवा बाजारात पाहिल .
पाहिल,कोणी सुधाला परवा बाजारात पाहिल ?
पाहिल,मोहनने कोणाला परवा कुठे पाहिल ?
पाहिल,मोहनने सुधाला केव्हा बाजारात पाहिल .
पाहिल,कोणी सुधाला केव्हा कुठे पाहिल ?
पाहिल,कोणी कोणाला केव्हा कुठे पाहिल ?
बसला आहे,तो अंगणात बसला आहे .
बसला आहे,अंगणात बसला आहे ?
,अंगणात ?
बसला आहे,बसला आहे ?
झाल,तिच काल लग्न झाल .
झाल,काल लग्न झाल ?
,हो का ?
झाल,तिच काल लग्न झाल ?
झाल,काल लग्न झाल ?
झाल,झाल ?
करतो,मोहन दुकानात काम करतो .
करतो,कुठे काम करतो ?
करतो,काय करतो ?
करतो,काम करतो .
राहतेस,तू मुंबईत राहतेस का ?
राहते,मी मुंबईत राहते का ?
राहते,"हो , मी मुंबईत राहते ."
राहते,मी मुंबईत राहते का ?
,नाही मी
राहात नाही,मी मुंबईत राहात नाही .
जाते,आई रोज सकाळी मंदिरात पूजेसाठी जाते .
जाते,कोण केव्हा कुठे कशासाठी जाते .
जाते,आई रोज कुठे जाते .
जाते,आई केव्हा कशाला मंदिरात जाते .
गेला,काल तो नाटकाला गेला का ?
केली पाहिजेस,तू नोकरी केली पाहिजेस .
जायला पाहिजे,त्याला घरी जायला पाहिजे .
जायला पाहिजे,त्याने घरी जायला पाहिजे .
करावे लागेल,तुला काम करावे लागेल .
जाव लागेल,तुला जाव लागेल .
भेटाव लागेल,तुला मधुला भेटाव लागेल .
पाठवशील,तू पत्र पाठवशील .
जा,आता तू घरी जा पाहू .
जा,आता तू घरी जा बर .
करू नकोस,तू काम करू नकोस .
करू नये,तू काम करू नये .
जायला नको,त्याने घरी जायला नको .
करू नये,मी / तू / त्याने काम करू नये .
करावे,त्याने हे काम न करावे .
केले पाहिजे,त्याने हे काम न केले पाहिजे .
देशील,मला थोडा भात देशील का ?
घेत,कोट घेत का ?
जेवला,अजून का जेवला नाहीस ?
आहे,तांब्या कुठं आहे ?
वाचला कळते,रोज पेपर वाचला तर बातमी कळते .
कर बोलणार नाही,"तू तिचा अपमान कर , मी पुन्हा तुझ्याशी बोलणार नाही ."
जाण्यासाठी करतो,मी तुला आता घरी जाण्यासाठी विनंती करतो .
गेलास,खबरदार तेथे गेलास तर !
होवो,तिचा नाश होवो
रागावत नाहीत,लहान मुलांना अस सारख रागावत नाहीत .
केली जात नाहीत,कडक उन्हात अशी कामं केली जात नाहीत .
भेटशील,तू उद्या मला भेटशील .
करतेस,तू माझं एवढं काम करतेस का ?
करशील,तू मला मदत करशील का ?
म्हणाला,राम उद्या येईल अस मधु म्हणाला .
वाटत पडेल,"मला वाटत की , आज पाऊस पडेल ."
रागावणं आवडत नाही,त्याचं उगीचच रागावणं मला आवडत नाही .
आला ऐकली,"तो घरी आला , ही बातमी मी ऐकली ."
व्हावं आहे,त्याने डाक्टर व्हावं ही माझी इच्छा आहे .
भेटला झालं,"तो तुला भेटला , हे चांगलं झालं ."
पळून गेल्याची नाही,तो पळून गेल्याची अफवा खरी नाही .
करणार आहे,तो काम करणार बातमी खरी आहे .
रागावणं नाही,त्याच वरचेवर रागावणं चांगल नाही .
म्हणाला गेला,"मोहन म्हणाला की , मधु दिल्लीला गेला ."
आहे यावे,"माझी इच्छा आहे की , त्याने यावे ."
आवडत नाही,तिच ओरडण त्याला आवडत नाही .
जायच ठरवल,मोहनने दिल्लीला जायच ठरवल .
घेतल्याने वाटेल,ओैषध घेतल्याने तुला बर वाटेल .
गेल्याला झाले,तिला घरी गेल्याला बरेच दिवस झाले .
आल्याच कळल,मीना आल्याच मला कळल .
जाऊन झाले,त्याला घरी जाऊन बरेच दिवस झाले .
म्हणते आवडते,"उमा म्हणते की , तिला / तिज मुंबई आवडते ."
म्हणते आवडते,"उमा म्हणते की , मला मुंबई आवडते ."
आवडते म्हणते,"तिला / तिज मुंबई आवडते , अस उमा म्हणते ."
आवडते म्हणते,"मला मुंबई आवडते , अस उमा म्हणते ."
पकडलं गेलं,पोलिसाकडून चोरांना पकडलं गेलं
करते,अनू दाराला स्पर्श करते .
बोलावते,मी तिला बोलावते .
चिकटतं,डिंकामुळे चित्र भिंतीला चिकटतं .
लिहिली,मी पत्र लिहिली .
म्हटली,त्याने गाणी म्हटली .
करावीत,मी कामं करावीत .
करावीत,त्याने कामं करावीत .
करायला हवा,मी अभ्यास करायला हवा .
करायला हवा,तिने अभ्यास करायला हवा .
आहेत,झाडाला फुलं आहेत .
आहेत,मला चार भाऊ आहेत .
आली,आमच्यात / आमच्यामधे शक्ती आली .
दे,सुधाला फुलं दे .
आणली,मी सुधाच्या / सुधासाठी / सुधाकरता एक साडी आणली .
आहे,अनूच्यापेक्षा सुधा उंच आहे .
आहे,अनूहून सुधा उंच आहे .
पडत नाही,न्यूयॉर्कमधे शिकागो इतकी थंडी पडत नाही .
नाहीत,इथं इतकी दुकानं नाहीत .
आहे,अनू मीता सारखीच आहे .
कामावतो,सुरेश अजितच्या बरोबरीने पैसा कामावतो .
आहे नाही,"जितका पैसा रामजवळ आहे , तितका ( पैसा ) मधूजवळ नाही ."
मागितले,मी आईला / आईकडून पैसे मागितले .
खेळते,सुधा अनूशी / बरोबर खेळते .
भांडतो,मोहन दिलीपशी / बरोबर भांडतो .
बोलतेस,तू रोज अनूशी / बरोबर बोलतेस .
करते,मी रोज रात्री परीशी प्रतीक्षा करते .
पाहीन,मी पुढच्या वर्षीपर्यंत तुझी वाट पाहीन .
करतात,वडील मुलाची नेहमीच स्तुती / प्रशंसा करतात .
घेते,आई बाळाची खूप काळजी घेते .
करतो,तो आपल्या कुटुंबावर प्रेम करतो .
सोपवली,मी अनूवर जबाबदारी सोपवली .
करशील,तू मला मदत करशील का ?
राहण्याचं दिलं,त्याने मला भारतात राहण्याचं प्रोत्साहन दिलं .
आहे,तो राक्षस आहे .
आहे,ती मुलगी गायिका आहे .
आहे,तो न्यायाधीश आहे .
झाला,तो मेयर झाला .
बनला,तो नोकर बनला .
मानते,ती मला मुलगी मानते .
मानते आहे,"ती मानते , की मी तिची मुलगी आहे ."
नेमले,सभासदांनी श्री. जोश्यांना कमिटीचे अध्यक्ष म्हणून नेमले .
आहे,तो आपल्या नोकरीवर खूष आहे .
आहे,अजित संगीतात अग्रेसर आहे .
शोभणारा मिळेल,अनूला शोभणारा कुठं मिळेल ?
दिला गेला,प्रधान मंत्र्याद्वारा / मंत्र्याकडून हा आदेश दिला गेला की .
केलं गेलं नाही,. माझ्याकडून काम केलं गेलं नाही .
जळली गेली,कालच्या दंग्यात बरीच घरं जळली गेली .
जळली,कालच्या दंग्यात बरीच घरं जळली .
गेलो नव्हतो,मी तर गेलो नव्हतो .
केल्याकारणाने थकली आहे,दिवसभर काम केल्याकारणाने ती थकली आहे .
लागून मेला,बंदुकीची गोळी लागून तो मेला .
शिकायला,तो अमेरीकेला शिकायला गेला .
करतो,तो कुटुंबाकरता / कुटुंबासाठी कष्ट करतो .
भेटण्याकरता भेटण्यासाठी जाईन,तुला भेटण्याकरता / भेटण्यासाठी ) मी भारतात जाईन .
मिळवावे गेला,पैसे मिळवावे म्हणून तो अमेरीकेला गेला .
वापरतो,माझा भाऊ सोफा पलंग म्हणून वापरतो .
पांघरते,अनू साडी शालीसारखी पांघरते .
बोलत होते,मी भारताविषयी ( भारताच्याविषयी ) बोलत होते .
जाण्याबद्दल बोलत होते,मी भारताला जाण्याबद्दल बोलत होते .
वाटलं भेटला,मला वाटलं की देव तुझ्या रूपात मला भेटला .
भटकत होता,पोलीस दुकानदाराच्या वेषात भटकत होता .
नेमले,प्रेसिडेंटने त्याला सेक्रेटरी म्हणून नेमले .
नेमले,प्रेसिडेंटने त्याला सेक्रेटरीच्या पदावर नेमले .
,कवितेची पहिली ओळ .
,हाताचं एक बोट .
,घरातली खोली .
,घराची खोली .
,त्याच्या दोन मुली .
,त्याचा एक मुलगा .
,त्याचे काही भाऊ .
आल्या,त्याच्या मुलींपैकी ( मुलींच्यापैकी ) दोन ( मुली ) आल्या .
आले,सभासदांपैकी ( सभासदांच्यापैकी ) काही सभासद आले .
आले,शंभर विद्यार्थ्यातले पाच ( विद्यार्थी ) आले .
आले,सहा भावातले काही ( भाऊ ) आले .
,तीन / काही झाडं .
राहात नाही,त्यांच्या मुलांपैकी कोणतीहीच / कोणतीहीसुद्धा इथं राहात नाही .
गमावली नाही,त्याने थोडीसुद्धा / थोडीही सत्ता गमावली नाही .
आला नाही,त्यांच्यापैकी एकही माणून आला नाही .
घेतली,मी शंभर रूपयांना ती खुर्ची घेतली .
घेतलं,तू हे पेन कितीला घेतलं ?
,पंधरा लाखांचं घर .
,एक लाखाचे दागिने .
आहे,शिकागो इथून एकशे वीस मैल ( दूर ) आहे .
आहे,अरबाना आणि शिकागोमधे एकशे वीस मैलांचे अंतर आहे .
,तीस फूट लांब दोर .
,.
,तीन फूट रुंद कपडा .
,.
,सहा फूट ऊंच मुलगा .
,.
,नव्वद फूट खोल विहीर .
,.
,तीन फूट रूंदीचा कपडा .
,.
होता आला,( जरी तो आजारी होता तरी तो कामावर आला .
वाचूनही वाचूनसुद्धा शिकला नाही,पुस्तक वाचूनही / वाचूनसुद्धा तो काही शिकला नाही .
पिऊनही झोपून गेला,चहा पिऊनही तो झोपून गेला .
धरून आल्या होत्या,अनूला धरून आठ मुली आल्या होत्या .
आल्या,अनूसहित तीन मुली आल्या .
गेली भेटली परतली,"अनू मुंबईला गेली , मधूला भेटली आणि व परतली ."
जाऊन भेटून परतली,"अनू मुंबईला जाऊन , मधूला भेटून परतली ."
आहेत नाही,"सुधीरजवळ पैसे आहेत , पण घर नाही ."
सांगितल ऐकल नाही,"त्याला सर्वांनी सांगितल , पण त्याने ऐकल नाही ."
गेला गेला राहिला,"दिलीप बाजारात गेला , रमेश सिनेमाला गेला , पण राजू घरी राहिला ."
वाजले आला नाही,रात्रीचे बारा वाजले तरी ( पण परंतु ) तो आला नाही .
घेईल ठेवील,मधु आईच्या शुश्रूषेसाठी सुट्टी घेईल किंवा तिला हॉस्पिटलमध्ये ठेवील .
येईल,चंदू किंवा सुधा उद्यापर्यंत येईल .
गेला गेला,तो बाजारात गेला की घरी गेला ?
आला,मधु की मोहन आला ?
आहेत,भारत आणि कानडा हे मोठे देश आहेत .
आहे,राधा सुंदर आणि सुस्वभावी आहे .
झाले,काल आणि पर्वा मुंबईत दंगे झाले .
आले झोपले,मी घरी आले आणि झोपले .
,तो श्रीमंत पण मुर्ख मुलगा .
बोलतो,तो भरभर पण स्पष्ट बोलतो .
जेवला राहिला,तो जेवला पण भूकेला राहिला
ऐकल लिहिला नाही,ऐकल पण लिहिला नाही .
ऐकल नाही लिहिलं,ऐकल नाही पण लिहिलं .
नाही,सुधा पण मोहन नाही .
,अनु किंवा राधा .
नाही,सुधा नाही पण मोहन NULL .
,सुंदर किंवा / अथवा कुरूप
,हळू किंवा भराभर .
खाल्ले फेकले,त्याने आंबे खाल्ले किंवा फेकले .
,अनू किंवा कुसुम ?
,लहान की मोठा
,चुकून की मुद्दाम
गेला गेला,तो घरी गेला की सिनेमाला गेला ?
आला,"ना मधू आला , ना श्याम NULL ."
आली,माझा भाऊ किंवा बहीण आली .
आला,माझी बहीण किंवा भाऊ आला .
आले,मधू आणि राम आले .
आले,मधू आणि राम दोघे आले .
आला,मधू रामच्या बरोबर सह आला .
आला,मधू घरी रामच्या बरोबर सह आला .
आले,मधू आणि राम श्यामच्या बरोबर सह आले .
झोपलेला आहे,झोपलेला ( आणि छोटा मुलगा माझा भाऊ आहे .
करणारा आहे,तो खूप काम करणारा ( आणि हुशार माणूस आहे .
झोपणं आवडतं,त्याला संगीत आणि झोपणं आवडतं .
करणं आवडतात,तिला अभ्यास करणं आणि पुस्तकं आवडतात .
गेल्याने झाला,ह्या बातमीने आणि ती गेल्याने मधू निराश झाला .
हसून बोलली,ती हसून आणि स्पष्ट बोलली .
चालवताना करते,ती ऑफिसमधे आणि मोटार चालवताना कामाचा विचार करते .
पडून वाचताना लागली,बिछान्यावर पडून वाचताना त्याला झोप लागली .
पडून वाचताना उठून ओरडून म्हणाला,तो काल रात्री सकाळी बिछान्यावर पडून वर्तमानपत्र वाचताना एकदम उठून ओरडून म्हणाला .
बांधल विकलं गेलं,त्याने घर बांधल आणि लगेच ( ते ) विकलं गेलं .
बांधल्याबरोबर विकलं गेलं,( त्याने ) बांधल्याबरोबर ते घर विकलं गेलं .
मिळाली झाला,त्याला नोकरी मिळाली आणि ( तो ) खूष झाला .
मिळाली आवडली,त्याला नोकरी मिळाली आणि ( आवडली .
आहे,नोकरी तर बरी आहे .
दिले,त्याने पैसे तर परत दिले .
आला होता,काल तो ऑफिसमध्ये आला तर होता .
गेला होता,तो मुंबईला थोडाच गेला होता .
म्हणेल,अनूच थोडीच अस म्हणेल .
,?
गेला होता,सुरेश काल बाजारात गेला होता .
गेला,काल बाजारात गेला सुरेश .
गेला होता,"सुरेश बाजारात गेला होता , काल"
राखला,शिवाजीने मराठ्यांचा मान राखला .
होता राखला,तो शिवाजीच होता ज्याने मराठ्यांचा मान राखला .
होता राखला,तो मराठ्यांचाच मान होता जो शिवाजीने राखला .
पाहिलं होतं,जे मी काल पाहिलं ते एक सुंदर फुल होतं .
पाहिलेलं,मी काल पाहिलेलं सुंदर फुल .
आण,. ! हिरव्या रंगाची सुंदर एक साडी आण .
बसला होता,गच्चीवर राम बसला होता .
बघितलं चोरताना,बघितलं मी त्याला पैसे चोरताना .
बघितलं बघितलं चोरताना,"बघितलं , बघितलं मी त्याला पैसे चोरताना ."
संपवलं,सगळं काम संपवलं माझ्या बहिणीने .
पाहिलं,मी सागरबरोबर तिला पाहिलं .
सांगितलं जायला,मी तिला सांगितलं घरी जायला .
आले,प्रेसिडेंट माझ्या घरी आले .
आले,माझ्या घरी प्रेसिडेंट आले .
NULL,ती खूप खूप प्रेमळ
आठवतात,मला त्याच्या छोट्या छोट्या गोष्टी आठवतात .
पिऊन टाकलं,त्याने सगळच्या सगळं वरण पिऊन टाकलं .
फेकून दे,तू हे पत्र फेकून दे .
दे फेकून,तू हे पत्र दे फेकून .
करत नाही,दीपाली अभ्यास करत नाही .
नाही करत,दीपाली अभ्यास नाही करत .
उडवले,सगळेच्या सगळेच पैसे त्याने उडवले .
रडून रडून सांगत होती,अनू स्वत:च त्याला पुन्हा पुन्हा तिच गोष्ट रडून रडून सांगत होती .
करशील,तू उद्या माझ काम करशील का ?
करशील,माझ काम तू उद्या करशील का ?
करशील,माझ काम तू उद्याच करशील का ?
करशील करणार नाहीस,तू माझ काम उद्या करशील की उद्या करणार नाहीस ?
बसला होता,घराच्या छपरावर तो बसला होता .
झालं गेली नाही,"त्याची बहीण , हे बरं झालं की अमेरिकेला गेली नाही ."
आहे घेऊन गेला,"आईला , ही कालचीच गोष्ट आहे की रमेश डॉक्टरकडे घेऊन गेला ."
दिलं,तुझ घड्याळ तर मी कालच तुला परत दिलं
जाणं होतं,त्याचं नागपूरला जाणं तर आवश्यक होतं .
NULL होती,शिवाजीची औरंगजेबाशी भेट म्हणजे एक फार मोठी ऐतिहासिक घटना होती .
हसण्यामुळे निघून गेला,त्याच्या सहज हसण्यामुळे माझा राग निघून गेला .
मिळाल्यामुळे झाला,तिला नोकरी मिळाल्यामुळे त्याला आनंद झाला .
भेटला केली होती,काल भेटला ज्याची तुम्ही खूप तारीफ केली होती तो .
येईन म्हणाली,मी उद्या येईन असं ती म्हणाली .
म्हणाली येईन,ती म्हणाली की मी उद्या येईन ( असं .
म्हणाली घेईन,आई म्हणाली की पुढच्या आठवडी बाजारात मी तुझ्यासाठी छान बांगड्या घेईन .
आवडत नाही रागावणं,मला अगदी आवडत नाही त्याचं विनाकारण रागावणं .
आल्याबरोबर झाली,बाबा घरी आल्याबरोबर मुल शांत झाली .
येईपर्यंत झोपणार नाही,अनु परत येईपर्यंत मी झोपणार नाही .
येताच पळून गेला,तो घरात येताच चोर पळून गेला .
उघडता पळून गेली,त्याने दार उघडता क्षणीच ती पळून गेली .
सांगेल कर,तो जस सांगेल तस काम कर .
म्हणत करतो,तो गाणी म्हणत काम करतो .
हसून म्हणाला,तो हसून म्हणाला .
बोलता करतो,तो न बोलता काम करतो .
समजून म्हणाला,माझ बोलण न समजून तो म्हणाला .
भेटण्यासाठी भेटण्याकरता गेलो,मी मोहनला भेटण्यासाठी / भेटण्याकरता मुंबईला गेलो .
भेटायला गेलो,मी मोहनला भेटायला मुंबईला गेलो .
शिकण्यासाठी पाठवलं,मी राहुलला शिकण्यासाठी बॉस्टनला पाठवलं .
भेटावे गेलो,अनुला भेटावे म्हणून मी शिकागोला गेलो .
आहे डोकावून पहात होता,मीता घरात आहे का म्हणून तो डोकावून पहात होता .
राहावी बांधल,मुल आनंदात राहावी म्हणून मी घर बांधल .
आली नाही आहे,"मीता कामावर आली नाही , कारण ती आजारी आहे ."
आली झाला,"मुलगी घरी आली , म्हणून आईला आनंद झाला ."
आल्याने आल्यामुळे झाला,मधु आल्याने / आल्यामुळे मला खूप आनंद झाला .
घेत राहिल्याने राहिल्यामुळे वाटले,औषध घेत राहिल्याने / राहिल्यामुळे त्याला बरे वाटले .
येणार असल्यामुळे झाला आहे,गाडी येणार / असल्यामुळे रस्ता बंद झाला आहे .
करण्याने करण्यामुळे मिळाल,( त्याच्या ) सतत प्रयत्न करण्याने / करण्यामुळे त्याला यश मिळाल .
चालून थकला,सतत चालून तो थकला .
बोलता बोलता थकून जाते,मी दिवसभर बोलता बोलता थकून जाते .
झाला आल,या वर्षी पाऊस चांगला झाला आणि पीक चांगल आल .
केला होईल,"जर त्याने अभ्यास केला , तर तो पास होईल ."
करेल होईल,"जर तो अभ्यास करेल , तर तो पास होईल ."
आल्यास येईल,मोहन आल्यास मधुही येईल .
बोलत असल्यास राहते,तो बोलत असल्यास मी चूप राहते .
येणार असल्यास थांबीन,मीता इथ येणार असल्यास मी इथ थांबीन .
गेल्यासारखा भेटशील होईल,शिकागोला गेल्यासारखा मनूला भेटशील तर बर होईल .
आला नाही थांबणार नाही,"जर तो उद्यापर्यंत आला नाही , तर मी त्याच्यासाठी थांबणार नाही ."
आला नसता गेलो नसतो,"जर तो आला नसता , तर मी सिनेमाला गेलो नसतो ."
येणार नसेल येणार नाही,"जर तो उद्या येणार नसेल , तर मीदेखील येणार नाही ."
विचारल्याशिवाय देणार नाही,त्याने विचारल्याशिवाय त्याला मी ही बातमी देणार नाही .
भेटला असता सांगितली असती,अमित मला भेटला असता तर मी त्याला ही बातमी सांगितली असती .
बोलावल असल जाणार नाही,"जरी त्याने मला बोलावल असल , तरी मी जाणार नाही ."
केला येणार नाही,"जरी उमाने आग्रह केला , तरी मी येणार नाही ."
नाहीत आहे,"जरी त्याच्याजवळ खूप पैसे नाहीत , तरी तो खर्चिक आहे ."
पडला आल,"ह्यावर्षी चांगला पाऊस पडला , म्हणून / त्यामुळे पीक चांगल आल ."
झोपण्यापेक्षा,घरी झोपण्यापेक्षा सिनेमाला जाण बर
झाला झाला असता झाल असत,"अजित डाक्टर झाला , त्यापेक्षा तो शिक्षक झाला असता तर बर झाल असत ."
आहे,मोहनपेक्षा सुधा लहान आहे .
वाचण्यापेक्षा आवडत,त्याच्या वाचण्यापेक्षा मला गाण आवडत .
मिळतात मिळतात,"जितके / जेवढे पैसे मला मिळतात , तितके / तेवढे अनुलाही मिळतात ."
मिळतात,अनुला माझ्या बरोबरीने पैसे मिळतात .
मिळतात,"जितके / जेवढे मला , तितके / तेवढे अनुलाही मिळतात ."
समजली जाते,नर्मदा नदी गंगेएवढी / इतकी पवित्र समजली जाते .
आहे,मधु अनुसारखा प्रामाणिक आहे .
आहेत,मधू आणि दिनू सारखेच हुशार आहेत .
आहेत,ते इथे आहेत .
पाठवलेली आहे,तू पाठवलेली साडी सुरेख आहे .
दिलेली आली,त्याने आमंत्रण पत्रिका दिलेली सगळी माणस लग्नाला आली .
राहात असलेल आहे,मी राहात असलेल घर खूप आहे .
जन्मलेल्या मिळाला,रघू जन्मलेल्या वर्षी वडिलांना खूप पैसा मिळाला .
लिहिलेली आहे,मी पत्र लिहिलेली पेन्सिल माडीवरच्या कपाटात आहे .
आहे म्हणाला आहे,जी गाडी सुंदर आहे अस तो म्हणाला तो टोयोटा क्रेसिदा आहे .
सांगितले विकले आहे,"जे घर अनुने मला सांगितले की मधुने विकले , ते प्रताप नगरमधे आहे ."
आहे दिले राहते,ज्या मुलीला ही बातमी खरी आहे की मी पैसे दिले ती नागपुरला राहते .
आहे आहे आहे,ज्या मुलापेक्षा मोहन प्रामाणिक आहे यावर माझा विश्वास आहे तो मुलगा आता जेलमधे आहे .
चढायला भितात आहे,"जो पर्वत चढायला सगळे भितात , तो पर्वत आमच्या गावाजवळ आहे ."
जाताना म्हणत असू,"ज्या शेताला जाताना आम्ही मैत्रीणी गाणी म्हणत असू , ते शेत बाबांनी विकल ."
गेल्याच कळल आहे,"ज्या गावाला मधु गेल्याच मला कळल , ते गाव फार आहे ."
पिकले सांगितलेले विकत घेतले,रामने पिकले सांगितलेले आंबे आम्ही विकत घेतले .
सांगायला केलेली होती,रामने सांगायला सुरुवात केलेली गोष्ट मनोरंजक होती .
आलेल्या शोधून शोधल्यावर सापडलेल आहे,काल मुंबईहून आलेल्या माणसाने खूप शोधून / शोधल्यावर सापडलेल घर एका छोट्या गल्लीत आहे .
झालेल्या आवडत,आईला घटस्फोट झालेल्या मुलीच आवडत
येण झाल,रात्री उशीरा परत येण मायलेकींच्या भांडणाच कारण झाल .
मिळाले सांगितलेला राहतो,रामने पंधरा हजार रुपये मिळाले अशी बातमी सांगितलेला मुलगा इथ राहतो .
मिळाले सांगितली राहतो,"रामने ज्याला पंधरा हजार रुपये मिळाले अशी बातमी सांगितली , तो मुलगा इथ राहतो ."
मिळाले सांगितली राहतो,"रामने पंधरा हजार रुपये मिळाले अशी बातमी ज्याला सांगितली , तो मुलगा इथ राहतो ."
आहे आहे,"ज्याच्या घरी पार्टी आहे , तो माझा मित्र आहे ."
राहते आहे,"त्याची जी बहीण अमरावतीला राहते , ती माझी मैत्रीण आहे ."
पाठवलेल आहे,तुझ माझ्या वाढदिवसाला पाठवलेल पत्र खूप आपुलकीच आहे .
असलेला,शरीरात ताकद असलेला मुलगा .
विकते आहे,"जी मुलगी आंबे विकते , ती माझी शेजारीण आहे ."
विकणारी आहे,आंबे विकणारी मुलगी माझी शेजारीण आहे .
विकणारी आहे आहेत,"जे आंबे विकणारी मुलगी माझी शेजारीण आहे , ते आंबे गोड आहेत ."
होत लिहिल होत,"जे पत्र आणि पेन टेबलावर होत , ते मी लिहिल होत ."
मिळाल आहे,ज्याला आणी मला बक्षिस मिळाल तो मुलगा अतिशय हुशार आहे .
येण आवडत नाही आहे,"ज्याच आणि माझ येण तिला आवडत नाही , तो माझा भाऊ आहे"
आहे लिहिल आहे,"जे पत्र आणि पुस्तल टेबलावर आहे , ते पत्र मी लिहिल आहे ."
धुतले म्हटली,अनुने कपडे धुतले आणि गाणी म्हटली .
बघायला बघायला गेला,मधु सर्कस बघायला NULL आणि राम सिनेमा बघायला गेला .
असते गाते,"जेव्हा ती आनंदी असते , तेव्हा ती गाते ."
राहायला लागला झाली,"जेव्हापासून तो इथ राहायला लागला , आमच्या आळीतली शांतता नष्ट झाली ."
शिरला पळून गेला,"जसा पोलीस घरात शिरला , चोर पळून गेला ."
येत नाही जेवणार नाही,"जोपर्यंत तो परत येत नाही , मी जेवणार नाही ."
करतो गातो,"जेव्हा तो दाढी करतो , तो गातो ."
गाते असते,"ती गाते , जेव्हा ती आनंदी असते ."
आला झाली होती,"तो घरी आला , तेव्हा रात्र झाली होती ."
करताना बोलतो,तो काम करताना बोलतो .
येऊन झाले,त्याला इथ येऊन खूप दिवस झाले .
उचलून ठेवली,मधुने पुस्तक उचलून कपाटात ठेवली .
गेला असताना झाली,राम मुंबईला गेला असताना त्याच्या घरी चोरी झाली .
वाचता वाचता खात होता,पुस्तक वाचता वाचता तो शेंगदाणे खात होता .
आल्याला झाला,त्याला इथ आल्याला एक महिना झाला .
आल्यापासून आहे,इथ आल्यापासून तो अगदी खूश आहे .
केल्यावर गेला,काम केल्यावर तो घरी गेला .
आल्याबरोबर खेळते,घरी आल्याबरोबर आई माझ्याशी खेळते .
आल्यापासून,मोहन इथ आल्यापासून सुधा अगदी खूश आहे .
आल्यावर जेवतो,मीना घरी आल्यावर मी जेवतो .
आहे,नैसर्गिक सौंदर्याने युक्त शिमला हिमाचल प्रदेशाचा शिरपेच आहे .
आहे,शिमला पर्यटकांसाठी एक दिव्य अनुभव आहे .
शोधले नव्हते,१८१९मध्ये जेंव्हा इंग्रजांनी शिमला शोधले तेंव्हा येथे उंचच उंच देवदार आणि चीड वृक्षांशिवाय काहीही नव्हते .
वसवले होते,इंग्रजांनी शिमला वसवले आणि १८६४ ते १९३९पर्यंत हे शहर कलकत्त्यातील उन्हापासून संरक्षण म्हणून इंग्रजांची हिवाळ्यातील राजधानी होते .
जोडले,स्वतःच्या सोयीसाठी इंग्रजांनी शिमल्याला १९०३मध्येच रेल्वेमार्गाने संपूर्ण देशाला जोडले .
झाला होता,देश स्वतंत्र झाला तेव्हा शिमला पंजाब राज्याचा भाग होता .
,१९६६मध्ये याला भारत सरकारने हिमाचल प्रदेशाची राजधानी म्हणून घोषित केले .
असल्यामुळे आहे,समुद्र सपाटीपासून २१५९ मीटर उंचीवर असल्यामुळे शिमला थंड हवेचे शहर आहे .
वसलेले बनले आहे,लांब आणि रुंद अशा अर्धचंद्राकार पहाडावर वसलेले शिमला आज अतिशय दाट लोकवस्तीचे शहर बनले आहे .
ठरवते,शिमल्यातील आरोग्यवर्धक प्राणवायू आणि हिमालयाच्या आजूबाजूची रचना याला इतर पर्यटन स्थानांपासून भिन्न ठरवते .
बनलेल्या गेलेल्या आहे,गुंतवणूक काळाच्या दरम्यान बनलेल्या शिमलाला शांततेच्या शोधात गेलेल्या लोकांसाठी स्वर्गच आहे .
पसरला आहे,शिमलाचा रिजप्रदेश दोन मुख्य रस्त्यांबरोबर १२ किलोमीटर लांब पसरला आहे .
जायचा जातो,"दिल्ली , पंजाब आणि उत्तरप्रदेशातून शिमलाला जायचा रस्ता चंदीगढमार्गे जातो ."
जातो घेतात,"छोटा मार्ग देवदार , अक्रोड , पाईन , जरदाळूच्या वृक्षांमधून जातो जेथे पर्यटक निसर्गसौंदर्याचा पूर्ण लाभ घेतात ."
पाहाण्यासाठी करतात,शिमल्याचे निसर्गसौंदर्य पाहाण्यासाठी पर्यटक कालकाच्या छोट्या मार्गाचा वापर करतात .
आहे आहे दिसून येते,शिमलामध्ये खरेदीसाठी हब मॉल आहे जो रिज भागात आहे आणि येथे पर्यटकांची गर्दी दिसून येते .
असतो,शिमल्यातील रिज आणि माल रस्त्याचा भाग पर्यटकांच्या वर्दळीत मग्न असतो .
वापरास असल्याने निरखत करतात,माल रस्त्यावर वाहन वापरास बंदी असल्याने पर्यटक पायीच शिमल्याचे सौंदर्य निरखत खरेदी करतात .
बांधले,शिमला येथील मसीहा चर्च १८४६ ते १८५७ दरम्यान ११ वर्षात बांधले .
आहे,शिमला येथील मसीहा चर्च प्रसिद्ध ऐतिहासिक आणि उत्तरभारतातील दुसरे प्राचीन चर्च आहे .
आहे,जगातील सर्वात प्राचीन नाट्यगृहांमध्ये शिमला येथील गेयटी नाट्यगृह माल रस्त्यावर आहे .
जाण्यासाठी आहे,जाखू शिखरावर जाण्यासाठी स्कॅंडल पॉइंट पर्यटकांसाठी एक थांबा आहे .
केले जाते,"रिजवरील या मैदानात नेहमी ग्रीष्म उत्सव , राजकीय समारोह , चित्रपटांचे छायाचित्रण केले जाते ."
आहे,जाखू शिखर शिमला येथील सगळ्यात उंच पर्वत शिखर आहे .
असलेला आहे आहे,शिमल्यापासून २ किलोमीटर अंतरावर आणि ८ हजार फूट उंचीवर असलेला जाखू जिल्हा देवदारच्या उंच वृक्षांसाठी प्रसिद्ध आहे तर निसर्ग प्रेमींसाठी उपयुक्त स्थान आहे .
केलेले असते,स्कॅंडल पॉइंटच्या दिशेला २ किलोमीटर पुढे १९४७ साली स्थापन केलेले राज्य संग्रहालय दिवसभर चालू असते .
केल्या आहेत,राझ्य संग्रहालयात जवळजवळ ९ हजार वस्तू संग्रहित केल्या आहेत .
आहे,"येथे हिमालयातील प्राचीन , दुर्लभ आणि कलात्मक वस्तूंचा संग्रह आहे ."
ठेवण्यात आलेली आहे,"येथे ठेवण्यात आलेली चित्रे , नक्षीकाम आणि माणसाच्या उंचीच्या मूर्ती पर्यटकांचे आकर्षण - केंद्र आहे ."
आहे,संग्रहालय शिमल्याहून ६७ किलोमीटर अंतरावर आहे .
आहे,चाडविक धबधबा शिमल्याहून ६७ किलोमीटर अंतरावर आहे .
असणारे आहे,शिमल्याहून ५ किलोमीटर अंतरावर असणारे समर हिल हे एक सुंदर ठिकाण आहे .
असणारे आहे,६५०० फूट उंचीवर असणारे समर हिल स्थळ हिमाचल प्रदेश विश्वविद्यालयामुळेही प्रसिद्ध आहे .
आहे,शिमल्याहून १८ किलोमीटर अंतरावर असणारे इंदिरा हॉलिडे होम देवदाराच्या जंगलांमधील एक चांगले पर्यटनस्थळ आहे .
आहे,इंदिरा हॉलिडे होम एक लहानसे प्राणी संग्रहालय आहे .
येऊन घेता येतो,याक आणि टट्टूस्वारीचा आनंदही इंदिरा हॉलिडे होम येथे येऊन घेता येतो .
असलेले आहे,समुद्र सपाटीपासून २२५० मीटर उंचीवर असलेले चैल शिमल्याहून ६५ किलोमीटर लांब आहे .
वसविले होते,चैलसारख्या शानदार पर्यटनस्थळाला पटियाळा राज्याचा राजा भूपेंद्रसिंहाने आपल्या ग्रीष्मकालीन पर्यटनस्थळाच्या रूपात वसविले होते .
केले आहे,चैल महालाला सरकारी संपत्ती म्हणून घोषित केले आहे .
आहे,शिमल्याचे वन्यजीव अभयारण्य पाहण्यासारखे आहे .
असणारे जाण्याच्या आहे,शिमल्यापासून १६ किलोमीटर अंतरावर असणारे कुफरी चैलला जाण्याच्या मार्गावर आहे .
आहे,कुफरी हे सुंदर ठिकाण बर्फाच्या खेळांसाठी आणि नैसर्गिक देखाव्यांसाठी प्रसिद्ध आहे .
भरलेले आहेत घेतात,"कुफरी येथील उतार मऊ गवत आणि नैसर्गिक फुलांनी भरलेले आहेत , ज्यांचा आनंद पर्यटक भरपूर घेतात ."
आहे विस्तारलेले आहे,"कुफरी येथे बटाटा संशोधन केंद्र आहे , तसेच २० हेक्टर परिसरात विस्तारलेले प्राणी संग्रहालयसुद्धा पर्यटकांसाठी आकर्षणाचा विषय आहे ."
ठेवले आहे,कुफरीच्या प्राणी संग्रहालयात १४० जंगली जनावरांना ठेवले आहे .
आहेत,"तिबेटी कोल्हा , ब्राउन बियर , बार्किंग डियर , याक , काळे अस्वल , चित्ता इत्यादी या जनावरांमध्ये आहेत ."
आहे,शिमल्यापासून २३ किलोमीटर दूर नालदेहरार गोल्फ मैदान अतिशय प्रसिद्ध आहे .
असणार्‍या जाण्याकरिता आहे,९ छिद्रे असणार्‍या या गोल्फ मैदानाला जाण्याकरिता नियमित बससेवा आहे .
बांधलेले मारण्यासाठी आहे,"कोनीफर्स , विशाल देवदारांमध्ये बांधलेले हे गोल्फ मैदान फेरफटका मारण्यासाठी अतिशय उत्तम ठिकाण आहे ."
थांबायचे असेल थांबू शकतात,कोनीफर्स येथे पर्यटकांना थांबायचे असेल तर ते थांबू शकतात .
आहे,हिंदू धर्मामध्ये तीर्थक्षेत्रांचे खूप महत्त्व आहे .
आहे आहे,तसे तर प्रत्येक तीर्थ महत्त्वाचे आणि मुख्य आहे पण सात स्थानांचे महत्त्व आणि मान्यता मोठी आहे .
वर्णिलेली आहेत,ही सात धर्मस्थळे सात नगरी वा सप्तपुरींच्या रूपात ग्रंथांमध्ये वर्णिलेली आहेत .
म्हटले गेले आहे देणारे ठरते,असे म्हटले गेले आहे की चातुर्मासामध्ये या सप्तपुरींचे दर्शन मोक्ष देणारे ठरते .
आहे,याचे नाव बनारस अथवा वाराणसी आहे .
आहे,गंगा किनार्‍यावर ही भगवान शंकराची प्रसिद्ध पुरी आहे .
जाणार्‍या आहे,मुगलसरायहून अमृतसर तसेच डेहराडूनला जाणार्‍या मुख्य रेल्वे मार्गावर मुगलसराय स्थानकापासून ७ मैल अंतरावर काशी आणि त्याच्या पुढे चार मैल बनारस छावणी स्थानक आहे .
जातो,अलाहाबादच्या प्रयाग स्थानकापासून एक सरळ मार्ग काशीहून बनारस छावणीपर्यंत जातो .
जातो,ईशान्य रेल्वेचा एक मार्ग भटनीहून आणि दुसरा मार्ग छपराहून अलाहाबाद शहरापर्यंत जातो .
जाऊ शकता,या रस्त्याने बनारस शहराहून छावणीला जाऊ शकता .
करणारी सोडून करते,पतितांना पावन करणारी गंगा हरिद्वारमध्ये पर्वतीय प्रदेश सोडून समतल प्रदेशात प्रवेश करते .
म्हटले जाते,यासाठी हरिद्वारला गंगाद्वार असेही म्हटले जाते .
होणार्‍या होते,हरिद्वारमध्ये रोज संध्याकाळी होणार्‍या गंगामातेच्या आरतीवेळेस श्रद्धाळूंची गर्दी होते .
तरंगणार्‍या भरते,गंगानदीमध्ये तरंगणार्‍या दिव्यांचे दृश्य मनात भरते .
जाणार्‍या आहे,उत्तर रेल्वेच्या मुगलसरायहून अमृतसरला जाणार्‍या मुख्य मार्गावर स्थानक आहे .
गेला आहे,लक्सर येथून एक मार्ग हरिद्वारला गेला आहे .
केली,प्राचीन काळी प्रजापिता ब्रह्माने कांचीमध्ये माता भगवतीच्या दर्शनासाठी कठोर तपस्या केली होती .
घेऊन झाली होती,तेंव्हा महालक्ष्मी हातात कमळ घेऊन त्यांच्या समोर प्रकट झाली होती .
जाणार्‍या आहे,दक्षिण रेल्वेच्या चेन्नई स्थानकापासून धनुष्कोटीला जाणार्‍या मुख्य मार्गावर चेन्नईपासून ३५ मैल दूर चेंगलपट स्थानक आहे .
जातो,चेंगलपट स्थानकाहून एक मार्ग अरकोनम येथे जातो .
जाणार्‍या आहे,चेंगलपट स्थानकाहून अरकोनम येथे जाणार्‍या मार्गावर कांजीवरम स्थानक आहे .
आहे आहे,स्थानकाचे नाव कांजीवरम जरुर आहे पण नगराचे नाव कांचीपुरम आहे .
आहे,अयोध्या भगवान श्रीरामाच्या अवताराची पवित्र भूमी आहे .
आहे,अयोध्या पवित्र शरयू नदीच्या किनार्‍यावर आहे .
आहे,उत्तर रेल्वेच्या मुगलसराय - लखनऊ मार्गावर मुगलसराय स्थानकाहून १२८ मैल दूर अयोध्या स्थानक आहे .
वसलेली करणारी आहे,शिप्रा अथवा क्षिप्रा नदीच्या किनार्‍यावर वसलेली महाकालाची ही उज्जैन नगरी पतितांना पावन करणारी आहे .
म्हणतात केल्यावर राहत नाही,असे म्हणतात की उज्जैनमध्ये महाकालीला नमस्कार केल्यावर मृत्यूची चिंता राहत नाही .
जातो,मध्य रेल्वेच्या मुंबई - भोपाळ - दिल्ली मार्गावर भोपाळ स्थानकाहून एक मार्ग उज्जैनला जातो .
गेला आहे,पश्चिम रेल्वेच्या मुंबई - कोटा - दिल्ली मार्गावर नागदा स्थानकापासून एक मोठा मार्ग उज्जैनला गेला आहे .
उल्लेखिलेल्या गेला आहे,वर उल्लेखिलेल्या मार्गावर महू स्थानकाहून एक मार्ग उज्जैनला गेला आहे .
आहे,द्वारका चार धामांमध्ये एक धाम आहे .
वसवले होते,भगवान कृष्णाने हिला समुद्राच्या मधोमध विशेष प्रकारे वसवले होते .
असलेले आहे,पश्चिम रेल्वेच्या सुरेंद्रनगर ओखा पोर्ट मार्गावर असलेले हे नगर समुद्र किनार्‍यावरील स्थानक आहे .
असलेले आहे,यमुनेच्या किनारी भगवान कृष्णाची अवतार भूमी असलेले पवित्र नगर मथुरा आहे .
जाणार्‍या आहे,पूर्वॊत्तर रेल्वेच्या आग्रा फोर्टहून गोरखपुरला जाणार्‍या मार्गावर तसेच पश्चिम रेल्वेच्या मुंबई - कोटा - दिल्ली मार्गावर मथुरा स्थानक आहे .
आहे,गढमुक्तेश्वर हिंदूंचे पवित्र तीर्थ आहे .
चला,चला गढमुक्तेश्वरच्या गंगेच्या मेळ्याला .
करणार्‍या भरणार्‍या आहे,गाजियाबाद जिल्ह्यातील गढमुक्तेश्वरमध्ये पतितांना पावन करणार्‍या गंगेच्या किनारी दरवर्षी कार्तिक पौर्णिमेच्या वेळी भरणार्‍या उत्तर भारतातील प्रसिद्ध आणि प्राचीन धार्मिक मेळ्याचा इतिहास सुमारे पाच हजार वर्ष जुना आहे .
झाली आहे,यावेळीही गढमुक्तेश्वरमध्ये मेळ्याची खूप गडबड आणि मुख्य स्नानासाठी श्रद्धाळूंची खूप गर्दी झाली आहे .
आहे,मुख्य स्नान १३ नोव्हेंबरला आहे .
सांगितले जाते पाहून झाले,"गढमुक्तेश्वरविषयी असे सांगितले जाते की महाभारताच्या विनाशकारी युद्धानंतर योगीराज श्रीकृष्ण , धर्मराज युधिष्ठिर आणि अर्जुन यांचे मन युद्धाची भीषणता आणि नरसंहार पाहून अत्यंत विषण्ण झाले ."
पडले मारल्या गेलेल्या मिळण्यासाठी केला पाहिजे,"ते या विचारात पडले की युद्धात मारल्या गेलेल्या असंख्य कुटुंबांच्या , बंधूंच्या , निरागस लोकांच्या आत्म्याला शांती मिळण्यासाठी कोणता उपाय अथवा संस्कार केला पाहिजे ."
घेतला,तेव्हा सर्वांनी एकमताने निर्णय घेतला .
केल्या गेलेल्या करण्यामुळे केल्याने होतील,"खांडवी वनात भगवान परशुरामाकडून स्थापन केल्या गेलेल्या शिववल्लभपुर नामक स्थानावर मुक्तेश्वर महादेवाची पूजा , यज्ञ तसेच पवित्र गंगेत स्नान करण्यामुळे व पिंडदान केल्याने सर्व संस्कार पूर्ण होतील ."
ठेवा ओळखले जाते,लक्षात ठेवा की शिववल्लभपुरच आता गढमुक्तेश्वर नावाने ओळखले जाते .
केला होता,भगवान रामाचे पूर्वज महाराज शिबी यांनी आपला वानप्रस्थ गढमुक्तेश्वरमध्ये व्यतीत केला होता .
केली होती,महाराज शिबींनी भगवान परशुरामाकडून येथे शिवमंदिर स्थापना केली होती .
होते,त्यावेळी गढमुक्तेश्वर वल्लभ संप्रदायाचे मुख्य केंद्र होते .
पडले,गढमुक्तेश्वराचे नाव शिववल्लभपुर पडले .
करून उडत होते,होवर आणि मार्श हैरियरसारखे शिकारी पक्षी पाण्याच्या पृष्ठभागाच्या काही उंचीवर आपल्या तीक्ष्ण नजरेने आणि धारदार पंजांनी प्रहार करून उडत होते .
पडत होती तुटून पडत दाबून घेत होते,ज्याक्षणी एखाद्या शिकारीवर त्यांची नजर पडत होती ते वीजेच्या वेगाने त्यांच्यावर तुटून पडत आणि त्यांना धारदार पंजामध्ये दाबून घेत होते .
पाहायला मिळाला,येथे पलास फिशसारख्या दुर्लभ पक्ष्यांचा थवासुद्धा पाहायला मिळाला .
दिसले,लांबूनच आम्हाला पायरटन बेटावरील लाइट हाउस दिसले .
भरलेला अनुभवला,जवळजवळ दोन तास आम्ही विलक्षण अनुभवांनी भरलेला हा प्रवास अनुभवला .
ओढलेल्या फिरताना पडतील,सोनेरी वाळूचे आवरण ओढलेल्या ह्या बेटांच्या किनार्‍यांवर तुम्हाला असंख्य खेकडे जमिनीवर फिरताना दृष्टीस पडतील .
पाहण्यासाठी समजण्यासाठी असणे आहे,पायरटन बेटाच्या नैसर्गिक विविधतेला पाहण्यासाठी आणि समजण्यासाठी एक मार्गदर्शक बरोबर असणे आवश्यक आहे .
आहे,पायरटन बेटाच्या जवळचे विमानतळ सात किलोमीटरच्या अंतरावर जामनगरमध्ये आहे .
आहे,पायरटन बेटाच्या जवळचे रेल्वे स्टेशन जामनगर आणि ९० किलोमीटर अंतरावर राजकोट आहे .
जाण्याचा आहे,पायरटनला जाण्याचा सर्वात चांगला काळ अक्टोबर ते एप्रिलचा मध्य आहे .
आली झाली,समुद्राच्या पृष्ठभागावर जशी स्थिरता आली अर्थात लो टाइडची स्थिती उत्पन्न झाली .
पाहण्यासाठी निघालो,आम्ही फॉरेस्ट डिपार्टमेंटचे मार्गदर्शक शीलू भाईबरोबर पाण्यातील जीवनाचे अनोखे दृश्य पाहण्यासाठी निघालो .
जाणे पाहायला मिळाल्या,इथल्या स्वच्छ पाण्यामध्ये कोण जाणे प्रवाळांच्या खडकांच्या कितीतरी शृंखला पाहायला मिळाल्या .
पाहून वाटत होते आहे,ह्या खडकांना पाहून असे वाटत होते की जणु काही अनमोल रत्नांचे भांडार आहे .
करणार्‍या निभावते होणार्‍या होत जाते,""" खरे म्हणजे आश्चर्यचकित करणार्‍या खडकांची ही शॄंखला सूक्ष्मदर्शी जीवांच्या सुरक्षा कवचाची भूमिका निभावते , पाण्याचा मध्यभाग आणि प्रकाशाच्या कमी होणार्‍या प्रकाशाबरोबर ही शॄंखला आणखी सुंदर आणि चित्रमय होत जाते . """
पडली होता,सर्वात पहिला समुद्री जीव ज्याच्यावर आमची दृष्टी पडली तो होता ऑक्टोपस .
झाली होती पाहिले आहे केले,कदाचित त्याला ह्या गोष्टीची जाणीव झाली होती की आम्ही त्याला पाहिले आहे आणि एखाद्या सरड्याप्रमाणे त्याने स्वतःला खडकाच्या रंगात धारण केले .
पाहत होतो,प्रथमच आम्ही एखाद्या समुद्री जीवाला इतक्या जवळून पाहत होतो .
होती,त्याच्या शरीराच्या पृष्ठभागावर अनेक लहान - लहान छिद्रे होती .
पकडतो,ज्यामुळे तो आपल्या शिकारीला मजबूतीने आपल्या पंजात घट्ट पकडतो .
आहे मिसळू शकतात,ह्या मायावी जीवाची विशेषता आहे की हे स्वतःला वातावरणाच्या अनुकूल विविध रंगात मिसळू शकतात .
सोडले सोडला झाला,""" ज्याक्षणी शीलू भाईने त्याला मोकळे सोडले , त्याने काळ्या रंगाचा प्रवाही पदार्थ पाण्यात सोडला आणि धुराप्रमाणे अदृश्य झाला . """
आहेत करण्यासाठी करतात होण्यापासून वाचण्यासाठी,समुद्रात असे आणखीसुद्धा काही जीव आहेत जे आपल्या अद्भुत क्षमतेचा प्रयोग एकतर शिकार करण्यासाठी करतात किंवा शिकार होण्यापासून वाचण्यासाठी NULL .
येताच करू शकतो,तारा मासा शिकार्‍याच्या तावडीत येताच आपल्या बाहूंना शरीरापासून वेगळे करू शकतो .
करू शकतो,पप्फर नावाचा मासा तर आपल्या शरीराला फुग्यासारखे आपल्या वास्तविक आकारापेक्षा तिप्पट मोठे करू शकतो .
बघून होऊ शकतो आहे,ह्याला बघून कोणालाही हा भ्रम होऊ शकतो की हा एक शक्तिशाली मोठा मासा आहे .
पाहणे करणारे होते,येथे उपस्थित खेकड्यांचे विविध प्रकार पाहणे रोमांचित करणारे दृश्य होते .
झाकलेला होता दिली,""" ब्लू नेप्टयून , रेड कोरलशिवाय काहींच्या शरीराचा वरील भाग काटेदार केसांनी झाकलेला होता , ज्याला शीलू भाईने वूल्फ क्रैबची संज्ञा दिली . """
झाली,काही वेळातच आमची भेट तारा मासा ( स्टार फिश ) आणि पप्फर माश्याशीसुद्धा झाली .
उचलले फुगला,जेव्हा शीलूने पप्फरला आपल्या हातात उचलले तो एखाद्या फुग्यासारखा फुगला .
आहे,हा खरोखरच बचावाचा एक परिणामकारक प्रकार आहे .
आहे आहे मिचकावू शकतात,ह्या माश्याबद्दल एक आणखी चित्तवेधक तथ्य हे आहे की पफ्फर त्या माशांपैकी एक आहे जे आपल्या पापण्या मिचकावू शकतात .
आहेत वाटतात,""" एका वेगळ्या प्रकारचा ऑक्टोपस , जेली फिश , रेड कोरल आहेत जे खूप आकर्षक वाटतात . """
पडतात ठेवतात,बंदरावर पाणकावळ्यासहित अनेक मोहक आणि अद्वितीय पक्षी दृष्टीस पडतात जे वातावरणाला कंपनात्मक ठेवतात .
राहणार्‍या पाहण्यासाठी उतरावे लागेल,पाण्याच्या आत राहणार्‍या ह्या जीवांना पाहण्यासाठी तुम्हाला दोन किंवा तीन फूट खोल पाण्यात उतरावे लागेल .
दिले पाहिजे घातले पाहिजे राहणार्‍या ठेवू शकतात,म्हणून प्रवाश्यांनी ह्या गोष्टीकडे विशेष लक्ष दिले पाहिजे की त्यांनी असे बूट घातले पाहिजे की जे त्यांना पाण्याच्या आत राहणार्‍या विषारी जीवांपासून सुरक्षित ठेवू शकतात .
मोहून घेतले,समुद्राच्या ह्या स्वच्छ पाण्यात रंगीबेरंगी सी-लिली आणि सी-पेनच्या समूहाने आमचे मन मोहून घेतले .
दिसणारे नाही आहे,खरे म्हणजे मध्यभागी एखाद्या उपवनासारखे दिसणारे हे सुंदर दृश्य एखाद्या वनस्पतीचे नाही वास्तविक समुद्री जीवांचा कळप आहे .
करून बनवतात,जे माशांना आणि इतर लहान जीवांना आपल्याचकडे आकर्षित करून त्यांना आपली शिकार बनवतात .
मावळू लागला आलो,जसाजसा दिवस मावळू लागला आम्ही परत बेटावर आलो .
आहे येऊन पडतात,शहराच्या कोलाहल आणि धावपळीच्या आयुष्यापासून लांब ह्या शांत बेटावर एक बंदरसुद्धा आहे जेथे कधीकधी कधी काही स्थानिक लोक येऊन नमाज पडतात .
आहे येण्याआधीच केली पाहिजे,ह्या बेटावर ना कुठे जेवणाची योग्य सोय आहे आणि ना पिण्याच्या पाण्याची म्हणून पर्यटकांना येथे येण्याआधीच पाणी आणि जेवणाची योग्य व्यवस्था केली पाहिजे .
जातात घालवण्याचा घेतला मिळाली,सर्व पर्यटक संध्याकाळपर्यंत परत जातात पण आम्ही येथे रात्र घालवण्याचा निर्णय घेतला आणि त्याची परवानगीसुद्धा मिळाली .
मावळत्या पडते खुलून निघते,क्षितिजाच्या मागे मावळत्या सूर्याची लाली जेव्हा ह्या बेटावर पडते तेव्हा येथील नैसर्गिक सौंदर्य खुलून निघते .
ऐकू येतो,रात्रीच्या अंधारात ह्या शांत बेटावर केवळ लाटांचा हर्षध्वनी ऐकू येतो .
परतताना पाहिले,बेटावरून परतताना क्रमाने आम्ही मैनग्रोववर पाणकावळ्याला पाहिले .
पाहून वाटत होते करत आहेत,समुद्री काकच्या एका मोठ्या थव्याला पाहून असे वाटत होते की ते आमचा पाठलाग करत आहेत .
उडाली करणारे होते,पक्ष्यांच्या चिवचिवाटाने जेव्हा आमची झोप उडाली तेव्हा येथील दृश्य खरोखरच मंत्रमुग्ध करणारे होते .
उडणार्‍या पाहून वाटत होते बनवत आहेत,आकाशात उडणार्‍या पक्ष्यांना पाहून असे वाटत होते की ते जणु अनेक प्रकारच्या आकृत्या बनवत आहेत .
असाल दिसणार्‍या पाहू शकता आहे,जर तुम्ही भाग्यवान असाल तर सीलसारख्या दिसणार्‍या ड्गोंग नावाच्या एका स्तनधारी जीवाला पाहू शकता जो आज लुप्त होण्याजवळ आहे .
नाही झाला आहे,पुरीमध्ये जगन्नाथाच्या मंदिरा व्यतिरिक्त जवळपासच्या क्षेत्रांमध्ये खूप अधिक दर्शनीय काही खास नाही परंतु येथे विविध ललितकला आणि हस्तव्यवसाय ह्यांचा व्यापक विकास झाला आहे .
आहे,येथील गीतगोविन्दमवर आधारित ओडिसी नृत्य पूर्णपणे जगन्नाथला समर्पित आहे .
सजवलेले बनलेली केली जाऊ शकते,""" जीवंत दगडी मूर्ती , एप्लीक वर्कने सजवलेले तोरण , छत्र्या आणि लैम्पशेड , लोककथांचे रंगीत चित्रपट , शंख आणि शिंपल्यांपासून बनलेली सुंदर झालर , खेळणी आणि अनेक कलात्मक वस्तूंची येथून खरेदी केली जाऊ शकते . """
आल्यावर करा,""" पुरीला आल्यावर इथल्या कोटकी , विचित्रपुरी आणि सम्बळपुरी साडया अवश्य खरेदी करा . """
जाण्यासाठी आहे,जगन्नाथ पुरीला जाण्यासाठी जुलैमधील रथयात्रेचा योग आणि सप्टेंबरपासून फेब्रुवारीपर्यंतचा कालावधी योग्य आहे .
आहे पाहण्याचा घेऊ शकतो,पुरीपासून विशाल चिलका सरोवर थोड्या अंतरावर आहे जेथे नौकाविहाराबरोबरच वॉटलनेक डॉल्फिन पाहण्याचा आनंदसुद्धा घेऊ शकतो .
आहेत,""" हावडा , आसनसोल , दिल्ली , तिरुपती आणि तलचरपासून पुरी स्टेशनपर्यंत थेट रेल्वेगाड्या आहेत . """
करून पोहचता येते,वॉल्वो बसेस व खाजगी गाड्यांद्वारेसुद्धा रात्रभराचा प्रवास करून जगन्नाथ पुरीला पोहचता येते .
जाण्यासाठी आहे,डमडम विमानतळावरून पुरीला जाण्यासाठी विविध सरकारी व गैरसरकारी दळणवळण व्यवस्था आहे .
केला जाऊ शकतो,ह्याच्यासाठी ओडिसा परिवहन विभागाशी सरळ संपर्क केला जाऊ शकतो .
राहण्यासाठी वसलेले आहे,""" पुरीमध्ये राहण्यासाठी चार व तीन - तारांकित हॉटेलांशिवाय अनेक मठ , धर्मशाळा , अतिथीगृह शहरामध्ये व समुद्रकिनारी वसलेले आहे . """
आहे झाले आहे,ओरछाचे सौंदर्य दगडामध्ये अशाप्रकारे बोलके आहे जसे काळाच्या शिळेवर युग - युगांसाठी एक समृद्ध वारश्याच्या रूपात अंकित झाले आहे .
बघून वाटते करत आहे,ह्या मध्ययुगीन नगरात पाषाणाचे मूर्तिमंत सौंदर्य बघून असे वाटते की जणु काळ येथे विश्राम करत आहे .
बनविलेल्या करतात,१६व्या आणि १७व्या शतकात बुंदेला राजांनी बनविलेल्या ह्या नगराचे राज - प्रासाद आणि मंदिर आजही आपला प्राचीन गौरव धारण करतात .
केली,ओरछा राज्याची स्थापना १६व्या शतकात बुंदेल राजपूत प्रमुख रुद्रप्रतापाने केली .
मानले,रुद्रप्रतापने बेतवा नदीच्या किनार्‍यावरील ह्या भूमीला आपली राजधानी म्हणून उपयुक्त मानले .
झाले केला,त्यांच्या नंतरच्या राजांमध्ये राजा वीर सिंह जू देव प्रसिद्ध झाले ज्यांनी सुंदर जहांगीर महाल निर्माण केला .
उरलेल्या बांधल्या गेलेल्या वाढवतात,ह्या अनेक मजली राजप्रासादाच्या उरलेल्या भागात बांधल्या गेलेल्या मोहक छत्र्या ह्याची शोभा आणखी वाढवतात .
वाटते,जहांगीर महालावरून ओरछाच्या गगनचुंबी मंदिरांचे कलश आणि राज छत्र्यांचे दृश्य खूपच मोहक वाटते .
आहेच आहे,""" ओरछाचे स्थापत्य बाहेरुन तर भव्य आहेच , त्यांचा अंतरंगसुद्धा बुंदेली शैलीच्या चित्रकलांनी सुसज्जित आहे . """
केली आहे,ओरछाच्या लक्ष्मीनारायण मंदिरात अंकित मर्मस्पर्शी भित्ति - चित्रांमध्ये इहलोक आणि परलोकीच्या गाथांनी अभिव्यक्ती प्राप्त केली आहे .
करतात,त्या आजपण भिंतींना आणि आतील छताला जीवंत करतात .
आहेत,ओरछाच्या प्रांगणात अनेक लहान समाध्या आणि स्मारक आहेत .
आहे,ह्यांच्यातील प्रत्येकाचा मनोरंजक इतिहास आहे .
करून,ओरछाचे प्रत्येक स्मारक त्याच्या प्राचीन वैभवास आणि गौरवास स्वतःमध्ये धारण करून आहेत .
आहेत,ओरछाच्या मुक्त प्रांगणात तीन दर्शनीय महाल आहेत .
,""" जहांगीर महाल , राजमहाल आणि रायप्रवीण महाल """
बनविला होता,१७व्या शतकात जहांगीर महाल राजा वीर सिंह जू देवने महराजा जहांगीरच्या ओरछा यात्राच्या स्मृतीत बनविला होता .
करून देते,""" जहांगीर महालाचे मजबूत तट , सुंदर छत्र्या आणि दगडात नाजूक जाळ्यांचे काम महालाच्या संपूर्ण स्थापत्याला असाधारण वैभव प्राप्त करून देते . """
करविली होती,राजमहालाची निर्मिती वीर सिंह जू देवच्या पूर्ववर्ती राजा मधुकर शाहने करविली होती .
होते,राजा मधुकर शाह अत्यंत धर्मपरायण व्यक्ती होते .
करतो,राजमहाल आपल्या बाह्यांगाचा साधेपणा आणि सुंदर छत्र्यांच्या आकर्षणाने प्रवाश्यांना आपल्या अंतरंगाकडे आकर्षित करतो .
केली गेली आहे,जेथे भित्ति चित्रांमध्ये साहसिक रंग योजनेच्या माध्यमातून आध्यात्मिक विषयांची मार्मिक अभिव्यक्ति केली गेली आहे .
होती,""" कवियित्री आणि संगीतज्ञ राय प्रवीण , राजा इन्द्रमणि ( १६७२ - ७६ची ) लावण्यवती प्रेमिका होती . """
पाठवले गेले होते,सम्राट अकबराच्या आदेशानुसार राय प्रवीणला दिल्लीला पाठवले गेले होते .
झाले,अकबर राय प्रवीणच्या वाक्चातुर्याने खूप प्रभावित झाले .
दिली पाठवले,आपल्या ह्या प्रतिभेच्या फलस्वरूप राय प्रवीणने सम्राट अकबरासमोर राजा इन्द्रमणिच्याप्रति आपल्या पवित्र प्रेमाची ग्वाही दिली आणि अकबराने तिला आदरयुक्त ओरछाला परत पाठवले .
बांधलेली आहे,राय प्रवीणचा महाल म्हणजे विटांनी बांधलेली दोन मजली इमारत आहे .
वाटतो,राय प्रवीण महालाचा परिसर आनंद महालाच्या सुंदर बगीच्यांमध्ये खूपच रमणीय वाटतो .
करतात,ह्याच्या बरोबरच राय प्रवीण महालाचे अष्टकोनी पुष्प कुंज आणि उपयोगी जलप्रदाय प्रणाली आकर्षित करतात .
आहे,राम राजा मंदिर ओरछातील प्रसिद्ध ठिकाण आहे .
जोडलेली आहे,मंदिराच्या रूपात रूपांतरित ह्या प्रसादाबरोबर एक अद्भुत आख्यायिका जोडलेली आहे .
म्हणतात घेतले घेऊन आले,""" असे म्हणतात की , धर्मपरायण राजा मधुकर शाहाने स्वप्नात परमेश्वर रामाचे दर्शन घेतले आणि त्याच्या उपदेशानुसार अयोध्येतून रामाची प्रतिमा आपली राजधानी ओरछाला घेऊन आले . """
करण्यापूर्वी ठेवले गेले,मंदिरात ह्या मूर्तीची स्थापना करण्यापूर्वी तिला ह्याच महालात एका ठिकाणी ठेवले गेले .
हलवणे झाले आठवला होतील हलविता येणार नाहीत,प्राण - प्रतिष्टेच्यावेळी जेव्हा मूर्तीला येथून हलवणे अशक्य झाले तेव्हा राजाला परमेश्वराचा उपदेश आठवला की ते ज्या जागी सर्वप्रथम विराजमान होतील त्यानंतर तेथून हलविता येणार नाहीत .
आहेत,तेव्हापासून राम राजा तेथेच विराजमान आहेत .
आहे,गगनचुंबी कलश आणि प्रासादिक वास्तुकलेमुळे हे मंदिर निःसंदेह संपूर्ण भारतात एकमेव आहे .
आहे केली जाते,राजा राम मंदिर देशातील विलक्षण असे मंदिर आहे जेथे रामाची पूजा राजासारखी केली जाते .
बनवलेल्या चढून जाता येते,दगडांच्या एका मोठ्या ओट्यावर बनवलेल्या चतुर्भुज मंदिरापर्यंत शिडी चढून जाता येते .
आणलेल्या बनवले गेले होते आले नाहीत,""" चतुर्भुज मंदिर अयोध्येतून आणलेल्या रामाच्या प्रतिमेच्या प्राणप्रतिष्ठेसाठी बनवले गेले होते , परंतु राम त्यामध्ये आले नाहीत """
केले गेले होते,दुसर्‍या जागतिक युद्धाच्या दरम्यान चीनी सैनिकांना रामगढमध्ये अमेरिकन प्रशिक्षकांद्वारे ब्रिटीश खर्चावर प्रशिक्षित केले गेले होते .
वेढलेले आहे,""" रामगढ छावणी कोळश्याच्या खाणींचे क्षेत्र जसे रजप्पा , सयाल आणि गिद्दी ह्यांनी वेढलेले आहे . """
आहे,रजप्पा छिन्नमस्तिका मंदिर रामगढ बोकारो मार्गावर रामगढपासून ३८ किमी. अंतरावर स्थित आहे .
जाण्याचा आहे,चित्तरपुरपासूनसुद्धा रजरप्पा छिन्नमस्तिका मंदिरास जाण्याचा मार्ग आहे .
वसलेले आहे,रजप्पा छिन्नमस्तिका मंदिर दामोदर नदी आणि भेडा नदी ( भैरवी नदीच्या ) संगम स्थानावर वसलेले आहे .
आहे,रजरप्पा छिन्नमस्तिका मंदिराची प्रसिद्धी शक्ती पीठाच्या रूपात आहे .
सांगितले आहे,तांत्रिकांनी तंत्र साधनेसाठी ह्यास उपयुक्त ठिकाण सांगितले आहे .
आहे आहे,नद्यांच्या संगम ठिकाणावर जो मंदिराच्या बरोबर समोर आहे तो सुंदर परंतु लहान धबधबा आहे .
पडते बनतो,""" जेव्हा भैरवी नदी दामोदरवर पडते , येथे २३ फूट उंच धबधबा बनतो . """
केली गेली आहेत,रजरप्पा छिन्नमस्तिका मंदिराच्या चारही बाजूंनी महाविद्यांची मंदिरे स्थापित केली गेली आहेत [[.
,""" जसे - तारा , षोडशी , भुवनेश्वरी , भैरवी , बागला , कमला , मातंगी , धूमावती इत्यादी . """
सांगतात आहे जोडतात,अनुमानाच्या आधारे लोक सांगतात रजप्पा छन्नमस्तिका मंदिर समुद्रगुप्त काळातील मंदिर आहे . ( ३२०पासून ३८०ईच्या मध्यापर्यंत ) परंतु काही लोक ह्याला महाभारत काळाशीसुद्धा जोडतात .
केली गेली आहे,पतरातूमध्ये ताप विद्युत गृहाची स्थापना केली गेली आहे .
वसलेले आहे,पतरातू रामगढपासून ३५ किमी. पश्चिमेला वसलेले आहे .
आहे केले आहे,पतरातूमध्ये एक विशाल धरणसुद्धा आहे जे प्रसिद्ध सहलीचे ठिकाण म्हणून विकसित केले आहे .
वसलेले आहे वसलेले आहे,रामगढ छावणी रेल्वेस्टेशन मुरी बरकाना रेल्वे रुळावर वसलेले आहे जे रांची हजारीबाग रस्त्यावर वसलेले आहे .
वाहत होती,भूतकाळात दामोदर नदी रामगढमधून वाहत होती .
होते,रामगढ शहर वर्ष १९४०मध्ये ऑल इंडिया काँग्रेस सेशनचे ठिकाण होते .
होते,रामगढ देशाच्या दोन प्रतिष्ठित तुकड्या सीख पलटण आणि पंजाब पलटणांचे केंद्र होते .
वसलेले आहे करणार्‍या करते,""" गिरीडिह एक अत्यंत प्राचीन तसेच सुंदर शहर जे मनोरम पर्वत आणि पर्वतांच्या कुशीत वसलेले आहे , तसेच सुरूवातीपासूनच भटकंती करणार्‍या मुख्यत्वेकरून पश्चिम बंगालपासून पर्यटकांना आपल्याकडे आकर्षित करते . """
वसलेले आहे,गिरीडिह जिल्ह्याच्या पर्यटन स्थळांमध्ये पारसनाथ मंदिराच्या व्यतिरिक्त इतर स्थळे जसे हरिहर धाम जे जिल्हा मुख्यालयपासून दक्षिण - पश्चिम दिशामध्ये बगोदर प्रखंडमध्ये वसलेले आहे .
आहे,हरिहरधाममध्ये देशातील सर्वात मोठे शिवलिंग विराजमान आहे .
करण्यासाठी येतात,दरवर्षी देशभरातून हजारो लोक हरिहरधामला भ्रमण करण्यासाठी येतात .
आहेत,""" गिरीडिह जिल्ह्याच्या पर्यटन स्थळांच्या इतर पर्यटन आकर्षणांमधील उसरी धबधबा , बैदाडीह , दालगंडो गाव इत्यादी आहेत . """
आहे आहे,""" पारसनाथ झारखंडचा सर्वात उंच पर्वत आहे , ज्याची उंची ४४४१ फूट आहे . """
आहे म्हणतात,पारसनाथ पर्वतावर जैन लोकांचे सर्वात प्रमुख धार्मिक स्थळ आहे ज्याला सम्मेद शिखरसुद्धा म्हणतात .
आहे केले होते,सम्मेद शिखरासाठी हे प्रसिद्ध आहे की जैनांच्या २०व्या तीर्थंकारांनी येथेच निर्वाण प्राप्त केले होते .
आहेत,त्या सर्व तीर्थकारांची चरणचिह्ने एकत्र आहेत .
आहेत होते,पारसनाथचे दगड जवळपासच्या दगडांच्या तुलनेत कडक आहेत त्यामुळे त्यांची झीज ह्या पर्वतावरील दगडांच्या तुलनेत जास्त होते .
आहे,बैदाडिह स्थान मोठ्या विहिरींसाठी प्रसिद्ध आहे .
झाली आहेत,ह्या विहिरींच्या पाण्यात महत्त्वपूर्ण औषधीय खनिजे एकत्र समाविष्ट झाली आहेत .
आहे,बैदाडिहच्या मोठ्या विहिरीजवळ लक्ष्मी पूजेच्यावेळी बृहद मेळा आयोजनाची परंपरा आहे .
,""" सम्मेद शिखरजी , जैनांचे विश्व प्रसिद्ध तीर्थस्थळ - """
,विशेषत: जैन संप्रदायातील २४पैकी २० तीर्थकारांची निर्वाण भूमी .
पूजतात,""" सम्मेद शिखरजी , पवित्र तीर्थास दिगंबर व श्वेतांबर दोनही संप्रदायाचे जैन पूजतात"
आहे,२००० वर्ष जुन्या मंदिरांचे दालगंडो गावाचे पर्यटनाच्या दुष्टीने खूपच विशेष महत्त्व आहे .
भरलेला असल्याचा आहे,त्याबरोबरच येथल्या हिरवळीने काठोकाठ भरलेला झारखंडचा सर्वात उंच पर्वत असल्याचा गौरवसुद्धा पार्श्वनाथ पर्वताला प्राप्त आहे .
येते वसलेले आहेत,पारसनाथ पर्वताच्या पायथ्याशी मधुबन गाव पीरटाड प्रखंडच्या अंतर्गत येते जेथे जैनांचे तीर्थस्थळ वसलेले आहेत .
आहेत मानले जाते,मधुबनमध्ये अनेक जैन मंदिरे आहेत ज्यांना २००० वर्षांपेक्षाही अधिक प्राचीन मानले जाते .
मानली जातात,मधुबनमध्ये सामोशरण मंदिर तसेच भोमिया जी स्थाने खूप सुंदर आणि महत्त्वपूर्ण मानली जातात .
आहेत,""" ह्या व्यतिरिक्त मधुबनमध्ये श्वेतांबर मंदिर , आदिनाथाचे टोक , नंदीश्वर द्वीप , जिन चैत्यालय इत्यादी प्रमुख स्थळे आहेत . """
आहे,दलगंडो शिव मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे .
भरतो,दलगंडोमध्ये शिवरात्रीच्या समयी दरवर्षी मेळा भरतो .
आहे झाली,""" झारखंडी धाम तीर्थयात्रेकरूंसाठी एक प्रमुख स्थान आहे , ज्यापासून झारखंड नावाची उत्पत्ती झाली . """
असलेल्या होते,येथे असलेल्या शिव मंदिरात दरवर्षी जत्रेचे आयोजन होते .
असलेले आहे,खंडोली गिरडीहपासून आठ किलोमीटर उत्तरेला पर्वतांच्या सखल प्रदेशामध्ये असलेले हे एक महत्त्वपूर्ण सहलीचे ठिकाण आहे .
केले जाते,खंडोली सहलीच्या ठिकाणांमध्ये पर्यटन विभागाद्वारे प्रत्येक वर्षी जिल्हा प्रशासनाकडून साहसी मुखपर्यटन उत्सवाचे ( एडवेंचर टूरिज्म फेस्टीवल ) आयोजन केले जाते .
आहे म्हटले जाते,गिरिडिह शहरापासून १३ किमी. पूर्वेला उसरी नदीवर एक सुंदर धबधबा आहे ज्याला उसरी धबधबा म्हटले जाते .
करते,उसरी धबधब्याचे रमणीय दृश्य हजारो पर्यटकांना दररोज आकर्षित करते .
आहे,हे एक प्रसिद्ध सहलीचे ठिकाणसुद्धा आहे .
फिरून घेऊ शकता,मसुरीच्या माल रोडवर पायी फिरून तुम्ही नैसर्गिक सौंदर्याचा आनंद घेऊ शकता .
पाहण्यासारखी आहेत बनवून बनवू शकता,"`` ह्याच्याशिवाय आजूबाजूला अशी अनेक पाहण्यासारखी ठिकाणे आहेत , जेथे दिवसभराचा कार्यक्रम बनवून तुम्ही आपल्या सुट्ट्या संस्मरणीय बनवू शकता . ``"
,मसुरीतील दर्शनीय स्थळे -
घेरलेले आहे,नगरपालिका बाग : बाग बगीच्यांनी घेरलेले हे सुंदर सहलीचे ठिकाण मसुरीपासून ४ किलोमीटरच्या अंतरावर आहे .
पोहचले जाऊ शकते,नगरपालिका बागेस रिक्शा तसेच टॅक्सीने पोहचले जाऊ शकते .
आहे,नौकाविहारासाठी नगरपालिका बागेत एक कृत्रिम सरोवर आहे .
लावलेले करतात,बागेत लावलेले झोके मुलांना मुख्यत्वेकरून आकर्षित करतात .
असलेल्या करून पोहचू शकता,गनहिल : माल रस्त्यावर असलेल्या रोपवेने ४०० मीटरचे अंतर पार करून तुम्ही गनहिलला पोहचू शकता .
चढायचे असेल असलेल्या आहे,जर तुम्हाला गनहिलचे चढण चढायचे असेल तर माल रस्त्यावर असलेल्या कोर्टापासून पायी रस्ता आहे .
ठेवली होती [[वाजता सोडला जात होता,इंग्रजांच्या शासनकाळात गनहिलमध्ये एक तोफ ठेवली होती ज्यातून १२ [[वाजता गोळा सोडला जात होता .
पडले,म्हणून ह्या पहाडीचे नाव गनहिल पडले .
पसरलेल्या न्याहाळू शकता,गनहिलपासून तुम्ही मसुरी शहर आणि चारही दिशांना पसरलेल्या पर्वतांच्या सुंदरतेला न्याहाळू शकता .
आहे,मसुरीपासून १३ किलोमीटर लांब ' चकरात ' मार्गावर कँपटी एक सुंदर धबधबा आहे .
मिळतात,कँपटी धबधब्यासाठी टॅक्सी आणि बस मसुरीच्या लाइब्रेरी पॉइंटपासून मिळतात .
पडणारे करत आहे वाटते,कँपटी धबधब्याचे ४० फुटाच्या उंचीवरून पडणारे पाणी खडकांवर खेळ करत आहे असे वाटते .
पडलेल्या आहे,पडलेल्या उन्हांमध्ये आंघोळीची वेगळीच मजा आहे .
वसलेले आहे,लेक मिस्ट : हे सरोवर मसुरीपासून ७ किलोमीटर लांब कँपटी फाल मार्गावर वसलेले आहे .
घालवू पाहतात आहे,"`` जर तुम्ही गर्दीपासून लांब निसर्गामध्ये काही क्षण आरामात घालवू पाहतात , तर लेक मिस्ट उपयुक्त जागा आहे . ``"
पोहण्याच्या आहे,इथल्या कृत्रिम सरोवरात पोहण्याच्या तलावासोबत नौकायानची सुविधासुद्धा आहे .
आहे,चाइल्डर्स लॉज : मसुरीपासून ५ किलोमीटर लांब चाइल्डर्स लॉज येथील सर्वात उंच पर्वत आहे .
पोहचले जाऊ शकते,चाइल्डर्स लॉजला पायी किंवा खेचराद्वारे पोहचले जाऊ शकते .
लावलेल्या पाहू शकता,लावलेल्या दुर्बीणीने तुम्ही आजूबाजूचे नैसर्गिक मनोरम दृश्ये जवळून पाहू शकता .
वसलेले येणार्‍या करते,मसुरीपासून ७ किलोमीटर लांब देहरादून मार्गावर वसलेले मसुरी सरोवर देहरादूनपासून मसुरीला येणार्‍या पर्यटकांचे स्वागत करते .
आहे,मसुरी सरोवरातसुद्धा नौकायानाची व्यवस्था आहे .
दिसते,मसुरी सरोवरापासून दूनघाटीचे अत्यंत विलोभनीय दृश्य दिसते .
निघतो,कॅमल्स बॅक रोड : इथला रस्ता लायब्रेरी बाजारातून रिंक हॉलच्या जवळचे कुलरी बाजारामध्ये निघतो .
करते,ह्या रस्त्यावरील मसुरी बाजाराची धामधूम पर्यटकांना मुख्यत्वेकरून आकर्षित करते .
दिसणार्‍या असते,येथून दिसणार्‍या सूर्यास्ताचे दृश्य अद्‌भुत असते .
असलेला करतो,मसुरीच्या झडी पाणीक्षेत्रात असलेला धबधबा हा नैसर्गिक सौंदर्‍यामध्ये पर्यटांना विशेषतः आकर्षित करतो .
पाहू शकता,झडी पाणीचा पायी प्रवासाच्या दरम्यान तुम्ही येथील वन्य जीवनाला जवळून पाहू शकता .
घेरलेले आहे,मसुरीपासून २५ किलोमीटर लांब मसुरी टिहरी मार्गावर धनौल्टी स्थान देवदार व चीडच्या वृक्षांनी घेरलेले आहे .
असल्यावर करू शकता,हवामान स्वच्छ असल्यावर तुम्ही धनौल्टीपासून हिमालयाचे विलोभनीय दृश्ये कॅमेर्‍यामध्ये कैद करू शकता .
पोहचून करतात,भरपूर नैसर्गिक सौंदर्यामध्ये धनौल्टीस पोहचून पर्यटक असीम शांतीचा अनुभव करतात .
राहण्यासाठी आहे,राहण्यासाठी चांगली व्यवस्था आहे .
असलेले घेरलेले आहे,मसुरीपासून [[४२ किलोमीटर लांब मसुरी - टिहरी मार्गावर असलेले नाग टिब्बा चारही बाजूंनी घनदाट जंगलांनी घेरलेले आहे .
असल्यामुळे घेता येतो,मसुरीच्या आजूबाजूच्या क्षेत्रामध्ये सर्वात उंचीवर असल्यामुळे ट्रेकिंगचासुद्धा आनंद घेता येतो .
झाकलेल्या घेरलेले आहेच आहे,उंच उंच बर्फानी झाकलेल्या पर्वतांनी घेरलेले औली आपल्या नैसर्गिक दृश्यावलीसाठी प्रसिद्ध तर आहेच त्याबरोबर स्कीइंगच्या रसिकांसाठी एक अत्युत्तम ठिकाण आहे .
झाकलेल्या असतात दाखवतात,औलीच्या उतरणी बर्फानी झाकलेल्या असतात ज्यांच्यावर स्कींइंगचे रसिक आपले कौशल्य दाखवतात .
असलेले आहे,जोशीमठापासून १२ किलोमीटरच्या अंतरावर असलेले औली देशाचा तिसरा प्रमुख स्कीइंग पॉइंट आहे .
पाहताक्षणीच जाणवते,थंडीच्या मौसमात तर औलीची सुंदरता पाहताक्षणीच जाणवते .
भरून जातात,मैदाने बर्फाने भरून जातात .
बघता बघता होते,औलीच्या त्रिशूल दरीचे दृश्य बघता बघता तयार होते .
येण्याचा झाकला जातो पोहचतात मारतात,"`` थंडीमध्ये औलीला येण्याचा रस्ता बर्फाने झाकला जातो , म्हणून स्कीइंगचे शौकीन रोपवेवरून पोहचतात आणि बर्फावर उड्या मारतात . ``"
आहे,औलीचा रोपवे एशियाचा सर्वात लांब आणि उंच रोपवे आहे .
पाहण्यासारख्या आहे,"`` औलीच्या पाहण्यासारख्या ठिकाणांमध्ये जोशीमठ हे प्रमुख आहे ,"
असलेले आहे,चमोली जिल्ह्यामध्ये असलेले जोशीमठ एक सुंदर शहर आहे .
पाहण्यासाठी आहेत,जोशीमठामध्ये पाहण्यासाठी अनेक मंदिर व इमारती आहेत .
मिळतात,अलकनंदा आणि धौली गंगा जोशीमठाच्या खाली कर्ण प्रयागमध्ये मिळतात .
होणारा भासतो निघत आहे,अलकनंदा आणि धौली गंगा नद्यांच्या वेगाने निर्माण होणारा आवाज अशाप्रकारे भासतो की जणु एक मधुर संगीत निघत आहे .
आहेत,गोड्या पाण्याचे सरोवर : छत्रकुंडच्या आजूबाजूला ओक आणि देवदारचे वृक्ष आहेत .
केले वाढवित देऊन केले,"पाटणा येथे एका मागून एक पराक्रमी राजांनी राज्य केले , ज्यांनी आपल्या वंशाची कीर्ती वाढवित आपल्या राजधानीला एक नवे नाव देऊन संबोधित केले ."
आहे,"कुसुमपुर , पुष्पापुर , पाटलीपुत्र , अजीमाबाद आणि आता याचे नाव पाटणा आहे ."
बांधला,मगध नरेश अजातशत्रु याने इस. पूर्व ६००मध्ये पाटलिग्राम येथे गंगा नदीच्या किनारी एक छोटासा किल्ला बांधला .
देत आहे,जो गतकाळाच्या वैभवाची साक्ष देत आहे .
पाहता येते,"आजही तेच वैभव याच्या आजूबाजूच्या प्रदेशात जसे कुमराहर , अगम विहिर , बुलंदी बाग , कंकड बाग या प्रदेशात पाहता येते ."
असल्याने आहे,गंगेच्या किनार्‍यावर असल्याने पाटणा शहर पिकाच्या दृष्टीनेही अधिक समृद्ध आहे .
आहे,त्यामुळे दीर्घ काळापासून कृषी क्षेत्राचे मोठे व्यापारी केंद्र आहे .
मारल्या गेलेल्या बनविले गेले आहे,भारत छोडो आंदोलनात मारल्या गेलेल्या ७ शहीदांच्या स्मृत्यर्थ हे स्मारक बनविले गेले आहे .
झालेले फडकविण्याच्या गेले वेचले,स्वातंत्र्यप्राप्तीसाठी वेडे झालेले हे सचिवालयाच्या इमारतीवर तिरंगा फडकविण्याच्या जिद्दीने पुढे गेले आणि तिरंग्याच्या सन्मानासाठी आपले प्राण वेचले .
बनलेल्या करण्यात आली आहेत,"पाटणा संग्रहालयात पहिल्या जागतिक युद्धातील हत्यारे , मौर्य आणि गुप्तकालातील दगडाने बनलेल्या प्रतिमा आणि प्राचीन मातीची शिल्पे इत्यादी जतन करण्यात आली आहेत ."
आहेत,संग्रहालयातील एक १६ मीटर लांबीच्या झाडाचे अवशेषसुद्धा याच्या वैशिष्ट्यांपैकी एक आहेत .
आहे,दगडाची सुंदर इमारत गंगेच्या किनारी आहे .
बांधली होता,दगडाची ही सुंदर मशीद जहांगिरचा मुलगा परवेज शाह याने त्यावेळी बांधली ज्यावेळी तो बिहारचा शासक होता .
आहे,शेरशाह सुरी याची मशीद बिहारमधील सर्वात सुंदर मशिदींपैकी एक आहे .
बांधली,१५४५मध्ये ही मशीद शेरशाह सूरी याने बांधली .
बांधली आहे,शेरशाह सूरीची ही मशीद जुन्या अफगाण पद्धतीने बांधली आहे .
आहे,खुदाबक्श प्राच्यविद्या ग्रंथालय भारतातील मान्यप्राप्त ग्रंथालयांपैकी एक आहे .
असणार्‍या लिहिलेले आहे,"अशोक राजपथावर असणार्‍या या ग्रंथालयात अरबी आणि फारसी भाषातील हस्तलिखिते , राजपूत आणि मोगलांची चित्रे , एक २५ मि. मी. रुंद पुस्तकात लिहिलेले कुराण कोरडोबा विश्वविद्यालयातील नवी आणि जुनी पुस्तके इत्यादींचा संग्रह आहे ."
रहाण्याचे बनविले होते,भारताचे पहिले राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्रप्रसादांनी निवृत्तीनंतर सदाकत आश्रम हेच आपले रहाण्याचे ठिकाण बनविले होते .
आहे,तेव्हापासून सदाकत आश्रम राष्ट्रीय विश्वविद्यालय बिहार विद्यापीठाच्या मुख्यालयाच्या रूपात आहे .
आहे,अगम विहीर बिहारमधील सर्वात प्राचीन ऐतिहासिक आणि पुरातात्विक अवशेषांपैकी एक आहे .
मानले जाते केला होता,असे मानले जाते की सम्राट अशोकाने आपल्या भावांचा अगम विहिरीवरच वध केला होता .
असल्याने जमविण्यास आहे,अगम विहीर गुलजार बाग रेल्वेस्थानकाच्या जवळ असल्याने लोकांची गर्दी जमविण्यास समर्थ आहे .
आहे नाही,अगम विहिर किती खोल आहे हे आजही कोणालाही माहीत नाही .
आहे,आधुनिक तारामंडल केंद्र पाटणा येथे आहे .
असलेले आहे,पाटणातील वेली पथावर असलेले आधुनिक तारामंडल केंद्र आशियातील सर्वात मोठे तारामंडल आहे .
जाणे करतात,सर्वाधिक पर्यटक आधुनिक तारामंडलाला जाणे पसंत करतात .
आहे,"याव्यतिरिक्त पाटणा येथे आशियातील सर्वात लांब पूल , गांधी सेतु आहे ."
आहे घेतले होते,"पादरीची हवेली , ते ठिकाण आहे जेथे मदर तेरेसा यांनी आपले शिक्षण घेतले होते ."
पाहण्यासाठी आहेत,"संजय गांधी जैवशास्त्र उद्यान , बिरला मंदिर , हरमिंदर तख्त , नवाब शहीदचा मकबरा , बिहार इंस्टिट्युट ऑफ हॅंडिक्राफ्ट ऍंड डिजाइन इत्यादी पर्यटकांना पाहण्यासाठी उत्तम ठिकाणे आहेत ."
आहे,"पाटणा येथे खरेदीसाठी मौर्य लोक कॉम्प्लेक्स , सर्वात चांगले ठिकाण आहे ."
आहे,मौर्य लोक कॉम्प्लेक्स वेली रोडवर डाग बंगल्याशेजारी आहे .
करू शकता,मौर्य लोक कॉम्प्लेक्स मधून तुम्ही बिहारमधील प्रसिद्ध वस्तूंची खरेदी करू शकता .
आहे,वैशाली आता बिहारमधील एक छोटे शहर आहे .
घेरलेले आहे,वैशाली चारी बाजूंनी केळी आणि आंब्याच्या वनांनी घेरलेले आहे .
भरते,यामुळे वैशालीचे सौंदर्य नजरेत भरते .
मिळालेल्या आली आहे होता,वैशालीतील खोदकामातून मिळालेल्या अवशेषातून अशी बाब समोर आली आहे की याचा एक प्रभावशाली इतिहास होता .
होती मानले जात असे,इतिहासतज्ञांच्या मते जेव्हा पाटलिपुत्र मौर्य आणि गुप्तांची राजधानी होती तेव्हा वैशाली उद्योग आणि व्यापाराचे केंद्र मानले जात असे .
बांधलेला आहे,सम्राट अशोकाने लोलुआ येथे बांधलेला अशोक स्तंभ विश्वप्रसिद्ध आहे .
ओळखले जाते,अशोक स्तंभाला सिंह स्तंभाच्या नावाने ओळखले जाते .
बनलेल्या मिळाली आहे,१८. उंच एकाच लाल दगडाने बनलेल्या अशोक स्तंभाला देशाच्या राष्ट्रीय चिन्हाच्या रूपात मान्यता मिळाली आहे .
आहे,अशोक स्तंभाजवळ एक छोटासा तलावसुद्धा आहे .
झालेला आहे,आज बुद्ध स्तूपाचा बाहेरील भाग जीर्णशीर्ण झालेला आहे .
करून ठेवले आहे येतात,"बुद्ध स्तूपात बुद्धाच्या अस्थिंच्या ८व्या भागाला दगडाच्या पेटार्‍यात जतन करून ठेवले आहे , ज्यामुळे जगभरातील बौद्ध धर्माचे अनुयायी येथे येतात ."
मिळाला होता,१९५८मध्ये खोदकामादरम्यान बुद्धाच्या अस्थिंचा एक हिस्सा याच जागी मिळाला होता .
आहे,राजा विशालाचा किल्ला येथील प्रसिद्ध स्थळ आहे .
विस्तारलेली घेरलेली आहे,"१ किलोमीटर क्षेत्रात विस्तारलेली एक मोठी टेकडी , जी चारी बाजूंनी ४३ मीटर रुंद दरी आणि २ मीटर उंच भिंतीने घेरलेली आहे ."
आहे,बिहार येथील शांती स्तूप जगप्रसिद्ध आहे .
बांधला आहे,शांती स्तूप बौद्ध विहार सोसायटीद्वारे अभिषेकी तलावाच्या दक्षिण किनार्‍यावर बांधला आहे .
असणार्‍या आहे,शांती स्तूप बौद्ध धर्मावर श्रद्धा असणार्‍या लोकांसाठी अधिक महत्त्वाचा आहे .
,भारतातील स्वच्छ पाण्याच्या सरोवरांमध्ये सर्वात मोठे असे वूलर सरोवर श्रीनगरच्या ईशान्येला सुमारे ३२ किलोमीटर दूर आहे .
आहे,वूलर सरोवर उंच उंच पर्वतांनी घेरलेले आहे .
,वूलर सरोवराच्या आजूबाजूचा देखावा सरोवराचे सौंदर्य आणखीनच वाढवितो .
खळाळणारे सांगत आहे,सरोवरात खळाळणारे स्वच्छ पाणी जणू काही आपली कथाच स्वतः सांगत आहे .
आहेत,पर्यटकांसाठी श्रीनगर येथील बागबगीचे आकर्षणाचे मुख्य केंद्र आहेत .
आहेत,"श्रीनगर येथील मुख्य बगीचांपैकी निशात बाग , शालीमार बाग , चश्मेशाही बाग या प्रसिद्ध आहेत ."
आहे,श्रीनगरमधील उद्यानांमध्ये निशात बाग सर्वात मोठे उद्यान आहे .
बनवून घेतली होती,निशात बाग राणी नूरजहांच्या भावाने आसिफ खानने बनवून घेतली होती .
आहेत,शालिमार आणि निशात बाग चश्मेशाही बागेच्या तुलनेत बर्‍याच मोठ्या आहेत .
बनवली आहे बनवली,चश्मेशाही बाग एका कुंडाच्या आजूबाजूला बनवली आहे जी शाहजहांने १६३२मध्ये बनवली .
बनवली,मुगल बादशाह जहांगीरने १६१६मध्ये नूरजहां राणीसाठी शालिमार बाग बनवली .
लावलेल्या करणे आहे,या बागांमध्ये लावलेल्या झाडांच्या फुलांचे सौंदर्य वर्णन करणे अशक्य आहे .
आहे,गुलमर्ग शहरापासून ५२ किलोमीटर अंतरावर आहे .
आहे,गुलमर्गचा पूर्ण रस्ता देवदार वृक्षांनी आच्छादित आहे .
असते,उन्हाळ्यात हे आपल्या हिरवळीच्या उतरणीसाठी आणि गोल्फच्या मैदानासाठी देशी परदेशी पर्यटकांसाठी आकर्षण केंद्र असते .
देणारे आहे,थंडीत स्की रिसॉर्ट जगभरातील पर्यटकांसाठी भरपूर आनंद देणारे केंद्र आहे .
असल्यामुळे असते,"समुद्रसपाटीपासून २,७०० मी. उंचीवर असल्यामुळे या उद्यानात नोव्हेंबर ते एप्रिलपर्यंत बर्फाचे आवरण असते ."
खेळण्याचा घेतात,थंडीच्या दिवसात पर्यटक येथे बर्फात खेळण्याचा आनंद घेतात .
आहे,गुलमर्गमध्ये रोप वे हे आणखी एक आकर्षण आहे .
संबोधले जाते,’ रोप वेला ’ स्थानिक भाषेत गंडोला म्हणून संबोधले जाते .
बसून पाहतात,रोप वेमध्ये बसून पर्यटक चहू बाजूंचे मनोहर देखावे पाहतात .
असलेले येते,श्रीनगरहून ९६ किलोमीटर अंतरावर असलेले पहलगाम अनंतनाग जिल्ह्यात येते .
घेऊ शकतात,"पहलगाममध्ये पर्यटक गोल्फ , घोडेस्वारी , स्कीइंग , गिर्यारोहण याशिवाय अन्य बर्‍याच रोमांचक खेळांचा आनंद घेऊ शकतात ."
असल्याने होते,"२ , १३० मी. उंचीवर असल्याने पहलगाममध्ये केशराचे उत्पादन सर्वात जास्त होते ."
पाहिला आहेत,"लडाखचा नकाशा पाहिला तर पूर्वेला तिबेट , पश्चिमेला पाकिस्तान , वायव्येला काश्मीर , दक्षिणेला हिमाचल प्रदेशातील लाहुल घाट आहेत ."
आहे आहेत,लडाखची लोकसंख्या १ लाखाच्या जवळपास आहे ज्यामध्ये अधिक सैनिक आहेत .
येणारे करतात,कधीकधी जगभरातून येणारे पर्यटक या लोकसंख्येला दुप्पट करतात .
आहे,लेह शहरात सर्वात जास्त लोकसंख्या आहे .
जोडलेले आहे,लडाख हिमालयाच्या वायव्य पर्वतरांगाशी जोडलेले आहे .
आहेत,हिमालयाच्या वायव्य पर्वतरांगांमध्ये सर्वात उंच शिखर नुन ७१३५ मी. आणि कुन ( ७०८७ मी. ) समाविष्ट आहेत .
येणारी आहे,दक्षिण हिमालय आणि उत्तर सिंधु नदीच्यामध्ये येणारी जयशंकर पर्वतरांग लद्दाखमध्येच आहे .
घेऊन जायला वाहून नेण्यासाठी आहेत,लडाखमध्ये आज याक आणि घोडेच दुर्गम घाटात लोकांना घेऊन जायला आणि सामान वाहून नेण्यासाठी उपयोगी आहेत .
आहे,लेह प्रदेशात बौद्ध लोकसंख्या जास्त आहे आणि पुढे कारगिलमध्ये मुस्लिम लोक .
बोलतात,लेहमध्ये लडाखी भाषेबरोबरच लोक चांगली हिंदी बोलतात आणि जगभरातील पर्यटकांशी तोडके मोडके इंग्लिशही .
आहे,आता लेहमध्ये पर्यटन हाच मुख्य व्यवसाय आहे .
होत असल्याने मिळणार्‍या अवलंबून आहेत,साळीचे उत्पादन कमी होत असल्याने लोक सरकारकडून मिळणार्‍या स्वस्त भातावर अवलंबून आहेत .
फिरताना दिसतात,पर्यटक येथे बर्‍याच निवांतपणे आणि बिनधास्तपणे फिरताना दिसतात .
असते,लडाखमध्ये जून ते सप्टेंबरपर्यंत आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांची गर्दी असते .
पोहोचणारा पाहून होतो,लेहमध्ये पहिल्यांदा पोहोचणारा पर्यटक हा विस्तार पाहून आश्चर्यचकित होतो .
,"रुंद रस्ते , मोठ्या मोठ्या इमारती आणि जिकडे तिकडे गडबड ."
पहावे,जेथे पहावे तेथे वैश्विक परिवार म्हणजे प्रत्येक देशाचे लोक .
बांधलेला बांधलेला बघितल्याशिवाय परतत नाही,"१९व्या शतकात बांधलेला लेह महाल आणि १४३०मध्ये बांधलेला नामग्यालत्सेमो बौद्ध विहार , शांतिस्तूप , हॉल ऑफ फेम म्युजियम बघितल्याशिवाय कोणीही लेहहून परतत नाही ."
आहेत,लेह येथे अनेक कलात्मक बौद्ध मंदिरे आणि स्तूप आहेत .
आहेत,"मोकळ्या आणि रुंद बाजारात लडाखी , काश्मिरी आणि तिबेटी शिल्पे आणि कलात्मक वस्तूंची भांडारे आहेत ."
फिरण्यासाठी आहेत,"लेहच्या बाहेर पश्चिमेला स्पितुक , लिकिर आलची आणि खालसी ही स्थाने फिरण्यासाठी योग्य आहेत ."
आहेत,"पूर्व दिशेला लेहच्या जवळ चोग्लाम्सर , स्टॉक पॅलेस , शे बौद्ध विहार , ठिकसे बौद्ध विहार आणि हेमिस बौद्ध विहार दर्शनीय आहेत ."
आहेत,"प्रत्येक ठिकाणी मठ , मंदिरे आणि स्तूप आहेत ."
आवडणार्‍या आहेत,"लडाखमधील अधिक दुर्गम ठिकाणांपैकी नुरबा , सुरू , पादुम आणि जंस्कर घाट साहस आवडणार्‍या लोकांचा जणू स्वर्ग आहेत ."
आहेत,लेह श्रीनगर मार्गावर ६० किलोमीटर दूर ससपोल गावाच्या उत्तरेला पर्वतामध्ये अनेक गुहा आहेत .
आहे,""" हरिहर धाम , गिरडिह जिल्हा मुख्यालयापासून ६ किलोमीटर दक्षिण - पश्चिमच्या बगोदर प्रखंडात स्थित भारताच्या सर्वात मोठ्या शिवलिंगासाठी प्रसिद्ध आहे . """
येतात,पूर्ण भारतवर्षातून प्रत्येक वर्षी श्रद्धाळू हरिहर धामच्या दर्शनासाठी येतात .
असलेले आहे,""" दुखिया महादेव , जिल्हा मुख्यालयपासून जवळजवळ ५ किमी. गिरडिह - धनबाद मार्गावरुन ब्रांच मार्गावर २ किमी. पूर्व दिशेस असलेले आकर्षक व मनोरम शैव तीर्थस्थळ आहे . """
येतात,दुखिया महादेवमध्ये विविध जिल्ह्यातून श्रद्धाळू दर्शन - पूजनासाठी येतात .
,साहबगंज जिल्ह्यातील पर्यटन स्थळे -
वसलेला आहे वसलेला आहे,झारखंडच्या राजधानीपासून सर्वात जास्त अंतरावर वसलेला साहबगंज जिल्हा आहे जो गंगेच्या किनार्‍यावर वसलेला आहे .
आहे ठेवले गेले आहे,साहबगंज जिल्ह्यात वनस्पती जीवाश्मांचे अवशेष अधिक प्रमाणात आहे ज्यांना सुरक्षित ठेवले गेले आहे .
करून बनवले जाईल केले जाईल,ह्या सर्व जीवाश्मांना एका जागी संरक्षित करून एक फॉसिल उद्यान बनवले जाईल ज्यामध्ये ह्या जीवाश्मांना नैसर्गिक अवस्थेत संग्रहालयात संग्रहित केले जाईल .
आहेत,तीर्थ यात्रेकरुंसाठी साहबगंजच्याजवळ अनेक मंदिरे आहेत .
आहे,""" साहबगंजच्या बरहैतमध्ये शिव मंदिर , बरहरवा रेल्वे स्टेशनच्याजवळ विंध्यवासिनी मंदिर , मिर्जापूर गावामध्ये शुक्रवासिनी मंदिराबरोबरच जनजातींसाठी व दुसर्‍या वर्गाच्या लोकांचे एक पवित्र स्थळ राक्क्षीस्थान आहे . """
आहे,इथल्या कन्हैयास्थानमध्ये चैतन्य महाप्रभुमचे पदचिह्न संरक्षित आहे .
,झारखंड आणि बिहारचे एकमेव पक्षी अभयारण्य .
बनले आहे,साहबगंज जिल्ह्याच्या उधवा प्रखंडच्या अंतर्गत १९९८मध्ये बिहार सरकारच्याद्वारे घोषित सरोवर पक्षी अभयारण्य पर्यटकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र बनले आहे .
होते,""" पक्षी अभयारण्य सरोवरात थंडीच्या महिन्यात नोव्हेंबर , डिसेंबर महिन्यामध्ये परदेशी पक्ष्यांचे आगमन होते . """
आहे,सध्या पूर्ण बिहार व झारखंडमध्ये हेच एक पक्षी अभयारण्य सरोवर आहे .
पसरलेले होते,पक्षी अभयारण्य सरोवर ५६५ हेक्टर क्षेत्रामध्ये पसरलेले होते .
झाले आहे,परंतु आत पक्षी अभयारण्य सरोवर केवळ २०० हेक्टर क्षेत्रामध्ये आकुंचित झाले आहे .
आहे,जामा मशिद आहे आकर्षणाचे केंद्र -
आहे वसलेला आहे,झारखंडचा एकमात्र जिल्हा साहबगंज आहे जो गंगेच्या किनार्‍यावर वसलेला आहे .
वसलेला आहे,""" साहबगंज जिल्ह्याच्या ऐतिहासिक , दर्शनीय व आध्यात्मिक स्थळांमध्ये एक राजमहाल जिल्हा मुख्यालयापासून ३० किलोमीटर पूर्वेला वसलेला आहे . """
असण्याचा आहे,राजमहल जिल्ह्याला १५९२पासून १६०२पर्यंत आणि १६३९ - १६६०पर्यंत बंगालची राजधानी असण्याचा गौरव प्राप्त आहे .
आहे हटवून केली होती,""" राजमहलच्या एकदम अगम्य राजमहल पर्वत आहे तर दुसरीकडे गंगा , म्हणून सुरक्षेच्या दृष्टीकोनातून राजा मान सिंहाने सूबा बंगालची राजधानी गौडपासून हटवून राजमहलमध्ये अवस्थित केली होती . """
आहे,राजमहलच्या ऐतिहासिक दर्शनीय व अध्यात्मिक स्थळांमध्ये एक जामी मशिदसुद्धा आहे .
पसरलेली आहे आहे झाला आहे,""" मंगलहाट राजमहल जनपद स्थित जामी मशिद ५ एकरच्या विस्तृत भूभागात पसरलेली आहे , ज्यामध्ये ५ गुंबद आणि ५ - ५ मीनार आहे परंतु उत्तर दिशेकडील मीनार उध्वस्त झाला आहे . """
आहेत,""" राजमहल जनपदच्या महत्त्वपूर्ण दर्शनीय स्थळांमध्ये संगदालान ( दगडाचा विशाल व्हरांडा ) , अकबरी मशिद , मैना बीबीची समाधी , मीरेची समाधी इत्यादी प्रसिद्ध आहेत . """
वसलेले आहे आहे,उधवा गाव गंगेच्या किनार्‍यावर वसलेले आहे जे राजमहलपासून १० किमी. दक्षिण - पूर्वेला आहे .
आहे,उधवा गाव ऐतिहासिक महत्त्वयुक्त आहे .
वसलेले आहे आहे,राजमहल शहरापासून १३ किमी. उत्तर - पश्चिम दिशेला गंगेच्या किनार्‍यावर कन्हैया स्थान मंदिर वसलेले आहे ज्याच्यात भगवान श्रीकृष्णाची मूर्ती स्थापित आहे .
म्हटले जाते परतताना थांबले होते घेतले होते,असे म्हटले जाते की चैतन्य महाप्रभु बंगालपासून परतताना कन्हैया स्थान मंदिरात थांबले होते तसेच त्यांनी श्रीकृष्णाचे साक्षात दर्शन घेतले होते .
होऊन करतो,गंगा किनार्‍याच्या मनोरम दृश्यावलोकनाचा आनंद भक्तीभावात मिश्रित होऊन एक अलौकिक अनुभूती प्रदान करतो .
वसलेले आहे,संकरी गल्ली नावाच्या रेल्वे स्टेशनपासून ३ किमी. उत्तरेला रामपुर गाव वसलेले आहे .
आहे,रामपूर गावामध्ये ८ फूट उंच टेकडीवर एका मुस्लिम संताची समाधी आहे .
सांगितले जाते आहे,असे सांगितले जाते की ह्या उंच टेकडीच्या आतमध्ये शिव - पार्वतीच्या मंदिराचा एक भग्नावशेष आहे .
करते,ह्या समाधीच्या प्रवेश द्वारात वीटांचे द्वार तसेच दगडाच्या दरवाजाची आकृती त्या शिव मंदिराचा आभास करते .
वसलेले आहे वेढलेले आहे,शिव गद्दी स्थान राजमहाल अनुमंडळातच बढैतपासून ८ किमी. उत्तरमध्ये वसलेले आहे आणि तीन बाजूंनी पर्वतांनी वेढलेले आहे .
वसलेले आहे आहे,मंगलहाट गाव राजमहलपासून १० किमी. पश्चिमेला वसलेले आहे आणि आपल्या वारशांचा स्वामी आहे .
आहे,मंगलहाट गावात मानसिंगद्वारा निर्मित एक मंदिर आणि एक मशीद आहे .
आहे आहे,मंदिर लहान आहे तर मशीद मोठी आहे .
वसलेले आहे,संकरी गल्ली नावाचे एक गाव पूर्व रेल्वेच्या लूप लाइनवर वसलेले आहे .
होते,प्राचीन काळात हे गाव युद्धासंबंधी महत्त्वाचे होते .
करते आहे,जसे की नाव स्पष्ट करते हे स्थान राजमहाल पर्वत आणि गंगा नदीच्यामध्ये एका संकरी समतल भूमीच्या रूपात बंगालच्या द्वाराच्या रूपात स्थित आहे .
आहे,हे स्थान अनेक भयानक युद्धांचा साक्षीदारही आहे .
,धनबाद जिल्ह्यातील पर्यटन स्थळे -
म्हटले जाते,कोल सिटीच्या नावाने प्रसिद्ध धनबादला देशाची कोळशाची राजधानी म्हटले जाते .
होत असलेल्या होते,धनबादची गणना विश्वाच्या सर्वाधिक तीव्र गतीने विकसित होत असलेल्या १०० शहरांमध्ये होते .
आहेत,""" कोळशाच्या खाणी , उच्च स्तरीय तर्क व संशोधन संस्थान , नैसर्गिक दृश्ये धनबाद औद्योगिक शहराची आकर्षणे आहेत . """
आहे,धनबादजवळ प्रकृती प्रदत्त खनिज साधनांची विपुलता आहे .
आहेत,धनबादचा बहुतांश उद्योग कोळशाची सफाई आणि कोक निर्माणवर आधारित आहेत .
वसलेले आहे,धनबादमध्येच विश्वप्रसिद्ध इंडियन स्कूल ऑफ माइंस वसलेले आहे .
घेरलेले आहे,नैसर्गिक रूपाने निर्मित तोपचांची सरोवर अभयारण्यांनी घेरलेले आहे .
असलेले वसलेले आहे,रेल्वेमार्ग : दक्षिण - ईशान्य रेल्वेच्या ताब्यात असलेले टाटानगर रेल्वे स्टेशन हावडा - मुंबईवर वसलेले आहे .
जोडलेले आहे,रेल्वेमार्गाद्वारा टाटानगर रेल्वे स्टेशन देशाच्या महत्त्वपूर्ण शहरांशी जोडलेले आहे .
[[जोडलेले आहे,रस्ता मार्ग : रांचीपासून १३५ कि.मी. लांब जमशेदपूर झारखंडच्या सर्व प्रमुख शहरांशी रस्ता मार्गाद्वारे सरळ [[जोडलेले आहे .
आहे,जमशेदपूरसाठी महत्त्वपूर्ण शहरांशी सरळ बससेवा उपलब्ध आहे .
,निसर्गाची अप्रतिम भेट सारंडा -
आहे,"`` नैसर्गिक सुंदरता , वन औषधी , वन प्राण्यांनी भरपूर , सातशे पर्वतांच्या दरीच्या नावाने प्रसिद्ध सारंडा जंगल आशियाचे सर्वात घनदाट साल वन आहे . ``"
घेरलेले आहे,समुद्रतळापासून जवळजवळ तीन हजार फुटाच्या उंचीवर झारखंडच्या पश्चिम सिंगभूम व ओडिसाच्या सुंदररगड जिल्ह्याने घेरलेले आहे सारंडा वन .
होत असे होऊन झाला आहे,"`` पूर्वेला सारंडामध्ये सरासरी ४५ सेमी. पाउस , दरवर्षी होत असे , जो आता कमी होऊन जवळजवळ २८ सेमी. दरवर्षी झाला आहे . ``"
आहे,सारंडाचे क्षेत्रफळ जवळजवळ ५०० किमी. आहे .
राहते,सारंडाचे हवामान वर्षभर जवळजवळ थंडच राहते .
बनवली करतात,"`` सारंडाच्या जवळ ब्रिटिश सरकारने थलकोबाद , कुमडीह , तीरोलपोसी , मनगाव इत्यादी जागांवर अनेक वन - आरामगृहे बनवली , जी पर्यटकांना सतत आपल्याकडे आकर्षित करतात . ``"
विभागले गेले आहे,"`` सारंडा चार पर्वतरांगा संसग्दा , गुआ , कोयना , व समठामध्ये विभागले गेले आहे . ``"
वाचवण्यासाठी चालवण्यासाठी वसवले होते,सारंडाला वाचवण्यासाठी व टेरोटेरियलचे कार्य चालवण्यासाठी वन विभागाने १० वन गावांना वसवले होते .
आहेत,"`` दहा वन गावांमध्ये कुनडीह , करमपदा , नर्वागाव , भनगाव , थलकोबाद , दिघा , तीरीलपोसी , बिटकिलसोय , नवागाव ( इतर ) तसेच बालिबा अंतर्भूत आहेत . ``"
वेढलेले आहे,सारंडा मुख्य स्वरूपाने सागाच्या ( सागवान ) झाडांनी वेढलेले आहे .
आढळतात,सागाशिवाय शेकडो इतर प्रजातींचे वृक्ष सारंडाच्या जंगलात आढळतात .
आहे,वन्य प्राणी : सारंडा आशियाचे पहिले एलिफंट ( हत्ती ) राखीव क्षेत्र आहे .
फिरण्यासाठी जातात,सारंडामधूनच हत्ती फिरण्यासाठी घालभूमगड व पोडाहाटच्या जंगलात जातात .
,"`` जंगलात वाघ , चित्ता , तेंदुआ , हत्ती , अस्वल , लांडगा , कोल्हा , जंगली डुक्कर , जंगली म्हैस , सांभर , चितळ , मातृका मृग , भंजक हरिण , सौंसिंगा , नीलगाय , वानर ( ऊलुक ) साळू , ब्रजकीट , मुंगूस , उदबिलाव , मोठी खारूताई , ओरल , घनेश , मयूर , गिधाड , सिवैंटकॆट , जंगल ``"
म्हटले जाते पडल्यामुळे झाला आहे कळत नाही,टोबयो धबधबा : ह्याच्याबद्दल म्हटले जाते की खूप उंचावरून पाणी पडल्यामुळे इतका खोल झाला आहे की ह्याची खोलीचा अंदाजच कळत नाही .
दिसतात आहे,"`` रॉयल व्ह्यू : येथून लांब - लांबपर्यंतची शहरे दिसतात , ज्यामध्ये ओडिसाचे राउरकेलासुद्धा सहभागी आहे . ``"
आहे,लिगिर्दा : थलकोबादपासून तीन किलोमीटर लांब दलदलीच्या क्षेत्रामध्ये आहे .
पाहण्यासाठी बनवले गेले आहे,वन विभागाद्वारा रात्री जनावरांना पाहण्यासाठी वॉच टॉवरसुद्धा बनवले गेले आहे .
हलवल्यावर हलली जाईल,दलदल अशी की एका किनार्‍यावरची माती पायाने हलवल्यावर दुसर्‍या किनार्‍यावरची माती हलली जाईल .
घालतो,"`` घाघरती , पुण्डूल , पोस्पेक्टिंग धबधबा सारंडाच्या सौंदर्यात आणखी भर घालतो . ``"
पाहण्यासारख्या आहे,"`` त्यांच्याबरोबर कुमडीह पंप हाऊस , चेक धरण पाहण्यासारख्या ठिकाणांपैकी एक आहे . ``"
वसलेले सांगितले जाते येणार असेल वाजत,छोटानागरामध्ये वसलेले दोन लिंगवाले शिवलिंग : ह्या मंदिराबद्दल सांगितले जाते की पूर्वी केव्हाही नैसर्गिक आपत्ती येणार असेल तेव्हा मंदिराचा नगारा आपोआप वाजत असे .
,कोडरमा जिल्ह्याचे पर्यटन स्थळ -
वसलेले आहे आहेत,गौतम बुद्ध अभयारण्य कोडरमामध्ये वसलेले आहे जेथे चित्ता आणि वाघ आहेत .
आहे,"`` पहाडपूर फॉरेस्ट हाऊस , गौतम बुद्ध अभयारण्याच्या जवळ आहे . ``"
आहे,"`` पहाडपूर फॉरेस्ट हाऊस , कोडरमापासून ५० किमी. लांब आहे . ``"
वसलेले आहे आहे,"`` कोडरमा अभयारण्य , कोडरमापासून १० किमी. अंतरावर वसलेले आहे ज्याचा विस्तार १७७.३५ वर्ग किमी.मध्ये आहे . ``"
ठेवले गेले आहेत,"`` कोडरमा अभयारण्यात सांभर , चित्ता , हरिण , नीलगाय इत्यादी ठेवले गेले आहेत . ``"
बांधले गेले,दामोदर दरी महानगरपालिकेच्या महत्त्वाकांक्षी योजनेच्या अधिकाराखाली नदीवर तलैया धरण बांधले गेले .
वसलेले आहे,तलैया धरण कोडरमापासून २२ किमी. दक्षिणेला वसलेले आहे .
होऊ शकत नाही आहे,ह्याच्यात कोणतेही दुमत होऊ शकत नाही की तलैया धरणाची नैसर्गिक छटा अविस्मरणीय आहे .
आहे,तलैया धरणाच्या जवळ डी.वी.सी.चे एक विश्रामगृहसुद्धा आहे .
,गढवा जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे -
केले गेले,श्री वंशीधर मंदिर गढवापासून ४० किमी. वायव्य दिशेला नगर ऊंटारीमध्ये राजा गडाच्या मागे स्थापन केले गेले .
केली गेली होती,श्री वंशीधर मंदिराची स्थापना १८८५ई.मध्ये केली गेली होती .
केली गेलेली आहे,श्री वंशीधर मंदिरात राधाकृष्णाच्या मूर्तीची स्थापना केली गेलेली आहे .
म्हटले जाते बनवलेली आहे बनवलेली म्हटले जाते,कृष्णाच्या मूर्तीसंबंधी असे म्हटले जाते की ३२ मण सोन्याने बनवलेली मूर्ती आहे तर कुठेकुठे हिला अष्टधातूने बनवलेली मूर्तीसुद्धा म्हटले जाते .
बनवली गेली आहे,राधेची मूर्ती बनवली गेली आहे .
बनतो ओळखला जातो,नगर ऊंटारीपासून ३५ किमी. दक्षिणेत कन्हर नदीवर १० फूट उंच धबधबा बनतो जो सुखलदरी धबधब्याच्या नावाने ओळखला जातो .
आहे,कन्हर नदीत सुखलदरीपासून १० किमी.च्या अंतरावर बलचौरा धबधबा स्थित आहे .
वसलेले असल्यामुळे म्हटले जाते,गढवाच्या घुरकी प्रखंडात वसलेले असल्यामुळे ह्याला दुर्गम म्हटले जाते .
ऐकू येतो,पावसाच्या दिवसात बलचौरा धबधब्याचा आवाज तीन - चार किमी. लांबपर्यंत ऐकू येतो .
पोहचल्यावर आहे,गढवापासून चिनियाला पोहचल्यावर १० किमी.च्या अंतरावर गुरसेन्धु धबधबा घनदाट जंगलात स्थित आहे .
आहे केले जाऊ शकते,गुरसेन्धु लहान धबधबा आहे परंतु ह्याला विकसित केले जाऊ शकते .
आहे,गुरसेन्धु धबधब्याच्या आजूबाजूचे वातावरण खूप मनोहर आहे .
घ्यायला येते,"`` जगातील सर्वात मोठे फुलपाखरु , ऍटलस फुलपाखरुसुद्धा ’ माडायिप्पारा येथे पाहुणचार घ्यायला येते . ``"
घेऊन आखल्या आहेत,माडायिप्पारा प्रदेशाचे ऐतिहासिक आणि जैव वैज्ञानिक वैशिष्ट्यांना लक्षात घेऊन राज्य सरकारने यांच्या संरक्षणासाठी विशेष योजना आखल्या आहेत .
आहे आहे,"`` माडायिप्पाराहून सर्वात जवळचे रेल्वेस्थानक आहे पषयंगाडी , २ किमी. दूर आहे ."
आहे आहे,माडायिप्पाराहून विमानतळ आहे करिप्पूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ ११८ किमी. अंतरावर आहे .
आहे,मलयाल कलाग्रामम कलाकारांचे प्रशिक्षण केंद्र आहे .
शिकण्याची करण्याची दिली जाते,मलयाल कलाग्रामम येथे अनेक कला शिकण्याची आणि त्याचा अभ्यास करण्याची संधी दिली जाते .
करण्याची देण्यात येते,"`` मलयाल कलाग्रामम येथे चित्रकला , शिल्पकला , संगीत , नृत्य , चिकणमातीपासून भांडी तयार करण्याची कला इत्यादीचे पूर्णवेळ प्रशिक्षण देण्यात येते ."
चालतात,मलयाल कलाग्रामम येथे योग आणि संस्कृत इत्यादींचे वर्गही चालतात .
केली जातात,मलयाल कलाग्रामम येथे केरळची संस्कृती आणि इतिहास या विषयांवर चर्चासत्रे आयोजित केली जातात .
आहे,कलाग्राममचे ग्रंथालय उत्तम आहे .
करणे देते,मलयाल कलाग्रामम येथील अध्यापक आणि विद्यार्थ्यांच्याबरोबर एक दिवस व्यतीत करणे एक नवा अनुभव देते .
आहे,"`` मलयाल कलाग्रामम न्यू माही , कण्णूर येथून २९ किमी. अंतरावर आहे ."
आहे,मलयाल कलाग्रामम येथून सर्वात जवळचे रेल्वेस्थानक माही हे आहे .
असून आहे,मलयाल कलाग्राममहून सर्वात जवळचे विमानतळ - करिप्पूर आंतराष्ट्रीय विमानतळ असून ते ६४ किमी. दूर आहे .
बनलेल्या आहे,कणिमंगलम पितळ्यापासून बनलेल्या शिल्पांसाठी आणि दिव्यांसाठी प्रसिद्ध आहे .
आहे,कणिमंगलम पयन्नूरच्या जवळ आहे .
आहे,मुषप्पिलंगाडु बीच केरळातील अनुपम ड्राइव-इन समुद्रकिनार्‍यांपैकी एक आहे .
करण्याचा आहे,अंदाजे ४ किमी. लांब मुषप्पिलंगाडु बीचवरील समुद्रकिनार्‍यावर वाहनाने प्रवास करण्याचा अनुभव विलक्षण आहे .
रोखणार्‍या आहेत,मुषप्पिलंगाडु बीचवर समुद्राच्या उत्तान लहरींचे आक्रमण रोखणार्‍या अनेक विशाल शिळा उभ्या आहेत .
बनली आहेत,या शिळांमुळेच नैसर्गिक कुंड बनली आहेत .
पोहणार्‍यांचा मानला जातो,ह्याच कारणामुळे मुषप्पिलंगाडु पोहणार्‍यांचा स्वर्ग मानला जातो .
असणारी देतात,किनार्‍याला समांतर उभी असणारी नारळाची झाडे किनार्‍यावर सावली देतात .
आहे,मुषप्पिलंगाडु बीच कण्णूरहून १५ किमी. आणि तलश्शेरीहून ८ किमी. दूर आहे .
आहे,"मुषप्पिलंगाडु बीचहून सर्वात जवळचे स्थानक कण्णूर , २० किमी. दूर आहे ."
आहे आहे,मुषप्पिलंगाडु बीचहून सर्वात जवळचे विमानतळ मंगळूर १४० किमी. दूर आहे तर करिप्पूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ १०३ किमी. दूर आहे .
करण्यासाठी आहे,पय्यांबलम समुद्रकिनारा शांत वातावरणात संध्याकाळ व्यतीत करण्यासाठी योग्य आहे .
होते,काही काळापूर्वी पय्यांबलम समुद्रकिनारा स्थानिक लोकांसाठी सहलीचे स्थान होते .
येणे वाढत आहे,हळूहळू पय्यांबलम समुद्रकिनार्‍यावर पर्यटकांचे येणे वाढत आहे .
आहे,"`` पय्यांबलम समुद्रकिनार्‍यापासून जवळचे रेल्वेस्थानक - कण्णूर , २ किमी. अंतरावर आहे . ``"
आहे,पय्यांबलम समुद्रकिनार्‍यापासून जवळचे विमानतळ - करिप्पूर अंतरराष्ट्रीय विमानतळ ९५ किमी. दूर आहे .
बनवले होते,पोर्तुगिज व्हॉसरॉय फ्रांसिस्को डी. अल्मेड याने १५०५मध्ये बनवले होते .
बनलेला आहे,लाल दगडांपासून बनलेला हा किल्ला त्रिकोणी आकाराचा आहे .
घेतला होता विकला होता,सन १६६३मध्ये सेंट आंचलो किल्ला डचांनी ताब्यात घेतला होता आणि कण्णूरच्या अली राजाला विकला होता .
घेतला बनवला,सन १७०९मध्ये ब्रिटीशांनी सेंट आंचलो किल्ला आपल्या ताब्यात घेतला आणि मलाबारच्या सैनिकांचे प्रमुख केंद्र बनवला .
आहे,आज सेंट आंचलो किल्ला पुरातत्त्व विभागाच्या अंतर्गत संरक्षित स्मारक आहे .
बनवली आहे,सेंट आंचलो किल्ल्याच्या बाहेर समुद्री भिंत बनवली आहे .
वाचवते,समुद्री भिंत सेंट आंचलो किल्ल्याला समुद्राच्या लाटांपासून वाचवते .
राहून पाहता येऊ शकतात,"`` सेंट आंचलो किल्ल्यावर उभे राहून ` माप्पिला बे मत्स्य ` संग्रहण बंदर , धर्मडम द्वीप इत्यादी पाहता येऊ शकतात ."
आहे,` माप्पिला बे बंदर ` निसर्गाचे वरदान आहे .
झाले आहे,माप्पिला बे बंदर इन्डो नोरवीजियन परियोजनेअंतर्गत आधुनिकीकरण झाले आहे .
आहे आहे,"`` धर्मडम द्वीप ` ज्याचा विस्तार ५ एकर आहे , समुद्रकिनार्‍यापासून केवळ १०० मी. दूर आहे ."
आहे,"सेंट आंचलो किल्ल्यापासून जवळचे रेल्वेस्थानक कण्णूर , ३ किमी. अंतरावर आहे ."
आहे,सेंट आंचलो किल्ल्यापासून जवळचे विमानतळ करिप्पूर अंतरराष्ट्रीय विमानतळ ९३ किमी. अंतरावर आहे .
आहे,तलश्शेरीला केरळच्या इतिहासात महत्त्वाचे स्थान आहे .
असलेला आहे,"तलश्शेरीच्या समृद्ध ठेव्यांमध्ये विदेशांसह असलेला सततचा संपर्क , व्यापारी परंपरा प्रौढ क्रिकेट परंपरा , सर्कसची परंपरा इत्यादी समाविष्ट आहे [[."
मिळवण्याचा केला होता,पोर्तुगीजांनी आणि डचांनी तलश्शेरीवर ताबा मिळवण्याचा प्रयत्न केला होता .
करून घ्यायला आला होता राहिला होता,"ब्रिटीश सेनापती आर्थर मिल्लर जो पष़श्शि राजाला वश करून घ्यायला आला होता , तलश्शेरीत खूप काळ राहिला होता ."
करवले,आर्थर मिल्लरने तलश्शेरीला क्रिकेट खेळाशी परिचित करवले .
शिकला,हळूहळू स्थानिक लोकांनी ब्रिटीश सैनिकांकडून हा खेळ शिकला .
दिले,"मूसा , मांपळ्ळि इत्यादी मोठमोठे परिवारांनी क्रिकेटला प्रोत्साहन दिले ."
म्हटले जाते,गडाचे मुख्य द्वार गणेश पोल म्हटले जाते .
करते,मुख्यद्वारावरील नक्षी अत्यंत आकर्षित करते .
असलेला आहे पेटविली असता असल्याप्रमाणे उजळून निघतो,आमेरमध्येच तो चाळीस स्तंभ असलेला आरसे महाल आहे जेथे काडेपेटीतील काडी पेटविली असता संपूर्ण महाल दीपोत्सव असल्याप्रमाणे उजळून निघतो .
होण्याची आहे,हत्तीवर स्वार होण्याची संधी हे येथील विशेष आकर्षण आहे .
आहे,जो देशी पर्यटकांपेक्षा परदेशी पर्यटकांसाठी विशेष कुतुहल आणि आनंदाचा विषय आहे .
वसलेले आहे,सातपुडा मायकल आणि विंध्य पर्वतरांगा यांच्या संगमावर रम्य नील दर्‍यांमध्ये वसलेले अमरकंटक ग्रीष्म ऋतूमध्ये अप्रतिम पर्यटनस्थळ आहे .
केली आहे,अमरकंटकला नैसर्गिक आणि पौराणिकतेने विविध संपत्तींची परंपरा सुपुर्त केली आहे .
खळाळणारा आहेत,"चारी बाजूंनी हिरवळ , दूधधारा , कपिलधाराच्या धबधब्यांचे मनोहर दृश्य , सोननदीचा खळाळणारा प्रवाह नर्मदा कुंडाची पवित्रता , पर्वतांची हिरवळीने युक्त शिखरे आहेत ."
आहे,अमरकंटक सोन आणि नर्मदा नद्यांचे उगमस्थान आहे .
आहे,"अमरकंटक २० , ४० उत्तर अक्षांश आणि ८० , ४५ पूर्व अक्षांशाच्या मधोमध आहे ."
वाहत जाऊन असलेल्या कोसळते,नर्मदा नदी १३१२ किमी. वाहत जाऊन २१ ` ४३ ` उत्तर अक्षांश आणि ७२ ` ५७ ` पूर्व अक्षांशामध्ये असलेल्या खंभातच्या खाडीजवळ कोसळते .
वाहते,"नर्मदा नदी १०७७ किमी. मध्यप्रदेशच्या शहडोल , मंडला , जबलपुर , नरसिंहपुर , होशंगाबाद . खांडवा आणि खरगौन जिल्ह्यातून वाहते ."
कोसळण्या होते,नर्मदा नदी खंभातच्या खाडीमध्ये कोसळण्या आधी साधारणतः १६१ किमी. गुजरातमधून प्रवाहित होते .
येते,"अशा प्रकारे नर्मदानदीच्या प्रवाहामध्ये मध्यप्रदेश , महाराष्ट्र आणि गुजरात राज्य येते ."
आहे आहे,"नर्मदा नदीचे एकंदर जलसंग्रह क्षेत्र ९८७९९ वर्ग किलोमीटर आहे ज्यापैकी ८०.०२ टक्के मध्यप्रदेशात , ३.३१ टक्के महाराष्ट्रात आणि ८ . ६७ टक्के क्षेत्र गुजरातमध्ये आहे ."
होते आहे आहे,नदीच्या पाण्यामुळे १६० लाख एकर सिंचित होते ज्यापैकी १४४ लाख एकर एकट्या मध्यप्रदेशात आहे आणि बाकी महाराष्ट्र आणि गुजरातमध्ये आहे .
नाही,अमरकंटकच्या अरण्यात प्रामुख्याने नर्मदा आणि सोन नदीच्या उगमाजवळ एकही बांबूचे झाड नाही .
नाही नाही,एवढेच नाही अमरकंटकच्या अरण्यात मुख्य नर्मदा नदीचे पाणी पिण्यायोग्यही नाही .
आहे करण्याचीही होणार नाही,नर्मदा कुंडाचे पाणी इतके प्रदुषित आहे की आचमन करण्याचीही इच्छा होणार नाही .
केले आहे,नर्मदा कुंडाला मनुष्याच्या कृत्रिमतेने आधुनिकतेच्या नावाखाली संकुचित केले आहे .
सजलेले आहे,सोन नदीचे उगमस्थान सोनमुडा आजही निसर्गाची रमणीयता आणि सहजता यांनी सजलेले आहे .
असलेले आहे,"समुद्रापासून ३६०० फूट उंचीवर असलेले अमरकंटक पूर्वीपासून ऋषी , मुनींसाठी तपस्येचे ठिकाण आणि लक्ष्मीदेवीचे शरणस्थळ आणि पार्वती महेशाचे विहाराचे ठिकाण म्हणून प्रसिद्ध आहे ."
सांगतात ऐकू येतो,अमरकंटकमधील पुजारी लोक सांगतात की येथे आजही शंकाराच्या डमरूचा आवाज ऐकू येतो .
म्हणाले आहे,स्वामी रामकृष्ण परमहंस आश्रमाचे प्रभारी म्हणाले की अमरकंटकचे वातावरण शांत आहे .
आहे,अमरकंटक साधनेसाठी खूपच उपयोगी स्थान आहे .
आहेत करतात,अमरकंटकमध्ये ब्रह्माचे कण आहेत जे मनाला शांती प्रदान करतात .
असेल आहे,खूप कमी लोकांना माहित असेल की अमरकंटकमध्ये नर्मदा आणि सोन नदीशिवाय कोणत्या अन्य नदीचा उगम आहे .
पावते,अमरकंटकमधून तिसरी जोहिला नदी उगम पावते .
कोसळत करते,अमरकंटक येथे नर्मदा कुंडातून ६ किमी. अंतरावर कपिलधारामध्ये नर्मदा १५० फूट खाली कोसळत धबधब्याचे स्वरूप धारण करते .
बनून कोसळते,धबधब्यापासून थोड्या अंतरावर नर्मदा दूधधारा बनून १० - खाली कोसळते .
कोसळते,त्याच ठिकाणी सोन नदी ३०० फूट खाली कोसळते .
आहे काढून पाठविले जाते,अमरकंटकाच्या जमिनीत बॉक्साईट आहे जे काढून बाल्कोला पाठविले जाते .
करतात,खाणीतील स्फोट अमरकंटकच्या वातावरणात कंपने निर्माण करतात .
होत आहे,वंशगुल्म नावाने प्रसिद्ध अमरकंटक आज बांबूच्या झाडांपासून वंचित होत आहे .
आहे,अक्षयतृतीया उत्तरकाशीसाठी महत्त्वाची आहे .
केली जातात,अक्षयतृतीयेला प्रत्येक वर्षी उत्तर खंडातील चारपैकी दोन धाम गंगोत्री आणि यमुनोत्रीची द्वारे यात्रेकरूंसाठी खुली केली जातात .
होतो,याच बरोबर चारधाम यात्रेचा शुभारंभ होतो .
बसवून असलेल्या असलेल्या पोहोचवून केला जातो,अक्षयतृतीयेला गंगेला पालखीत बसवून आपल्या शीतकालीन निवासस्थान असलेल्या मुखिमठातून गंगोत्रीत असलेल्या गंगा मंदिरात पोहोचवून तेथे आपला ग्रीष्मकालीन निवास निश्चित केला जातो .
ओळखतात,मुखिमठाला सामान्य भाषेत लोक मुखबा नावाने ओळखतात .
मानले जाते आहे राहते,असे मानले जाते की मुखबा गंगेचे माहेर आहे जेथे ती वर्षातील सहा महीने राहते .
करते,अक्षयतृतीयेच्या एक दिवस आधी गंगेची पालखी गंगोत्रीसाठी प्रस्थान करते .
आहे,मुखबा अतिशय सुंदर गाव आहे .
आहेत,मुखबामध्ये अधिकांश घरे लाकडाची आहेत .
आहे,मुखबा क्षेत्र आपल्या काष्ठकलेसाठी प्रसिद्ध आहे .
दिसतात,काष्ठकलेचे उत्तम नमुने मुखबा येथील घरांवर दिसतात .
केलेली आहे,घरांवर केलेली कलाकुसर पाहण्यायोग्य आहे .
होता आहे,आमचा पुढचा मुक्काम कोपांग होता जेथे सेनेचा पाडाव आणि मंदिर आहे .
आहे,गंगोत्री समुद्रसपाटीपासून ३२०० मी. उंचीवर आहे .
असते,गंगोत्री येथील हवामान थंड असते .
वाजेपर्यंत वाजल्यापासून असतात,गंगोत्री मंदिराचे दरवाजे सकाळी ६.१५ ते दुपारी २ वाजेपर्यंत आणि पुन्हा दुपारी ३ वाजल्यापासून रात्री साडे नऊपर्यंत खुले असतात .
आहे आहे आहेत,गुजरी महालाच्या आतमध्ये पुरातात्विक संग्रहालय आहे ज्याच्यामध्ये दुर्मिळ प्राचीन वस्तूंचा संग्रह आहे ज्याच्यात काही ईसवीसनाच्या पहिल्या शतकातील आहेत .
आहे आहे,ह्याच्यात विशेष रुपाने दर्शनीय ग्यारसपुरच्या शालभंजिकाची मूर्ती आहे ही वृक्ष-देवी आपल्या लघुरुपात परिपूर्ण आहे .
केला होता,१४८६ ते १५१७च्यामध्ये राजा मानसिंगाने मानमंदिर महाल निर्माण केला होता .
होत्या नाहीत आहेत,""" मानमंदिर महालाच्या बाह्य भागावर ज्या फरश्या कधी सुशोभित होत्या , त्या आता विद्यमान नाहीत , परंतु त्यांच्या प्रवेशाच्या ठिकाणी त्यांची चिन्ह आजदेखील उपस्थित आहेत . """
आहे गेल्या,मानमंदिर महालाच्या जवळ जौहर - सरोवर आहे जेथे राजपूत परंपरेनुसार युद्धात पतींच्या पराभवानंतर राण्या सामूहिकरीत्या सती गेल्या .
करते,ध्वनी आणि प्रकाशाच्या रंगारंग कार्यक्रमाच्या माध्यमातून इथली प्रत्येक संध्याकाळ आपल्या गौरवशाली भूतकाळास परत एकदा पुर्नजीवीत करते .
आहे आहे,सूरजकुंड नगरापेक्षा अधिक प्राचीन आहे जे दूर्गच्या तटांच्या आत आहे .
आहे झाले केले होते,हेच ते मूळ सरोवर आहे जेथे सूरजसेन किंवा सूरजपालला ( ह्या नावाने प्रसिद्ध झाले ) संत ग्वालिपाने निरोगी केले होते .
,तेलीचे मंदिर आणि ” सास - बहू ” मंदिर :
आहे आहे,१०० फूट उंच ९व्या शतकातील तेली मंदिर प्रतिहार कालीन विष्णु मंदिर आहे ज्याच्यात विविध स्थापत्य शैलींचा अद्भुत संगम आहे .
आहे आहे,ह्याचे छत जे विशिष्ट - रुपानी द्रविड शैलीचे आहे तेथेच श्रृंगारिक अलंकार विशिष्ट रुपाने उत्तर - भारतीय शैलीच्या भारतीय आर्य लक्षणांनी युक्त आहे .
आहे झाली,विष्णुलाच समर्पित इतर सुंदर मंदिरांमध्ये सास - बहूचे मंदिर आहे ज्याची निर्मिती ११व्या शतकात झाली .
,जयविलास महाल आणि संग्रहालय -
आहे,जयविलास महालाची शान - शौकत आणि वैभव वेगळेच आहे .
आहे,जयविलास महाल शिंदे परिवाराचे निवासस्थान आहे .
आहे आहेत होतो,ह्याच्या ३५ खोल्यांमध्ये जीवाजीराव शिंदे संग्रहालय आहे आणि ह्या खोल्या इतक्या शानदार आणि वैभवपूर्ण जीवन शैलींनी परिपूर्ण आहेत की त्यांचा भूतकाळ सजीव होतो .
आहे,जयविलास महालाचे स्थापत्य इतालवी शैलीचे आहे .
झाला आहे,ज्याच्यात टसकन आणि कोरिनथियन वास्तुशैलीचा संगम झाला आहे .
लटकत आहेत आहे लटकावण्याआधी केले गेले होते,ह्याच्या भव्य दरबार कक्षात मध्यभागी दोन झुंबरे लटकत आहेत ज्यांचे वजन कित्येक टन आहे आणि ज्यांना लटकावण्याआधी दहा हत्तींद्वारे ह्या छताच्या मजबूतीचे परीक्षण केले गेले होते .
करतात,""" ह्याच्या छताचे आकर्षक कोरीवकाम आणि येथील कलात्मक पडदे , फारसचे सुंदर गालीचे आणि फ्रांस आणि इटलीचे प्राचीन भव्य फर्नीचर ह्या विशालकाय खोल्यांमध्ये ऐश्वर्याला जणु बोलके करतात . """
आहे,इथल्या निवडक आकर्षणांमध्ये चांदीची एक रेल्वेगाडी आहे .
आहेत बनवलेल्या फिरत फिरत वाढून करत असत,रेल्वेगाडीमध्ये नक्षीदार काचेचे कक्ष आहेत जे टेबलवरच बनवलेल्या रुळांवर फिरत - फिरत आपल्या अतिथींना भोजन आणि पेय सामग्री वाढून त्यांचा सत्कार करत असत .
बनलेला आहे झुलत होते,येथे इटलीमध्ये बनलेला काचेचा एक भव्य पाळणा आहे ज्यामध्ये प्रत्येक जन्माष्टमीला बाळकृष्ण झुलत होते .
आहे,ह्याच्या व्यतिरिक्त शिंदे परिवाराच्या पूर्ववर्ती सदस्यांच्या अनेक व्यक्तिगत आठवणी आणि सामानसुद्धा येथे संकलित आहे .
करते,शिंदे संग्रहालय वस्तुतः राजसी वैभव आणि गौरवाने ओतप्रोत तत्कालीन भारताच्या ऐश्वर्यवान संस्कृतीची आणि जीवनशैलीची विलक्षण तसबीर प्रस्तुत करते .
होते झोपलेले आहेत,""" हिंदुस्थानी शास्त्रीय संगीताचे शिखर - पुरुष तानसेन , जे सम्राट अकबराच्या नवरत्नांपैकी एक होते , येथे ग्वाल्हियरमध्ये शांततेच्या कुशीत झोपलेले आहेत . """
मिटणारी पाडते आहे,ह्या महान संगीतकाराच्या स्मरणार्थ निर्मित तानसेन समाधी स्मारक प्रेक्षकांवर आपल्या प्राचीन शालीनतेची न मिटणारी छाप पाडते जी प्रारंभिक मुगलकालीन वास्तुकलेचा नमुना आहे .
नाही आहे,आता हे केवळ एक स्मारकच नाही तर ग्वाल्हियरच्या जीवंत सांस्कृतिक वारशाचे प्रतीक आहे .
केले जाते,तानसेन समाधीस्थळी दरवर्षी नोव्हेंबर - डिसेंबरमध्ये त्या महान संगीतकाराच्या स्मरणार्थ एक राष्ट्रीय संगीत सम्मेलनाचे आयोजन केले जाते .
आहे,जे संगीत प्रेमींसाठी प्रमुख आकर्षण आहे .
,गौस मोहम्मदची समाधी
आहे,अफगान राजपुरूष - गौस मोहम्मदच वाळूदार दगडांनी निर्मित हे स्मारकसुद्धा प्रारंभिक मुगल स्तुकलेच्या शैलीवर आधारित आहे .
करतात,स्मारकांच्या जाळ्या दर्शकांना आपल्या विलक्षण कलात्मक नक्क्षीने मुग्ध करतात .
आहे,भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाचे अमर सेनानी तात्या टोपे आणि वीरांगना राणी लक्ष्मीबाई ह्यांचे स्मारकसुद्धा ग्वालियरचे दुर्मिळ आकर्षण आहे .
करतात,प्रमुख सार्वजनिक स्थानांवर ग्वाल्हियर राजवंशातील पुरूषांच्या छत्र्या त्याच्या भव्य गतकाळाच्या गाथांची पुनरावृत्ती करतात .
,कला वीथीका आणि नगरपालिका संग्रहालय :
आहे,कला वीथीकेमध्ये कलात्मक वस्तूंचा सुंदर संग्रह आहे .
आहे,नगरपालिका संग्रहालयामध्ये प्राकृतिक इतिहासासंबंधी अनेक सुंदर वस्तूंचा संग्रह आहे .
वसलेले घेऊन बांधले गेले आहे देते,मोरारमध्ये रेसीडेंसीच्याजवळ वसलेले नवनिर्मित सूर्यमंदिर ओडिसाच्या सुप्रसिद्ध कोणार्क मंदिरापासून प्रेरणा घेऊन बांधले गेले आहे आणि जे भारताच्या ह्या मध्य भूभागात प्रेक्षकांना प्राचीन गौरवाचा अनुभव देते .
जावे,कसे जावे ग्वाल्हियरला -
आहेत,वायु सेवा : ग्वाल्हियरसाठी दिल्ली आणि जबलपुरवरुन नियमित विमानसेवा आहेत .
आहे,रेल्वे सेवा : ग्वाल्हियर मध्य रेल्वेची दिल्ली - मुंबई आणि दिल्ली - मद्रास मुख्य मार्गावर आहे .
जातात आहेतच,ताज एक्सप्रेस आणि शताब्दी एक्सप्रेस दिल्ली ते आग्र्याच्या मार्गे ग्वालियरला जातात आणि इतर मुख्य रेल्वेगाड्या तर आहेतच .
आहे,""" रस्ता मार्ग : ग्वाल्हियरसाठी आग्रा , मथुरा , जयपुर , दिल्ली , लखनऊ , भोपाल , चंदेरी , इंदौर , झासी , खजुराहो , रीवा , उज्जैन आणि शिवपुरी येथून नियमित बससेवा आहे """
,अनुकूल वातावरण : जुलै ते मार्च
राहण्याचे,राहण्याचे ठिकाण : तानसेन रेसीडेंसी ( मध्यप्रदेश पर्यटन ) .
वसलेले आहे आहे,सिमडेगापासून २९ किमी. पश्चिमेला कैराबेडा गाव वसलेले आहे ज्याचा रामरेखा विभाग आहे .
आहे,रामरेखा पर्वतीय स्थळ आहे .
म्हटले जाते राहिले होते,असे म्हटले जाते की परमेश्वर राम आपल्या वनवास काळात रामरेखामध्येच राहिले होते .
आहे म्हटले जाते,येथे एक तलाव आहे ज्यास गंगास्रोत म्हटले जाते .
लागते,भवाली : चीडच्या घनदाट जंगलांच्यामध्ये हे स्थान भीमताल व मुक्तेश्वरच्या रस्त्यात लागते .
असल्यामुळे थांबून घेतात,"`` स्थानिक फळांची सर्वात मोठी मंडई असल्यामुळे सर्व पर्यटक काही वेळ भवालीला थांबून ताजे रसाळ आडू , सप्ताळू , प्लम आणि आंबट - गोड फळांचा आनंद अवश्य घेतात . ``"
बनवले गेलेले आहे,आरोग्याला हितकारक हवामानामुळे इंग्रजांद्वारे बनवले गेलेले सेनिटोरियमसुद्धा आहे .
घेरलेले आहे,नैनीतालपासून २६ किलोमीटरच्या अंतरावर पर्वत शृंखलांनी घेरलेले रामगड आपल्या नैसर्गिक सौंदर्यासाठी प्रसिद्ध आहे .
आहेत,"`` येथे सफरचंद , सप्ताळू , आडू आणि प्लम ह्यांच्या बागा आहेत . ``"
वसलेले आहे,"`` मुक्तेश्वर : समुद्रतळापासून २,२८६ मीटरच्या उंचीवर नैनीतालपासून ५१ किलोमीटरच्या अंतरावर वसलेले आहे . ``"
घेरलेल्या केले गेले आहे,चारी बाजूंनी फळांच्या बागांनी आणि घनदाट जंगलांनी घेरलेल्या मुक्तेश्वरला इंग्रजांद्वारेमध्ये १८९३ अनुसंधान आणि शैक्षिक संस्थानाच्या स्वरूपात विकसित केले गेले आहे .
वसलेले आहे,जिम कार्बेट राष्ट्रीय उद्यान नैनीतालपासून ६३ किलोमीटरच्या अंतरावर वसलेले आहे .
करताना पाहता येते,जिम कार्बेट राष्ट्रीय उद्यानात मोकळ्या मैदानात भ्रमण करताना जंगली जनावरांना जवळून पाहता येते .
पाहता येते,"`` वाघ , हत्ती , चितळ , काळे हरिण , करडे हरिण , नीलगाय , सांभर आणि काळवीट अशा अनेक जातींना पाहता येते . ``"
असलेल्या वाजल्यापासून वाजेपर्यंत घेतले जाऊ शकतात,रामनगरमध्ये असलेल्या वन विभागाच्या मुख्यालयात सकाळी ७ वाजल्यापासून दुपारी १२ वाजेपर्यंत सफारीसाठी पास घेतले जाऊ शकतात .
राहणार्‍या करून देतात,ह्याच्याशिवाय उपाहारगृहात राहणार्‍या पर्यटकांसाठी उपाहारगृहावालेच ’ पासची ’ व्यवस्था करून देतात .
करण्यास आहे,जिम कार्बेट राष्ट्रीय उद्यानात जनावरांची शिकार करण्यास मनाई आहे .
आहे,ट्रॅकिंगच्या रसिकांसाठी नैनीताल एक उपयुक्त स्थान आहे .
केले जाते,नैनीतालच्या यूथ असोसिएशनद्वारे ट्रॅकिंगचे आयोजन केले जाते .
आहे,अल्मोडाच्या जवळचे रेल्वे स्टेशन काठगोदाम ९० किलोमीटरच्या अंतरावर आहे .
आहे,अल्मोडासाठी देशाच्या विविध शहरातून सरळ रेल्वेसेवा उपलब्ध आहे .
मिळतात,काठगोदामपासून अल्मोडासाठी बस व टॅक्सी मिळतात .
जाण्यासाठी असलेल्या मिळतील,"`` आजूबाजूच्या दर्शनीय स्थळांना जाण्यासाठी तुम्हाला टॅक्सी , माल रोडवर असलेल्या शिखर उपहारगृहाजवळील टॅक्सी स्टँडवरून मिळतील . ``"
केली घ्या,टॅक्सी बुक केली तर किंमतीची माहिती अवश्य घ्या .
आहेत,टॅक्सी असोसिएशनद्वारे टॅक्सी बुकिंगचे दर निश्चित आहेत .
फिरण्याचा बनवावा,एप्रिल ते जून आणि सप्टेंबर ते नोव्हेंबरपर्यंत अल्मोडा फिरण्याचा कार्यक्रम बनवावा .
असते,अल्मोडामध्ये डिसेंबर ते मार्चपर्यंत खूप थंडी असते .
घेऊन जा,उन्हाळ्यामध्ये हल्के गरम कपडे व हिवाळ्यामध्ये अधिक गरम कपडे आपल्या बरोबर अवश्य घेऊन जा .
जाणे नाही,पावसाळ्याच्या ऋतूमध्ये अल्मोडाला जाणे योग्य नाही .
आहे,कुमाऊंचे अत्यंत प्राचीन शहर अल्मोडा विशुद्ध भारतीय थंड हवेचे ठिकाण आहे .
करून देते,येथील वातावरण आपल्या आजूबाजूच्या स्पर्शरहित नैसर्गिक सौंदर्याशी साम्य स्थापित करून प्रवाशांना काही अशा प्रकारच्या आनंदाची अनुभूती देते .
वसलेल्या झाकलेल्या न्याहाळू शकता,५ किलोमीटर लांब अर्धगोलाकार पहाडीवर वसलेल्या अल्मोडापासून तुम्ही चीड व देवदारच्या वृक्षांनी झाकलेल्या पर्वतांना न्याहाळू शकता .
पाहून वाटते करण्याची आहे,अल्मोडामध्ये हिमालयाच्या हिमाच्छादित शिखरांच्या लांब रांगेचे नयनाभिराम दृश्य पाहून असे वाटते की निसर्गाचा थेट साक्षात्कार करण्याची ही सर्वात उपयुक्त जागा आहे .
वसवण्याचे जाते,१५६३मध्ये अल्मोडाला वसवण्याचे श्रेय राजा बालो कल्याण चंदला जाते .
राहिले,९व्या शतकाच्या मध्यापर्यंत चंद्रवंशीय राजांचे शासन राहिले .
केला,१७९०मध्ये गोरखांनी ह्याच्यावर आपला अधिकार केला .
घेतला होता,"`` देशाच्या इतर रियासतींप्रमाणे इंग्रजांनी , १८१५मध्ये अल्मोडावर ताबा घेतला होता . ``"
जपून आहेत,त्या काळातील आठवणी आजसुद्धा येथे उपस्थित किल्ले व महाल जपून आहेत .
ठेवून आहे,आपल्या परंपरागत ओळखीला सुरक्षित ठेवून पटालोंच्या फरशीवाले २ किलोमीटर लांब मुख्य बाजार अल्मोडाचे मुख्य आकर्षण आहे .
आहेत आहेत,"`` अल्मोडाच्या आजूबाजूला अशी अनेक ऐतिहासिक , नैसर्गिक स्थळे आहेत जी पर्यटकांच्या आकर्षणाचे प्रमुख केंद्र आहेत . ``"
पाहण्यासारखे आहे,बस स्टैँडच्या जवळचे गोविंद वल्लभ पंत राजकीय संग्रहालय येथील पाहण्यासारखे ठिकाण आहे .
मिळालेल्या पाहू शकता,तुम्ही येथे विविध ठिकाणांच्या खोदकामातून मिळालेल्या पुरातन प्रतिमांची तसेच स्थानिक लोक कलांच्या नमुन्यांची झलक पाहू शकता .
वाजेपर्यंत राहते,संग्रहालय सोमवार व सरकारी सुट्ट्यांशिवाय दररोज १०.३० ते ४.३० वाजेपर्यंत चालू राहते .
आहे,अल्मोडापासून २ किलोमीटरच्या अंतरावर ब्राइट एंड कॉर्नर जागा सूर्योदय आणि सूर्यास्ताच्या मनोहर दृश्यांसाठी प्रसिद्ध आहे .
असलेल्या आहे,असलेल्या रामकृष्ण कुटीमध्ये विवेकानंद ग्रंथालयात आध्यात्मिक साहित्य उपलब्ध आहे .
आहे थांबले होते,जवळच विवेकानंद स्मारक आहे जेथे स्वामी विवेकानंद आपल्या हिमालय प्रवासाच्या दरम्यान आरामासाठी थांबले होते .
फिरण्यासाठी आहे,अल्मोडा बस स्टँडपासून ३ किलोमीटरच्या अंतरावर एनटीडी डियर उद्यान फिरण्यासाठी एक उत्तम स्थान आहे .
फिरण्याचा आहे,शहराच्या गोंधळापासून लांब संध्याकाळच्या वेळी उद्यानात फिरण्याचा आनंदच वेगळा आहे .
आहे,अल्मोडापासून ५ किलोमीटर लांब कालीमट एक आदर्श सहलीचे ठिकाण आहे .
दिसते,कालीमटपासून अल्मोडा नगर व हिमालयाचे खूप सुंदर दृश्य दिसते .
घेरलेले आहे,कसारदेवी : अल्मोडापासून ३ किलोमीटर दूर कसारदेवी स्थान घनदाट देवदार व चीडच्या वृक्षांनी घेरलेले आहे .
करते,येथे इंग्रजांच्या सुंदर बंगल्यांची विशाल गवताळ जमीन आणि तिथून हिमालयाच्या शिखरांचे आश्चर्यकारक दृश्य पर्यटकांचे मन आकर्षित करते .
घेरलेले आहे,मारतोला सुंदर बागबगीचांनी घेरलेले एक सहलीचे ठिकाण आहे .
गेल्यानंतर चालावे लागते,पुनवानौलापर्यंत बस किंवा टॅक्सीने गेल्यानंतर काही अंतर पायी चालावे लागते .
आहे,पीरुमला पीरुमेडुपासून ४ किमी. आणि कुट्टिक्कानमहून एक किमी अंतरावर आहे .
आहे,पीरुमला कोट्टयम रेल्वे स्थानकापासून ७५ किमी. दूर आहे .
आहे,"पीरुमलाच्या जवळचे विमानतळ कोच्ची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ , १८० किमी. दूर आहे ."
आहेत,वागामणच्याबाबतीत अनेक कथा प्रचलित आहेत .
देते,वागामण प्रदेशाचे अनुपम सौंदर्य डोळे आणि कान दोघांनाही आस्वादनाचा आनंद देते .
वाटते लपेटून पहुडलेल्या होत आहेत,असे वाटते की हिरवळ लपेटून पहुडलेल्या टेकड्यांवर अप्रतिम सौंदर्याच्या छटा सहजच प्रकट होत आहेत .
राहून निरखणार्‍यासमोर खुलत जाते,वागामणमध्ये उभे राहून ही हरितीमा निरखणार्‍यासमोर या प्रदेशाच्या सौंदर्य अलगद खुलत जाते .
आहेत आहे आहे ओळखले जाणारे आहे,"वागामणच्या जवळ अशा टेकड्या आहेत की जेथे मुस्लिम तंगलचा मकबरा आहे , हिंदू मुरुकनचे मंदिर आहे , क्रूस पहाड या नावाने ओळखले जाणारे ख्रिस्ती चर्च आहे ."
आहे,वागामण येथे उतारावर चीडचे वन आहे .
असणारे आहे,चर्चच्या आत असणारे डेअरी फार्मसुद्धा पाहण्यासारखे आहे .
आहे जाता येते,वागामण पीरुमेडुपासून २५ किमी. आहे वागामणला बसने जाता येते .
असून आहे,वागामणच्या जवळचे रेल्वे स्थानक कोट्टयम असून ते १०० किमी अंतरावर आहे .
असून आहे,वागामणच्या जवळचे विमानतळ कोच्ची आंतारराष्ट्रीय विमानतळ असून ते १७५ किमी. अंतरावर आहे .
आहे,मून्नारहून ४५ किमी. पूर्वेला वट्टावडा नावाचे एक गाव आहे .
आहे,वट्टावडा आपल्या नैसर्गिक सौंदर्यासाठी आणि शांत वातावरणासाठी प्रसिद्ध आहे .
करणारी झालेली नाहीत,वट्टावडा येथे पर्यटकांना आकर्षित करणारी विविध स्थळे अजूनही पूर्णपणे उघड झालेली नाहीत .
आहे आहे,"ज्याप्रमाणे मून्नार चहाच्या मळ्यांमुळे मनोहर आहे , त्याप्रमाणे वट्टावडा वनस्पती उद्यानांमुळे दर्शनीय आहे ."
असूनही नसते,वट्टावडा समुद्रसपाटीपासून ६५०० फूट उंचावर असूनही वट्टावडा येथे हिवाळ्यात असह्य थंडी नसते .
बनवून केली जाते,वट्टावडा येथे पर्वताच्या चढाच्या भागाला समतल बनवून भाजीपाल्याची शेती केली जाते .
आढळतात,वट्टावडा येथे विविध प्रकारची फुलपाखरे आणि पक्षी आढळतात .
करता येते,"वट्टावडाहूनच कोडाईकॅनॉल टोप स्टेशन , माट्टुप्पेट्टि , कांतल्लूर , मीशप्पुलिमलापर्यंत वनयात्रा करता येते ."
फिरता येते,यासाठी जीप किंवा सायकलने फिरता येते .
लावण्यासाठी आहेत,वट्टावडा आणि जंगलात तंबू लावण्यासाठी खाजगी कंपन्यांच्या सेवा उपलब्ध आहेत .
आहे,वट्टावडा मून्नारहून रस्त्याने ४५ किमी. दूर आहे .
आहे,वट्टावडाहून १७५ किमी दूर जवळचे रेल्वेस्थानक एरनाकुलम जंक्शन आहे .
आहे,कोच्ची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ वट्टावडाहून १५५ किमी. दूर आहे .
आहे,आरळम वन्यजीव अभयारण्य आहे .
आहे,आरळम सह्याद्रीच्या उतारावर ५५ चौरस किमी. परिसरात आहे .
फिरत असतात,"आरळम येथे हरिण , हत्ती , बाइसन , जंगली डुक्कर सहजपणे फिरत असतात ."
पडतात,"चित्ता , जंगली मांजर आणि विविध प्रकारच्या खारी इत्यादी कधीकधी दृष्टिस पडतात ."
आहे,३०६० हेक्टर विस्तृत ` आरळम फार्म ’ याच्या जवळ आहे .
आहे,आरळम तलश्शेरीहून ३५ किमी आणि कण्णूर टाउनहून ६० किमी आहे .
आहे,आरळमहून जवळचे रेल्वे स्थानक तलश्शेरी हे आहे .
असून आहे,आरळमहून जवळचे विमानतळ करिप्पूर विमानतळ असून तलशेरीहून ७१ किमी आहे .
ओळखले जाणारे करते,उत्तर केरळातील या भागात ’ कव्वायी ’ या नावाने ओळखले जाणारे सरोवर अनुपम सौंदर्य प्रकट करते .
करतात,"कव्वायि आणि कांकोल , वण्णात्तिच्चाल , कुप्पित्तोडु , कुनियन इत्यादी झरे सरोवराचे रूप धारण करतात ."
आहे,कव्वायी सरोवर ३७ चौरस किमी. लांब आहे .
लुटण्यासाठी करावा,सरोवराच्या परिपूर्ण आनंद लुटण्यासाठी कोट्टि - कोट्टप्पुरम रस्त्यावर नौकेने प्रवास करावा .
आहे,कव्वायी सरोवरापासून जवळचे पय्यन्नूर रेल्वे स्थानक ४ किमी. दूर आहे .
असणार्‍या आहे,"९३ किमी. दूर असणार्‍या कव्वायि सरोवरापासून जवळचे विमानतळ करिप्पूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ , कण्णूर आहे ."
असलेले आहे,कण्णूरमध्ये पषयंगाडि येथे असलेले माडायिप्पारा जैविक विविधतेने आणि ऐतिहासिक परंपरेने समृद्ध आहे .
होती,एषिमला कोलत्तुनाड राजांची राजधानी होती .
होत असे,चौदाव्या शतकापासून आठराव्या शतकापर्यंत कोलत्तुनाडु राजांचा अभिषेक माडायिप्पारा येथेच होत असे .
आहेत,पर्वताच्या दक्षिणेकडील दरीत जुन्या किल्ल्याचे अवशेष आहेत .
आहे,येथे एक तलाव आहे .
सांगतात बांधला होता,असे सांगतात की माडायिप्पारातील तलाव यहुदींनी बांधला होता .
आहेत पसरलेला,"माडायिप्पारातील अन्य आकर्षण आहेत शैव मंदिर , एक एकरामध्ये पसरलेला मंदिरातील तलाव आणि माडायिक्कावु ( घनदाट जंगलातील पवित्र स्थान ) ."
आहे,माडायिप्पुरमचे ( उत्सव ) आयोजन माडयिक्कावुशी संबंधित आहे .
आहेत,"या पर्वताची अन्य आकर्षणे आहेत - ३०० विविध प्रजातींची फळे आणि फुले , ३० प्रजातींची कंदमूळे , वनौषधींच्या शेकडो प्रजाती , मांशभक्षी वनस्पती , १५० भिन्न प्रजातींचे पक्षी इत्यादी ."
झाली समजलो होत आहे,जसजशी समुद्राच्या पाण्यात हालचाल सुरू झाली आम्ही समजलो की पाण्याचा स्तर वर होत आहे .
होण्याच्या म्हणतात,समुद्राच्या पाण्याची पातळी वर होण्याच्या स्थितीलाच हाई टाइड म्हणतात .
येतो तरंगू शकते,हाई टाइडमध्ये पाण्याचा स्तर इतका वर येतो की होडी सहजपणे पाण्यात तरंगू शकते .
घेण्याचा केला,आता आम्ही ह्या बेटाचा निरोप घेण्याचा निश्चय केला .
जाणे केले आहे,समुद्राने आपल्या अस्तित्वामध्ये कोण जाणे जीवनाच्या किती रहस्यांना समाविष्ट केले आहे
होण्यासाठी आहे,त्यांच्याशी परिचय होण्यासाठी पायरटन बेट उपयुक्त आहे .
आहे,बेदी बंदरापासून १६ किलोमीटरच्या अंतरावर स्थित पायरटन बेट समुद्री जीवांच्या बरोबरच आपल्या अद्वितीय नैसर्गिक सौंदर्यासाठीसुद्धा प्रसिद्ध आहे .
पाहिले झाले,निसर्ग आणि मानवी रचनांनी समृद्ध अशा उदयपुरचे ऐश्वर्य आणि सौंदर्य ज्यांनी पाहिले ते ह्याचे रसिक झाले .
फिरण्याच्यादृष्टीने आहे आहे घेऊ शकता,फिरण्याच्यादृष्टीने उदयपुरच्या सौंदर्याची अशी स्थिती आहे की राजस्थानचे हेच एक असे शहर आहे जेथे वर्षभरात कधीही तुम्ही पर्यटनाचा आनंद घेऊ शकता .
घेरलेले बघण्यासारखे आहे,अरावलीच्या पर्वतांनी घेरलेले उदयपूरचे सौंदर्य बघण्यासारखे आहे .
दिली गेली आहे,उदयपूरला सरोवरांच्या शहराची संज्ञा दिली गेली आहे .
करणारे बनले,उदयपूरची रचना करणारे महाराणा उदयसिंगचे दुर्भाग्य राजस्थानचे सौभाग्य बनले .
झाले होते,महाराणा उदयसिंग आपली जुनी राजधानी चित्तौडगडवरील मुगलांच्या सततच्या आक्रमणाने त्रस्त झाले होते .
बनवली दिले,एका आध्यात्मिक व्यक्तीच्या सल्ल्याने महाराणा उदयसिंगने पिचोला नदीच्या किनार्‍यावर आपली राजधानी बनवली व तिला उदयपूर नाव दिले .
आहेत,""" संगमरवरी महाल , अतिशय शानदार बागबगी़चे , सरोवरे आणि आदरसत्कारासाठी प्रसिद्ध येथील मनमिळाऊ लोक , ही उदयपूरचे खास वैशिष्ट्ये आहेत . """
पडताच पडत्या पाहून होते,पिचोला सरोवरावर दृष्टी पडताच त्याच्यावर पडत्या सिटी पॅलेसचे प्रतिबिंब पाहून मन रोमांचित होते .
आहे,राजस्थानचा सर्वात विशाल महाल आहे सिटी पॅलेस .
येतो,सिटी पॅलेसमध्ये हस्तव्यवसायाचा नाजूकपणा बघताक्षणी लक्षात येतो .
पडले आहे आहेत,""" ह्या परिसराचे तीन महाल - - बारी , दिलखुश व मोती तसेच सूरज गोखुर , मोर चौक , ज्याचे नाव आपल्या आकर्षक मोराच्या नक्षीकामामुळे पडले आहे , पवित्र स्थळ धूनी माता व राणा प्रतापचे संग्रहालय ह्या परिसरातील दर्शनीय स्थळे आहेत . """
बांधलेला गणले जाते,""" पिचोला नदीच्या मध्यवर्ती बांधलेला लेक पॅलेस , जो विश्वाच्या विलक्षण हॉटेलांपैकी एक गणले जाते . """
फिरू शकतात,पिचोला सरोवर आणि त्याच्या जवळपास तुम्ही पायी फिरू शकतात .
गेला करण्याचा घ्या,उदयपूरला गेला तर घोड्यावरून रपेट करण्याचा आनंद आवश्य घ्या .
घेतला जाऊ शकतो करण्याचा आहे,जर जैसलमेरमध्ये उंटाची स्वारीचा आनंद घेतला जाऊ शकतो तर उदयपूरमध्ये घोड्यावरून रपेट करण्याचा आपलाच आनंद आहे .
करण्याची करतात आहे,जैसलमेरचे अनेक ऑपरेटर घोड्यावरून रपेट करण्याची व्यवस्था करतात परंतु प्रिंसेस ट्रेल ह्यामध्ये अत्युत्कृष्ट आहे .
केली जाते,शूर मारवाडी घोड्यांवर लोकांची रपेट केली जाते .
करतात,""" हे ऑपरेटर लांब व जवळ , दोन्ही प्रकारची रपेट करतात . """
करतात राहण्यासाठी असते,""" हॉर्स सफारीचीसुद्धा व्यवस्था करतात , ज्यामध्ये एक रात्र जंगलामध्ये शिबिरात राहण्यासाठी व्यवस्था असते . """
असते,हे खरोखर रोमांचकारी असते .
केला जाऊ शकतो,प्रिंसेस ट्रेलला ९८२९० - ४२०१२ दूरध्वनी क्रमांकावर संपर्क केला जाऊ शकतो .
आहे,उदयपूर हे मसालेदार आणि झणझणीत जेवणासाठी प्रसिद्ध आहे .
आहेच नाही,उदयपूरची गट्ट्याची भाजी प्रसिद्ध तर आहेच मिरची वडा आणि कचोरीचासुद्धा जवाब नाही .
आहे होईपर्यंत घेऊ शकता,पुष्कळ हॉटेलात व उपहारगृहात थाळीची व्यवस्था आहे जेथे तुम्ही तृप्त होईपर्यंत राजस्थानी आणि गुजराती जेवणाचा आस्वाद घेऊ शकता .
राहण्यासाठीसुद्धा आहेत,उदयपूरमध्ये पर्यटकांच्या राहण्यासाठीसुद्धा पुरेशा व्यवस्था आहेत .
वसलेले आहे,गणगौर घाटावर वसलेले हॉटेल गणगौर पॅलेस एक बजट हॉटेल आहे .
आहे,योग्य किंमतीवर चांगली सेवा गणगौर पॅलेसचे वैशिष्ट्य आहे .
पाहणे घेऊ शकता,""" द टाइगरमध्ये तुम्ही स्पा , सरोवराचे सौंदर्य पाहणे व चांगल्या जेवणाचा आनंद घेऊ शकता . """
असलेल्या आहे,""" जगत निवास पॅलेस , सरोवराच्यामध्ये असलेल्या सर्व सुखसोयींनीयुक्त हॉटेल आहे . """
मानले जाते,लेक पॅलेस विश्वाच्या आकर्षक हॉटेलांपैकी एक मानले जाते .
आहे आहेत,""" क्वालिटी इन चार - तारांकित हॉटेल आहे तर द ट्रिडेंट , हिल टॉप पॅलेस , जय समंद बेट , राजदर्शन तीन - तारांकित हॉटेल आहेत . """
आहेत,""" लेक पिचोला , शिव निवास पॅलेस , फतेह प्रकाश पॅलेस , उदय विलास पॅलेस उत्तम हॉटेल आहेत . """
करण्यासाठी जाल ठेवून जा,उदयपूरमध्ये खरेदी करण्यासाठी जाल तर पूर्ण राजस्थानच्या सामानाला डोक्यात ठेवून जा .
करू शकता,""" सुंदर बाहुल्या , खेळणी , बाहुले - बाहुल्यांशिवाय कपडे आणि वेशभूषांची एक लांब रांग म्हणजे हात छपाई , बंधेज आणि बाटिक प्रिंटसारखे वस्त्र , चांदी व लाकडावर उत्कृष्ट उपयोगी व सजावटीचे सामान येथील लोक - शैलीचे दागिने , ब्लू पॉटरी , पिछवई किंवा वॉल हँगिंग इत्यादी राजस्थानच्या कारागीरीचे उत्कृष्ट नमुने खरेदी करू शकता . """
करण्यासाठी फिरू शकतात,""" खरेदी करण्यासाठी तुम्ही राजस्थान सरकारच्या हस्तव्यवसाय बाजारपेठ , चेतक सर्कल , बापू बाजार , सिटी मार्केट , हत्ती पोल आणि लेक पॅलेस रस्त्यावर फिरू शकतात . """
नाही म्हटले जात,उगाच नाही म्हटले जात उदयपूरला पूर्वेकडील वेनिस .
आहे,उदयपूरमध्ये महाराणा प्रताप सिंग एक लहानसे विमानतळ आहे .
आहेत,""" दिल्ली , जयपूर आणि मुंबईपासून उदयपूरसाठी दररोज उड्डाणे आहेत . """
आहे,विमानतळ शहरापासून २० किलोमीटरच्या अंतरावर आहे .
आहेत,""" उदयपूर राजस्थानच्या जवळपास सर्व प्रमुख शहरात , जसे जयपूर , बीकानेर , जोधपूर , अजमेर आणि माउंट आबूपासून उदयपूरसाठी खूप चांगल्या बससेवा आहेत . """
आहे,नवी दिल्ली आणि जयपूरपासून उदयपूरसाठी दररोज रेल्वेसेवा आहे .
बदलावी लागते,मुंबईपासून उदयपूरसाठी अहमदाबादला रेल्वे बदलावी लागते .
आहेत,कोनीफर्स येथे एचपीडीसीची उपहारगृहे आणि विश्रामगृहे आहेत .
मानला जातो झाकलेले बघण्याकरिता उसळते,"पर्यटनाच्या दृष्टीने एप्रिल ते जूनपर्यंतचा ऋतू सोयीचा मानला जातो , तरीही थंडीच्या काळात शिमल्याचे बर्फाने झाकलेले सौंदर्य बघण्याकरिता पर्यटकांची गर्दी उसळते ."
असणारे ओळखले जाते,समुद्रसपाटीपासून २०३६ मीटर उंचीवर असणारे डलहौसी हिमाचल प्रदेशातील एका वेगळ्या पर्यटनस्थलाच्या रूपात ओळखले जाते .
नसून आहे,डलहौसी येथे गर्दी नसून शांत वातावरण आहे .
करणे आवडते येतात,दीर्घकाळाची सुट्टी एकांत स्थळी व्यतीत करणे ज्यांना आवडते असे लोक डलहौसी येथे मोठ्या संख्येने येतात .
जाणारा देतो,पण चंबाला जाणारा पर्यटक डलहौसीला पहिली पसंती देतो .
असल्याने फिरायला आलेली दिसतात,पंजाबच्या जवळ असल्याने वर्षभर पंजाबी कुंटुबे येथे फिरायला आलेली दिसतात .
विकत घेतला,१८५३मध्ये इंग्रजांनी पंजाबचा हा सुंदर प्रदेश येथील राजाकडून विकत घेतला .
ठेवले,त्या काळातील इंग्रजी शासक लॉर्ड डलहौसीच्या नावावरुन याचे नाव ’ डलहौसी ’ असे ठेवले .
असणार्‍या करून येते,जवळ असणार्‍या शहरापासून पठाणकोटपासून केवळ ३ तास प्रवास करून म्हणजे ८८ किलोमीटरनंतर डलहौसी येते .
आहे ओढून घेत असते,डलहौसी अशा धौलाधार पर्वतरांगेसमोर आहे जी वर्षभर बर्फाचे नवीननवीन थर ओढून घेत असते .
करणारे पाहायला आहे,धौलाधार पर्वतशिखरे गहन उतरणी आणि खुल्या आकाशाला स्पर्श करणारे पर्वत पाहायला उत्तम जागा आहे .
आहे,धौलाधार पर्वतशिखराजवळच सुभाषचंद्र बोस यांची प्रतिमा आहे .
येऊन राहिले होते,सुभाषचंद्र बोस काही दिवस येथे येऊन राहिले होते .
राहून पाहता येतो,रेलिंगच्या साहाय्याने उभे राहून येथून पंजाबचा मैदानी भाग पाहता येतो .
जोडतात म्हणतात,गांधी चौक आणि सुभाष चौक यांना जे दोन रस्ते जोडतात त्यांना थंड रस्ता आणि गरम रस्ता असे म्हणतात .
पडायचे असेल आहे पडायचे असेल आहे,उन्हात बाहेर पडायचे असेल तर गरम रस्ता आहे आणि सावलीत बाहेर पडायचे असेल तर थंड रस्ता आहे .
करतो,उन्हाळ्यात थंड रस्ता सर्वांना मोहित करतो .
घेरलेला म्हटला जातो,वृक्षांनी घेरलेला हा थंड रस्ता डलहौसीचा मालरस्ता म्हटला जातो .
झाकलेल्या पाहाण्यासाठी बनवले आहेत,डलहौसीत बर्फाने झाकलेल्या पर्वतरांगाना पाहाण्यासाठी व्ह्यू पॉइंट बनवले आहेत .
कोरली आहेत,दोन्ही रस्त्यावर तिबेटी बौद्धांकडून पर्वतांवर थंका शैलीतील चित्रे वेगळ्या रूपात कोरली आहेत .
जात होता,कधीकाळी पंजपुलाहून धर्मशाळेला एक पायी मार्ग जात होता .
आहे,पंजपुला एक उद्यान आहे .
आहे,डलहौसीमध्ये शहीद भगतसिंहाच्या काकांची समाधी आहे .
आहे,डलहौसीमध्ये एक झरा पर्यटकांसाठी सहलीचे ठिकाण आहे .
आलो आहे,जर गांधी चौकातून पंजपुलाच्या रस्त्याला आलो तर एक कुंड वाटेत आहे .
असायचे निघायचे,प्रथम कुंडात इतके पाणी असायचे की सात प्रवाह निघायचे .
निघतो,आज कुंडातून एकच प्रवाह निघतो .
घ्यायची असेल प्यायचे असेल आहे,विश्रांती घ्यायची असेल आणि थंड पाणी प्यायचे असेल तर सप्तधारा एक चांगला थांबा आहे .
ओळखला जातो,हे कुंड चंबाच्या राजांचा एक महाल आणि त्याचे ऐतिहासिक व व कलात्मक सौंदर्य यासाठी ओळखला जातो .
असलेली आहे,येथे देवदार आणि गहन उतरणींवरील पायर्‍याप्रमाणे असलेली शेती आकर्षणाचे केंद्र आहे .
आहे पाहता येते,"डलहौसीमध्ये हे सर्वात उंच पर्वत शिखर आहे की जेथे व्यास , चिनाब आणि रावी नद्या एकाच वेळी पाहता येते ."
म्हटले जाते,हे स्थान संगीतमय भाग म्हटले जाते .
असलेले देते,देवदार वृक्षांचे बन आणि दाट जंगल यामध्ये असलेले हे स्थान पर्यटकांना नवा अनुभव देते .
पाहता येतील,डलहौसीच्या अभयारण्यात वन्य प्राणी आणि दुर्मिळ पक्षी वनविभागाच्या परवानगीने पाहता येतील .
आहे,कालाटोप गांधी चौकापासून ८ किलोमीटर अंतरावर आहे .
असते,एप्रिल ते जून आणि सप्टेंबरपासून ऑक्टोबरपर्यंत हवामान चांगले असते .
ठेवा,ऑगस्टनंतर गरम कपडे बरोबर ठेवा .
हवेच,साधा स्वेटर आणि शाल प्रत्येक ऋतूमध्ये हवेच .
करता येतो,"डलहौसीहून तिबेटी आणि हिमाचली शिल्पकलेच्या वस्तू , शाल आणि टोप्या , सुका मेवा खरेदी करता येतो ."
पसरलेल्या आहेत,"चंबामध्ये मैदानाच्या चारी बाजूला पसरलेल्या बाजारात हिमाचली वस्त्रे , चप्पल , सुकामेव्याची दुकाने आहेत ."
आहेत,चंबाचे रूमाल प्रसिद्ध आहेत .
आहे,खजियार डलहौसीपासून २२ किलोमीटर अंतरावर आहे .
गेल्यावर जाऊ इच्छितात मोहवते,डलहौसीला गेल्यावर खजियारला सर्वजण जाऊ इच्छितात कारण हे सर्व प्रकारच्या पर्यटकांना आणि मुलांना मोहवते .
पसरलेले आहे घेरलेले आहे,लांबच लांब पसरलेले मखमली मैदान आहे जे देवदार वृक्षांनी घेरलेले आहे .
राहण्याची खाण्या-पिण्याची आहे,खजियारमध्ये राहण्याची आणि खाण्या-पिण्याची पूर्ण सोय आहे .
फिरणार्‍यांसाठी राहणार्‍यांसाठी आहे,खुल्या निसर्गात बेडरपणे फिरणार्‍यांसाठी आणि चांदण्यारात्री खुल्या आकाशाखाली निवांतपणे तम्बूत राहणार्‍यांसाठी खजियार उत्तम स्थळ आहे .
म्हटले जाते,खजियारला हिमालयाचे स्वित्झर्लंड म्हटले जाते .
देते,खजियारमधील संध्याकाळ प्रत्येक पर्यटकाला शांतता देते .
पळण्याची ओरडण्याची मिळते,मुलांना पळण्याची आणि आनंदाने ओरडण्याची संधी मिळते .
करून बनवले आहे,समकालीन किल्ल्याला अलिकडेच डोगरा राजांनी सुधारणा करून पुन्हा बनवले आहे .
आहे,बाहू गड किल्ल्याच्या आत एक काली मंदिरसुद्धा आहे .
पसरलेले दिसते,जम्मूपासून पाच किलोमीटर लांब बाहू गडच्या चारही बाजूला पसरलेले बाग-ए-बाहू विशाल उद्यानातून शहराचे सुंदर दृश्य दिसते .
वाजेपर्यंत असते,सकाळी आठपासून रात्री आठ वाजेपर्यंत खुले असते .
आहे आहे,बाहू गडच्या मागे बायपास रस्त्यावर तवी नदीच्या किनार्‍यावर शहराचे प्राचीन महामाया मंदिर आहे ज्याच्या चारही बाजूला सिटी फॉरेस्ट ( नगर वन ) आहे .
घेरलेल्या दिसते,झाडांच्या रांगांनी घेरलेल्या येथील लहानश्या उद्यानातून शहराचे मनमोहक आकर्षक दृश्य दिसते .
आहे,मुबारक बाजार पॅलेस महाल परिसरात सर्वात प्राचीन इमारत १८२४ची आहे .
आहे,""" मुबारक बाजार पॅलेसच्या वास्तुकलेवर राजस्थानी , मुगल आणि बरोक यूरोपीय शैलीचा प्रभाव आहे . """
पाहून व्हाल,मुबारक बाजार पॅलेसचे शीश - महाल पाहून तर तुम्ही आश्चर्यचकित व्हाल .
बनवले गेले आहे ठेवली गेली आहेत,""" पिंक हॉलमध्ये आता डोगरा कला संग्रहालय बनवले गेले आहे , ज्याच्यात पहाडी शैलीच्या आधारावर पुष्कळ लहान - लहान पेंटिंग सुरक्षित ठेवली गेली आहेत . """
जाणार्‍या आहे,जम्मूपासून ५० किलोमीटर लांब लहानसे कटरा शहर त्रिकूट पर्वतामध्ये वैष्णोदेवी मंदिराच्या दर्शनाला जाणार्‍या प्रवाशांचे आधार शिबिर आहे .
करावा लागतो,कटरापासून मंदिरापर्यंत १२ किलोमीटरचा प्रवास पायी करावा लागतो . .
जाणारे जातात,दरवर्षी वैष्णोदेवीला जाणारे जवळजवळ ४० लाख प्रवासी कटरावरूनच जातात .
राहण्यासाठी आहेत,""" कटरामध्ये राहण्यासाठी पर्यटक बंगले , यात्रिका , अनेक खाजगी विश्रांतीगृहे आणि यात्रेकरुंच्या सुविधांसाठी खानावळीसुद्धा उपलब्ध आहेत . """
आहे,""" जम्मूपासून १०३ किलोमीटर लांब कुड प्रसिद्ध पर्यटन स्थळ समुद्रतळापासून १७३८ मीटर उंचीवर जम्मू - श्रीनगर राजमार्गावर स्थित आहे . """
राहण्यासाठी आहेत आहेत,राहण्यासाठी जे एंडचे टीडीसीचे पर्यटकबंगले आहेत त्यांच्याशिवाय येथे अनेक खाजगी उपहारगृहेसुद्धा आहेत .
वसलेले आहे,""" २०२४ उंचीवर पटनीटॉप एक सुंदर पठारावर वसलेले आहे . """
आहे,पटनीटॉप हे सुंदर पर्यटन स्थळ जम्मूपासून ११० किलोमीटर लांब आहे .
जातो,""" जम्मू - श्रीनगर राजमार्ग , ह्याच्या मधून जातो . """
घेरलेल्या आहेत फिरल्याने मिळते,दाट जंगलांनी घेरलेल्या पटनीटॉपच्या सहलीची ठिकाणे आणि दृश्ये खरोखर शानदार आहेत येथे फिरल्याने मनाला एका प्रकारची शांतता मिळते .
बघता बघता होते,चिनाब नदीच्या पात्रात ह्या पर्वतांची छटा बघता बघता तयार होते .
खेळले जातात,थंडीमध्ये बर्फाच्या जाड थरामुळे स्कीसारखे अनेक बर्फाचे खेळ येथे खेळले जातात .
येणारे आहेत करते,पटनीटॉपला येणारे प्रवासी आणि पर्यटकांसाठी अनेक पर्यटक झोपड्या आहेत ह्या सर्वांचे प्रबंधन जे एंडच्या टीडीसी म्हणजे जम्मू - काश्मीर पर्यटन विकास निगम करते .
आहेत,पटनीटॉपमध्ये अनेक खाजगी उपहारगृहसुद्धा आहेत .
करते,""" जम्मूपासून १२९ आणि पटनीटॉपपासून केवळ १९ किलोमीटर लांब सनासर , प्रवाशांसाठी शांत वातावरण उपलब्ध करते . """
आहेत आहेत,कपाच्या आकाराची गवताची मैदाने आहेत ज्याच्या चारही बाजूंनी चीडचे विशाल वृक्ष आहेत .
बनवले गेले आहे आहे,आता सनासरमध्ये गोल्फ कोर्स बनवले गेले आहे आणि पैराग्लाइडिंगची सुविधासुद्धा आहे .
राहण्यासाठी आहेत,""" राहण्यासाठी जे एंडचे टीडीसीच्या झोपड्या , पर्यटक बंगले आणि डॉरमीट्री उपलब्ध आहेत . """
आहे,""" जम्मूपासून १२५ किलोमीटरच्या अंतरावर लांब जम्मु - श्रीनगर राष्ट्रीय राजमार्गावर समुद्रतळापासून १५६० मीटर उंचीवर बटोट पर्यटन स्थळ पटनीटॉपच्या जंगली उतारावर चिनाबच्या शानदार गौर्जच्या समोर आहे . """
आहेत राहू शकतात,""" बटोटमध्येसुद्धा जम्मू - कश्मीर पर्यटन विकास निगम जे एंड केटीडीसीचे पर्यटक बंगले , झोपड्या आणि डॉरमीट्री आहेत जेथे प्रत्येक वर्गाचे लोक राहू शकतात . """
आहे,""" पर्यटन ज्ञान , साहस आणि मनोरंजनाचे अत्युत्तम माध्यम आहे . """
पाहिले जाऊ शकते आहेत,लो टाइडच्या दरम्यान समुद्री जीव - जंतूंना पायरटन बेटामध्ये पाहिले जाऊ शकते जे अत्यंत दुर्लभ आहेत .
वसलेला आहे आहे,गुजरातच्या जामनगरपासून ३० किलोमीटरच्या अंतरावर वसलेला असा ४२ बेटांचा समूह आहे जो विविध प्रकारच्या देशी आणि विदेशी पक्ष्यांचे आश्रयस्थान आहे .
आहे पाहता आहे,वायु शीफने [ मैनग्रोव ( एक प्रकारचे झाड ) ] आच्छादित पायरटन बेट न केवळ ह्या पक्षांसाठी आदर्श प्रजननस्थळ आहे वास्तविक पाहता विविध प्रकारच्या समुद्री जीवांसाठी जीवनाचे साधनसुद्धा आहे .
पाहणे आहे,पायरटन बेटामध्ये समुद्री जीवांना त्यांच्या नैसर्गिक निवासस्थानी पाहणे एक अभूतपूर्व अनुभव आहे .
जोडून ठेवण्यासाठी केले,पाण्यातील जीवनाच्या ह्या विविध रंगांना एकत्रित जोडून ठेवण्यासाठी भारत सरकारने १९८०मध्ये ह्या बेटांना संरक्षित क्षेत्र म्हणून घोषित केले .
होण्याचा झाला,दोन वर्षानंतर ह्या बेटांना देशाचे प्रथम राष्ट्रीय मरीन उद्यान होण्याचा गौरव प्राप्त झाला .
आहे,पायरटन बेटाच्या दलदली पृष्ठभागावर वायु शीफ ( मैनग्रोवची ) रेलचेल आहे .
वसलेले आहे घेऊ शकतात,मैनग्रोवचीमुळे पृष्ठभागापासून काही उंचावर वसलेले आहे त्यामुळे ते हवेपासून ऑक्सीजनचे आवश्यक प्रमाण घेऊ शकतात .
राहणार्‍या होते,मैनग्रोवच्या मुळांमध्ये पाण्यात राहणार्‍या अनेक लहान जीवांची उत्पत्ती होते .
राहिल्याने आहेत,मैनग्रोवची पाने पाण्यात राहिल्याने अनेक लहान जीवांचा मुख्य आहार आहेत .
उडणारे अवलंबून असतात,आकाशात उंच उडणारे पक्षीसुद्धा आपल्या आहारासाठी ह्या मैनग्रोवच्या जंगलांवर अवलंबून असतात .
आहे म्हणतात,हेच कारण आहे की समुद्रात स्थित ह्या कुरणांना जीवनाचे साधनसुद्धा म्हणतात .
बनण्यासाठी घ्यावी लागते होतो करतो,समुद्री जीवनाच्या ह्या असाधारण दुनियेचा नजारा बनण्यासाठी सर्वात प्रथम जामनगर स्थित राष्ट्रीय मरीन उद्यानाच्या कार्यालयाची परवानगी घ्यावी लागते . सुरू होतो प्रवास जो समुद्री जीवनाच्या अनेक रहस्यांना प्रकाशित करतो .
पोहचताच पडली मारणारा दिसला,बेदी बंदरावर पोहचताच आमची नजर पक्ष्यांच्या एका मोठ्या थव्यावर पडली आणि पाण्याच्या पृष्ठभागावर उड्या मारणारा डॉल्फिन दिसला .
केला,आम्ही आपला प्रवास बेदी बंदरावरून सुरू केला .
पोहचताच पडली करून झाला,बंदरावर पोहचताच आमची नजर पक्ष्यांच्या एका मोठ्या थव्यावर पडली जो किनार्‍याला स्पर्श करून क्षणभरात डोळ्यासमोरून अदृश्य झाला .
गाठला नव्हता दिली मारणारा दिसला,आता आम्ही काही मिनटांचा टप्पाही गाठला नव्हता की नशिबाने आम्हाला साथ दिली आणि पाण्याच्या पृष्ठभागावर उड्या मारणारा डॉल्फिन दिसला .
करणारे पाहून वाटत होते येण्याचे करत आहेत,पाण्यात खेळ करणारे हे डॉल्फिन पाहून असे वाटत होते की जणू ते आमचे ह्या बेटावर येण्याचे स्वागत करत आहेत .
गेलो बसलेल्या होत होता,जसजसे आम्ही बेटाजवळ गेलो तसतसे मैनग्रोवचे जंगल आणि त्यांच्या फांद्यावर बसलेल्या विविध प्रकारच्या पक्ष्यांचा थवा आमच्या डोळ्यांसमोर आणखीनच स्पष्ट होत होता .
येणारे येतात,गुच्चू पाणीला येणारे पर्यटक अनारावाला गावापर्यंत कार किंवा बसने येतात .
फिरण्यासारखी आहे ओळखली जाते,येथेच एक फिरण्यासारखी जागा आहे जी रॉबर्स केवच्या नावाने ओळखली जाते .
जाणार्‍या बनवलेले आहेत,देहरादूनपासून सहस्रधाराला जाणार्‍या रस्त्यावर खलंग स्मारक बनवलेले आहेत .
झालेल्या आहेत,खलंग स्मारक इंग्रज आणि गोरखा शिपायांच्यामध्ये झालेल्या युद्धाचे साक्षीदार आहेत .
वसलेले आहेत,१ हजार फुटाच्या उंचीवर खलंग स्मारक रिसपिना नदीच्या किनार्‍यावर वसलेले आहेत .
करून देतात,खलंग स्मारक गढवालच्या राजांच्या शौर्याची आठवण करून देतात .
बनवलेले आहे,देहरादून दिल्ली मार्गावर बनवलेले चंद्रबदनी एक खूपच सुंदर ठिकाण आहे .
आहे,देहरादूनपासून चंद्रबदनीचे अंतर ७ किलोमीटर आहे .
घेरलेली आहे,चंद्रबदनी जागा चारही बाजूंनी पर्वतांनी घेरलेली आहे .
येणारे करतात,चंद्रबदनीला येणारे पर्यटक ह्याचा उपयोग सहलीच्या ठिकाणांच्या रूपात करतात .
आहेत,चंद्रबदनीमध्ये एक पाण्याचे कुंडसुद्धा आहेत .
पडले,आपल्या सौंदर्यासाठी त्याचे नाव चंद्रबदनी पडले .
फिरण्यासाठी आहेत,देहरादूनमध्ये फिरण्यासाठी एकापेक्षा एक चांगली ठिकाणे आहेत .
आहेत,सहस्त्रधारा सर्वात जवळचे आहेत .
आहेत,सहस्त्रधारा गंधकाच्या पाण्याचे नैसर्गिक स्त्रोत आहेत .
आहेत,देहरादूनपासून सहस्त्रधाराचे अंतर १४ किलोमीटर आहेत .
घेरलेल्या आहे,जंगलानी घेरलेल्या ह्या प्रदेशात बालदी नदीमध्ये गंधकाचा स्त्रोत आहे .
भरून घेऊन जातात,बालदी नदीचे पाणी भरून लोक घरी घेऊन जातात .
म्हणतात करण्यास असते,असे म्हणतात की गंधकाचे पाणी त्वचेचे आजार दूर करण्यास सहाय्यक असते .
भरण्यासाठी लावले गेले आहेत,बालदी नदीच्या जवळचे गंधकाचे पाणी भरण्यासाठी नळ लावले गेले आहेत .
बसून करतात,बालदी नदीत मोठ्या खडकांवर बसून लोक अंघोळ करतात .
खाण्यासाठी राहण्यासाठी केली गेली आहेत,येथे खाण्यासाठी आणि राहण्यासाठी व्यवस्था केली गेली आहेत .
जाण्यासाठी आहेत,सहस्त्रधाराला जाण्यासाठी बस आणि टॅक्सी दोन्हींची सुविधा आहेत .
बनवलेली आहेत,देहरादून चकराता रस्त्यावर यमुना जलविद्युत योजना बनवलेली आहेत .
करणार्‍यांसाठी केले गेले आहेत,परियोजनाच्या जवळच सहल करणार्‍यांसाठी एक उद्यान विकसित केले गेले आहेत .
घेरलेले असल्यामुळे वाटते,यमुना नदीच्या किनार्‍यावर यमुनेच्या पर्वतांनी घेरलेले असल्यामुळे डाक खडक जागा खूप सुंदर वाटते .
पाहायला मिळतात,डाक खडकांवर सम्राट अशोकाचे प्राचीन शिलालेख पाहायला मिळतात .
लिहिलेले आहेत,हे लेख खडकांच्या मोठ्या शिळांवर पाली भाषेमध्ये लिहिलेले आहेत .
टाकले जाते दिसू लागतात,खडकांच्या शिळांवर जेव्हा पाणी टाकले जाते तेव्हाच हे दिसू लागतात .
आहेत,नैसर्गिक दृश्यांशिवाय देहरादूनमध्ये शिक्षण संस्थानसुद्धा आहेत .
आहेत,शिक्षण संस्थानांमध्ये सैन्य अकादमी प्रमुख आहेत .
बनलेले आहेत,सैन्य अकादमी देहरादून - चकराता मार्गावर बनलेले आहेत .
आहेत,सैन्य अकादमी सैन्य अधिकार्‍यांचे सर्वात जुने प्रशिक्षण संस्थान आहेत .
होऊन बनतात,सैन्य अकादमीतून प्रत्येक वर्षी शेकडोंच्या संख्येत कैडेट तयार होऊन सैन्यामध्ये अधिकारी बनतात .
असते,सैन्य अकादमीची पासिंग आउट परेड पाहण्यासारखी असते .
आहेत,सैन्य अकादमी संस्थानामध्ये भारताचे सर्वात मोठे गोल्फ कोर्स आहेत .
आहेत,गोल्फ कोर्समध्ये १८ छिद्र आहेत .
बनलेल्या ठेवले आहेत,सैन्य अकादमीमध्ये बनलेल्या संग्रहालयात युद्धाशी संबंधित सामान ठेवले आहेत .
पाहण्यासारखे आहे,सैन्य अकादमीच्या व्यतिरिक्त दून शाळासुद्धा पाहण्यासारखे ठिकाण आहे .
आहे,दून शाळा पूर्ण जगात प्रसिद्ध आहे .
शिकण्यासाठी येतात,देश आणि विदेशातील मुले दून शाळेमध्ये शिकण्यासाठी येतात .
घेऊन जाण्यामध्ये वठवणार्‍या शिकलेले आहेत,देशाला पुढे घेऊन जाण्यामध्ये महत्त्वाची भूमिका वठवणार्‍या लोकांमध्ये खूप सारे लोक ह्या दून शाळेमध्ये शिकलेले आहेत .
शिकल्यामुळे आहेत,प्रसिद्ध व्यक्ती येथे शिकल्यामुळे ह्या शाळेचे खूप वेड आहेत .
आहेत,देहरादून चकराता मार्गावर ७ किलोमीटर दूर वन अनुसंधान शाळेची सुंदर इमारत आहेत .
बनवलेली होती,ही इमारत ब्रिटिशकाळात बनवलेली होती .
बनवलेले आहे ठेवल्या आहेत,एक वनस्पती संग्रहालय बनवलेले आहे ज्यामध्ये झाडा झुडूपांच्या खूप सार्‍या प्रजाती ठेवल्या आहेत .
बनवले गेले होते,गंगा नदीच्या पूर्वेकडील किनार्‍यावर वन्यजीवांच्या संरक्षणासाठी १९७७मध्ये चीला वन्य संरक्षण उद्यान बनवले गेले होते .
आढळतात,"`` चीला वन्य संरक्षण उद्यानामध्ये हत्ती , वाघ आणि अस्वलासारखे सर्व वन्यजीव आढळतात . ``"
फिरण्यासाठी आहे,चीला वन्य संरक्षण उद्यानात फिरण्यासाठी नोव्हेंबर ते जूनचा काळ सर्वात योग्य आहे .
येण्यासाठी करावा लागतो,देहरादूनपासून चीला वन्य संरक्षण उद्यानात येण्यासाठी आपल्या साधनाचा उपयोग करावा लागतो .
हटवणे होते,अमर महालावरून तर दृष्टी हटवणे अवघड होते .
करून देते,तो भव्य महाल शानदार फ्रांसीसी कासिलची आठवण करून देते .
उतरते करतात आकर्षून घेतात,अमर महालाची उंच मनोरे आणि उतरते छते आकर्षित करतात आणि सर्वांचे मन आकर्षून घेतात .
बदलून केले आहे,अमर महालाला आता संग्रहालयामध्ये बदलून पर्यटकांसाठी खुले केले आहे .
आहे,अमर महालात प्राचीन पुस्तकांचा आणि पेंटिंग्सचा ( रंगीत चित्र ) अप्रतिम आणि श्रेष्ठ संग्रह आहे .
पाहता येते,अमर महाल संग्रहालयामध्ये नल दमयंतीच्या कथेची समग्र अल्पकृती पेंटिंग श्रृंखला पाहता येते .
आहे,जम्मू शहरात जुना बाजार आणि डिजाइनदार बुटीकचा प्राचीन आणि नवीन स्वरूपाचा एक अदभुत संगम आहे .
मिसळलेले दिसून येते,बाजारांच्या झळाळीमध्ये आपल्याला एकमेकांमध्ये मिसळलेले हे दोन्ही प्रकारचे स्वरूप दिसून येते .
भरलेल्या चालत आलेली असलेल्या करतील,रघुनाथ बाजाराची गर्दीने भरलेल्या रस्त्यावरून शतकानुशतकापासून परंपरेने चालत आलेली मेव्यांच्या दुकानांच्या मधोमध आधुनिकतेचे प्रतीक असलेल्या डिजाइनर बुटीकमध्ये नवीन नवीन फॅशनचे कपडे आणि वस्तू तुम्हाला आश्चर्यचकित करतील .
आहेत आहेत,""" वीर मार्ग , रघुनाथ बाजार आणि हरी मार्केट हे जम्मूचे इतर बाजार आहेत . "" "" जे काश्मीरी हस्तव्यवसाय , पारंपारिक डोगरा दागिने आणि अक्रोडसहित विविध प्रकारच्या मेव्यासाठी प्रसिद्ध आहेत . """
सुकवलेल्या बनलेल्या आहे,""" जम्मू चांगल्या दर्जाचे बासमती तांदूळ , लांब लाल दाण्याचा राजमा , सुके आणि इतर वेगवेगळ्या प्रकारचे साधारण पापड , डाळिंबाचे सुकवलेल्या बिया आणि घट्ट दुधापासून बनलेल्या लज्जतदार बर्फीसाठी प्रसिद्ध आहे . """
पोहचावे,जम्मूला कसे पोहचावे .
चालवत आहेत,""" विमान प्रवास : इंडियन एअरलाईन्स , जम्मू आणि श्रीनगर लेहसाठी नियमित उड्डाणे चालवत आहेत . """
आहे,जम्मू विमानतळ शहराच्या मध्यापासून आठ किलोमीटरच्या अंतरावर आहे .
आहेत,जम्मू - दिल्ली आणि जम्मू - श्रीनगरच्या ह्यामध्ये एयरवेजच्या सेवासुद्धा आहेत .
आहे,जम्मू - काश्मीर राज्यासाठी उत्तर रेल्वेचे मुख्य आणि महत्त्वपूर्ण रेल्वे स्टेशन जम्मू तवी आहे .
येणार्‍या जाणार्‍या आहेत,"जम्मूला येणार्‍या - जाणार्‍या मुख्य रेल्वे गाड्या आहेत - "" मालवा एक्सप्रेस , सुपरफास्ट , जम्मू मेल , जम्मू एक्सप्रेस , शालीमार एक्सप्रेस , सियालदाह एक्सप्रेस , झेलम एक्सप्रेस , हिमगिरी एक्सप्रेस , हिमसागर एक्सप्रेस , लोहित एक्सप्रेस , सर्वोदय एक्सप्रेस , हापा एक्सप्रेस , नवयुग एक्सप्रेस , गोरखपुर एक्सप्रेस , बरौनी एक्सप्रेस , मद्रास एक्सप्रेस , राजधानी एक्सप्रेस आणि फिरोजपुर एक्सप्रेस . """
आहे जोडलेला आहे,जम्मू राष्ट्रीय राजमार्ग १-एवर स्थित आहे आणि देशाच्या सगळ्या भागांशी राष्ट्रीय राजमार्ग जोडलेला आहे .
येत जात राहतात,""" जम्मूपासून दिल्ली , अमृतसर , अंबाला , चंदीगड , लुधियाना , जालंधर , पठाणकोट , शिमला , मनाली ह्यांच्यामध्ये सर्व मार्गांवर सामान्य डीलक्स आणि विडीयो बस नियमित येत - जात राहतात . """
जोडतात,""" जम्मू-काश्मीर राज्य मार्ग परिवहन निगमच्या बस जम्मूला उत्तर भारत - दिल्ली , हरियाणा , हिमाचल प्रदेश , पंजाब आणि चंदीगडशी जोडतात . """
येत जात राहतात,सर्व राज्यातील बस रेल्वे स्टेशनवरून येत - जात राहतात .
येत जात राहतात,""" श्रीनगरसाठी सुपर डीलक्स , डीलक्स , विडीयो कोच आणि ए-क्लास बस रेल्वे स्टेशनवरून येत - जात राहतात . """
निघतात,श्रीनगरसाठी बी-क्लास बस जनरल बस स्टँडवरून निघतात .
आहे,""" जम्मू - काश्मीर एसआरटीसी म्हणजे राज्याचे मार्ग परिवहनाचे जनरल बस स्टँड , पर्यटक स्वागत केंद्रापासून अर्ध्या किलोमीटर अंतरावर आहे . """
चालवतात,ह्याच्याशिवाय काही ट्रॅव्हल एजंसीसुद्धा मुख्य रस्त्यांवर डिलक्स विडीयो कोच चालवतात .
येण्या जाण्यासाठी कर,""" स्थानिक भ्रमंतीसाठी किंवा इतर पर्यटन स्थळापर्यंत येण्या - जाण्यासाठी खास टूरिस्ट टॅक्सी असोशिएशन , पर्यटन स्वागत केंद्र , वीर मार्गावरून दूरध्वनी : २४६२६६वर संपर्क कर . """
येण्या जाण्यासाठी होत आहे जातात,शहरात निश्चित मार्गांवर येण्या - जाण्यासाठी मिनी बशींचा सर्वात जास्त वापर होत आहे जे शहराच्या जवळजवळ सर्व स्थानांवर जातात .
राहण्यासाठी करतात,""" ह्याशिवाय जम्मू - काश्मीर पर्यटक विकास निगम जे के टी डी सी , टूरिस्ट रिसेप्शन सेंटर , हॉटेल ब्लॉक , वीर मार्गावर प्रत्येक बजेटमध्ये राहण्यासाठी सुविधा उपलब्ध करतात . """
आहेत,येथे एसी आणि नॉन एसी दोन्हीं प्रकारच्या खोल्या उपलब्ध आहेत .
मिळेल,जम्मू शहरात कुठेही तुम्हाला चांगले जेवण मिळेल .
बनवणारे आहेत,सामान्यापासून स्वादिष्टापर्यंत हर प्रकारचे भोजन बनवणारे उपहारगृह आहेत .
पाहिजे जेवा घ्या,पाहिजे तर सामान्य उत्तर भारतीय जेवण जेवा किंवा भरपूर स्वादिष्ट काश्मीरी स्वयंपाकाचा आनंद घ्या .
मिळते,""" शहरातील प्रसिद्ध , प्रमुख सार्वजनिक मद्यकेंद्र आणि दारूच्या दुकानांवर चांगल्या प्रतीची भारतीय आणि विदेशी दारू मिळते . """
मिळत नाही राहतात,परंतु राष्ट्रीय सुट्ट्या आणि राज्य स्तरीय काही सुट्ट्यांच्या दिवशी दारू मिळत नाही म्हणजे बंद राहतात .
असलेल्या बनलेले आहे,शहरापासून साडे तीन किलोमीटरच्या अंतरावर वर्तुळाकार रस्त्यावर असलेल्या पीर खोह मंदिरामधील एका गुंफेच्या आत नैसर्गिकरीत्या बनलेले शिवलिंग आहे
आहे बनले जाणत नाही,""" हे किती प्राचीन आहे आणि कसे बनले , हे कोणीच जाणत नाही . """
आहे जाऊन मिळते करते,अशी मान्यता आहे की ही गुंफा आतल्या आतच इतर तीर्थ गुंफाशी जाऊन मिळते आणि देशाची सीमा पार करते .
बनवले होते,नवीन सचिवालय जवळच शालीमार रस्त्यावर रणविश्वर शिव मंदिराला सन १८८३मध्ये महाराजा रणवीर सिंगने बनवले होते .
आहे बनलेली आहेत,रणविरेश्वर मंदिराचे मुख्य शिवलिंग साडे सात फूट ( ७.५ फूट ) उंच आहे आणि त्याच्या चारही बाजूंनी १५ ते ३८ सेंटीमीटरपर्यंतच्या आकाराच्या स्फटिकापासून बनलेली १२ शिवलिंगे आहेत .
जाण्याच्या लावलेल्या जोडलेली आहेत,रणविरेश्वर मंदिराच्यामधून जाण्याच्या रस्त्यावर लावलेल्या दगडांच्या शिळांवर हजारोंच्या संख्यामध्ये शिवलिंगे जोडलेली आहेत .
घेरलेले आहे,शहराच्या मधोमध स्थित भगवान रामाचे रघुनाथ मंदिर विविध हिंदु देवी - देवतांच्या मंदिरांनी घेरलेले आहे .
केला होता,उत्तर भारताच्या ह्या एकमेव राम मंदिराच्या निर्मितीस सन १८३५मध्ये जम्मू - काश्मीर राज्याचे संस्थापक महाराजा गुलाब सिंगने प्रारंभ केला होता .
करणार्‍यांमध्ये आहे,शहरापासून दोन किलोमीटर लांब रणवीर कालव्याच्या किनार्‍यावर लहानसे उद्यान उन्हाळ्यात सहल करणार्‍यांमध्ये प्रसिद्ध आहे .
निघतो,जम्मूपासून ३२ किलोमीटर लांब अखनूरमध्ये चिनाब नदीपासून हा रणवीर कालवा निघतो .
राहते,रणवीर कालव्याचे पाणी वर्षभर बर्फासारखे थंड राहते .
फिरण्याचा आहे मोहून घेतील,""" रणवीर कालव्याच्या कडेकडेने फिरण्याचा आनंदच काही वेगळा आहे , जवळपासची शानदार दृश्ये तुमचे मन मोहून घेतील . """
आहे,शहरापासून पाच किलोमीटर लांब तवी नदीच्या डाव्या किनार्‍यावर खडकाच्या पृथ्वीवर उभा बाहू गड शहरातील कदाचित सर्वात जुना किल्ला आहे .
बनवले होते,""" बहुतेक ३००० हजार वर्ष पहिले राजा बहुलोचनने सर्वात आधी बाहू गड बनवले होते . """
होता होते,"`` समोर बर्फच बर्फ होता , परंतु सर्वांचे निश्चयसुद्धा दृढ होते . ``"
कापून करण्यास केला,मार्गदर्शक व त्याच्या जोडीदाराने आईस एक्सने बर्फ कापून वाट मोकळी करण्यास आरंभ केला .
करून होतो,"`` १,००० फुटाची उंची पार करून आता आम्ही जोरावर गल्लीच्या काठावर होतो . ``"
होते,"`` हवामान स्वच्छ होते , समोर मृगथूनी , त्रिशूल व नंदाघूंटीची गगनचुंबी शिखरे . ``"
पाहून उतरू लागलो,"`` काही अंतरावर १७,५०० फुटाच्या ह्या उंचीवरून ह्या दुर्लभ दृश्यांना पाहून आम्ही दोरखंडाच्या मदतीने दुसर्‍या बाजूला उतरू लागलो . ``"
केल्यानंतर दिसू लागले होते,"`` बर्फ पार केल्यानंतर खडकच खडक दिसू लागले , हेच शिलासमुद्र होते . ``"
होते आलोच होतो,"`` आमच्या एका बाजूला मृगथूनी , दुसर्‍या बाजूला त्रिशूल , तिसर्‍या बाजूला नंदाघूंटी शिखर होते व चौथ्या बाजूला अर्थात रूपकुंडावरून आम्ही आलोच होतो . ``"
आहे,शिलासमुद्र खडकांचा अगाध समुद्र आहे .
घेण्याची होती,शिलासमुद्रापासून होमकुंडच्या रस्त्यांमध्ये खूप काळजी घेण्याची गरज होती .
टिकवून ठेवावे लागत होते येणारी दिसली,"`` एक एक पाऊल टिकवून ठेवावे लागत होते , काही अंतरावरून आम्हाला नंदाघूंटी हिमनदीपासून येणारी नंदाकिनी नदी दिसली . ``"
शोधत चाललो होतो,आम्ही नंदाकिनीच्या डाव्या किनार्‍याकडे काळजीपूर्वक खडकांमध्ये रस्ता शोधत पुढे चाललो होतो .
पोहोचलो म्हणतात होते,"`` संध्याकाळी चार वाजता आम्ही दोन विशाल खडकांजवळ पोहोचलो , ह्याला दोडांग म्हणतात , येथेच आमचे रात्री शिबिर होते . ``"
होते,आमचे इष्ट स्थळ होमकुंडापासून आणखी दोन किलोमीटर लांब होते .
होते मिळतात म्हटले जाते,"`` दोडांग ठिकाण नंदाघूंटी [[व त्रिशूल शिखराच्या एकदम मध्यवर्ती होते व जेथे दोन्ही शिखरे मिळतात , त्याला रोन्टी मध्य ( सेन्ट्रल ) म्हटले जाते . ``"
होती वाहणार्‍या गोठले,"`` दोडांगमध्ये कडाक्याची सर्दी होती , सहा वाजताच जवळून वाहणार्‍या नदीचे पाणी गोठले . ``"
झाले दिसणार्‍या नसल्याच्या खेळू लागल्या,"`` त्याचवेळी आम्हाला एक दुर्लभ जंतू `` `` भरलचे `` `` दर्शन झाले , हरणासारख्या दिसणार्‍या ह्या पहाडी बकर्‍यांना आमच्याकडून कुठलाही धोका नसल्याच्या आभासामुळे त्या आपल्या परिवाराबरोबर आमच्या आजूबाजूला खेळू लागल्या . ``"
,"`` रूपकुंडासाठी जवळचे विमानतळ : जौली ग्रांट व देहरादून , पंतनगर , नैनीताल . ``"
जाण्यासाठी,"`` रूपकुंडासाठी जवळचे रेल्वे स्टेशन : हरिद्वार , ऋषीकेश किंवा काठगोदाम , ग्वालदमवरून जाण्यासाठी . ``"
,"`` रस्ता मार्ग : ही यात्रा लोहाजंगपासून वान - १४ किलोमीटर , वानपासून बेदनीकुंड - १२ किलोमीटर , बेदनीकुंडपासून बगुआबासा - १० किलोमीटर , बगुआबासापासून रूपकुंड - ४ किमी. , पुढे जोरावर गल्ली - आर्धा किमी. , व त्याच्या पुढे शिलासमुद्र - ३ किमी. , शिलासमुद्रापासून दोडांग १० किमी. दोडांग ``"
येऊ शकतात आहे,सीतेलपासून जीपद्वारे घाटावरून नंदप्रयागला येऊ शकतात तिथून किंवा कर्णप्रयागवरून हरिद्वारसाठी [[अनेक स्थान आहे .
जाण्याचा आहे,रूपकुंडला जाण्याचा सर्वोत्तम काळ जुलै ते सप्टेंबरपर्यंत आहे .
,स्वर्ण मंदिर ( अद्‌भुत आकर्षणाचा विलक्षण संदेश )
असलेल्या होतात,"`` प्रेम , बंधुत्व आणि शांतीचे अप्रतिम दर्शन अमृतसरमध्ये असलेल्या स्वर्ण मंदिरामध्ये होतात . ``"
आहे आहे,शिल्पशास्त्राच्या दृष्टीने अमृतसर मंदिर जितके अत्युत्कृष्ट आहे तितकेच भावनाप्रधान येथील वातावरण आहे .
चमकणार्‍या भरलेल्या बनवले आहे पडले,हिर्‍याप्रमाणे चमकणार्‍या पाण्याने भरलेल्या अमृतसरचे सरोवर इतके सुंदर बनवले आहे की त्याच्या नावावर ह्या जागेचे नाव अमृतसर पडले .
,लाल मातीचे लावण्यमय कॅनव्हास
वसलेले आहेत,पश्चिम बंगालमध्ये वसलेले विष्णुपूरचे लावण्य तिथली टेराकोटा कला आणि टेराकोटाचे मंदिर आहेत .
झाली,टेराकोटा कला आणि टेराकोटाच्या मंदिरांचा विकास व बांधणी बहुधा मल्ल राजांच्या काळात झाली .
झाला राहिला,"`` मल्ल राजांच्या शासनकाळात इथल्या कला संस्कृतीचा व्यापक विकास झाला , जो वर्षानुवर्षे अक्षुण्ण राहिला . ``"
बनली,हीच विष्णुपूरची ओळख बनली .
वसलेले आहे,बांकुडा जिल्ह्याच्या सूचनापट्टच्याही आधी गुगली जिल्ह्याच्या सरहद्दीमध्ये वसलेले आहे जयरामबाटी .
असण्याचा मिळाला आहे,लहानसे गाव जयरामबाटीला स्वामी विवेकानंदाची गुरुमाता शारदादेवीचे जन्मस्थळ असण्याचा गौरव मिळाला आहे .
विखुरलेली आहे आहे,बांकुडा आणि त्याच्या शेजारील जिल्हे पुरुलियामध्ये जे अविभाज्य मंदिर शिल्पशास्त्राचा नमुना आणि सांस्कृतिक संपत्ती विखुरलेली आहे त्यांचा सिंग भाग ग्रामांचलमध्येच आहे .
आहे,कोतुलपूर मंदिरांचे गाव आहे .
आहेत,कोतुलपूरमध्ये लहान मोठी अनेक मंदिरे आहेत .
आहेत,"`` कोतुलपूरच्या मंदिरांमध्ये ` आठचाला मंदिर ` , दालान मंदिर ’ आणि ` पंचरत्न मंदिर ’ प्रमुख आहेत ``"
पाहायला मिळतात,कोतुलपूरच्या काही मंदिरांमध्ये टेराकोटाचे आकर्षण ; अलंकार पाहायला मिळतात .
जाताच केला,कोतुलपूरपासून थोडे पुढे जाताच आम्ही आपल्या इष्ट स्थळ विष्णुपूरच्या सीमेत प्रवेश केला .
झालेल्या पसरलेल्या पाहतो,सूर्याच्या प्रखर किरणांनी लाल झालेल्या रस्त्याच्या दोन्ही बाजूला पसरलेल्या लाल मातीची शेते पाहतो .
बांधलेले,बंगालचे ’ चाला घर ’ आणि पिरॅमिड शैलीमध्ये बांधलेले ’ रास मंच ’ .
पाहण्यासारखी असते,रास मेळाच्या दरम्यान इथली गडबड पाहण्यासारखी असते आणि टेराकोटा निर्मित एक गज .
झळकतो बांधलेले मोहून टाकतात,जोडबालाच्या मंदिरावर जेथे मुगल व राजपूत शैलीचा प्रभाव झळकतो तेच बंगालच्या चाळा घर आणि मिश्रच्या पिरॅमिडांच्या मिश्रित शैलीमध्ये बांधलेले ४९ फूट उंच आणि ८० फूट लांब चौकोन रासमंचाचे नवीन बदल ( अभिनवता ) मनाला मोहून टाकतात .
केली होती,रासमंचाची रचना राजा वीर हंबीरने केली होती .
केला जातो,रासमेळ्याच्या वेळी रासमंच मंचाचा उपयोग रास लीलेच्या आयोजनासाठी केला जातो .
बांधलेले,१६५६ई. ते १७५९ई.च्यामध्ये बांधलेले टेराकोटा व लैटेराइट निर्मित मंदिर .
,"`` जवळचे रेल्वे स्टेशन [[विष्णुपूर , जवळचे विमानतळ कोलकाता . ``"
,"`` कोलकातापासून रस्ता मार्गापासून १५२ किलोमीटर लांब , रेल्वे मार्गापासून २०१ किलोमीटर , दररोज हावडा आणि शालीमार स्टेशनवरून चार गाड्या ``"
बनवलेले वसलेले आहे,"`` गुंफामध्ये बनवलेले वैष्णो देवीचे मंदिर जम्मूपासून उत्तरेकडे विशाल त्रिकुट पर्वतावर समुद्रतळापासून ५,६०० फुटाच्या उंचीवर वसलेले आहे . ``"
करणारे आहे,वैष्णो देवी मंदिर अतिप्रचीन काळापासून असंख्य जन साधारणच्या इच्छा पूर्ण करणारे आणि त्यांच्या श्रद्धेचे स्रोत आहे .
पोहचावे,वैष्णो देवीला कसे काय पोहचावे ?
वसलेले आहे,सीतामढी पटणापासून १३३ किलोमीटर अंतरावर वसलेले आहे .
,देवघर आणि दुमका जिल्ह्याचे पर्यटनस्थळ -
राखते,देवघराच्या संथाल परगणा क्षेत्रात अवस्थित देवघर शहर आपले नैसर्गिक सौंदर्य आणि धार्मिक स्थळांमुळे एक वेगळे स्थान राखते .
नव्हे आहे,शांती आणि मैत्रीचे प्रतीक हे शहर केवळ धार्मिक आस्थेचे नव्हे तर सामाजिक आणि सांस्कृतिक गतीविधींचेही केंद्रबिंदू आहे .
आहे म्हटले जाते,हेच कारण आहे की देवघरला झारखंडची सांस्कृतिक राजधानीदेखील म्हटले जाते .
आहे,बैद्यनाथ धाम बारा ज्योर्तिलिंगांपैकी एक आहे .
आहे आहे,ह्या शिवलिंगाला सिद्धपीठाची मान्यता प्राप्त आहे आणि कामना लिंगाच्या रूपात प्राचीन काळापासून प्रसिद्ध आहे .
आहे येतात,पूर्ण पूर्वोत्तर भारतामध्ये हे एकमेव व विलक्षण आहे जेथे इतके तीर्थयात्री येतात .
वाढते,श्रावण महिन्यात बाबा बैद्यनाथ धामचे महत्त्व आणखी जास्त वाढते .
करून करतात,लाखो भक्त ह्या दरम्यान भगवान शिवास जलाभिषेक करून त्यांची पूजा अर्चना करतात .
चालणाऱ्या होण्यासाठी वाढत जात आहे,निरंतर एक महिनाभर चालणाऱ्या श्रावणी मेळ्यांमध्ये सहभागी होण्यासाठी भक्तांची संख्या दररोज वाढत जात आहे .
घेऊन करून पोहचतात करतात,ह्या दरम्यान कांवरियांचे विविध दल सुल्तानगंजपासून गंगा जल घेऊन जवळजवळ शंभर किलोमीटरची कठिण यात्रा पायी पूर्ण करून बैद्यनाथ धामच्या मंदिरात पोहचतात आणि बाबा भोलेनाथला जल अर्पण करतात .
असते,ह्या मेळ्याच्या दरम्यान सुल्तानगंजपासून देवघरपर्यंतची छटाच निराळी असते .
वाटते निनादते,""" असे वाटते की जणु गेरुआ केसरियाधारी , बोलबम आणि जय भोलेनाथ ह्या उद्घोषाने निनादते . """
आहे,ह्या मेळ्याची सर्वात मोठी विशेषता अनेकतेमध्ये एकताचा संगम आहे .
होत नाही,कांवरियांच्या गटामध्ये कोणत्याही प्रकारचा भेद - भाव होत नाही .
करतात दर्शवितात,""" विविध प्रांतातील आणि समुदायाचे लोक ज्याप्रकारे एकत्र ह्या धार्मिक यात्रेचे अंतर पूर्ण करतात , ते भारतीय संस्कृतीची सामाजिक समरसता दर्शवितात . """
करतात,गंगाधामपासून बाबाधामपर्यंतची पवित्र यात्रा जास्त भक्त पायीच करतात .
आहे,त्रिकुटी पर्वत देवघर शहराच्या पश्चिमेला २४ किलोमीटरच्या अंतरावर स्थित आहे .
मानले जाते केला,असे मानले जाते की ऋषि - मुनींनी येथे मोक्ष प्राप्त केला .
भरलेल्या आहे आहे,मोठ्या - मोठ्या दगडांनी भरलेल्या ह्या पर्वताच्या उजव्या बाजूला देवी पार्वतीचे छोटे मंदिर आहे आणि ह्या मंदिरात एक शिवलिंगसुद्धा अवस्थित आहे .
करतात,श्रद्धाळू येथे पार्वती आणि भगवान शंकराची पूजा - अर्चना करतात .
येणार्‍या होते,महाशिवरात्रीच्या दिवशी मंदिरात लांबून येणार्‍या दर्शनार्थींची गर्दी होते .
आहे,देवघरपासून ४३ किमी.च्या अंतरावर स्थित बाबा बासुकीनाथ धाममध्ये भगवान शंकराचे मंदिर आहे .
येणारे करतात,देवघरला येणारे श्रद्धाळू आस्थेनुसार बासुकीनाथमध्ये आपल्या यात्रेची सांगता करतात .
,रिखिया धाम
आहे,योग ग्राम जीवनाचा एकमेव संगम आहे रिखिया धाम .
आहे,रिखिया धाम देवघरपासून १० किमीच्या अंतरावर आहे .
होते,येथे स्वामी सत्यानंद सरस्वतींचे दर्शन होते .
ऐकाल होऊन जाल,""" गावातील मुलांच्या मुखातून गायत्री मंत्र व रामचरित्र मानसचा पाठ ऐकाल , तर अभिभूत होऊन जाल . """
आहे,तारापीठ एक शक्तिपीठ आहे .
पाहायचे असेल जावे करावी,""" माता तारेचे अलौकिक रूप पाहायचे असेल तर , तारापीठला जावे आणि मनापासून आईची पूजा करावी . """
आहेत,दुमकापासून कित्येक बस इथल्यासाठी आहेत .
आहे,तारापीठच्या जवळचे स्टेशन रामपुर हाट आहे .
येते,रामपुर हाट झारखंडमध्ये येते .
आहे,तारापीठ बंगालमध्ये आहे .
झाले होते,नौलखा मंदिराच्या निर्मितीमध्ये नऊ लाख रूपये खर्च झाले होते .
असलेले आहे,नौलखा मंदिर खूपच सुंदर राधा - कृष्णाची युगल मूर्ती असलेले मंदिर आहे .
आहे,नौलखा मंदिरामध्ये एक सुंदर बाग आहे .
वाहिला,ह्याचा संपूर्ण खर्चभार चारूशीला देवींनी वाहिला .
आहे,श्री अनुकूलचंद्र ठाकूर ह्यांच्या शिष्यांद्वारे स्थापित हे सत्संग भवन एक आध्यात्मिक स्थळ आहे .
लागलेली असते,येथे त्यांच्या शिष्यांची आणि इतर दर्शनार्थींची रांग लागलेली असते .
केली गेली होती,सत्संग आश्रमाची स्थापना श्री ठाकुर अनुकुलचंद्राद्वारे केली गेली होती .
आहे बनलेल्या आहे,मसानजोरी एक गाव आहे जे मयूराक्षी नदीवर बनलेल्या कनाडा धरणामुळे प्रसिद्ध आहे .
पाहण्यासाठी घेण्यासाठी,""" मसानजोरीमध्ये पर्यटक धरणाचे अद्‌भूत बनावट व सुंदरतेला पाहण्यासाठी , जंगल व पर्वतांमधील प्रवासाचा आनंद घेण्यासाठी येतात . """
आहे देणारे आहे,""" एकीकडे मसानजोर गावातील रहिवाश्यांचा अत्यंत साधारण जीवनस्तर आहे , तर दुसरीकडे अत्याधुनिक निर्माणाची ग्वाही देणारे कनाडा धरण आहे . """
आहे करतात,""" त्रिकूटांचल आश्रम त्रिकूट पर्वतावर , देवघरपासून २४ किमी. पूर्वेला , गुहेमध्ये स्थित आहे ज्यामध्ये आचार्य निवास करतात """
आहे करणे,""" अरुणांचल मिशनचा उद्देश आहे , वैश्विक आध्यात्मिक पुनरुत्थान तसेच विश्वशांती आणि मैत्रीची स्थापना करणे . """
ओळखला जातो,त्रिकूट पर्वत तीन शिखरांमुळे ओळखला जातो .
आहे आहे,येथे पार्वतीचे मंदिर आहे ज्याच्या जवळच शिवलिंगसुद्धा स्थापित आहे .
मिळते,गढमुक्तेश्वराचे वर्णन शिवपुराणात मिळते .
मारल्या गेलेल्या केला गेला,एकादशीपासून चतुर्दशीपर्यंत गढमुक्तेश्वरमध्ये महाभारत युद्धात मारल्या गेलेल्या सर्व लोकांच्या आत्मशांतीसाठी यज्ञ केला गेला .
करून केली गेली,चतुर्दशीच्या संध्याकाळी यज्ञाच्या समाप्तीवेळी त्या आत्म्यांना गंगेत दीप दान करून श्रद्धांजली समर्पित केली गेली .
करून केली,दुसर्‍या दिवशी सकाळी पौर्णिमेला सर्वांनी गंगास्नान करून पूजा अर्चा कथा केली .
करून करायला येतात,"`` प्रत्येक वर्षी लाखोंच्या संख्येने श्रद्धाळू गढमुक्तेश्वरला कार्तिक पौर्णिमेला कलुषविनाशनी , पापहारिणी गंगेत स्नान करून आणि आपल्या स्वजनांना आत्मशांतीसाठी येथे दीप दान करायला येथे येतात ."
देण्यासाठी करतात,चतुर्दशीच्या संध्याकाळी असंख्य लोक आपल्या स्वजनांना श्रद्धांजली देण्यासाठी गंगेत दीप दान करतात .
तरंगणार्‍या भासते,यावेळी गंगेच्या प्रवाहात तरंगणार्‍या दिव्यांचे दृश्य फारच शांतिदायक आणि मनोहारी भासते .
असलेली आहेत,"गढमुक्तेश्वरमध्ये धार्मिक महत्त्व असलेली काही ठिकाणे आहेत नहुष कूप , मुक्तेश्वर महादेवाचे मंदिर , बद्रिनाथ मंदिर ."
आहे उघडले जाते,अशी प्रथा आहे की बद्रिनाथ मंदिर फक्त आरतीच्या वेळी उघडले जाते .
उघडले जाते,हे मंदिर वर्षात फक्त एकदा अक्षय तृतीयेला परशुराम जयंतीला दिवसभर दर्शनार्थींसाठी उघडले जाते .
आहे जाणले जाते,"मुक्तेश्वर महादेव मंदिराच्या समोर विशाल वाळूचे मैदान आहे , त्याला मीराबाईची वाळू अशा नावाने जाणले जाते ."
मानले जाते आल्या होत्या,असे मानले जाते की एकदा मीराबाई येथे गंगास्नानासाठी आल्या होत्या .
म्हणतात केला,असे म्हणतात की एकदा पार्वतीने शंकराला प्रश्न केला .
सांगा झालेल्या मिळेल,"प्रभु असा एखादा उपाय आणि स्थान सांगा , ज्यामुळे संसारात अनेक रोगांनी आणि पापांनी त्रस्त झालेल्या जिवाला मुक्ती मिळेल ."
करावे होईल,त्यांनी असे कोणते कर्म करावे ज्यामुळे त्यांना तुमची कृपा प्राप्त होईल .
दिले देतात मिळते,"यावर शंकरांनी असे उत्तर दिले की , देवी ! सत्ययुगात सर्व तीर्थस्थळे पुण्य देतात , त्रेतायुगात पुष्कर , द्वापरयुगात कुरुक्षेत्रासारखी तीर्थक्षेत्रे पुण्यदायक आहेत आणि कलियुगात केवळ गंगा स्नानाने पुण्य मिळते ."
आहे,गंगा किनार्‍यावर शिव वल्लभपुर नावाचे एक स्थान आहे .
करतात,शिव वल्लभपुर नावाच्या स्थळी शिव निवास करतात .
आहे,शिव वल्लभपुर शंकराला अतिशय प्रिय आहे .
आहे,शिव वल्लभपुर जंबूद्वीपाच्या आर्यावर्त देशात हस्तिनापुरच्या पूर्वेला आहे .
वसलेले देणारे आहे,"गंगेच्या किनार्‍यावर वसलेले शिव वल्लभपुर देवांना , ॠषिंना आणि पितरांना संतोष देणारे आहे ."
आहे,शिव वल्लभपुर स्थान मला काशीइतकेच प्रिय आहे .
असलेले बांधले आहे,गढमुक्तेश्वरमध्ये असलेले गंगा मंदिर खूप उंचावर बांधले आहे .
आहे,गढमुक्तेश्वरमधील गंगा मंदिरात गंगामातेच्या व्यतिरिक्त ब्रह्मदेवाची मूर्तीही स्थापित आहे .
आहे बघितला असता होतो,"गढमुक्तेश्वरमधील गंगा मंदिरात एक असाही दगडसुद्धा आहे , जो लक्षपूर्वक बघितला असता त्यात शिवाच्या मूर्तीचा भास निर्माण होतो ."
पोहोचण्यासाठी होत्या,गढमुक्तेश्वर येथील गंगा मंदिरात पोहोचण्यासाठी कधीकाळी १०१ पायर्‍या होत्या .
उरल्या आहेत,पण गढमुक्तेश्वर येथील गंगा मंदिरात आता ८६ पायर्‍या उरल्या आहेत .
सांगतात करीत वहात असे,असे सांगतात की १९३७पर्यंत गढमुक्तेश्वर येथील गंगा मंदिराच्या पायर्‍यांना स्पर्श करीत वहात असे .
सोडत गेली,पण हळूहळू गंगामाता जागा सोडत गेली .
आहे,आता गंगेचा किनारा या मंदिरापासून अंदाजे १० किलोमीटर दूर आहे .
भरते,गंगेच्या किनार्‍यावरील वाळवंटात जत्रा भरते .
वसते,जत्रेदरम्यान किनार्‍यावर तंबूंचे एक पूर्ण नगर वसते .
आहे,जत्रेचे ठिकाण दिल्लीहून अंदाजे ९० किलोमीटर आहे .
पोहोचता येते,जत्रेच्या ठिकाणी कार वगैरेने आरामात पोहोचता येते .
चालत जावे लागत असे,गढमुक्तेश्वर येथे जत्रेच्या ठिकाणापर्यंत लोकांना पायी चालत जावे लागत असे .
आहे,पण आता दळणवळणाची अनेक साधने उपलब्ध आहे .
पोहोचतात,"अनेक लोक बैलगाडी , ट्रॅक्टर ट्रॉली , कार आणि अन्य साधनांनी जत्रेच्या ठिकाणी पोहोचतात ."
आहे येतात,अंदाज आहे की प्रत्येक वर्षी वीस लाख लोक गढमुक्तेश्वराच्या जत्रेदरम्यान गंगा स्नानासाठी येतात .
होण्यासाठी आलेले उभारलेल्या राहतात,जत्रेत सहभागी होण्यासाठी आलेले बहुतेक भक्तजन उभारलेल्या तंबूतच राहतात .
येणारे बांधलेल्या राहतात,जत्रेव्यतिरिक्त सामान्य दिवशी येणारे लोक व्रज घाटाजवळ बांधलेल्या धर्मशाळेत राहतात .
पाहता खाण्यापिण्याचे मिळते,खरे पाहता येथे खाण्यापिण्याचे साहित्य अनेक दुकानात मिळते .
येणारे करतात,पण गटाने येणारे भक्तजन आपल्या भोजन वगैरेची व्यवस्था स्वतःच करतात .
भरणारी आहे,कार्तिक पौर्णिमेच्या वेळी गढमुक्तेश्वर येथील गंगा किनार्‍यावर भरणारी यात्रा विशालतम यात्रांपैकी एक आहे .
भरते,जत्रा गंगेच्या किनारी अंदाजे ११ किलोमीटर क्षेत्रात भरते .
विभागून करण्यात आले आहे,यावर्षी जत्रेचे आयोजन जत्रेच्या ठिकाणाला २० विभागात विभागून करण्यात आले आहे .
केले आहेत,सुरक्षेच्या कारणाने गढमुक्तेश्वरामध्ये पूर्वीपेक्षा अधिक पोलीस तैनात केले आहेत .
लावण्यात आले आहेत,प्रमुख ठिकाणी क्लोज सर्किट कॅमेरे लावण्यात आले आहेत .
बांधण्यात आले आहेत,गंगा स्नानासाठी अनेक घाट बांधण्यात आले आहेत .
आहे,हस्तिनापुराला ऐतिहासिक महत्त्व आहे .
आहे,जैन धर्मासह भारत देशातील इतर जातींसाठीसुद्धा विशेष महत्त्वाचे आहे .
घेरलेले होते होती,जहांगीर आणि शहाजहान यांच्या शासनकाळात आग्रा नगर चार भिंतींनी घेरलेले होते ज्यामध्ये १६ प्रवेशद्वारे होती .
आले,१८०३मध्ये आग्रा ईस्ट इंडिया कंपनीच्या हातात आले .
झाल्यानंतर बनविली गेली,उत्तर भारतात ब्रिटिशांच्या शासनाचा विस्तार झाल्यानंतर आग्र्याला वायव्य प्रदेशाची राजधानी बनविली गेली .
पाहता होतो सजविण्याचे जाते,खरे पाहता आग्र्याचा क्रमबद्ध इतिहास लोदी कालापासून सुरू होतो पण याच्या वर्तमान स्वरूपाला सजविण्याचे श्रेय मुगलांना जाते .
आहे,आग्रा येथील दर्शनीय स्थळांपैकी ताजमहाल सर्वात अधिक लोकप्रिय आहे .
बनविलेली आहे,यमुनेच्या किनारी शुभ्र संगमरवरापासून बनविलेली ही इमारत शहाजहान आणि त्याची पत्नी मुमताज यांच्या प्रेमाची स्मृती आहे .
बांधून झाली होती,ताजमहाल इमारत १६५३मध्ये बांधून तयार झाली होती .
बांधण्यासाठी लागला होता,ताजमहाल बांधण्यासाठी सुमारे २२ वर्षाचा काळ लागला होता .
कोरलेली आहेत आहेत,ताजमहालाच्या प्रवेशद्वारावरती कुराणातील वचने कोरलेली आहेत आणि वरच्या बाजूला अनेक छोटे छोटे घुमट आहेत .
बनविली होती,ताजमहालाची रूपरेखा इराणचे वास्तुतज्ञ उस्ताद ईसा यांनी बनविली होती .
बघण्यासारखे आहे,ताजमहालाचे अद्वितीय नक्षीकाम बघण्यासारखे आहे .
असलेल्या जडविली आहेत,महालात असलेल्या छत्रांवर अमूल्य खडे आणि रत्ने जडविली आहेत .
आहे उघडणारे आहेत,"ताजमहालाच्या चारी बाजूला लाल दगडांचे उंच कुंपण आहे जेथे पूर्व , पश्चिम , आणि दक्षिण दिशेला उघडणारे ३ दरवाजे आहेत ."
आहे,ताजमहालाचे मुख्य प्रवेशद्वार दक्षिणी दरवाजा आहे .
आहे आहेत,ताजमहालाची मुख्य इमारत एका विशाल चबूतर्‍यावर उभी आहे ज्याच्या चारी कोपर्‍यात ४ विशाल मीनार आहेत .
आहे करण्यात आले,या मीनारांच्या मधोमध शहाजहान आणि मुमताज यांचा मकबरा आहे जेथे त्यांना दफन करण्यात आले .
केले आहे,शहाजहान आणि मुमताज यांच्या मकबर्‍यांवर कलात्मक पद्धतीने नक्षीकाम केले आहे .
वेढलेले आहेत,शहाजहान आणि मुमताज यांचे मकबरे चारी बाजूंनी जाळ्यांनी वेढलेले आहेत .
असलेला आहे मिळते,ताजमहालाचे मुख्य द्वार आणि केंद्रीय इमारत यांच्या दरम्यान इराणी पद्धतीचे एक भव्य कारंजे असलेला बगीचा आहे जेथे पर्यटकांना वेगळीच शांतता मिळते .
बनवणारे रहात होते ओळखला जातो,ताजमहाल बनवणारे कारागिर जेथे रहात होते ते ठिकाण म्हणजे एक छोटासा बोळ ” ताजगंज ” नावाने ओळखला जातो .
केली बांधून झाला,अकबराने यमुना नदीच्या किनारी लालकिल्ल्याची निर्मिती सुरू केली जो सुमारे ८ वर्षात बांधून पूर्ण झाला .
आहे,लालकिल्ला अगर्‍यातील दुसरी महत्त्वपूर्ण इमारत आहे .
झाली,लालकिल्ल्यातील अधिकाधिक भवनांची निर्मिती अकबरानंतर शाहजहान आणि औरंगजेबाच्या शासन काळात झाली .
झाला आहे,लालकिल्ल्याच्या निर्मितीत अधिकाधिक लाल पत्थराचा वापर झाला आहे .
आहे करून देते मारली होती,किल्ल्याच्या बाहेरच्या दरवाज्यावर एका घोडेस्वाराची प्रतिमा आहे जी राजपूत राजा अमरसिंह राठोड यांच्या त्या पराक्रमाची आठवण करून देते जेंव्हा किल्ल्याच्या उंच भिंतीवरुन आपल्या घोड्यासह उडी मारली होती .
आहेत आहेत,"किल्ल्याच्या आत भव्य इमारती आहेत ज्यामध्ये आरसे महाल , जहांगीर महाल , दीवाने आम , दीवाने खास , रंग महाल , नूरजहां महाल इत्यादी आवर्जून पाहाण्याजोगे आहेत ."
असतो,पर्यटकांसाठी हा किल्ला सूर्योदयापासून सूर्यास्तापर्यंत खुला असतो .
आहे,लाल किल्ला ताजमहालपासून तीन किलोमीटर अंतरावर आहे .
घडते,किल्ल्यातील सम्मान बुरुजावरुन ताजमहालाचे दर्शन घडते .
केले,शाहजहानने याच किल्ल्यात आपल्या जीवनातील शेवटचे दिवस व्यतीत केले .
केली होती नेले,सिकंदर या भव्य इमारतीची निर्मिती सम्राट अकबराने सुरू केली होती ज्याला १६१३मध्ये त्याच्या मुलाने जहांगिरने पूर्णत्वाला नेले .
आहे उतरून जावे लागते,सिकंदरमध्ये अकबराची कबर आहे जेथे पायर्‍या उतरून खाली जावे लागते .
बनली आहे,सिकंदर इमारत लाल पत्थर आणि संगमरवरात बनली आहे .
आहे,सिकंदर हिंदू - मुस्लिम स्थापत्य कलेचा अद्भुत संगम आहे .
आहे पोहोचता येते,"सिकंदर शहरापासून साधारण १० किलोमीटर अंतरावर आहे जेथे रिक्षा , ऑटो , टॅक्सी इ. वाहनांनी पोहोचता येते ."
आहे,चीनीचा राजा फारसी वास्तुकलेचा उत्कृष्ट नमूना आहे .
करवून घेतली,चीनीचा राजा या आयताकार मकबर्‍याची निर्मिती मुगल बादशाह शाहजहानने आपले दीवाण तत्कालीन विद्वान आणि कवी शकुल्लाह यांच्या स्मरणार्थ करवून घेतली .
पाहाण्यास जातात,पर्यटक चीनीचा राजा या मकबर्‍यास पाहाण्यास जरूर जातात .
आहे,एतमादुद्दौलाचा मकबरापण आगर्‍यात आहे .
बनलेली आहे बनवून घेतली,पांढर्‍याशुभ्र संगमरवरात बनलेली ही विशाल इमारत फारसी स्थापत्य रचनेचा उत्तम नमुना आहे जी राणी नूरजहांने आपल्या वडिलांच्या स्मरणार्थ बनवून घेतली .
करण्यात आले,येथेच नूरजहांच्या आईलाही दफन करण्यात आले .
बनलेल्या बनवण्याची होती,ताजमहालच्या आधी बनलेल्या या इमारतीमध्ये ताजमहाल बनवण्याची प्रेरणापण होती .
आहे करतात,इमारतीच्या चारी बाजूंना उद्यान आहे आणि जाळीदार खिडक्या याला वेगळेच सौंदर्य प्रदान करतात .
करविली,जामा मशिदीची निर्मिती शाहजहानच्या अविवाहित मुलीने जहांआराने करविली .
जाणार्‍या आहे,जामा मशिद आगर्‍याच्या किनारी बाजाराला जाणार्‍या रस्त्यावर आहे .
असलेले आहे,सेंट पीटर्स चर्च उंच मीनार असलेले चर्च आहे .
पाहता येतात,सेंट पीटर्स चर्चच्या मिनारी आगर्‍याच्या कोणत्याही भागातून पाहता येतात .
बनवून घेतलेले आहे पाहण्यास असतो,विशाल सेंट पीटर्स चर्चच्या बाजूलाच अकबराने बनवून घेतलेले ऐतिहासिक अकबरी चर्चही आहे जे पाहण्यास पर्यटकांमध्ये उत्साह असतो .
असलेले बनवून घेतले,आगर्‍याहून साधारणपणे ४० किलोमीटर अंतरावर असलेले ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण फतेहपुर सिकरी मुगल बादशाह अकबराने बनवून घेतले .
आहे पाहिले,अकबराचे हे ते स्वप्न आहे जे त्याने आपल्या शासन काळाच्या शेवटच्या काळात पाहिले .
दिली पाहिजे,टाटा चहाच्या कारखान्याला आवश्य भेट दिली पाहिजे .
जाऊन घेणे आहे,तेथे जाऊन चहाचा आस्वाद घेणे एक अभूतपूर्व अनुभव आहे .
राहण्यासाठी आहेत,राहण्यासाठी मुन्नार शहरात वेगवेगळ्या श्रेणींचे हॉटेल रिसोर्ट व अतिथिगृहे मुबलक प्रमाणात उपलब्ध आहेत .
उतरून बनवू शकता,ह्यामध्ये आपल्या आर्थिक - धोरणानुसार उतरून तुम्ही संपूर्ण प्रवासास अत्यंत आरामदायी तसेच मनोरंजक बनवू शकता .
फिरण्यासाठी आहे,सप्टेंबर ते मे हा कालावधी मुन्नार आणि त्याच्या आजूबाजूला फिरण्यासाठी सुयोग्य आहे .
,श्री जगन्नाथाची नगरी पुरी .
असलेल्या करणे आहे,भारताच्या चारही तीर्थस्थानांमध्ये पूर्वेकडील तीर्थस्थान असलेल्या जगन्नाथ पुरीचे अवलोकन करणे खरोखरच वैकुंठाच्या दर्शनासारखे आहे .
आहे,""" येथे परमेश्वर जगन्नाथचे प्रसिद्ध मंदिर , शांत समुद्रकिनारा , जैन , बौद्ध , शैव आणि वैष्णव मतावलंबियांची धार्मिकस्थळे आणि अनेक हस्तव्यवसाय आणि कला सगळेच दर्शनीय आणि मोहक आहे . """
वसलेले आहे,""" उडीसा राज्यात , बंगालच्या खाडीच्या किनार्‍यावर वसलेले पुरी हिंदूंच्या चार प्रमुख तीर्थस्थानांपैकी एक आहे . """
करतात म्हटले जाते,पुरीमध्ये नारायण जगन्नाथच्या रूपात निवास करतात अतः ह्यास पुरुषोत्तम क्षेत्रही म्हटले जाते .
म्हटले जाते आहे,ह्यास शंखक्षेत्रसुद्धा म्हटले जाते कारण ह्याचा आकार शंखासारखा आहे .
करतात,परमेश्वर विष्णु आपल्या एका हातामध्ये शंखसुद्धा धारण करतात .
पसरलेली होती,कधी ही पावन पुरी प्राचीनकाळच्या ऋषिकुला आणि वैतरणा नदीच्यामध्ये दहा योजनांपर्यंत पसरलेली होती .
आहे डूबलेला आहे,""" आज पुरीचा विस्तार जवळजवळ दहा मैलाचा आहे , ज्याचा काही भाग समुद्रात डूबलेला आहे . """
आहे,जगन्नाथ पुरी अनेक दृष्टींनी प्रसिद्ध आहे .
आहे आहे आहे,""" असा विश्वास आहे की श्री केदारनाथ आणि बद्रीनाथ धाम सत्ययुगाचे , रामेश्वरम द्वापर आणि द्वारिका त्रेताचे पवित्र पीठ आहे तर कलियुगात आहे जगन्नाथ पुरी . """
मानला जातो आहे वसलेली,""" श्री जगन्नाथ पुरीमध्ये भारताच्या सगळ्या धार्मिक विचारांचे जसे शैव , वैष्णव , शाक्तांबरोबर जैन आणि बौद्ध धर्माचा समन्वय मानला जातो आणि ह्याचे प्रमाण आहे ह्याच्या आजूबाजूला वसलेली विविध धार्मिक स्थळे . """
चढण नाही होते,""" जैन धर्मावलम्बियांची उदयगिरी आणि खंडगिरीच्या गुहा , ज्यांची चढण दुर्गमच नाही तर यातून संन्याश्यांचे कठिण जीवनसुद्धा प्रतीत होते """
दिले गेले आहे,कोणार्कचे सूर्य मंदिर ज्याला काळा पॅगोडाचे नाव दिले गेले आहे .
आहे,कोणार्कचे सूर्य मंदिर स्थापत्यकलेचा अद्‌भुत नमुना आहे .
वसलेले होते,""" इतिहास प्रसिद्ध कलिंग राज्य , धवलगिरी पर्वताच्या पायथ्याशी वसलेले होते """
बनवले होते,कलिंगच्या नरसंहाराने चक्रवर्ती सम्राट अशोकाला बौद्ध भिक्षु बनवले होते .
म्हटले जाते होते,असे म्हटले जाते की प्राचीन काळात येथे दर्शन आपल्या शिखरावर होते .
वाहत्या पसरलेल्या करतात,जवळून वाहत्या चंद्रभागा नदीच्या व्यतिरिक्त चहूबाजूने पसरलेल्या देवी - देवतांची मंदिरे आणि पुण्य सरोवर ह्या स्थानी धर्म आणि इतिहास ह्याना एकरूप करतात .
आहे म्हणतात,परंतु ह्या सगळ्यात असाधारण आहे पुरीचे जगन्नाथ मंदिर ज्यास मर्त्य वैकुंठही म्हणतात .
ठेवण्यासाठी जोडून ठेवण्यासाठी केली असणाऱ्या केली,""" भक्ति भावाला जागृत ठेवण्यासाठी , संभवतः प्राचीन विचारवंतांनी आपल्या आशावादी संस्कृतींला धार्मिक परंपरांशी जोडून ठेवण्यासाठी भारताच्या चार कोपर्‍यांमध्ये , चार पवित्र पीठांची स्थापना केली आणि मोक्षप्राप्तीच्या अभिलाषी असणाऱ्या प्रत्येक हिंदूंसाठी ह्यांची यात्रा अनिवार्य केली . """
,""" उत्तरेस केदार - बद्रीनाथ , पश्चिमेस द्वारिका , दक्षिणेस रामेश्वरम आणि पूर्वेस जगन्नाथ पुरी . """
जाताना झाली पाहिजे,यात्रा केदारनाथपासून जाताना पुरीमध्ये पूर्ण झाली पाहिजे .
आहे,ह्या चारही धामांच्या स्थितीचे रहस्य मोठे गूढ आहे .
जाणत होते असणाऱ्या बांधूनच करता येऊ शकते,आमचे धर्मगुरू जाणत होते की विविध रुपरंग व चाली - रीती असणाऱ्या धर्मभीरू भारतीयांना एका धार्मिक सूत्रात बांधूनच अनेकतेमध्ये ऐक्य निर्माण करता येऊ शकते .
कमवण्याचा करत राहिल,महापुण्य कमवण्याचा मोह हा भारतखंडात जम्बूदीपच्या रहिवाश्यांना अशाप्रकारे एकत्र करत राहिल .
आहे,कोलकातापासून पुरीपर्यंतचा प्रवास एक रात्रीचा आहे .
आहे आहे,शहर साधारण आणि लहान आहे परंतु श्री जगन्नाथाच्या उपस्थितीमुळे विभूतिपूर्ण आहे .
करून आहेत,""" श्री जगन्नाथ , देवी सुभद्रा आणि बलभद्र ह्यांच्या काष्ठमूर्ती सामान्य वस्त्र धारण करून , दगडी सिंहासनावर विराजमान आहेत . """
आहेत,कदाचित सगळ्या प्रमुख तीर्थांमध्ये केवळ येथेच परमेश्वर विष्णु आपल्या बहिण - भावांसह विराजमान आहेत .
करू शकतात,प्रत्येक जाती व धर्माचे भक्तगण परमेश्वराचे चरण स्पर्श करू शकतात .
ठेवणारा नाही,देवापासून दूर ठेवणारा अडथळा येथे नाही .
बनवला जातो जाऊ नये,""" मातीच्या मोठ्या - मोठ्या हंडीमध्ये , अत्यंत पवित्रतेने रोज इतका प्रसाद बनवला जातो की प्रभुच्या द्वारातून कोणीही उपाशी जाऊ नये . """
आहे,खाजा आणि शंकरपाळ्या श्री जगन्नाथाची प्रिय मिठाई आहे .
सुकवून करून दिले जाते,""" प्रसादाच्या रूपात भोगच्या भातालाच सुकवून , लहान - लहान थैलीत बंद करून वेलचीच्या दाण्यांबरोबर दिले जाते . """
बनवते,ही सरलताच श्री जगन्नाथ महाप्रभुला विश्वचेतनेचे मूर्त रूप बनवते .
करून केले,ईसवीसनाच्या १०० वर्षांपूर्वी कलिंगच्या प्रतापी राजा खरबेलने मगधवर हल्ला करून नील माधवला पुरीमध्ये प्रतिष्ठित केले .
बनवले झाले,नव्या शताब्दीच्या सुरूवातीला उत्कलराज ययाति केशरीने समुद्रकिनार्‍यावर श्री जगन्नाथचे एक भव्य मंदिर बनवले जे खार्‍या हवेने नष्ट झाले .
केले केले,""" त्याच ठिकाणी बाराव्या शतकाच्या चौथ्या दशकात सम्राट अनन्तवर्मन चोलदेवाने ह्याचे पुनर्निर्माण केले , ज्यास संभवतः गंगकुलचा त्यांचा नातू राजा अनंग भीमदेवने पूर्ण केले . """
मानले जातात,पुरीचे राजवंश आजसुद्धा प्रभुचे प्रमुख सेवक मानले जातात .
बनलेले आहे,श्री जगन्नाथ मंदिर मोठ्या - मोठ्या दगडांनी बनलेले आहे .
करतो,श्री जगन्नाथ मंदिराचा आकार - प्रकारच ह्याच्या प्राचीनतेला सूचित करतो .
कोरलेल्या आहेत,ह्या भव्य जगन्नाथ मंदिराच्या बाहेरील भिंतींवर सुंदर कलात्मक मूर्ती कोरलेल्या आहेत .
उरलेला,""" प्रवासाचा उरलेला भाग , पुरीचा समुद्र . """
मानला जातो,आशियाच्या समुद्रकिनार्‍यामध्ये हा सर्वात लांब आणि सर्वात शांत मानला जातो .
खेचणारा केला जातो,ह्या दृश्यात हत्तीद्वारा खेचणारा गजरथसुद्धा सहभागी केला जातो .
होतात,"`` चौगान क्रिडाभूमीवर आयोजित गज समारंभात लोक कलाकारांद्वारा कोटाचे चकरी , कनानाचे ( बाडमेर ) गेर , शेखावटीचे गीदड , मेवाडची गवरी , पूर्वांचलचे बमरसिया , ढूंढाडचे ( जयपूर ) कालबेलिया तसेच कच्छी घोडी नृत्य आणि हत्तीबरोबरची जाडदोर ( रस्साकसी ) ह्यांसारखे रोमांचक कार्यक्रम आयोजित होतात . ``"
करणारे करतात होते,रोमांचक आयोजनामध्ये हत्ती आणि नृत्य करणारे लोक कलाकार अशी वातावरण निर्मिती करतात की राजस्थानची सप्तरंगी संस्कृती जीवंत होते .
कुडकुडायला लावणारी गोठलेले विखुरलेल्या,"`` समुद्रतळापासून १६,५०० फुटाची उंची , जोरदार वारे , कुडकुडायला लावणारी थंडी , चारही बाजूला बर्फच बर्फ , बर्फाने गोठलेले सरोवर , बर्फावर जेथे तेथे विखुरलेल्या मानवाच्या कवट्या व अवशेष . ``"
तापत्या आणतात करा,"`` रहस्यमयी रूपकुंड सरोवराचे हे दृश्य तर तापत्या उन्हातसुद्धा शरीरावर शहारे आणतात , कडाक्याच्या सर्दीचे अनुमान तुम्ही स्वतः करा . ``"
आहे,हे दृश्य रहस्यमयी रूपकुंड सरोवराचे आहे .
पाहणे असते देणे,रहस्यमयी रूपकुंड सरोवराला पाहणे प्रत्येक गिर्यारोहकाचे स्वप्न असते व त्याचा प्रवास त्याच्या साहसाला एक आव्हान देणे .
झाली करण्याचा घेतला,काही अनुभवी व साहसी गिर्यारोहकांची टोळी एकत्र झाली व ह्या दुर्गम यात्रेला ह्याच मार्गाने करण्याचा निर्णय घेतला .
होते पोहचण्याचे आहेत,"`` रहस्यमयी रूपकुंड सरोवराचा प्रवास लोहागंजपासून सुरूवात होते , जिथपर्यंत पोहचण्याचे दोन मार्ग आहेत , एक ऋषीकेश - कर्णप्रयाग - थराली - देबालवरून व दूसरा काठगोदाम - ग्वालदम - थरालीवरून . ``"
घेतला केली,गिर्यारोहणाच्या तयारी बरोबर आम्ही त्रिवेणी घाटावर गंगा नदीच्या आरतीमध्येसुद्धा भाग घेतला व आपल्या प्रवासाच्या कुशलता व सफलतेची प्रार्थना केली .
होती पोहोचलो,"`` कर्णप्रयागपासून देबालपर्यंतच्या प्रवास दरम्यान पिंडार नदी आमच्याबरोबर होती , त्याच्या आम्ही मुंडौलीवरून संध्याकाळपर्यंत लोहाजंगला ( २,१३३ मीटर ) पोहोचलो . ``"
दिसत होती,"`` लोहागंजपासून त्रिशूलचे ( ७,१२२ मीटर ) विशाल हिमाच्छादित शिखर स्पष्ट दिसत होती . ``"
होते,आमचे इष्ट स्थळ ( प्रवास ) रूपकुंड व होमकुंड ह्यांच्या पायथ्याशी होते .
पडल्यावर केला,महादेव व नंदा देवीच्या पाया पडल्यावर आम्ही आमचा प्रवास प्रारंभ केला .
लावले,"`` वानच्या ( २,४३९ मीटर ) वन विश्रामगृहा जवळील मैदानात आम्ही आमचे तंबू लावले . ``"
वाजता वाजता झाला जाऊ लागलो,तीन वाजता वाजता हळूहळू पाऊस सुरू झाला आणि आम्ही बळजबरीने तंबूमध्ये जाऊ लागलो .
गेलो,सकाळी आम्ही जवळच्या मंदिरात गेलो .
होणार होता,आमचा दुर्गम प्रवास खरोखर आजपासून प्रारंभ होणार होता .
होता आले,"`` पहिले हलकाहलका चढ होता , त्यानंतर एक समतल मैदान आले . ``"
विखुरलेली होती जाण्याचा दिला,एक बाजूस विविध प्रकारची फुले विखुरलेली होती व काही स्थानिक लोकांनी आम्हाला लवकर पुढे जाण्याचा सल्ला दिला .
होते,आमचे आजचे इष्ट स्थळ बेदनी बुग्याल अजून खूप लांब होते .
होती करून गेलो,"`` आता जवळजवळ दोन किलोमीटरची उतरण होती , त्यानंतर एक पहाडी नदीला पुलाद्वारे पार करून आम्ही घनदाट जंगलात गेलो . ``"
होती चालल्यावर लागत होता,"`` आता सतत चढण होती , काही अंतर चालल्यावर दम लागत होता . ``"
घेऊन करत चालत होतो,खोल श्वास घेऊन आपल्या श्वासांना नियमित करत आम्ही पुढे चालत होतो .
होत नव्हते,चढण आणि जंगल दोन्ही समाप्त होत नव्हते .
झाले होतो,हळूहळू जंगल समाप्त झाले व आम्ही लोक एका बुग्याल ( गवताचे मोकळे मैदानमध्ये ) होतो .
झाला होता होते होते,"`` बेदनी क्षेत्राला प्रारंभ झाला होता , परंतु आमचे शिबिर बेदनी कुंडमध्ये ( ३,३५४ मीटर ) होते , जे अजूनही दीड किलोमीटर लांब होते . ``"
पसरले होते,चारही बाजूंना धुके पसरले होते .
चालत पोहोचलो केले,हळूहळू चालत आम्ही बेदनी कुंडला पोहोचलो व त्याच्या जवळील मैदानात आपले तंबू स्थापित केले .
असल्याने मिळाले,"`` संध्याकाळचे हवामान स्पष्ट असल्याने आम्हाला त्रिशूल , नंदाघूंटी , चौखम्बा ह्यांसारख्या शिखरांचे दुर्लभ दर्शन मिळाले ``"
पाहताच बनते,बेदनी कुंडात त्रिशूलचे प्रतिबिंब तर पाहताच बनते .
येणार्‍या करण्याच्या जाता जाण्याचा बनवला,येणार्‍या यात्रेसाठी स्वतःला अभ्यस्त करण्याच्या उद्देशाने दुसर्‍या दिवशी रूपकुंडाकडे न जाता आम्ही जवळच्या आली बुग्यालला जाण्याचा कार्यक्रम बनवला .
पाहण्यासारखी होती पसरलेला विखुरलेली चरणारे,"`` आली बुग्यालची सुंदरता पाहण्यासारखी होती , लांब पसरलेला हिरव्या गवताचा गालिचा , त्याच्यावर विखुरलेली पिवळी फुले व मोकळे चरणारे मेंढ्या बकरी व घोडे . ``"
गेली,आमची संध्याकाळ बेदनी कुंडाच्या शिबिरातच गेली .
वाजताच केला,सकाळी सात वाजताच आम्ही आपला प्रवास प्रारंभ केला .
सोडली होती दिसत होती,"`` वृक्षांनी आमची साथ कधीच सोडली होती , आता तर गवतावर थोडी फार रोपटी दिसत होती . ``"
दिसले सांगितले आहे,"`` मार्गात आम्हाला तीन खड्डे दिसले , आमच्या मार्गदर्शकाने सांगितले की ह्या जागेचे नाव पाथर नाचौणी आहे . ``"
म्हणतात करण्याच्या पाठवले गेले होते,असे म्हणतात की कोणा एका ऋषीची तपस्या भंग करण्याच्या उद्देशाने तीन अप्सरांना पाठवले गेले होते .
झाल्यावर बनवले,तपस्या भंग झाल्यावर ऋषीने क्रोधवश त्या अप्सरांना दगड बनवले .
चालले गाढले,"`` परंतु दगडांच्या रूपातसुद्धा त्या अप्सरांचे नृत्य पुढे चालले , ऋषीने त्यांना खड्यात गाढले . ``"
होते आहे पडल्यामुळे झाली असेल,"`` स्थानिक लोकांचे हेच मत होते , परंतु काही लोकांचे हे मत आहे की वीज पडल्यामुळे ह्या खड्यांची उत्पत्ती झाली असेल . ``"
भरलेली होती होतो होत होते,"`` आता आव्हानाने भरलेली अवघड चढण होती , आम्ही १३,००० फुटापासून जास्त उंचीवर होतो , प्रत्येक पाऊल जड होत होते . ``"
चालल्यानंतर झाला टाकत वाजता पोहोचलो,"`` जवळजवळ तीन किलोमीटर चालल्यानंतर बर्फ सुरू झाला , लक्षपूर्वक बर्फामध्ये पाय टाकत साडेसात वाजता सर्व रूपकुंडला पोहोचलो . ``"
गोठलेला होता मिळाले,सरोवरामध्ये बर्फ गोठलेला होता व त्यापासून काही अंतरावर आम्हाला मानवांचे अवशेषसुद्धा मिळाले .
होते होत नव्हती,"`` सर्वांच्या डोळ्यात पाणी होते , यशाची जाणीव होत नव्हती . ``"
बसला पोहोचलो,शनैः शनैः सर्वांना विश्वास बसला की शेवटी आम्ही रूपकुंडला पोहोचलो .
हवे होते दुमदुमले,"`` मग काय हवे होते , भगवान शंकर व नंदा देवीच्या जयघोषाने आकाश दुमदुमले . ``"
होते होत घेतला वाटला,"`` समोर नंदा देवीचे एक छोटे मंदिर होते , सर्वांनी श्रद्धेने नत होत आशीर्वाद घेतला व रसगुल्ल्यांचा प्रसाद वाटला . ``"
करण्यासाठी होते,सर्वजण ह्या अद्‌भुत दृश्याला आपल्या कॅमेरामध्ये कैद करण्यासाठी अभिलाषी होते .
करून दिली गेली संपलेला नाही पाहता करून पोहचायचे होते,त्यांना आठवण करून दिली गेली की आता प्रवास संपलेला नाही वास्तविक पाहता आता आणखी उंची पार करून जोरावर - गल्लीच्या रस्त्याने शिला समुद्राला पोहचायचे होते .
आहे ओळखले जाते,धनबाद शहराच्या मध्यात देवी दुर्गेचे मंदिर आहे जे शक्ती मंदिराच्या नावाने ओळखले जाते .
करण्यासाठी येतात,दररोज शक्ती मंदिरात हजारोच्या संख्येने श्रद्धाळू दर्शन - पूजन करण्यासाठी येतात .
वसलेले आहे आहे आहे,सिंदरी धनबादपासून ३० किमी. दक्षिणेला जवळजवळ बंगालच्या सीमेवर वसलेले आहे जेथे देशातील प्रसिद्ध खत कारखाना आहे तसेच बिर्ला इंस्टीट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी नावाची संस्थासुद्धा आहे .
वसलेले आहे,पंचेत धनबादपासून ५४ किमी. दक्षिण - पूर्व तसेच चिरकुंडापासून ९ किमी. दक्षिणेस वसलेले आहे .
आहे वाहते,पंचेत एक पर्वतीय भूभाग आहे जिथून दामोदर नदी वाहते .
बांधलेला आहे ओळखला जात्तो,दामोदर नदीवर ६० मीटर उंच आणि २२५० मीटर लांबीचा बंधारा बांधलेला आहे जो पंचत बंधार्‍याच्या नावाने ओळखला जात्तो .
होते,पंचेत धरणाच्या जलाशयामध्ये १५००० लाख घनमीटर जल एकत्र होते .
बनलेल्या होते,आपल्या सुंदर दृश्यामुळे आकर्षणाचे केंद्र बनलेल्या पंचेत धरणात १२.७ जलविद्युत उत्पन्न होते .
होते,पंचेत धरणाच्या पाण्याने जवळजवळ २.७ लाख हेक्टर भूमीचे सिंचनसुद्धा होते .
,बोकारो जिल्ह्यातील पर्यटन स्थळे -
म्हटले जाते,बोकारो स्टील सिटीला इस्पातनगरसुद्धा म्हटले जाते .
होते बांधला गेला,पहिले बोकारो माराफारी नावाचे एक गाव होते परंतु भारत सरकार आणि रूसच्या सहयोगाने भारतीय पोलाद प्राधिकरणाच्या अंतर्गत बोकारो पोलाद कारखाना ह्या ठिकाणी बांधला गेला .
केली गेली केली गेली,बोकारो पोलाद कारखान्याची स्थापना १९६४मध्ये केली गेली परंतु दहा वर्षानंतर १९७४पासून उत्पादनाला सुरूवात केली गेली .
बांधलेले आहे,तेनुघाट धरण बोकारो जिल्हा अंतर्गत पेटरवारपासून उत्तर दामोदर नदीवर बांधलेले एक मोठे धरण आहे .
आहे होते,तेनुघाट धरणाची उंची १६६ फूट आहे तसेच ३० वर्ग किमीमध्ये विस्तृत धरणाची जलराशी अगाध प्रतीत होते .
होते,तेनुघाट धरणाचे पाणी २९ किमी. लांब कालव्याद्वारे बोकारो पोलाद संयंत्राच्या उपयोगासाठी प्रयुक्त होते .
वसलेले ओळखले जाते,बोकारो आणि कोणार नदीच्या संगमावर वसलेले बोकारो थर्मल स्टेशन पश्चिम बोकारोच्या नावानेसुद्धा ओळखले जाते .
केली गेली होती,पश्चिम बोकारोमध्ये दामोदर दरी मार्गाद्वारे ताप विद्युत गृहाची स्थापना १९५३मध्ये केली गेली होती .
होते,ह्या ताप विद्युत गृहात जवळजवळ २.२५ लाख किलोवॅट विद्युतचे उत्पादन होते .
,चतरा जिल्ह्यातील पर्यटन स्थळे -
आहे आहे,चतरा जिल्ह्याच्या इटाखोरी प्रखंडात भदुली ग्राम आहे जेथे माता भद्रकालीचे प्राचीन मंदिर स्थित आहे .
कोरलेली आहे,""" एकाच शिळेत कोरलेली मूर्ती साडे चार फूट उंच , अडीच फूट रूंद आणि ३० मण भारी आहे . """
केली गेली असावी,""" कदाचित ही मूर्ती पाल काळात ( ५व्या , ६व्या शतकात ) स्थापित केली गेली असावी . """
पसरलेले आहे बांधलेली आहे,भद्रकाली मंदिराचे प्रांगण १९६ एकरमध्ये पसरलेले आहे . ज्याच्यामध्ये एक विशाल यज्ञशाळा बांधलेली आहे .
बांधलेली आहे,""" १९८०मध्ये बांधलेली ही यज्ञशाळा ५२ फूट उंच , ७० फूट लांब आणि ५० फूट रूंद आहे . """
आहे मिळालेल्या आहेत,यज्ञशाळेच्या पूर्वेला एक संग्रहालय आहे ज्यामध्ये मंदिर परिसराच्या उत्खननातून मिळालेल्या ४१८ मूर्ती आणि भग्नावशेष सुरक्षित आहेत .
आहे आहेत,भद्रकाली मंदिराच्या परिसरातच कोठेश्वरनाथ स्तूप आहे ज्याच्या चारही बाजूंना भगवान बुद्धाच्या मूर्ती अंकित आहेत .
आहे राहते,""" कोठेश्वरनाथ स्तूपाच्यावर चार इंच लांब , रूंद आणि खोल एक खड्डा आहे ज्याच्यामध्ये चमत्कारिकरीत्या सदैव तीन इंच पाणी राहते . """
आहे कोरली गेली आहेत,भद्रकाली मंदिराच्या परिसरात सहस्रलिंगी शिवलिंगसुद्धा आहे ज्याच्यात १००८ लहान - लहान शिवलिंगे कोरली गेली आहेत .
आहे,चतरा जिल्ह्याचे हंटरगंज प्रखंड मुख्यालयपासून १० किमी. दक्षिण - पश्चिमेला कोल्हुआ पर्वतावर माता कुलेश्वरी मंदिर स्थित आहे .
आहे,कोल्हुआ पर्वत १५७५ फूट उंच आहे .
बनवलेल्या आहे,दगडांनी बनवलेल्या मंदिरांचे हे स्थान हिंदु बौद्ध आणि जैन धर्मांचे एकमेव संगम स्थळ आहे .
आहे,माता कुलेश्वरी देवी दुर्गेचेच एक स्वरूप आहे .
म्हणणे आहे बनवले होते,जैन विद्वानांचे म्हणणे आहे की कोल्हुआ पर्वत शिखरावर दहावे तीर्थंकार शीतलनाथजी तसेच महापुराण रचनाकार आचार्य जिनसेननेसुद्धा आपले साधना स्थळ बनवले होते .
कोरलेल्या आढळतात,कोल्हुआ पर्वत शिखराच्या अनेक स्थानांवर बुद्धाच्या प्रतिमांसुद्धा कोरलेल्या आढळतात .
असाव्यात,निर्मितीच्या शैलीनुसार प्रतिमा हर्षवर्धन काळातील अर्थात सातव्या शतकातील असाव्यात .
आहे,माता कुलेश्वरी देवीच्या मुख्य मंदिराची लांबी - रूंदी साडे सहा फूट आणि उंची साडे चार फूटच आहे .
आहे आहे,माता कुलेश्वरी देवीची मूर्ती काळ्या दगडाची आहे जी अडीच फूट उंच आणि सव्वा फूट रूंद आहे .
आहे,ही चतुर्भुज मूर्ती दिगंबरी महिषासुराच्या मस्तकावर पदारूढ आभूषणांनीयुक्त आहे .
आहे मानतात,कोल्हुआ पर्वत क्षेत्रामध्ये एका स्थानावर एक पदचिह्न आहे ज्याला हिंदु लोक विष्णुचे पदचिह्न मानतात .
मानतात,जैन धर्मानुयायी ह्याला पार्श्वनाथचे पदचिह्न मानतात .
आहे आहे,कोल्हुआ पर्वत शिखरावर ८० * ४० फुटाचा एक तलावसुद्धा आहे जो आश्चर्यजनक आहे .
आहे,ह्या तलावाजवळ एक दिगंबरी जैन मंदिरसुद्धा आहे .
आहे वाहत राहते,""" एक स्थान आहे नकटी भवानी , जेथे दगडाच्या छिद्राने सतत पाणी वाहत राहते """
ओळखतात,लोक ह्यास अर्जुन बाण ह्या नावानेसुद्धा ओळखतात .
ओळखले जाते आहे,""" दामोदर दरी मोहुंडी ज्याला महादेव श्रेणीच्या रूपात ओळखले जाते , ’ नौटंगवा ' गुंफा प्रागैतिहासिक मानव सभ्यतेच्या साक्षीदाराच्या रूपात आजसुद्धा उपस्थित आहे . """
होतो,नौटंगवा गुंफेच्या आत चित्रकलेच्या अद्‌भुत सौंदर्याचा साक्षात्कार होतो .
आहेत धावणार्‍या दर्शविलेले आहे,""" नौटंगवा गुंफाच्या आत एखाद्या भिंतीवर प्राण्यांच्या विविध मुद्रांची कलाकृती आहेत , तर एखाद्या चित्रात मुलाच्या पाठीमागे धावणार्‍या आईला दर्शविलेले आहे . """
असलेली होते,उत्तरी सतपहरमध्ये असलेली रहम गुंफा १९व्या शतकाच्या शेवटच्या वर्षात टाना भक्तांचे शरण - स्थळ होते .
केले गेले होते आहे,""" रहम गुंफेला लाल हेमेटाइटने सुसज्जित केले गेले होते , जे आजसुद्धा आहे . """
असलेली लुटण्याचे बनते,"चक्रतीर्थ बीचच्या आसपास असलेली सुंदर उद्याने , खुले मैदान यामुळे पर्यटकांसाठी पूर्ण मजा लुटण्याचे स्थळ बनते ."
जावे,कधी जावे दमण आणि दीवला ?
करतो येण्याचा आहे,खरेतर दमण आणि दीवमधील प्राणवायू पर्यटकांना वर्षभर आकर्षित करतो पण येथे येण्याचा काळ ऑक्टोबर ते मेपर्यंतचा आहे .
पोहोचाल,कसे पोहोचाल दमण आणि दीवला ?
आहे,दमणमध्ये १९१ किमीच्या रस्त्याने तसेच दीवमध्ये ७८ किमीइतका लांब पक्का रस्ता आहे .
आहे,दमण पशिम रेल्वेच्या दिल्ली - मुंबई मार्गावर आहे .
आहे,दमणला जवळचे रेल्वेस्थानक गुजरातमधील वापी आहे .
जोडलेले आहे,दीव मीटरगेज रेल्वेमार्गाने जोडलेले आहे .
आहे,दीवला जवळचे रेल्वेस्थानक दिलवाडा आहे .
जोडलेले आहे,दमण आणि दीव दोन्ही विमानतळांनी जोडलेले आहे .
येण्यासाठी आहेत,दीवहून मुंबईला येण्यासाठी रोज बरीच विमाने उपलब्ध आहेत .
,राजस्थानमधील मंदिर निर्मिती कार्यक्रमाचे प्रमुख केंद्र
,मेवाड उदयपुर क्षेत्रातील मंदिर निर्मिती कार्यक्रम
होती,गुप्तकाळाच्या उत्तरार्धात मेवाड उदयपुर क्षेत्रात विष्णु आणि शिवापेक्षा शक्तीपूजा अधिक प्रचलित होती .
बनलेली आहे,जगत आणि उनवासमधील ठिकाणी बनलेली मंदिरे शाक्त संप्रदायाच्या लोकप्रियतेचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे .
दिले आहे,जगत आणि उनवासमधील मंदिरात दुर्गादेवीच्या महिषासुरमर्दिनी रूपाला प्राधान्य दिले आहे .
केली जाते,वैष्णव संप्रदायाच्या लोकांमधे विष्णूचे लक्ष्मीनारायण रूप आणि वराह मूर्तीची पूजा विशेषत्वाने केली जाते .
आढळतात,मेवाड उदयपुर क्षेत्रात शिव आणि सूर्य देवतेची मंदिरे खूप कमी आढळतात .
केला जात आहे,मेवाड प्रांतातील मंदिरनिर्माण कार्यक्रमासाठी प्रसिद्ध क्षेत्रांचा उल्लेख केला जात आहे .
झाली होती,मेवाडमधील सर्वात प्राचीन वैष्णव आणि सौर मंदिरांची निर्मिती चितौडगडला झाली होती .
झाले आहेत,दुर्गच्या राजकीय आणि धार्मिक इतिहासाने आणि भौगोलिक परिस्थितीने मंदिरांची निर्मिती आणि जीर्णोद्धार प्रभावित झाले आहेत .
समजते होता,शिलालेख आणि पुरातात्विक प्रमाणांद्वारे असे समजते की इसवी सन पूर्व दुसर्‍या शतकापासून सातव्या शतकापर्यंत या क्षेत्रात वैष्णव धर्म लोकप्रिय होता .
असल्याचे मिळाले आहे,"याशिवाय मेवाडमध्ये शैव , शाक्त , सौर , बौद्ध आणि जैन धर्माशी संबंधित अनेक प्राचीन तीर्थक्षेत्रे असल्याचे प्रमाण मिळाले आहे ."
सापडलेल्या आहे बसलेल्या कोरलेल्या आहेत,"सातव्या - आठव्या शतकातील सापडलेल्या काही दान स्तूपांच्या , ज्यांचा पाया चौरसाकार आहे , चारी बाजूच्या ताखांमध्ये ध्यान मुद्रेत बसलेल्या बुद्धाच्या प्रतिमा कोरलेल्या आहेत ."
मिळाली आहेत,याशिवाय सातव्या शतकातील अनेक मंदिरे मिळाली आहेत .
होते,सातव्या शतकापासून पंधराव्या शतकादरम्यान चित्तौड हे अखंडपणे मंदिर आणि अन्य वास्तुनिर्मिती आणि जीर्णोद्धार यासारख्या कार्यांचे प्रमुख केंद्र होते .
आहे,या काळात महाराज कुंभा यांचा शासनकाळ ( इस. १४३३-१४६६ ) या प्रकारच्या कार्यांसाठी विशेष उल्लेखनीय आहे .
वापरली जाणारी आणली जात असे,वास्तुनिर्मितीसाठी वापरली जाणारी सामग्री नगरीहून आणली जात असे .
असल्याने मिळाली आहे,पाषाण भरपूर प्रमाणात उपलब्ध असल्याने मेवाड प्रदेशातील वास्तुनिर्मितीला चालना मिळाली आहे .
केली जात आहे,मेवाडमधील काही प्रमुख मंदिरांची चर्चा येथे अशाप्रकारे केली जात आहे .
होते,कालिका माता मंदिर मूळचे एक सूर्य मंदिर होते .
करता येतो,शिलालेखाच्या पुराव्यानुसार कालिका माता मंदिराचा काळ आठव्या शतकाचा प्रारंभ असा निश्चित करता येतो .
करण्यात आला,कालिका माता मंदिराचा काही काळाने जीर्णोद्धार करण्यात आला .
आहेत,"कालिका माता मंदिरात पंचरथ गर्भगृह , मंडप , आम्यंतरीय , प्रदक्षिणा पथ आणि द्वार मंडप आहेत ."
आहेत कोरल्या आहेत,"गर्भगृहाच्या बाहेरील तीन प्रमुख ताखांपैकी दोन देवळीमध्ये रथारुढ सूर्यदेवाच्या प्रतिमा आहेत , तर गौण ताखांमध्ये चंद्र आणि अन्य दिक्पालांच्या प्रतिमा कोरल्या आहेत ."
आहे,गर्भगृहाच्या प्रवेशद्वारावरील सिरदल आणि चौकटीवरील अलंकरण विशेष उल्लेखनीय आहे .
असणार्‍या कोरल्या आहेत,चौकटीवर दोन्ही बाजूला आपल्या वाहनावर आरुढ असणार्‍या गंगा आणि यमुना नदी कोरल्या आहेत .
कोरलेल्या आहेत,"मंदिरात कोरलेल्या कूर्मावतार , उमा - महेश्वर आणि लकुलीशाच्या मूर्ती शास्त्राच्या आरंभीच्या अवस्थेच्या द्योतक आहेत ."
कोरलेल्या होत जातात,"मंदिरात कोरलेल्या कूर्मावतार , उमा - महेश्वर आणि लकुलीशाच्या मूर्तीनंतर परिपक्व होत जातात ."
बांधलेले आहे,मंदिराचे शिखर पूर्णपणे नवीन बांधलेले आहे .
बांधले आहे,आठव्या शतकाच्या शिखर शैलीच्या जागी घुमटाकार नवीन शिखर बांधले आहे .
लावलेली लावण्यात आली आहे,मंडपाच्या आतील भिंतीवर लावलेली दोन अर्धचित्रे आणि एक लकुलीशाची प्रतिमा लावण्यात आली आहे .
असावे,वास्तविक या शिलापट्टीचे मूळ स्थान मंदिराच्या जगतीवर असावे .
आहेत,"अर्धचित्र पट्टीचा विषय नृत्य , संगीत आणि मद्यपानाचे दालन हे आहेत ."
बांधले होते,मंदिर एका विशाल चबुतर्‍यावर बांधले होते .
आहेत,मंदिराच्या विस्तृत चबुतर्‍याचे काही अवशेष अजूनही शिल्लक आहेत .
खेळावी बांधले आहेत,गर्भगृहाच्या प्रदक्षिणेच्या मार्गात प्रकाश आणि हवा खेळावी म्हणून दोन भद्रावलोकन चार स्तंभांवर बांधले आहेत .
होते,कुंभस्वामी किंवा कुंभश्याम मंदिर वैष्णव मंदिर होते .
करण्यात आला,"कीर्तिस्तंभ प्रशस्तिनुसार , कुंभस्वामी किंवा कुंभश्याम मंदिराचा जीर्णोद्धार राजा कुंभकर्णाद्वारे ( महाराज कुंभ ) करण्यात आला ,"
केल्याने ओळखले जाऊ लागले,महाराज कुंभाने जीर्णोद्धार केल्याने याला कुंभस्वामी आणि कुंभश्याम यासारख्या नावांनी ओळखले जाऊ लागले .
जाण्यासाठी जाणे वाटले,हस्तिनापुरला जाण्यासाठी आम्हाला दिल्लीत काश्मीर गेट बस स्थानकाहून जाणे सोयीचे वाटले .
असतात,काश्मीर गेटपासून मेरठपर्यंत सारख्या बसेस असतात .
मिळतात,मग मेरठहून हस्तिनापुरसाठी बसेस मिळतात .
आहे,दिल्लीहून हस्तिनापुर अंदाजे १०५ किलोमीटर दूर आहे .
ओळखले जाते,"हस्तिनापुर शास्त्रांमध्ये विविध नावांनी ओळखले जाते , की गजपुर , नागपुर , असंधिवत , शांतिपुर , कुजारपुर इत्यादी ."
घेऊन सोडले होते,हस्तिनापुरध्ये जैन धर्माच्या चोविसाव्या तीर्थंकरांपैकी पहिल्या तीर्थंकरांनी श्रीआदिनाथप्रभुंनी आपल्या चारशे दिवसांच्या व्रतानंतर श्रेयांषकुमाराच्या हातून उसाचा रस घेऊन आपले व्रत सोडले होते .
झाले होते,"हस्तिनापुरातच श्रीशांतिनाथप्रभु , कुंथनाथप्रभु आणि श्रीअरहनाथप्रभु यांचे बारा कल्याणक झाले होते ."
झाले होते,भगवान मल्लिनाथांचे समवोशरनसुद्धा हस्तिनापुरातच झाले होते .
दिली,"`` हस्तिनापुरातच मुनी सुव्रतनाथस्वामी , भगवान पार्श्वनाथ आणि भगवान महावीर यांनी आपल्या दिव्य वाणीने प्रवचने दिली ."
आहे,हस्तिनापुरात प्रक्षाल आणि पुजेची वेळ सकाळी ८ ते सायंकाळी ५पर्यंत आहे .
करण्याची वाजल्यापासून होते,आणि दिगंबर जैन मंदिरात पूजा करण्याची वेळ सकाळी सात वाजल्यापासून सुरू होते .
घेतल्यानंतर आले होते,हस्तिनापुरमध्ये आदिनाथ भगवान दीक्षा घेतल्यानंतर चारशे दिवसांनी वैशाख शुक्ल तृतीयेच्या दिवशी आले होते .
येत असत,लोक दूरून त्यांच्या दर्शनासाठी येत असत .
कळाली त्यागण्याच्या झाले,राजकुमार श्रेयांषकुमाराला जेव्हा ही गोष्ट कळाली तेव्हा त्यांना आपल्या पूर्वाजांच्या अन्न-पाणी त्यागण्याच्या प्रथेचे स्मरण झाले .
करण्यासाठी करण्याची केली केला,राजकुमार श्रेयांषकुमाराने आदिनाथप्रभुंना व्रत समाप्त करण्यासाठी उसाचा रस ग्रहण करण्याची प्रार्थना केली जिचा त्यांनी स्वीकार केला .
म्हटले जाऊ लागले,त्यानंतर या दिवसाला अक्षय तृतीया म्हटले जाऊ लागले .
बनविले,हस्तिनापुरामध्ये भगवानांनी सहा मोठ्या राजांना जैन धर्माचे अनुयायी बनविले .
केले आहे,"२४ तीर्थंकरांपैकी विसावे तीर्थंकर श्रीमुनी सुव्रतस्वामी , तेविसावे तीर्थंकर पार्श्वनाथ भगवान आणि अंतिम तीर्थंकर श्री महावीर स्वामी यांनीसुद्धा या स्थानाला आपल्या चरणांनी पवित्र केले आहे ."
झाले,भारतात एकूण १२ चक्रवर्ती सम्राट झाले .
आहे,भारतातील एकूण १२ चक्रवर्ती सम्राटांपैकी ६ जणांचे जन्मस्थान हस्तिनापुर आहे .
जन्मले होते,रामायण काळातील परशुरामसुद्धा हस्तिनापुरातच जन्मले होते .
होती,हस्तिनापुर ही कौरव व पांडवांची राजधानी होती .
केले जाते,कार्तिकी पौर्णिमा आणि वैशाख शुक्ल तृतीयेला श्वेतांबर जैन मंदिरात आणि कार्तिक शुक्ल अष्टमीपासून पौर्णिमेदरम्यान दिगंबर जैन मंदिरात कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते .
सोपविले होते,भगवान महावीरांनी पोदनपुर आणि हस्तिनापुर राज्य आपल्या मुलाला बाहुबलीला सोपविले होते .
केले,बाहुबलीने पोदनपुरवर राज्य केले .
केले,आणि त्यांच्या मुलाने सोमयशाने हस्तिनापुरावर राज्य केले .
केला होता,बाहुबलीचा धाकटा भाऊ श्रेयांषकुमार याने आदिनाथ भगवानांचा चरणाभिषेक केला होता .
बांधला गेला,श्रेयांषकुमाराच्या स्मरणार्थ रत्नस्तंभ बांधला गेला .
स्थापिल्या गेल्या,तेथे आदिनाथ भग्वानांच्या चरणपादुकासुद्धा स्थापिल्या गेल्या .
बांधले गेले,"`` श्रीशांतिनाथ भगवान , श्रीकुंथनाथ भगवान आणि अरहनाथ भगवान यांच्या चार कल्याणकांच्या स्मृत्यर्थ येथे तीन स्तंभ बांधले गेले . ``"
ऐकून स्वीकार केला बांधला,"`` राजा शिवराजाने महावीरस्वामींची प्रवचने ऐकून जैन धर्माचा स्वीकार केला , महावीर स्वामीच्या स्मृत्यर्थ राजा शिवराजाने हस्तिनापुरात एक स्तंभ बांधला . ``"
बांधली,सम्राट अशोकाच्या एका वंशजानेसुद्धा आपल्या शासनकाळात अनेक जैन मंदिरे बांधली .
झाली,पण काळाच्या ओघात ते प्राचीन स्तंभ आणि मंदिरे हळूहळू नष्ट झाली .
आहे,हे हस्तिनापुर नगर पवित्र गंगा नदीच्या किनार्‍यावर आहे .
आलेल्या राहण्यासाठी आहे,हस्तिनापुरला आलेल्या लोकांना राहण्यासाठी धर्मशाळेची सोय उपलब्ध आहे .
राहण्यासाठी आहेत आहे,"`` श्वेतांबर ट्रस्ट धर्मशाळेत राहण्यासाठी ४०० खोल्या आहेत , आणि सकाळची न्याहारी , दुपारचे जेवण आणि रात्रीचे जेवण यांची सोय आहे ."
होतात,अशाप्रकारे आणखी अनेक धर्मशाळा सहजपणे उपलब्ध होतात .
मिळते,अतिशय क्षेत्र तिजारा - इच्छेहून अधिक मिळते येथे .
आहे,चंद्रप्रभु दिगंबर जैन अतिशय क्षेत्र देहरा - तिजारा राजस्थानमधील अलवर जिल्ह्यात आहे .
म्हटले जाते,ह्याला अतिशय क्षेत्र म्हटले जाते .
आहे,अतिशय याचा अर्थ आहे - सामान्याहून खूप जास्त .
घडते होतो,म्हणजे असे क्षेत्र जेथे काही अलौकिक घडते किंवा काही चमत्कार होतो .
मागितले जाईल मिळेल,म्हणजे साधारणपणे जे काही मागितले जाईल त्याहून अधिक मिळेल .
मिळेल व्हाल,इतके मिळेल की तुम्ही तृप्त व्हाल .
आहे,अशी आहे तिजारा क्षेत्राची प्रसिद्धी .
आहे,तिजारा येथील हे अतिशय क्षेत्र किंवा खरे तर मंदिर अलवर जिल्ह्यापासून ५२ किलोमीटर आणि दिल्लीहून ११७ किलोमीटर अंतरावर आहे .
केली जाते,तिजारा अतिशय क्षेत्रामध्ये २४ तीर्थंकरांपैकी आठव्या तीर्थंकारांची श्रीचंद्रप्रभु भगवानांची आराधना केली जाते .
आहे,तिजार अतिशय क्षेत्रात चंद्रप्रभु भगवानांची शुभ्र रंगाची अतिशय मनमोहक संगमरवराची मूर्ती आहे .
करण्यात आलेल्या मिळाली होती,ही मूर्ती या ठिकाणी करण्यात आलेल्या उत्खननादरम्यान १६ ऑगस्ट १९५६ या दिवशी मिळाली होती .
सांगितले जाते केला होता,असे सांगितले जाते की तिजारा क्षेत्रातील एका प्रसिद्ध अशा वैद्याच्या बिहारीलालच्या पत्नीने तीन दिवासांचा उपवास केला होता .
आहे,वाराणसीचे पौराणिक नाव काशी आहे .
पडले आहे,पण सध्याचे नाव वाराणसी येथील वरुणा आणि अस्सी नद्यांवरून पडले आहे .
आहेत म्हटले जाते,गंगा नदीच्या पश्चिम किनार्‍यावर अर्धचंद्राकार या शहरात इतके घाट आहेत की याला घाटांचे शहर असेही म्हटले जाते .
बाळगून आहे,वाराणसी येथील कत्थक नृत्याचे घराणे जगभर आपली विशेष ओळख बाळगून आहे .
आहे,बनारसी साडी तिची चमक आणि नक्षी यासाठी देशात खूप लोकप्रिय आहे .
पसरलेल्या केली,साधारणतः २०० एकर क्षेत्रात पसरलेल्या बनारस हिंदू विश्वविद्यालयाची स्थापना पंडीत मदन मोहन मालवीय यांनी केली होती .
होते,ज्याचा मुख्य उद्देश संस्कृत आणि भारतीय कला शिक्षण होते .
शिकविला जातो,पण आज बनारस हिंदू विश्वविद्यालयात प्रत्येक विषय शिकविला जातो .
आहे,बनारस हिंदू विश्वविद्यालय आज भारतातील सर्वात मोठे निवासी विश्वविद्यालयही आहे .
असलेले आहे,वाराणसीहून १० किलोमीटर अंतरावर असलेले सारनाथ एक बौद्ध स्थान आहे .
आहे,सारनाथ बनारस गाजीपुर मार्गावर आहे .
बांधलेले आहेत,सारनाथ येथे सम्राट अशोकाच्या शासन काळातील बांधलेले अनेक स्तूप आहेत .
बांधला होता,अशोकाने सारनाथ येथे एक स्तूप बांधला होता .
बांधला होता आहेत आहेत,या स्तूपाच्या जवळ खांब बांधला होता ज्यावर ४ सिंह आहेत जे आज भारताचे राष्ट्रीय प्रतीक आहेत .
आहे ठेवले आहेत,सारनाथमध्ये एक पुरातात्विक संग्रहालय आहे जेथे बुद्धाची प्रतिमा आणि शिलालेख ठेवले आहेत .
आहे,"पुरातात्विक संग्रहालयात प्राचीन काळातील भांडी , काही सुंदर चित्रे , बौद्ध धर्माच्या प्रमुख घटनांचे चित्रण आहे ."
आहे,पुरातात्विक संग्रहालयात गुप्तकाळातील सर्वात मोठा संग्रह उपलब्ध आहे .
करविली,काशी विश्वनाथ मंदिराची निर्मिती इंदौरच्या महाराणी अहल्याबाई होळकर यांनी १७१७मध्ये करविली .
आहे,दशश्वमेघ घाटाजवळ हे मंदिर एका अरुंद गल्लीमध्ये आहे .
आहे नाहीत,भारतमातेला समर्पित भारतमाता मंदिर बनारसमधील एकच असे मंदिर आहे जेथे देवी देवतांच्या मूर्ती उपस्थित नाहीत .
कोरले आहे,भारतमाता मंदिरात भारताचे मानचित्र कोरले आहे .
असल्याने होतात,एकमेव असे मंदिर असल्याने पर्यटक याकडे आकर्षित होतात .
आहेत,बनारसमधील घाट पर्यटन स्थळांमध्ये प्रमुख आहेत .
नाही,शाम ए अवध आणि सुबह ए बनारस यांचा तर प्रश्नच नाही .
घुटमळल्याप्रमाणे वाटते,बनारसमधील जीवन गंगेच्या किनार्‍यावरील १००पेक्षा जास्त घाटांच्या आजूबाजूला घुटमळल्याप्रमाणे वाटते .
भरते,सूर्याचा पहिला किरण पडताक्षणी या घाटांचे सौंदर्य नजरेत भरते .
आहे मिळवून देण्यात निभावली,झासी शहर आपल्या इतिहासासाठी प्रसिद्ध आहे आणि याला नाव आणि मान मिळवून देण्यात राणी लक्ष्मीबाई यांनी महत्त्वाची भूमिका निभावली .
घेऊन बसविली होती असेपर्यंत घुसु दिले नव्हते,राणी लक्ष्मीबाईंनी हातात तलवार घेऊन इंग्रजांची दातखिळ बसविली होती आणि जिवंत असेपर्यंत इंग्रजांना किल्ल्यात घुसु दिले नव्हते .
गातात,आज ही मुले या ओळी गर्वाने गातात `` खूब लडी मर्दानी वो तो झासीवाली रानी थी `` .
आहे,झासी दिल्लीहून सुमारे ४१५ किलोमीटर अंतरावर आहे .
पसरलेले आहे,झासी शहर साधारण २०.७ वर्ग किलोमीटर क्षेत्रात पसरलेले आहे .
असलेले आहे,झासीपासून जवळ असलेले विमानतळ ग्वाल्हेर जे ९८ किलोमीटर अंतरावर आहे .
जोडलेले आहे,राष्ट्रीय महामार्ग २५ आणि २६ला जोडलेले हे शहर त्याच्या ऐतिहासिक लोकप्रियतेमुळे पर्यटकांसाठी आकर्षण केंद्र आहे .
बांधला होता,झासीचा ऐतिहासिक किल्ला ओरछाचे राजा वीरसिंह जुदेव यांनी १६१०मध्ये बंगरा पर्वतावर बांधला होता .
आहे डागल्या होत्या,जो आजही आपल्या पहिल्या अवस्थेत उभा आहे जरी १८५७मध्ये इंग्रजांनी या किल्ल्यावर तोफा डागल्या होत्या .
आले,झासीचा किल्ला आणि याच्या संबधित झासी राज्य १८व्या शतकात मराठ्यांच्या ताब्यात आले .
होते झाला,मराठ्यांचे अंतिम शासक गंगाधर राव होते ज्यांचा मृत्यू १८५३मध्ये झाला .
पेलली,गंगाधर रावांनंतर राणी लक्ष्मीबाईंनी राज्याची जबाबदारी पेलली .
असलेल्या बनवलेल्या करतात,किल्ल्यात असलेल्या भवानी शंकर आणि कडक बिजली नामक अष्टधातूंपासून बनवलेल्या तोफा लक्ष्मीबाईंच्या शौर्याची आठवण ताजी करतात .
आहे,झासीच्या किल्ल्याचा आतील भाग आकर्षक आणि प्रेक्षणीय आहे .
आहे,झासीचा किल्ला आजही आपल्या प्राचीन ऐश्वर्याचा द्योतक आहे .
झाली होती,शहराच्या मध्यभागी राणी महालाची निर्मिती महाराज रघुनाथराव आणि महाराणी लक्ष्मीबाई यांच्या काळात झाली होती .
होते,राणी महालाचे प्राचीन नाव बाईसाहेब की हवेली असे होते .
आहेत,"- महालातील रंगीबेरंगी नक्षीकाम , चित्रकारी आणि कलेचे नमुने आजही उपलब्ध आहेत ."
पाहून होते,"रंगीबेरंगी नक्षी , चित्रकारीता आणि कलेचे नमुने पाहून भूतकालीन शिल्पकलेची जाणीव होते ."
असलेली ठेवते,मोठमोठ्या उतरणींवरील कमानींवर असलेली दगडांची कारागिरी प्राचीन शिल्प सुरक्षित ठेवते .
भरली,इंग्रजांविरुद्ध आपल्या सरदारांमध्ये विद्रोहाची भावना राणीने याच महालात भरली .
आहे आणलेल्या आहेत,राणी महालात पुरातत्त्व विभागाचे संग्रहालय आहे ज्यामध्ये बुंदेलखंडातील चांदपुर आणि दुहाई येथून आणलेल्या मूर्ती आहेत .
आहे,राणी महाल शहराच्या मधोमध आहे .
आहे,बिहारची राजधानी पाटण्याचा इतिहास देशातील सर्वात प्राचीन गौरवशाली इतिहासापैकी एक आहे .
आहे,भव्य रूमी दरवाज्याची उंची ६० फूट आहे .
बांधताना केलेला नाही,भव्य रूमी दरवाजा बांधताना कोठेही लाकूड अथवा लोखंडाचा वापर केलेला नाही .
आहे,रूमी दरवाज्यापासून काही पावलांवर घडी मीनार आहे .
बांधून घेतले,घडी मीनार इंग्रजांनी १८८१मध्ये बांधून घेतले .
असल्याने झाले आहे,६७ मीटर उंच घडी मीनारवर युरोपियन पद्धतीची नक्षी असल्याने याला वेगळे आकर्षण प्राप्त झाले आहे .
लावलेल्या असलेल्या दिसते,घडी मीनारमध्ये लावलेल्या घड्याळाची डायल १२ पाकळ्या असलेल्या फुलाप्रमाणे दिसते .
आहे,लंबक १४ फूट लांब आहे .
आहे लावलेली आहेत,घडी मीनारहून काही अंतरावर कलादालन आहे जेथे नवाबांची तैलचित्रे लावलेली आहेत .
मिळते,अयोध्येतील नवाबांच्या तैलचित्रांद्वारे नवाबी संस्कृतीबद्दल माहिती मिळते .
करविली होती,रेजीडेंसी भवनाची निर्मितीही नवाब असिफुद्दौलानी करविली होती .
बांधण्यास झाली बांधून झाली,रेजीडेंसी इमारत बांधण्यास सुरुवात १७८०मध्ये झाली आणि १८००मध्ये बांधून तयार झाली .
मिळवला बनवले पडले,१८५७मध्ये स्वातंत्र्य युद्धानंतर इंग्रजांनी यावर ताबा मिळवला आणि आपले निवासस्थान बनवले म्हणून याला रेजीडेंसी असे नाव पडले .
आहेत,रेजीडेंसी इमारतीच्या भिंती स्वातंत्र्ययुद्धाच्या साक्षीदार आहेत .
आहे मारल्या गेलेल्या करण्यात आले आहे,रेजीडेंसी इमारतीमध्ये एक कबरीस्तान आहे ज्यामध्ये युद्धात मारल्या गेलेल्या लोकांना दफन करण्यात आले आहे .
वाजल्यापासून असते,सकाळी ९ वाजल्यापासून सायंकाळी ५.३०पर्यंत हे पर्यटकांसाठी खुले असते .
असलेले घालते,रेजीडेंसी इमारतीमध्ये असलेले सुंदर हिरवळीचे मैदान या सौंदर्यात भरच घालते .
पत्करलेल्या बनवले आहे,१८५७मध्ये हौतात्म्य पत्करलेल्या वीरांची आठवण म्हणून गोमती नदीच्या किनारी हुतात्मा स्मारक बनवले आहे .
घेता येतो,रेजीडेंसी इमारतीमध्ये नौकाविहाराचाही आनंद घेता येतो .
पसरलेली आहे,जामा मशीद ४९५० वर्ग मीटर एवढ्या विशाल परिसरात पसरलेली आहे .
येणार्‍या करतात,जामा मशीदीचे १५ धनुष्याच्या आकाराचे घुमट येणार्‍या पर्यटकांना आश्चर्यचकित करतात .
झाली केली,जामा मशीदीची निर्मिती अहमद शाहच्या शासन काळादरम्यान सुरू झाली आणि त्याची पूर्तता त्याच्या पत्नीने केली .
आहेत,जामा मशीदीच्या इमारतीत २६० खांब आहेत .
म्हटल्यास होणार नाही,ऐतिहासिक शहर अलाहाबादला शिक्षण आणि साहित्याची राजधानी म्हटल्यास अतिशयोक्ती होणार नाही .
जोडले गेले आहे दिले,अलाहाबाद शहराशी नेहरू घराण्याचे नाव जोडले गेले आहे ज्याने देशाला तीन पंतप्रधान दिले .
केला आहे,अलाहाबाद शहराचा उल्लेख प्रसिद्ध चीनी पर्यटक हुएनत्संग याने आपल्या प्रवासवर्णनात केला आहे .
ओळखले जायचे,अलाहाबादला प्रथम प्रयाग नावाने ओळखले जायचे .
नाही शिकायला येतात,संपूर्ण उत्तरप्रदेशातूनच नाही तर देशभरातून विद्यार्थी येथे शिकायला येतात .
आहेत,"अलाहाबादमध्ये अलाहाबाद विश्वविद्यालयाशिवाय मोतीलाल नेहरू प्रादेशिक महाविद्यालय , भारतीय ग्रामीण औद्योगिक संस्थान , राजर्षी पुरुषोत्तमदास टंडन मुक्त विश्वविद्यालय या मोठ्या शैक्षणिक संस्था उपलब्ध आहेत ."
झालेल्या ओळखले जाते,शाह आलम आणि क्लाइव्ह लॉयल यांच्या दरम्यान झालेल्या ऐतिहासिक संधीमुळेही हे शहर ओळखले जाते .
आहे,संगम अलाहाबादमधील प्रमुख आकर्षण केंद्र आहे .
करवून घेतली,अलाहाबाद किल्ल्याची निर्मिती अकबराने १५८३मध्ये यमुना किनारी करवून घेतली .
होय,अलाहाबादच्या किल्ल्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे याची बांधणूक आणि शिल्पकला होय .
आहेत आहेत,अलाहाबादच्या विशाल भव्य किल्ल्याला ३ गॅलरी आहेत ज्या उंच मिनारांच्या आधारावर उभ्या आहेत .
पाहता येईल,"येथे सरस्वती विहीर , अशोक स्तंभ आणि जोधाबाईचा रंगमहाल पाहता येईल ."
बनला आहे म्हटले जाते केला आहे,किल्ल्याच्या समोर जो अशोक स्तंभ बनला आहे त्याबद्दल असे म्हटले जाते की लॉर्ड कर्झनकडून अन्य ठिकाणाहून येथे स्थापन केला आहे .
आहे,अलाहाबाद रेल्वेस्थानकापासून काही पावलांच्या अंतरावर खुसरो बाग आहे .
बनवली होती,खुसरो बाग जहांगीरचा मुलगा अमीर खुसरो याने बनवली होती .
असलेली वेढलेली आहे,लाकडाचे विशाल दरवाजे असलेली खुसरो बाग दगडाच्या भिंतीने वेढलेली आहे .
आहे,खुसरो बाग मुगल कालीन कलेचे जीवंत उदाहरण आहे .
आहे,खुसरो बागेत अमीर खुसरो आणि त्याची बहीण सुलतानुन्निस्साच्या कबरीवर एक मकबराही आहे .
आहे,अलाहाबाद संग्रहालय कमला नेहरू रस्त्यावर चंद्रशेखर आझाद उद्यानाशेजारी आहे .
आहे,"अलाहाबाद संग्रहालय कच्च्या मातीच्या विलक्षण मूर्तींसाठी , शिल्पांच्या विविध नमुन्यांसाठी , निकोलस रोरिचच्या चित्रांसाठी , राजस्थानी लघुचित्रांसाठी पर्यटकांच्या आकर्षणाचे केंद्र आहे ."
मिळालेल्या ठेवल्या आहेत,कौशांबीतील खोदकामात मिळालेल्या ऐतिहासिक वस्तू ही अलाहाबाद संग्रहालयात ठेवल्या आहेत .
मिळविण्यासाठी येतात,ऐतिहासिक माहिती मिळविण्यासाठी विद्यार्थी अलाहाबाद संग्रहालयात येतात .
आहेत,अलाहाबाद संग्रहालयात आठ गॅलरी आहेत .
वाजेपर्यंत असते,अलाहाबाद संग्रहालय रविवार व्यतिरिक्त प्रत्येक दिवशी सकाळी १० ते संध्याकाळी ५ वाजेपर्यंत खुले असते .
जाणण्यासाठी आहे,विज्ञानाशी संबधित रहस्यमय विश्वाला जाणण्यासाठी जवाहर प्लॅनीटेरीयम एक उपयोगी स्थान आहे .
जाणू शकता,जवाहर प्लॅनीटेरीयममध्ये तुम्ही ग्रह आणि नक्षत्रांशी संबधित अद्भुत खगोलीय माहिती जाणू शकता .
करायला,तीन नद्यांच्या संगमांच्या किनार्‍यावर बहुतांश लोक स्नान करायला येतात .
असल्याने असते फसवू पाहतात,या स्नानाला धर्माची मान्यता असल्याने येथे भिकार्‍यांपेक्षा जास्त पंडा लोकांची गर्दी असते जे पर्यटकांना विविध तर्‍हेने फसवू पाहतात .
वाजता होते असतो,मंगल आरती सकाळी ६ वाजता होते पण तेंव्हा दरवाजा बंद असतो .
असते,सायं आरती संध्याकाळी ७.४५ वाजता आणि थंडीच्या दिवसात ७ - असते .
जाण्यासाठी आहे,गंगोत्रीला जाण्यासाठी सगळ्यात जवळचे विमानतळ जौली ग्रांट ( ऋषीकेशपासून २६ किमी अंतरावर ) आहे .
आहे,ऋषीकेश ( २४९ किमी. ) हेच शेवटचे रेल्वेस्थानक आहे .
जायला आहेत,"उत्तरकाशी , टिहरी गढवाल आणि ऋषिकेशहून गंगोत्रीला जायला बसेस सहजपणे उपलब्ध आहेत ."
थांबण्यासाठी आहे,थांबण्यासाठी गंगोत्रीमध्ये प्रत्येक प्रकारची सोय उपलब्ध आहे .
,"आरामदायी विश्रामगृह , चांगले विश्रामगृह , स्वस्त विश्रामगृह , अतिथी गृह , धर्मशाळा , आश्रम सर्वकाही ."
असते,पण यात्रेच्या दिवसात गंगोत्री येथे गर्दीही भरपूर असते .
ऐकले असेलच,फुलांच्या दरीचे नाव तरी तुम्ही ऐकले असेलच .
होय असणारी,"होय , चमोली प्रदेशातील प्रसिद्ध तीर्थस्थळ बद्रीनाथ धामाजवळ गंधमादन पर्वतावर असणारी फुलांची दरी किंवा व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स ."
आहे,तितकीच सुंदर पण अपेक्षेपेक्षा कमी प्रसिद्ध फुलांची आणखी एक दरी उत्तराखंड राज्यातील उत्तरकाशी प्रदेशातील मौरी विकास खंडामध्ये टांस दरीत आहे .
होत आहे,जी हर की दून या नावाने पर्यटकांमध्ये लोकप्रिय होत आहे .
जाण्याचे आहेत,हर की दून येथे जाण्याचे दोन मार्ग आहेत .
,"एक मार्ग हरिद्वारहून ऋषिकेश , नरेंद्र नगर , चंबा , धरासू , बडकोट , नैनबागहून पुरौलापर्यंत ."
,"आणि दुसरा डेहराडूनहून मसूरी , कॅंप्टी धबधबा , नौगाव , नैनबागहून पुरौला ."
आहे घेरलेला असून दिसतो,पुरौला सुंदर पर्वतीय प्रदेश आहे आणि चारही बाजूंनी पर्वतांनी घेरलेला असून मोठ्या भांड्याप्रमाणे दिसतो .
डोकावणार्‍या,"बस्तीच्या चहुबाजूंनी धान्याची शेती , चीड वृक्ष आणि त्यांवरून डोकावणार्‍या पर्वतरांगा ."
आहे,पुरौलाहून पुढे सांखरी जे हर की दूनचा बेस कॅंप आहे .
येतात,सांखरीपर्यंत बसेस आणि टॅक्सीज येतात .
होते,यानंतर सुरू होते साधारणतः ३५ किमीचे गिर्यारोहण म्हणजे पायी प्रवास .
ओळखले जाते,हे खाई बद्यान क्षेत्र म्हणून ओळखले जाते .
आहेत,खाई बद्यान क्षेत्र येथील साधे रहिवासी आजही अधुनिक सोयी सुविधांपासून वंचित आहेत .
मिळू शकतात,साखरीमध्ये तुम्हाला पोर्टर आणि मार्गदर्शक मिळू शकतात .
घेतल्यावर करू शकता,रात्री विश्रांती घेतल्यावर सकाळी आपला रोमहर्षक प्रवास सुरू करू शकता .
आहे,साखरी समुद्रसपाटीपासून १७०० मीटर उंचीवर आहे .
होते,साखरीपासून सुरू होते ते गोविंद पशुविहार क्षेत्र .
करण्यासाठी घ्यावी लागते,गोविंद पशुविहार क्षेत्रात प्रवेश करण्यासाठी वनविभागाची परवानगी घ्यावी लागते .
केल्यावर पोहोचता,सूपिन नदीला पार केल्यावर तुम्ही स्वप्ननगरीत पोहोचता .
फिरण्यासाठी आहेत,संपूर्ण विश्वातील पर्यटकांसाठी प्रत्येक ऋतूमध्ये फिरण्यासाठी भारतामध्ये अनेक ठिकाणे उपल्ब्ध आहेत .
करून देण्यासाठी साधण्याच्या देण्याची केली आहे,पर्यटन उद्योगाला नवीन स्वरूप प्राप्त करून देण्यासाठी तसेच त्याचा वेगवान विकास साधण्याच्या उद्देशाने सरकारने पर्यटन उद्योगाला निर्यात हाउसचा ( एक्सपोर्ट हाउस ) दर्जा देण्याची घोषणा केली आहे .
होणारा आहे,पर्यटन हे अनिवासींचा प्रवास आणि त्यांच्या निवासाची सोय यातून निर्माण होणारा संबंध आणि प्रक्रिया यांचा मेळ आहे .
होणारा आहे,पर्यटन हे अनिवासींचा प्रवास आणि त्यांच्या निवासाची सोय यातून निर्माण होणारा संबंध आणि प्रक्रिया यांचा मेळ आहे .
वाढणारा आहे,आज पर्यटन जगातील वेगाने वाढणारा उद्योग आहे .
होणारे आहे,५०० करोडहून अधिक पर्यटकांकडून संपूर्ण जगाला होणारे उत्पन्न ३.५ करोड अमेरिकी डॉलर इतके आहे .
मिळवून देणारा आहे,पर्यटन भारतातील विदेशी चलन मिळवून देणारा तिसरा उद्योग आहे .
करून देणारे आहे,"भारतीय पर्यटन विकास एकाच छताखाली पर्यटन सेवा , सुविधा उपलब्ध करून देणारे एक महत्वाचे पर्यटन मंडळ आहे ."
करण्यासाठी होत आहे,"पर्यटन रोजगार निर्मितीसाठी , दारिद्र्य दूर करण्यासाठी आणि मानव विकासासाठी एक महत्त्वपूर्ण साधन म्हणून विकसित होत आहे ."
केले आहे,"इंडीया गेट , दिल्ली - पहिल्या विश्वयुद्धात ९०००हून अधिक शहीद भारतीय जवानांच्या स्मरणार्थ निर्माण केले आहे ."
कोरलेली आहेत,"१३,५१६ शिपायांची नावे इंडीया गेटवर कोरलेली आहेत ."
वेढलेले आहे तेवत आहे,४२ मीटर उंच स्मारक चारी बाजूंनी लालपत्थराने वेढलेले आहे आणि तेथे अनोळखी हुतात्म्यांच्या स्मृतीमध्ये अमरज्योत तेवत आहे .
आहे,अमृतसर येथील सुवर्ण मंदिर शिखांच्या तीर्थस्थानांमध्ये सर्वाधिक पवित्र आहे .
आहे,कुतुबमीनार दिल्लीतील सर्वात वैभवशाली स्मृतींपैकी एक आहे .
केली,कुतुबमीनारची निर्मिती दास वंशीय कुतुबुद्दीन ऐबक याने विजयस्तंभ म्हणून केली .
आहे,कुतुबमीनारच्या मीनाराची उंची ७२.६ मी. आहे .
सजलेली आहे,लाल पत्थरामधील ही पाच मजली इमारत कुतुब मीनार कुराणाच्या आयतांनी सजलेली आहे .
आहे,जंतरमंतर दिल्लीतील सर्वात प्राचीन वेधशाळा आहे .
करविली,जंतरमंतरची निर्मिती जयपुरचे महाराज द्वितीय जयसिंह यांनी इस. १७२५मध्ये करविली .
वाढत्या बदलत्या घेऊ शकता,वाढत्या औद्योगीककरणाच्या बदलत्या वातावरणामुळेसुद्धा झारखंडमध्ये तुम्ही निर्मळ आणि विशुद्ध आनंद घेऊ शकता .
आहे आहे आहे,"`` कारण हे आहे की , झारखंड एक असे राज्य आहे जे शहरीकरणाच्या दुष्परिणामापासून बहुतांश प्रमाणात स्पर्शरहित आहे . ``"
येणार्‍या करून टाकतात,"`` झारखंडचे घनदाट अरण्य , पर्वत , दर्‍या , धबधबा , अभयारण्य , प्राचीन इतिहास , सभ्यता - संस्कृती आणि सुंदर शहर येणार्‍या पर्यटकाला आपल्या सौंदर्याने मोहित करून टाकतात . ``"
छेडतील,"`` नैसर्गिक पर्यटनाची रमणीय स्थळ झारखंड , जिथल्या सुंदर दर्‍या आणि धबधबे तुमच्या मनाच्या तारा छेडतील . ``"
करतात,"`` झारखंडचे निवासी , प्राचीन जनजाती समुदाय , पर्यटकांचे मोकळ्या मनाने स्वागत करतात . ``"
करते,झारखंडची आश्चर्यकारक अलौकिक सुंदरता न केवळ पर्यटकांना आपल्याकडे आकर्षित करते .
होणारे वाढवतात,"`` झारखंडचे सण - उत्सव , नृत्य - संगीत , भाषा - साहित्य , रमणीय शहरे , वेगाने विकसित होणारे उद्योग केंद्रसुद्धा पर्यटकांची उत्सुकता वाढवतात . ``"
पाहिले केले गेले,"`` आता झारखंडला खनिजे , कच्चे धातू आणि उद्योगाच्या दृष्टीने पाहिले आणि मूल्यांकन केले गेले . ``"
मानला जातो,झारखंडला औद्योगिक जागतिकीकरणाच्या उत्तरोत्तर विकासाचासुद्धा प्रभाव मानला जातो .
पाहिलेले राहिले आहे,"`` औद्योगिक जागतिकीकरणाच्या प्रवाहामध्ये झारखंडचे खूप काही न पाहिलेले , अनोळखी आणि अपेक्षित राहिले आहे . ``"
आहे,"`` पर्यटनाच्या दृष्टीनेसुद्धा झारखंड राज्य मनमोहक , समृद्ध आणि महत्वपूर्ण आहे . ``"
फिरवली वाटते करून पाहत आहे,"`` झारखंडची ऐतिहासिक , धार्मिक आणि नैसर्गिक स्थळे , उत्सव , नृत्य , संगीत , हिरवी दाट अरण्ये , धबधबे , थंड हवेची ठिकाणे … ह्यांवर दृष्टी फिरवली तर असे वाटते की पृथ्वी सोळा शॄंगार करून आपल्या प्रियकराची वाट पाहत आहे . ``"
करू शकले नाहीत पसरणारे,झारखंडचे नैसर्गिक सौंदर्य आणि वातावरणाला काळाचे क्रूर हात नष्ट करू शकले नाहीत की औद्योगिकीकरणाच्या दिवसेंदिवस पसरणारे महाजाल .
आहे मिळेल,"`` झारखंड तुमच्यासाठी एक संपूर्ण पर्यटन स्थळ आहे , जेथे तुम्हाला मन आणि बुद्धी दोन्हींचे समाधान मिळेल . ``"
देईल,झारखंडमध्ये तुमची प्रत्येक गतिविधी एक विलक्षण अनुभव देईल .
घेऊ शकतात,झारखंडमध्ये तुम्ही मनोवांछित मनोरंजनाबरोबरच ज्ञानाचा शोधसुद्धा घेऊ शकतात .
आहेत,नैसर्गिक सौंदर्याने सुशोभित झारखंड राज्यात पर्यटन विकासाच्या अमर्याद शक्यता आहेत .
वाहणार्‍या आहे,"`` अरण्य पर्वतांनी आच्छादित , निरंतर वाहणार्‍या नद्यांपासून अभिसिंचित , दाट जंगल , पर्वत , दर्‍या , धबधबे , अभयारण्य , प्राचीन इतिहास , सभ्यता - संस्कृतीने पूर्ण आमचे राज्य पर्यटनाच्या दृष्टीने अतिशय मनमोहक तसेच समृद्ध आहे . ``"
करावयाचा आहे,आम्हाला झारखंडमध्ये पर्यटन विकासाच्या शक्यतांचा उपयोग पर्यटकांसाठी आधारभूत रचनांचा विकासासाठी करावयाचा आहे .
करायचे आहे,ह्या माध्यमातून झारखंडला पर्यटनाच्या नकाशावर सुस्थापित करायचे आहे .
ठेवले पाहिजे करून देऊ शकतो होईल,"`` आपल्याला हे लक्षात ठेवले पाहिजे की आपण कमीत - कमी खर्चात पर्यटकांना किती सुविधा उपलब्ध करून देऊ शकतो , त्यामुळे राज्यात पर्यटकांच्या संख्येत आणखी वृद्धी होईल . ``"
करण्यामध्ये बजावत आहे करण्यामध्येसुद्धा बजावत आहे,"`` वर्तमानात पर्यटन न केवळ राष्ट्राच्या आर्थिक विकासाला मजबूती प्रदान करण्यामध्ये महत्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे , तर हे खूप संख्येमध्ये लोकांना रोजगार उपलब्ध करण्यामध्येसुद्धा महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे . ``"
आहेत,झारखंडची बहुतांश पर्यटन स्थळे गावांमध्ये आहेत .
होते,अशा स्थितीत ` ग्रामीण पर्यटनाची ` भूमिका महत्वपूर्ण होते .
देण्यासाठी केली आहे,ग्रामीण पर्यटनाला महत्त्व देण्यासाठी पर्यटन विभागाने ` पर्यटन ग्राम योजना ` तयार केली आहे .
करणे आहे,` पर्यटन ग्राम योजनेचा ` उद्देश पर्यटकांना झारखंडच्या ग्रामीण संस्कृती व सामाजिक परिसराशी परिचित करणे आहे .
ठेवून केले गेले आहे,पर्यटन धोरण अनेक राज्यांच्या पर्यटन धोरणांना लक्षात ठेवून तयार केले गेले आहे .
केले गेले आहे,दुसर्‍या राज्याच्या पर्यटन धोरणाच्या सदगुणांना ह्या धोरणामध्ये समाविष्ट केले गेले आहे .
दिला गेला आहे,"`` ह्या समग्र धोरणामध्ये आधारभूत रचना , दळणवळण , मानव साधनांचा विकास , भूमी , पर्यटन सुविधा , खासगी विभाग पार्टिसिपेशन , विविध प्रकाराचे पर्यटन , नवीन औद्योगिक कलाशास्त्रांचा विकास इत्यादीवर विशेष भर दिला गेला आहे . ``"
होत आहे,प्रदेशात गृह आवास योजनेची जोरदार चर्चा होत आहे .
राहण्यासाठी केली जात आहे,गृह आवास योजनेमध्ये पर्यटनस्थळांच्या आजूबाजूच्या क्षेत्रांच्या निवासी घरांमध्ये पर्यटकांना राहण्यासाठी जागा तयार केली जात आहे .
राहण्यासाठी केली जातील,गृह आवास योजनेच्या अंतर्गत निवासी घरे पर्यटकांना राहण्यासाठी उपलब्ध केली जातील .
असेल,प्रांतामध्ये पर्यटनाच्या विकासासाठी एनजीओ व स्वयंसेवी संस्थांची भूमिका काय मोठी प्रशंसनीय असेल .
केले आहे होतील,"`` पर्यटन विभागाने अशा तीस पर्यटनस्थळांना चिन्हित केले आहे , जी ह्या एनजीओ व स्वयंसेवी संस्थांद्वारा संचलित होतील . ``"
बांधण्याची केली आहे,विभागाने पर्यटनस्थळांवर मुख्य रस्त्यावरून प्रवेश मार्गापर्यंत रस्ता बांधण्याची योजनासुद्धा तयार केली आहे .
व्हावा आहे,"`` नक्शली क्षेत्रांमध्येसुद्धा पर्यटनाचा विकास व्हावा , यासाठी पर्यटन विभाग जागरूक आहे . ``"
,रांची जिल्ह्यातील पर्यटनस्थळे -
असलेल्या होण्याचा मिळाला,आकर्षक पर्वतांच्यामध्ये असलेल्या रांचीला नवसृजित झारखंडची राजधानी होण्याचा गौरव मिळाला .
मिळाला होता,"`` आपल्या पौराणिक , ऐतिहासिक सभ्यता , हिरवेगार जंगल , सुंदर नद्या , पर्वत , धबधबा , सरोवर , दर्‍या , तलाव , झरा , उंच - उंच इमारती , मोठे उद्योग , प्रतिष्ठित शिक्षण संस्थानांसाठी प्रसिद्ध रांचीला बिहारच्या ग्रीष्मकालीन राजधानीचासुद्धा गौरव मिळाला होता . ``"
आहे उमटवेल,रांची एक खूप आकर्षक पर्यटकस्थळ आहे जिथला फेरफटका तुमच्या मन - बुद्धिवर विलक्षण अनुभवाचा कायमचा ठसा उमटवेल .
आहे,रांची टेकडी राजधानी रांचीचे सर्वाधिक आवडते पर्यटनस्थळ आहे .
वसलेल्या म्हटले जाते,शहराच्या रातूरोडपासून दक्षिणेमध्ये वसलेल्या पहाडीला भौगोलिक शब्दावलीमध्ये रांची टेकडी आणि धार्मिक दृष्टीने पहाडी मंदिर म्हटले जाते .
आहे,"`` पहाडी मंदिराची उंची समुद्र तळापासून २१ , ४०० फूट तसेच पायापासून शिखरापर्यंत ६१ मीटर आहे . ``"
होते,पहाडी मंदिरात दररोज सकाळ - संध्याकाळ विधिवत पूजा - आरती होते .
दिसते,पहाडी मंदिरावरून संपूर्ण रांचीचे दृश्य दिसते .
म्हटले जाते बांधल्या गेलेल्या आहे,"`` मैकलुस्कीगंज , ह्याच्याबद्दल असे म्हटले जाते की २०व्या शतकात बांधल्या गेलेल्या शहरांपैकी हे आधुनिकता व पारंपारिकतेच्या संयोगाचे एक विशिष्ट स्थळ आहे . ``"
आहे करताना वसवले गेले होते,"`` मैकलुस्कीगंजमध्ये अँग्लोइंडियन समुदायाच्या लोकांचे वास्तव्य आहे , ज्यास १९३२मध्ये इटी मैकलुस्कीचे स्वप्न साकार करताना वसवले गेले होते . ``"
वसलेल्या पाहायला मिळतील,निसर्गाच्या सुंदर दर्‍यांमध्ये वसलेल्या मैकलुस्कीगंज शहरात आजसुद्धा अनेक अँग्लोइंडियन भारतीय सामाजिक पद्धतीसह पाहायला मिळतील .
आहे,जगन्नाथजीचे एकमात्र मंदिर आहे .
केली गेली होती,जगन्नाथपूरची स्थापना १६९१ ई.मध्ये ठाकुर ऐनी शाह यांच्याद्वारे केली गेली होती .
आहे,पालकोट प्रखंड मुख्यालय आहे .
म्हटले जाते आहे होती,असे म्हटले जाते पालकोट प्रखंड रामायण काळातील पुपापुर आहे जेथे वानरराज वाली आणि सुग्रीव ह्यांची राजधानी होती .
आहेत,पालकोट प्रखंडात अनेक गुफा आहेत .
आहे म्हटले जाते,पालकोट प्रखंडात एक तलावसुद्धा आहे ज्याला पम्पासर म्हटले जाते .
आहेत,""" पालकोटचे वातावरण , धबधबा आणि पर्वतीय दृश्य अत्यंत आकर्षक आहेत . """
आहेत आहे,पालकोट प्रखंडात अनेक उद्याने आहेत ज्यामधील एकाचे नाव सती उद्यान आहे .
वसलेले आहे,राजाडेरा गाव चैनपुर प्रखंडात स्थित जंगलाच्या आत वसलेले खूपच रमणीय स्थान आहे .
आहे,राजाडेरा गाव नेतरहाटपासून २६ किमी. दक्षिणमध्ये आहे .
वसलेले आहे वेढलेले आहे,राजाडेरा गाव एका तबकडीप्रमाणे खालच्या भूभागात वसलेले आहे ज्याच्या चारही बाजूंना पर्वतांनी वेढलेले आहे .
आहे,राजाडेरा गावजवळच सदनी घाघ नावाचा धबधबा आहे .
आहे,इंग्रजांच्या काळपासूनच राजाडेरा गाव प्रसिद्ध सहलीच्या ठिकाणाच्या रूपात चिह्नित आहे .
वसलेले आहे,गुमला जिल्ह्याच्या डुमरी प्रखंडात चैनपुरपासून २६ किमी. उत्तर - पश्चिमेला मंझागाव वसलेले आहे .
विभागलेले आहे,""" मंझागाव , डांडटोली आणि लिटियाचुओं तीन टोळ्यात विभागलेले आहे ."
वसलेले आहे,मंझागावच्या पहाडी क्षेत्रात टांगीनाथ तीर्थस्थळ वसलेले आहे .
आहे आहे,टांगीनाथ मंदिर एक शिव मंदिर आहे जे जवळजवळ १२ फूट उंच आहे .
होतो,नवरतनगडमध्ये नागवंशियांचा इतिहास ६४ ईमध्ये सुतियांबेपासून सुरू होतो .
होता,प्रथम राजा फणिमुकुट राय होता .
राहिला,चौथा राजा मदन रायपर्यंत राजधानी सुतियांबेमध्ये राहिला .
घेऊन गेले,परंतु पाचवा राजा प्रताप राय आपली राजधानी ३०९ ई.मध्ये चुटियाला घेऊन गेले .
बांधला म्हटले जाते,नवरतनगडच्या महाराजा देवशाहने ( ४८वा राजा ) गड बांधला म्हणून ह्याला नवरतनगड म्हटले जाते .
झाली,नवरतनगढची निर्मिती १५८५ ई.मध्ये झाली .
सोडून यावे लागले,पुन्हा नवरतनगढ सोडून ५१वे राजा यदुनाथ शाहला १७०७ ई.मध्ये पालकोटला यावे लागले .
आहे,पालकोट अभयारण्य रांचीपासून १२० किमी. अंतरावर गुमलापासून दक्षिणेला आहे .
वसलेले आहे,पालकोट अभयारण्य चैनपुर वन प्रमंडल क्षेत्रात वसलेले आहे .
आहेत आहेत,पालकोट अभयारण्यात अनेक पर्वत आहेत जे अधिकतम ८७२ मीटर तसेच न्यूनतम ६२२ मीटर उंच आहेत .
वाहतात,""" पालकोट अभयारण्यात शंख नदी , बांकी नदी , पिंजरा नदी , पाइलमारा नदी आणि तोरपा ह्या नद्या वाहतात . """
आहे राहते,पालकोट अभयारण्याच्या आत तपकारा सिंचन धरण स्थित आहे ज्यामध्ये वर्षभर पाणी राहते .
आहेत,""" चित्ता , अस्वल , तरस , लांडगा , कोल्हा , माकड , ससा इत्यादी पालकोट अभयारण्याचे प्रमुख जीवजंतू आहेत . """
आहे वसलेले आहे,""" नेतरहाट एक थंड हवेचे ठिकाण आहे जे ३६२२ फुटाच्या उंचीवर वसलेले आहे . """
वसलेले आहे,नेतरहाट थंड हवेचे ठिकाण महुआडांड प्रखंडात रांचीपासून पश्चिमेला जवळजवळ १५० किमीच्या अंतरावर पाट क्षेत्रामध्ये वसलेले आहे .
पाहण्यासाठी येतात,नैसर्गिक दृश्यावलीच्या अतिरिक्त नेतरहाट ह्या थंड हवेच्या ठिकाणी लोक सूर्योदय आणि सूर्यास्त पाहण्यासाठी येतात .
म्हणतात,नेतरहाट थंड हवेच्या ठिकाणाला सूर्योदय स्थळ तसेच सूर्यास्त स्थळसुद्धा म्हणतात .
ओळखले जाते,सूर्यास्त स्थळ मेगनोलिया पॉइंटच्या नावानेसुद्धा ओळखले जाते .
आहे,""" मेगनोलिया पॉइंट , नेतरहाटपासून १० किमी. लांब आहे . """
आहेत आहेत,ह्याच्याशिवाय येथे अपर घाघरी आणि लोअर घाघरी नावाचे दोन लहान - लहान धबधबेसुद्धा आहेत जे प्रसिद्ध वनभोजन स्थळ आहेत .
आहे होऊ शकते,नेतरहाटमध्ये एक कृषी - फार्मसुद्धा आहे जिथल्या नासपतीचे पीक जवळपासच्या शहरात सहजपणे उपलब्ध होऊ शकते .
आहे केली गेली,नेतरहाटमध्ये एक निवासी शाळासुद्धा आहे ज्याची स्थापना १९५४मध्ये सरकारद्वारे केली गेली .
आहे बनवले गेले आहे,नेतरहाटमध्ये एक विशाल सुंदर पर्यटक विश्रांतिगृहाचीसुद्धा व्यवस्था आहे जे पर्यटन विभागाद्वारे बनवले गेले आहे .
जोडून आहे,नेतरहाटचे पर्यटक विश्रामागार रस्त्याला जोडून आहे .
जातात,नेतरहाटसाठी रांची आणि डालटनगंजवरून बस जातात .
करतात,खाजगी पर्यटनसेवासुद्धा नेतरहाटसाठी गाड्या उपलब्ध करतात .
आहे,नेतरहाटच्या जवळचे रेल्वे स्टेशन डालटनगंज आहे .
राहण्यासाठी आहे,राहण्यासाठी हॉटेल प्रभात विहारशिवाय सरकारी विश्रांतीगृह आणि पर्यटक बंगला उपलब्ध आहे .
वाढते,चांदण्यांच्या प्रकाशात कोयल व्यू प्वाइंटचे सौंदर्य आणखी वाढते .
वसलेले आहे,नेतरहाटपासून २५ किमीच्या अंतरावर कोयल नदीच्या किनार्‍यावर वसलेले बनारी एक सुंदर सहलीचे ठिकाण आहे .
आहेत,बनारीच्या पर्वतांमध्ये अनेक गुफा आहेत .
म्हटले जाते राहत होते,असे म्हटले जाते की एकेकाळी बनारीमध्ये पांडव राहत होते .
वसलेले आहे आहे,बूडाघाघ लोधा धबधबा झारखंड आणि छत्तीसगढच्या सीमा प्रदेशात वसलेले आहे जे लातेहार जिल्ह्यातील महुआडांडपासून १४ किमीच्या अंतरावर आहे .
आहे,बूढाघाघ लोधा धबधबा बूढा नदीवर स्थित ४५० फूट उंच धबधबा आहे .
आहे म्हटले होणार नाही जाण्याचा नसल्यामुळे राहिला आहे,बूढाघाघ लोधा धबधबा झारखंडचा सर्वात उंच धबधबा आहे असे म्हटले तर अतिशयोक्ती होणार नाही परंतु इथपर्यंत जाण्याचा मार्ग सुगम नसल्यामुळे हा नकळत अप्रसिद्ध राहिला आहे .
आहेत,"`` बुंदेलखंडात सामाजिक , धार्मिक प्रथासुद्धा शतकानुशतके प्रचलित आहेत . ``"
दिसून येते,बुंदेलखंडात लोकसंस्कृतीचे शिखर तसेच शौर्य स्पष्टपणे दिसून येते .
आहेत,"`` बुंदेलखंडाच्या नृत्यामध्ये राई , ढिमपराई , आहारी शैरा , बरेदी , थुबियाराग , धीवरराग , पाई डंडा प्रमुख आहेत . ``"
आठवले जाते,बुंदेलखंडामध्ये ईसुरी नावाच्या लोक गायकाला अत्यंत आदराने आठवले जाते .
नाही आहेत,"`` मर्यादित पाऊस तसेच भयंकर उष्मा यांमुळे बुंदेलखंड क्षेत्र कृषीसाठी उपयुक्त नाही तरीही ज्वारी , चने , गहू इथली प्रमुख पीके आहेत . ``"
आहे,झासी नगर बुंदेलखंडाचा केंद्र बिंदु आहे .
असलेला पाहण्यासारखा आहे,झासी नगराच्या मध्यात बंगरा पर्वतावर असलेला विशाल किल्ला मुख्यत्वेकरून पाहण्यासारखा आहे .
असलेल्या केले होते,बंगरा पर्वतावर असलेल्या विशाल किल्ल्याची रचना ओरछाचे राजा वीरसिंग जूदेवने १६१३मध्ये केले होते .
पाहता येते,किल्ल्यावरून पूर्ण झासीचे विहंगम दृश्य पाहता येते .
घेरणार्‍या पाहता येतात,किल्ल्याबरोबरच प्राचीन नगराला घेरणार्‍या मोठ्या भिंतीलासुद्धा पाहता येतात .
करण्यासाठी बनवलेले आहेत,ह्या भिंतीतून नगरामध्ये प्रवेश करण्यासाठी अनेक द्वार बनवलेले आहेत .
ठेवलेली करते,किल्ल्याच्या आत ठेवलेली कडक बिजली तोफ आणि शंकर भवानी तोफ राणी लक्ष्मीबाईद्वारे इंग्रजांविरूद्ध भीषण लढाईच्या आठवणींना ताजेतवाने करते .
असलेल्या असलेल्या केल्या गेल्या आहेत,किल्ल्याच्या आत असलेल्या संग्रहालयामध्ये पुरातत्त्व महत्त्व असलेल्या वस्तू प्रदर्शित केल्या गेल्या आहेत .
असलेले पाहण्यासारखे आहे,किल्ल्याच्या आत असलेले गणेश मंदिरसुद्धा पाहण्यासारखे आहे .
असलेले होती,झासीपासून जवळजवळचे २० किलोमीटर लांब असलेले ओरछा बुंदेला राजांची राजधानी होती .
केली गेली,ओरछा नगराची स्थापना १६व्या शतकात बुंदेल राजपूत रुद्रप्रतापाद्वारे केली गेली .
वसलेल्या पाहण्यासारखे आहे,"`` बेतवा नदीच्या किनार्‍यावर वसलेल्या ओरछा नगरामध्ये जहांगीर महाल , लक्ष्मीनारायण मंदिर , राजमहाल , राम राजा मंदिर तसेच चतुर्भुज मंदिर पाहण्यासारखे आहे . ``"
,चेट्टिनाड ( चेट्टियार समुदायाचे एकमेव स्थळ )
असलेल्या पाहण्यासारखे आहे,तामिळनाडूच्या मोठ्या व्यापार्‍यांचे स्थळ असलेल्या चेट्टिनाडचे ऐश्वर्य खरोखर पाहण्यासारखे आहे .
दर्शवितात टाकतात,"`` चेट्टिनाडचे भवन आणि त्यांची वास्तुशैली , खानपान गृहे जेथे चेट्टियार समुदायाच्या समृद्धीला दर्शवितात तेथे पर्यटकांनासुद्धा मोहात टाकतात . ``"
आहे आहेत,"`` तामिळनाडू द्रविड शैलीच्या विशाल प्राचीन मंदिरांसाठी प्रसिद्ध आहे , तर काही इथल्या नैसर्गिक समुद्र किनार्‍यांनी आणि नैसर्गिक सौंदर्याने प्रभावित आहेत . ``"
वसलेले आहे,वस्तुतः पश्चिमी घाटाच्या दक्षिणी भागात वसलेले तामिळनाडू राज्य खरोखरीच विलक्षण आहे .
दडलेले जाणे आहेत नाही,तामिळनाडूच्या ह्दयात दडलेले कोण जाणे असे कितीतरी ऐतिहासिक वारसे आहेत ज्यांच्याशी आपला परिचयसुद्धा नाही .
यावे घेऊन जातो ओळखले जाते,यावे तुम्हाला घेऊन जातो तामिळनाडूच्या एका लहान परंतु खूप आकर्षक भागात ज्याला चेट्टिनाडच्या नावाने ओळखले जाते .
वसलेले आहे,मदुराई शहरापासून जवळजवळचे ८० किलोमीटरच्या अंतरावर वसलेले चेट्टिनाड अंदाजे ७५ गावांचा समूह आहे .
आहे,कराईकुडी ह्या गावांमध्ये प्रमुख आहे .
असलेले वसलेले आहे,शिवगंगई जिल्ह्यामध्ये असलेले कराईकुडी तिरुचिरापल्ली - रामेश्वरम राष्ट्रीय राजमार्गावर वसलेले आहे .
घेतले गेले आहे आढळतात,वस्तुतः कराईकुडी गावाचे नाव कराई नावाच्या रोपट्यापासून घेतले गेले आहे जी मुबलक प्रमाणात आढळतात .
आहे,चेट्टिनाड आपल्या भव्य वास्तूपूर्ण आणि कलात्मक भवनांसाठी प्रसिद्ध आहे .
समजण्यासाठी जाणण्यासाठी जाणणे आहे,चेट्टियाडला समजण्यासाठी चेट्टियार समुदायाबद्दल जाणण्यासाठी चेट्टियार समुदायाबद्दल जाणणे अतिशय आवश्यक आहे .
करून आहे,चेट्टियाड क्षेत्र वस्तुतः एक अमर्याद वारसा एकत्रित करून आहे .
आहे,आपल्या सांस्कृतिक वारसा - शिल्पशास्त्रामुळे - चेट्टियाड निश्चित रूपाने पर्यटकांच्या आकर्षणाचे केंद्र आहे .
केले होते,चेट्टियाडच्या धनिक वैभवशाली व्यापार्‍यांनी विशाल भवनांचे बांधकाम जवळजवळचे एकोणीसाव्या आणि वीसाव्या शतकात केले होते .
कोरलेली कोरलेल्या आहेत,"`` मनमोहक नक्षीने अलंकृत चित्रमय छत , संगमरवरावरील कोरलेली कला , लांब - रूंद आंगन , बर्मा टीकवर कोरलेल्या सुंदर वेलींनी सुसज्ज स्तंभ अप्रतिम आहेत . ``"
येणारे येऊ शकतात,"`` देशाच्या लांबच्या क्षेत्रात येणारे पर्यटक विमानाने चेन्नई , बेंगळूर , मुंबईवरून मदुराईला येऊ शकतात . ``"
आहे केले जाऊ शकते,मदुराई ते कराईकुडीपर्यंत रस्ता मार्गाचे अंतर ८० किलोमीटर आहे जे केवळ दोन तासात निश्चित केले जाऊ शकते .
पोहोचता येते,"`` रेल्वेमार्गाद्वारेसुद्धा मदुराई , चेन्नई , तिरुचिल्लापल्लीपासून कराईकुडीला पोहोचता येते . ``"
आहे,रस्ता मार्गाने तामिळनाडूच्या बहुतेक शहरांशीसुद्धा कराईकुडी थेट संपर्कात आहे .
राहण्याची आहे,कराईकुडीमध्ये द. बंगल्यामध्ये राहण्याची उत्तम व्यवस्था आहे .
राहण्याचा आहे,पूर्ण ७५ वर्ष जुन्या ह्या भव्य इमारतीमध्ये राहण्याचा आनंद काही वेगळाच आहे .
आहेत,"`` ह्याच्याशिवाय उपाहारगृह उद्धयम , उपाहारगृह शुभालक्ष्मी हेसुद्धा आहेत . ``"
राहण्यासाठी आहेत,कराईकुडीमध्ये राहण्यासाठी प्रत्येक स्तराचे उपाहारगृह उपलब्ध आहेत .
ओळखले जाते आहे,चेट्टियाड न केवळ आपल्या सुंदर विशाल इमारती आणि महालांसाठी ओळखले जाते तर आपल्या स्वादिष्ट पदार्थांसाठीसुद्धा प्रसिद्ध आहे .
,बिन्सरचे निरागस सौंदर्य -
आहे,"`` उत्तरांचलचा एक लहानसा , परंतु नैसर्गिक सौंदर्य आणि ऐतिहासिक महत्त्वांनी परिपूर्ण , खूप आकर्षक डोंगराळ प्रदेश आहे बिन्सर . ``"
असतो,ऑक्टोबरच्या महिन्यात बिन्सरमध्ये निसर्ग आपल्या पूर्ण भरात असतो .
मोहणारे आहे,प्रसिद्ध डोंगराळ प्रदेशांमध्ये मनाला मोहणारे असेच एक शांत स्थळ आहे निन्सर .
असलेल्या सांगितले जाते,अल्मोडा जिल्ह्यात असलेल्या बिन्सरचे ऐतिहासिक महत्त्वसुद्धा सांगितले जाते .
राहण्यासाठी आहे राहण्याची केली,बिन्सरमध्ये पर्यटकांच्या राहण्यासाठी कुमाऊं मंडळ विकास महामंडळाचे विश्राम गृहसुद्धा आहे परंतु आम्ही आमच्या राहण्याची व्यवस्था बिन्सरच्या प्राचीन व प्रसिद्ध वन विश्रामगृहामध्ये केली .
थांबलो,"`` दिल्लीपासून गजरौला , हल्द्वानी , भुवालीवरून आम्ही रस्त्यात काही वेळ प्रसिद्ध कैंची मंदिरामध्ये दर्शनासाठी थांबलो . ``"
असणारे मिळतात,चंद्रगिरी आणि चिंगितराई येथे पुरातात्विक महत्त्व असणारे अवशेष मिळतात .
आहेत,जगदलपुरपासून ३० किलोमीटर अंतरावर जगप्रसिद्ध कोटमसर नैसर्गिक गुहा आहेत .
असणार्‍या आहे,जगामध्ये सर्वात लांब असणार्‍या या गुहेची लांबी ४५०० मीटर आहे .
पाघळण्याने बनलेल्या साठून बनलेल्या आहेत,चुनखडकाच्या पाघळण्याने बनलेल्या या गुहा चुनखडक साठून बनलेल्या संरचनांमुळे प्रसिद्ध आहेत .
जमल्याने होतात,"`` चुनखडक जमल्याने स्टलेगटाइट , स्टलेगमाइट आणि ड्रपिस्टोन यासारख्या संरचना तयार होतात ."
लटकणारी जाणारे चिकटलेले म्हटले जातात,"`` छतावर लटकणारी झुंबरे म्हणजे स्टलेगटाइट , जमिनीपासून वर जाणारे स्तंभ म्हणजे स्टलेगमाइट आणि छत आणि जमिनीला चिकटलेले मोठमोठे स्तंभ ड्रपिस्टोन म्हटले जातात ."
केले होते,डॉ. शंकर तिवारी यांनी सर्वप्रथम या गुहेचे वर्णन केले होते .
आहेत,या गुहेत छोटछोटे पोखर आहेत .
आढळणार्‍या नाहीत,गुहेत आढळणार्‍या छोट्याछोट्‍या माशांना डोळे नाहीत .
राहिल्याने झाली आहे,शतकानुशतके अंधारात राहिल्याने यांच्या डोळ्यांची उपयुक्तता नष्ट झाली आहे .
येतात,आता मासे अंधच जन्माला येतात .
देते,ही घटना डार्विनच्या सिद्धांताला पुष्टी देते .
आहे,कोटमसरपासून १६ किलोमीटर अंतरावर कैलास गुहा आहे .
करतात,येथील मोठमोठी दालाने एखाद्या राजदरबाराचा आभास निर्माण करतात .
भासतात,चुनखडकाचे आकार शिवलिंगाप्रमाणे भासतात .
आहे,त्यामुळेच गुहेचे धार्मिक महत्त्व आहे .
लागतात,कैलास गुहेमध्ये महाशिवरात्रीच्या दिवशी भक्तांच्या रांगा लागतात .
आहे,कैलास गुहा ५० मीटर उंच आणि २५०० मीटर लांब आहे .
आहे,दंडक गुहा कोटमसरहून ८ किलोमीटर अंतरावर आहे .
आहेत देतात,"`` दंडकगुहेतही कोटमसर गुहेप्रमाणे स्टलेगटाइट , स्टलेगमाइट आणि ड्रपिस्टोन यासरख्या संरचना आहेत ज्या गुहेला भव्य स्वरूप देतात . ``"
असणार्‍या भरतात,कांगेर घाटाच्या जवळ असणार्‍या अरण्यक गुहेमध्ये जांधरा झापी आणि मकर कक्ष या अवशैल संरचना डोळ्यात भरतात .
येताना करण्यासाठी आहेत,रायपुरहून जगदलपुरला येताना बस्तर जिल्ह्याचे स्वागत करण्यासाठी कांकेर येथील विशाल पर्वत तत्पर आहेत .
आहे,कांकेरपासून २२ किलोमीटर पुढे आहे केशकालची मनोरम घाटी .
घेतलेली मोहून टाकते,हेअर पिनेप्रमाणे वळण घेतलेली ही घाटी पर्यटकांचे मन मोहून टाकते .
होते,केशकाल घाटीच्या शेवटी सुरू होते दंडकारण्य पठार .
दिसते,पंचवटीच्या विश्रामगृह आणि वॉचिंग टॉवरमधून केशकाल घाटीचे मनोहर दृश्य दिसते .
समजत नाही बघत आहोत,खरेतर असे समजत नाही की आपण मैदानी प्रदेशाचे दृश्य बघत आहोत .
पसरलेल्या आहेत,दूरवर पर्वतांच्या रांगा पसरलेल्या आहेत .
लपेटलेली भिडलेले करतात,"`` हिरव्या चादरीत लपेटलेली वसुंधरा , पर्वतांना भिडलेले ढगांचे समूह आपल्याला जणू हिमालय पर्वताचा भास निर्माण करतात . ``"
होते,बस्तरची वास्तविक सीमा येथेच सुरू होते .
असणार्‍या पोहोचण्यासाठी जावे लागते,बस्तर येथील या ठिकाणापासून जगदलपुरहून १०५ किलोमीटर दूर असणार्‍या बारसूरला पोहोचण्यासाठी गीदमहून जावे लागते .
आहे,बारसूर गीदमहून २२ किलोमीटर अंतरावर आहे .
आहे,येथे गणेशाची विशाल मूर्ती आहे .
होती,बारसूर नाग राजांची आणि काकतीय शासकांची राजधानी होती .
आहे,बारसूर अकराव्या आणि बाराव्या शतकातील मंदिरांसाठी प्रसिद्ध आहे .
आहे,बारसूर येथील मंदिरांपैकी मामाभाचा मंदिर शिवमंदिर आहे .
आहे,मामाभाचा मंदिर दोन गर्भगृहांनी युक्त आहे .
जुळलेले आहेत,मामाभाचा मंदिराचे मंडप एकमेकांना जुळलेले आहेत .
असलेल्या कोरल्या आहेत,बारसूरच्या भग्न मंदिरात मैथुनात गुंग असलेल्या प्रतिमा कोरल्या आहेत .
ओळखले जात होते,इतिहासकार आणि विख्यात शिक्षणतज्ञ डॉ. के.के.झा यांच्यामते हे नगरके प्राचीन काळी वेवश्वतपुर म्हणून ओळखले जात होते .
करविली ओळखले जाते,चंद्रादित्य मंदिराची निर्मिती नागराजा चंद्रदित्याने करविली होती म्हणून त्यांच्या नावाने हे मंदिर ओळखले जाते .
असलेले बनले आहे,बत्तीस स्थंभांवर उभे असलेले बत्तीसा मंदिर बलुआ दगडापासून बनले आहे .
केली,बत्तीसा मंदिराची निर्मिती गुंडमहादेवीने सोमेश्वर देवाच्या शासन काळात केली .
आहेत,बत्तीसा मंदिरात शिव आणि नंदीच्या सुंदर मूर्ती आहेत [[.
मापून बनवले आहे,एक हजार वर्ष जुने हे बत्तीसा मंदिर खरेच वैज्ञानिकरीत्या दगडांना मापून बनवले आहे .
आहे,हे मंदिर पुरातात्त्विक विभागाद्वारा संरक्षित स्मारक आहे .
बनवलेल्या करतात,गणपतीच्या दोन भव्य बलुआ दगडात बनवलेल्या मूर्ती आश्चर्यचकित करतात .
आहे,मामाभाचा मंदिर शिल्पकलेच्या दृष्टीने उत्कृष्ट आणि प्रेक्षणीय आहे .
बनवून घेतले,बस्तर जिल्ह्याच्या विकास खंड बस्तर येथे जगदलपुरहून सुमारे ८० किलोमीटर दूर छिंदक नागवंशी राजा धारावर्षाची राणी गुंडमहादेवीने नारायणपाल येथील विष्णुमंदिर इस. ११११मध्ये बनवून घेतले .
होता,गुंडमहादेवीचा मुलगा सोमेश्वर एक पराक्रमी राजा होता .
केल्या जातात,प्रत्येक वर्षी राष्ट्रीय स्तरावर गोल्फ स्पर्धा आयोजित केल्या जातात .
आहे,"`` कर्णप्रयाग मार्गावर रानीखेतपासून ३७ किलोमीटर दूर , द्वारहाट पुरातत्त्वशास्त्रीय आणि ऐतिहासिक महत्त्वाची जागा आहे . ``"
राहिले आहे,द्वारहाट कत्यूरी राज्यकर्त्यांचे केंद्र राहिले आहे .
आहेत,द्वारहाटमध्ये तेव्हाचे स्थापत्य आणि मूर्तीकलेचे अप्रतिम नमुने आहेत .
आहे,द्वारहाटची कुमाऊं होळीसुद्धा खूप प्रसिद्ध आहे .
आहे,औलीचे सर्वात जवळचे विमानतळ जौलीग्रांट आहे .
येऊन घेतात,मजखलीला येऊन पर्यटक हिरव्यागार शेतांचा आणि हिमशिखरांच्या मोहक दृश्यांचा आनंद घेतात .
रहावे,औलीमध्ये कुठे रहावे :
घेरलेले आहे,बागबगीचे आणि औषधीय वनस्पतींच्या घनदाट जंगलांनी घेरलेले शीतलाखेत क्षेत्र रानीखेतपासून ३५ किलोमीटर लांब आहे .
असलेल्या झाकलेल्या पाहू शकता,द्वारहाटपासून जवळजवळ १४ किलोमीटरच्या अंतरावर असलेल्या दूनागिरीपासून तुम्ही हिमालयाच्या बर्फाने झाकलेल्या शिखरांचे मनोहारी दृश्य पाहू शकता .
आहे,`` भारतामध्ये प्रसिद्ध धार्मिक स्थळांमध्ये सर्व प्रथम स्थळ आहे `` आनंदपूर साहिबचा गुरुद्वारा `` . ``
आहे,शिख धर्माच्या लोकांमध्ये आनंदपूर साहिबचा गुरुद्वारा जागृत आहे .
मानतात टेकणार्‍या होतात,असे मानतात की आनंदपूर साहिब गुरुद्वारामध्ये माथा टेकणार्‍या श्रद्धाळूंची इच्छा पूर्ण होतात .
वसलेले आहे,आनंदपूर साहिब गुरुद्वारा पंजाबच्या उत्तर - दक्षिण क्षेत्रामध्ये चंडीगडपासून ८० किलोमीटरच्या अंतरावर वसलेले आहे .
बनवला होता,सन १६६४मध्ये श्री गुरु तेग बहादुरने माक्होवालच्या प्राचीन क्षेत्रामध्ये आनंदपूर साहिब गुरुद्वारा बनवला होता .
केली,गुरु गोविंद सिंगने २५ वर्ष आनंदपूरमध्ये व्यतीत केली .
बनवले गेले,सन १९३६ - १९४४मध्ये तख्त केसरगड साहिब बनवले गेले .
मानणे आहे मिळाली आहेत,स्थानिक लोकांचे मानणे आहे की तख्त साहिबमध्ये प्राचीन शस्त्र मिळाली आहेत .
बांधले आहे आहे,तख्त साहिबच्या वास्तुशिल्पात एक मोठे भवन बांधले आहे तसेच इमारतीच्या समोर एक सुंदर वाटिका आहे .
करण्यासाठी येतात,गुरुद्वाराचे दर्शन करण्यासाठी भटिंडापासून बर्मिंघमचे रहिवासी ह्या ठिकाणांवर येतात .
केला जातो,एप्रिल महिन्यात बैसाखीचा सण डामडौल तसेच आनंदात साजरा केला जातो .
केला होता,होला मोहल्ला हा सण दहावे गुरु गोविंद सिंगजींनी साजरा केला होता .
होतात,होला मोहल्ला ह्या सणाला हजारो श्रद्धाळू येथे एकत्र होतात .
होते,रंगीबेरंगी गुलालाच्या खेळामध्ये मन भावविभोर होते .
केलेल्या झाली,सन १९९९मध्ये साजर्‍या केलेल्या बैसाखीला पंथाची ३०० वर्षे पूर्ण झाली .
होते,पंजाबच्या प्रसिद्ध नृत्य - संगीताने सणांची सुरूवात होते .
आहेत,इतर प्रसिद्ध ऐतिहासिक स्थळ आहेत -
,"`` सेंट्रल किल्ला श्री आनंदगड साहिब , लोहगड किल्ला , होलगड किल्ला , फतेहड किल्ला तसेच तारागड किल्ला ``"
आहे पोहचते,रेल्वे - दिल्ली - उना हिमाचल एक्सप्रेस रेल्वे आहे जी की दिल्लीपासून सरळ आनंदपूरला पोहचते .
पोहचता येते,हावडा - कालका रेल्वे तसेच शताब्दी एक्सप्रेसने चंडीगडला पोहचता येते .
जातात,"`` अनेक बस दिल्ली , चंडीगडपासून आनंदपूर साहिबपर्यंत जातात . ``"
जाते जाते,जी बस हिमाचल प्रदेशाच्या उना क्षेत्रापर्यंत जाते ती बस आनंदपूरवरून जाते .
घालवावी,सुट्टी घालवावी गोव्यामध्ये -
,गोव्याचे आकर्षक समुद्रकिनारे -
पाहिजे,आम्हा सर्वांना सुट्ट्यांचे कारण पाहिजे .
झाला घेतला जाऊ शकतो,सुट्ट्यांचा जर योग्य उपयोग झाला तर त्याचा संपूर्णपणे आनंद घेतला जाऊ शकतो .
आहे घेऊ शकता,"`` गोवा एक असे स्थान आहे , जेथे तुम्ही जीवनाचा भरपूर आनंद घेऊ शकता . ``"
करील म्हणाल आहे,गोव्याचे आकर्षक समुद्रकिनारे व फ्रेंक लाइफ स्टाइल तुमच्यामध्ये एक नवीन ऊर्जेचा संचार करील आणि तुम्ही म्हणाल की काय जीवन खरोखरच इतके सुंदर आहे .
आहे आहेत,गोवा भारताचे एक असे राज्य आहे जेथे असंख्य ` समुद्रकिनारे ` आहेत .
करते,गोव्याची स्वच्छंद व उन्मुक्त जीवन शैली पर्यटकांना गोव्याकडे आकर्षित करते .
आहे पाहण्यासाठी लागेल,गोव्यात इतके अधिक समुद्रकिनारे आहे की पर्यटकांना गोव्याच्या सर्व समुद्रकिनार्‍यांना पाहण्यासाठी एक महिन्यापेक्षा अधिक वेळ लागेल .
आहे,वॉटर स्पोर्टससाठीसुद्धा गोवा खूप प्रसिद्ध आहे .
घेऊ शकता,"`` गोव्याच्या ह्या समुद्रकिनार्‍यांवर तुम्ही समुद्राच्या लहरींवर वॉटर सर्फिंग , पॅरासेलिंग , वॉटर स्किइंग , स्कूबा डाइविंग , वॉटर स्कूटर इत्यादींचा आनंद घेऊ शकता . ``"
येण्यासाठी करतो,विदेशी प्रवाशांचे आधिक्य व आकर्षक समुद्रकिनार्‍याचा मस्त देखावा भारतीय पर्यटकांनासुद्धा सहसा गोव्याला येण्यासाठी आमंत्रित करतो .
आहे,नवविवाहितांना मधुचंद्रासाठीसुद्धा गोवा एक चांगले ठिकाण आहे .
आहेत,"गोव्याचे काही प्रसिद्ध ' समुद्रकिनारे ' दोला पाउला , कैलेंगुट , अंजुना , आरामबोल , कोलवा , मीरामार , वागाटोर , अगोंडा इत्यादी आहेत ."
करून देते ठेवून गेले,हे स्थान ब्रह्मदेवाची आठवण करून देते जे येथे यांची आधारशिला ठेवून गेले .
आहे आहे करू शकतात,"केलांग लाहूल स्पितिचे सर्वात मोठे व्यापार केंद्र आहे आणि मुख्य बाजार आहे जेथे पर्यटक उबदार कपडे , बौद्ध मूर्ती आणि सजावटीच्या वस्तू खरेदी करू शकतात ."
आहे,केलांग लाहूल स्पितितील सर्वात वेगळे आणि रहस्यमय स्थान आहे जेथे ना लोकवस्ती ना कोणते दुकान .
आहे दिसते,फक्त सरोवर आहे जे ३ किलोमीटरच्या क्षेत्रात शांत आणि स्थिर दिसते .
राहणे जाण्याप्रमाणे आहे,चांदण्या रात्री केलांगमध्ये राहणे एका नव्या जगात जाण्याप्रमाणे आहे .
टाकून राहिला आहे,लेखक स्वतः केलांगमध्ये आपला तंबू टाकून राहिला आहे .
होतात वाटते करत आहेत,पूर्ण चंद्राखाली जेंव्हा हलक्या हवेने सरोवरात तरंग निर्माण होतात तेंव्हा असे वाटते की चांदण्या नर्तकीच्या रूपात हळूहळू नृत्य करत आहेत .
पोहोचता,मुख्य मार्गाहून ११ किलोमीटर वाहनाने आणि तीन किलोमीटर पायी चंद्रतालला पोहोचता .
पोहोचतात,जूनपासून ऑक्टोबरपर्यंत मनालीहून समूहाने लोक येथे पोहोचतात .
सांभाळतात,सहल आणि प्रवास कंपनी अथवा ऍडव्हेंचर एजन्सीज हे काम सांभाळतात .
परतून चढायला करतात,चंद्रतालहून परतून पर्यटक बातल नामक थांब्यावरून कुंजुमची अरुंद वाट चढायला सुरुवात करतात .
आहे,कुंजुमची अरुंद वाट ही खूपच धोकादायक आहे .
झाली कोसळू शकते,जरा जरी चूक झाली तर वाहन शेकडो फूट खाली कोसळू शकते .
होतात,सावधगिरीमुळे कुंजुमच्या अरुंद वाटेत दुर्घटना खूप कमी होतात .
वसलेले असलेला आहे वाहत असते,काजा स्पितिच्या किनार्‍यावर वसलेले अत्यंत कठीण जीवन असलेला भाग आहे जेथे कोरडी आणि थंड हवा सतत वाहत असते .
सरकणारी घेऊन करते,पण रंगीबेरंगी पर्वतशिखरे आणि त्यावरून खाली सरकणारी वाळू नवनवीन रूपे घेऊन पर्यटकांना मोहित करते .
सरकते जमलेले असतात,वाळू पर्वतांच्या त्या शिखरांवरून सरकते जेथे वर्षभर बर्फाचे थर जमलेले असतात .
मानतात,काजाला सरकारी कर्मचारी स्वतःसाठी काळे पाणी मानतात .
पडू लागली आहेत,काजामध्ये आता वृक्षांच्या रांगा आणि सफरचंदाची झाडे दृष्टीस पडू लागली आहेत .
म्हणविल्या जाणार्‍या आहे पोहोचली आहे,"काजाच्या जवळ जगातील सर्वात उंच म्हणविल्या जाणार्‍या वस्त्यांमध्ये ’ किब्बर ’ , ’ की ’ आणि ’ गेते ’ अशासारखे प्रदेश आहे जेथे बस आणि वीज पोहोचली आहे ."
,काजा येथील बौद्ध विहार आणि अद्भुत जनजीवन पर्यटकांना मुग्ध करतात .
,काजा येथे काही अतिथिगृहे आहेत .
जाते,ताबोला ’ हिमालयाची अजंता ’ असेही म्हटले जाते .
,ताबो येथे त्या साधक - साधिकांच्या मूर्ती उपस्थित आहेत .
रहात असत,ज्या १ हजार वर्षांपूर्वी विवस्त्र होऊन ध्यानमुद्रेत बसून रहात असत .
आहेत,मातीच्या या मूर्तींवर आता वस्त्रे टाकली आहेत .
,"येथील बौद्ध विहार , ध्यान कक्ष , संग्रहालय आणि चित्रकारी दर्शनीय आहेत ."
,गोंपा म्हणजे बौद्ध विहारात यात्रेकरूंना राहण्यासाठी चांगल्या व्यवस्था आहेत .
,गोंपा येथे छोटासा बाजार आहे .
,गोंपा प्रदेशात फिरण्यासाठी मनाली येथील कार्यालयात ( फोन ०१९०२-२५२१७५ ) चौकशी करावी .
होती,अनेक इतिहासकार आणि जम्मूचे लोक असे मानतात की गोंपा शहराची स्थापना चौदाव्या शतकात जंबूलोचन राजाने केली होती .
जाणारे आहे,काश्मीरचे प्रवेशद्वार मानले जाणारे जम्मू शहर तवी नदीच्या किनार्‍यावर वसलेले आहे .
,समुद्रसपाटीपासून ३०५ मीटर उंचीवर असणार्‍या जम्मू शहराचे क्षेत्रफळ २०.३६ चौरस किलोमीटर आहे .
,आठराव्या शतकाच्या मध्यापासून जम्मूमध्ये डोगरा राजांचे राज्य होते .
असलेल्या ओळखले जाते,म्हणूनच येथे असलेल्या अनेक मंदिरांमुळे याला ’ मंदिरांचे शहर ’ म्हणून ओळखले जाते .
फिरण्याचा आहे असतो,जम्मूमध्ये फिरण्याचा सर्वात चांगला काळ एप्रिल ते ऑक्टोबरपर्यंत आहे तेव्हा संपूर्ण घाटी हिरवळीने युक्त असतो .
होऊ लागते,ऑक्टोबरनंतर जम्मूचे हवामान थंड होऊ लागते .
केली आहे,जम्मूकाश्मीरमधील आतंकवादी घटनांनी आणि धार्मिक घडामोडींनी या प्रदेशाची स्थिती वाईट केली आहे .
आहे,बाहु किल्ला जम्मू बसस्थानकापासून ५ किलोमीटर अंतरावर तवी नदीच्या डावीकडे एका पर्वतावर आहे .
मानला जातो,बाहु किल्ल्याला शहरातील सर्वात जुना किल्ला मानला जातो .
बांधला होता,बाहु किल्ला राजा बाहुलोचनाने ( जंबूलोचन राजाचा भाऊ ) ३ हजार वर्षे आधी बांधला होता .
आहे,जम्मूहून सुमारे ४५ किलोमीटर अंतरावर आहे मानसर सरोवर .
असलेल्या घेरलेले आहे,सुंदर मानसर सरोवर जवळपास असलेल्या जंगलांनी घेरलेले आहे .
आहे,सुंदर मानसर सरोवर पर्यटनाच्या दृष्टीने एक आदर्श स्थान आहे .
करीत असताना असलेल्या दिसतात,सरोवरात नौकाविहार करीत असताना किनार्‍यावर असलेल्या जुन्या महालाचे भग्नावशेष दिसतात .
आहे,सुरिनसर सरोवर जम्मूहून ४२ किलोमीटर अंतरावर आहे .
आहे मोहून घेते,सुरिनसर सरोवराची लांबी रुंदी मानसर सरोवरापेक्षा कमी आहे पण याचे सौंदर्य पर्यटकांचे मन मोहून घेते .
आहे,जम्मूहून सुमारे ६५ किलोमीटर अंतरावर जम्मूकाश्मीर राज्याच्या वैभवी प्रदेशात शिवखोडीची गुहा निसर्गाचा एक चमत्कार आहे .
आहे,गुहा अंदाजे १५० किलोमीटर लांब आहे .
आहे आहे,शिवखोडीच्या गुहेचे वैशिष्ट्य असे आहे की हिचा उजवा भाग खूपच अरुंद आहे .
कोसळते,जोन्हा धबधब्यात राहू नदीचे पाणी १४ फूट उंचीवरून कोसळते .
आहे,जोन्हा धबधबा रांचीहून ४९ किलोमीटर दूर आहे .
जाण्यासाठी बांधलेल्या आहेत,धबधब्याच्या जवळ जाण्यासाठी ४८९ पायर्‍या बांधलेल्या आहेत .
चढताना उतरताना बाळगली पाहिजे,पायर्‍या चढताना उतरताना सावधगिरी बाळगली पाहिजे .
असणार्‍या जाताना पोहोचता येते,"रांची पुरुलिया मार्गावर असणार्‍या या धबधब्याला जाताना कार , बस , ट्रॅक्टर इत्यादीने पोहोचता येते ."
आहे,रांचीहून सुमारे १४४ किलोमीटर अंतरावर रांची पुरुलिया मार्गावर आहे सीता धबधबा .
कोसळणारे करून घेते,सीता धबधब्याचे २८० फुटावरून कोसळणारे पाणी पर्यटकांना जबरदस्तीने आपल्याकडे आकर्षित करून घेते .
असणार्‍या खळाळणारे पडते,रांचीहून ७० किलोमीटर अंतरावर रांची चाईबासा मार्गावर असणार्‍या हिरनी धबधब्याचे खळाळणारे पाणी १२० फूट उंचीवरून खाली पडते .
कोसळणारे आहे,पंचघाघ हे ५ धबधबे एकत्र कोसळणारे ठिकाण आहे .
भरलेले कोसळणे करते,वाळूने भरलेले किनारे आणि हिरव्यागारजंगलांच्यामध्ये ५ धबधब्यांचे एकत्र कोसळणे मनोहर देखावा प्रस्तुत करते .
जाता येते,"रांचीहून ४० आणि खूंटीहून ५ किलोमीटर अंतरावर पंचघाघपर्यंत कार , बस , दुचाकी वाहनाने जाता येते ."
आहे,रांचीहून ६ किलोमीटर लांब मोरहाबादी पर्वत टागोर पर्वत या नावाने प्रसिद्ध आहे .
होते,मोरहाबादी पर्वतावर रविंद्रनाथ टागोरांचे मोठे भाऊ ज्योतिरेंद्रनाथ टागोरांचे घर होते .
राहिले,ज्योतिरेंद्रनाथ टागोर आपल्या जीवनाच्या शेवटच्या कालात १९२५पर्यंत मोरहाबादी पर्वतावर राहिले .
येत असत,महाकवी रविंद्रनाथ नेहमी मोरहाबादी पर्वतावर येत असत .
आहेत,रॉक गार्डन आणि कांके धरण रांचीतील प्रसिद्ध बगीचे आहेत .
असणार्‍या घेता येतो,रांचीतील कांके मार्गावर असणार्‍या रॉक गार्डनमध्ये नैसर्गिक सौंदर्याचा तासन् तास आनंद घेता येतो .
बनविले गेले आहे,कांके धरणाच्या मागील बाजूस कलात्मक रॉक गार्डन बनविले गेले आहे .
असलेली करतात,रॉक गार्डन येथे असलेली कारंजी आणि मूर्तीशिल्पे लोकांना आपल्याकडे आकर्षित करतात .
आहे आहे,"रॉक गार्डनला लागूनच गोंदा पहाडीच्या जवळ धरण आहे , जे प्रसिद्ध सहलीचे ठिकाण आहे ."
आहे,चौबटिया एक बगीचा आहे .
कळते आहेत,"जसे नावातूनच कळते की , चौबाटियामध्ये फळांचे चार बगीचे आहेत ."
आहे,खासकरून चौबाटिया स्वादिष्ट सफरचंदांसाठी प्रसिद्ध आहे .
पाहण्यास आहे,चौबाटियामध्ये उत्तराखंड सरकारचे उद्यान आणि फल अनुसंधान केंद्रसुद्धा पाहण्यास योग्य आहे .
आहे,चौबाटियाच्या जवळच एक धबधबा आहे .
आहे,फेरफटका आणि सहलीसाठी चौबाटिया एक चांगली जागा आहे .
असणारे ओळखले जाते,रानीखेतहून ८ किलोमीटर अंतरावर असणारे ताडीखेत गांधी आश्रमासाठी ओळखले जाते .
केला होता,ताडिखेत येथे गांधीजींनी काही काळ व्यतीत केला होता .
आहे,खडी बाजार राणीखेतचा मुख्य बाजार आहे .
आहेत,खडी बाजाराच्या दोन्ही बाजूला दुकाने आहेत .
करू शकता,खडी बाजारामधून तुम्ही लाकडाच्या कलात्मक वस्तू खरेदी करू शकता .
आहे आहे,"कौसानीच्या जवळचे रेल्वेस्थानक काठगोदाम आहे , जे कौसानीहून १४० किलोमीटर आहे ."
फिरायला जायचा आखू शकता,जुलै ऑगस्ट व्यतिरिक्त तुम्ही केव्हाही कौसानीला फिरायला जायचा कार्यक्रम आखू शकता .
असतील येऊ शकते,पावसाळ्यात भूस्खलन किंवा अन्य कारणांनी रस्त्यात अडथळे असतील तर तुम्हाला अडचण येऊ शकते .
असतो करणे आहे,"एप्रिलपासून जूनपर्यंत पर्यटकांचा हंगाम शिखरावर असतो , त्यामुळे हॉटेलचे आगाऊ आरक्षण करणे आवश्यक आहे ."
असते,ऑक्टोबर - नोव्हेंबरमध्ये हवामान चांगले असते .
फिरण्याचा आहे,कौसानीत फिरण्याचा सर्वाधिक उपयुक्त काळ ऑक्टोबर नोव्हेंबर नोव्हेंबर हा आहे .
चमकणारी दिसतात,ऑक्टोबर नोव्हेंबरमध्ये चांदीप्रमाणे चमकणारी हिमालयाची गगनचुंबी शिखरे स्पष्टपणे दिसतात .
होतो,जानेवारी - फेब्रुवारीमध्ये हिमपात खूपच कमी काळ होतो .
आहेत,कौसानी येथे स्थानिक वाहतुकीच्या सुविधा आहेत .
जाण्यासाठी आहे,कुमाऊं मोटर ओनर्स यूनियन लिमिटेडची बससेवा आजूबाजूच्या सर्व प्रमुख स्थानांना जाण्यासाठी उपलब्ध आहे .
देण्याचा ठरवू शकता,याशिवाय टॅक्सीनेसुद्धा तुम्ही जवळील दर्शनीय स्थळांना भेट देण्याचा कार्यक्रम ठरवू शकता .
होऊन केले होते लिहिले,कौसानीच्या नैसर्गिक सौंदर्यामुळे आणि शांत मनोरम वातावरणामुळे प्रभावित होऊन महात्मा गांधींनी १२ दिवस कौसानीत व्यतीत केले होते आणि ’ अनासक्ती योग ’ नावाचे पुस्तक लिहिले .
राहिले होते ओळखले जाते,गांधी ज्या भवनात राहिले होते ते आज ’ अनासक्ती आश्रम ` या नावाने ओळखले जाते .
पसरलेली झाकलेली पडणारी देतात,"३०० किलोमीटर अर्धवर्तुलाकार परिसरात पसरलेली बर्फाने झाकलेली चौखंबा , त्रिशूल , नंदादेवी , पंचाचूली , नंदकोट इत्यादी शिखरांवर पडणारी उगवत्या सूर्याची किरणे शिखरांना मनमोहक रूप देतात ."
असणारे ओळखले जाते,कोसी आणि गोमती नदीच्या मध्यावर पिगनाथ शिखरावर असणारे कौसानी आधी वलना नावाने ओळखले जाते .
वसले होते दिसून येतात,"प्राचीन काळी कौसानीच्या उत्तर शिखरावर कार्तिकेयपुर राज्य वसले होते , ज्याचे अवशेष आजही दिसून येतात ."
मिळते,शहरी कोलाहल आणि गर्दीपासून कौसानीच्या शांत नैसर्गिक वातावरणात पर्यटकांना शांतता मिळते .
आहेत,कौसानी येथे आधुनिक सुविधांनी युक्त अनेक हॉटेल्स आहेत .
आहे,कौसानी बसस्थानकापासून काही अंतरावर हिंदीचे प्रमुख कवी सुमित्रानंद पंत यांच्या स्मृत्यर्थ स्थापित संग्रहालय साहित्य प्रेमी पर्यटकांच्या आकर्षणाचा विषय आहे .
असलेल्या मारण्याची आहे,तलावात असलेल्या आयलंडमध्ये मोटारबोटीसह पॅडलबोटीने फेरी मारण्याची सोय उपलब्ध आहे .
असलेली करते,आयलंडमध्ये असलेली पवनचक्कीसुद्धा आकर्षित करते .
आहे,बस्तरच्या राजमहालात मुख्य दरवाज्यावर बस्तरची आराध्य देवता माता दंतेश्वरीचे मंदिर आहे .
चालविले जाणारे बघितले जाऊ शकतात,मंदिराबरोबरच दसर्‍याला चालविले जाणारे विशाल रथसुद्धा याच्या द्वारावर बघितले जाऊ शकतात .
आहे,दंतेश्वरी मंदिरासमोरच बस्तरच्या काकतीय वंशाचे अंतिम महाराज प्रवीरचंद्र भंजदेव यांची प्रतिमा बस्तरवासींच्या श्रद्धेचे प्रतीक आहे .
आहे,धरमपुरा रस्त्यावर भगवान बालाजीचे भव्य मंदिर आहे .
असणार्‍या नव्हे येतात,धरमपुरा रस्त्यावर असणार्‍या बालाजी मंदिरात प्रदेशातील नव्हे तर देशाच्या अन्य भागातूनही भक्तजन दर्शनासाठी येतात .
आहे,केरळ प्रदेश पर्यटकांमध्ये अतिशय लोकप्रिय आहे .
ओळखले जाते,म्हणूनच केरळला ’ god`s own country ` अर्थात ’ ईश्वराचे स्वतःचे घर ’ नावाने ओळखले जाते .
आहेत,केरळमध्ये अनेक प्रकारची दर्शनीय स्थळे आहेत .
आहेत,"`` केरळमध्ये प्रमुख दर्शनीय स्थळांपैकी प्रमुख आहेत - पर्वतीय तराई , समुद्र किनार्‍याजवळील प्रदेश , अरण्य क्षेत्र , तीर्थस्थळे . ``"
फिरण्यासाठी येतात,या ठिकाणी देशाविदेशातून असंख्य पर्यटक फिरण्यासाठी येतात .
आहेत,"`` मून्नार , नेल्लियांपति , पोन्मुटि इत्यादी पर्वतीय प्रदेश , कोवलम , वर्कला , चेरायि इत्यादी समुद्रकिनारे , पेरियार , इरविकुळम इत्यादी वन्य पशु केन्द्र , कोल्लम , अलप्पुष़ा , कोट्टयम , एर्नाकुलम इत्यादी सरोवर प्रधान क्षेत्रे ( backwaters region ) इत्यादी पर्यटकांसाठी विशेष आकर्षणाची केंद्रे आहेत"
आहे,भारतीय चिकित्सा पद्धती - आयुर्वेदाचेही पर्यटनाच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान आहे .
बजावली आहे,राज्याच्या आर्थिक व्यवस्थेतही पर्यटनाने निर्णयात्मक भूमिका बजावली आहे .
आहेत,भारताच्या केंद्रशासित प्रदेशात दमण आणि दीवही आहेत .
बनविले आहे,अरबी समुद्राच्या अमर्याद - अगाध जलराशिने यांना व्यापार आणि पर्यटनाचे प्रमुख केंद्र बनविले आहे .
आहेत,"`` दमण आणि दीव येथे छोटेछोटे द्वीप आहेत ,"
केले आहे,"`` नैसर्गिक सौंदर्य , विविध संस्कृतींचा मिलाप आणि समुद्रकिनार्‍यांनी दमण आणि दीवला अप्रतिम सौंदर्याने समृद्ध केले आहे ."
होण्याची मिळाली आहे,गुजरात आणि महराष्ट्र राज्याच्या सामीप्याने येथील पर्यटनाला विकसित होण्याची पूर्ण संधी मिळाली आहे .
होते,दमण आणि दीववर दीर्घकाळापर्यंत पोर्तुगीजांचे शासन होते .
झाल्यावर केले गेले,त्यानंतर पोर्तुगीजांकडून स्वतंत्र झाल्यावर दमण आणि दीव गोव्यामध्ये समाविष्ट केले गेले .
देण्यात आला,दमण आणि दीवला १९८७ साली एका वेगळ्या केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा देण्यात आला .
असणार्‍या आहे,भारताचे प्रमुख व्यावसायिक केंद्र असणार्‍या मुंबईपासून दमणचे अंतर अंदाजे १९३ किमी. आहे .
जोडलेले आहे,दमण पूर्वेला गुजरात राज्याला आणि पश्चिमेला अरबी समुद्राला जोडलेले आहे .
आहे,दमणच्या उत्तरेला ’ कोलाक ’ आणि दक्षिणेला ’ कलाई ’ नदी आहे .
आहे,दमणचा शेजारचा जिल्हा गुजरातमधील वलसाड जिल्हा आहे .
आहे जोडलेला आहे,दीव भारतातील असा एक द्वीप आहे जो दोन पुलांनी जोडलेला आहे .
जोडलेले आहे,दीव गुजरातमधील जुनागढ जिल्ह्याशी जोडलेले आहे .
विभागले आहे,दमण मोठे दमण आणि नानी दमण या दोन विभागात विभागले आहे .
विभागणारी आहे,दमणच्या दोन्ही विभागांना विभागणारी दमणगंगा नदी आहे .
आहेत आहे आहे,"`` मोठे दमण येथे अनेक जुनी चर्चेस आहेत , ज्यापैकी आहे ’ कॅथेड्रल बोल जेसू ’ प्रमुख चर्च आहे ."
काढलेली खेचून आणते,दमणच्या चर्चच्या भिंतींवर येशू ख्रिस्ताच्या जीवनासंबंधी काढलेली सुंदर चित्रे आणि लाकडाची अप्रतिम नक्षी पर्यटकांना येथे खेचून आणते .
आहे,नानी दमण येथील मुख्य आकर्षण आहे संत जॅरोम यांचा किल्ला .
बांधला गेला होता,दमण येथील जैरोम किल्ला मुगलांच्या आक्रमणांपासून संरक्षणासाठी बांधला गेला होता .
होतो,"`` याशिवाय दमणमधील अन्य पर्यटन आकर्षणामध्ये बोम जीजस चर्च , अवर लेडी ऑफ सी चर्च , अवर लेडी ऑफ रेमीडियोज चर्च , परगोला गार्डन , अम्यूजमेंट पार्क , दमणगंगा पर्यटन इमारत , काचीगाम , सत्य सागर उद्यान , मिरासोल उद्यान , मिरासोल वॉटरपार्क इत्यादींचा समावेश होतो ."
करत केली आहे,दमणच्या जमिनीला स्पर्श करत अरबी समुद्राने दमणला अवर्णनीय नैसर्गिक सौंदर्य आणि हिरवळ प्रदान केली आहे .
आहेत,दमणमध्ये दोन बीच देविका आणि जैमपोरे आहेत .
आहे,देविका बीच दमाणपासून उत्तरेला पाच किमी. अंतरावर आहे .
लुभवतो आहेत,देविका बीच मुलांना खूप लुभवतो कारण येथे मुलांसाठी उद्यान आणि अन्य सोयी आहेत .
असलेला आहे,नानी दमणमध्ये असलेला जैमपोरे बीच दमणचा पिकनिक स्पॉटही आहे .
करते,जैमेपोरे बीचमधील शांत वातावरण प्रेमी लोकांना आकर्षित करते .
येतात,जैमपोरे बीचच्या शांत वातावरणामुळे अधिक प्रेमीयुगुले येथे स्वच्छंदतेच्या शोधात येतात .
पोहोण्यासाठी आहे,पोहोण्यासाठी जैमपोरे बीच खूप चांगले स्थान आहे .
आहे,काय आहे दीवमध्ये ?
आहेत,"`` सेंट पॉल चर्च , दीव किल्ला , पनीकोटा किल्ला , घोघला बीच , मुलांसाठी उद्यान , समर हाऊसही दीवमधील मुख्य आकर्षणे आहेत ."
आहे,नगोआ बीच दीवमधील अत्यंत सुंदर बीच आहे .
गेल्यावर पोहचू शकता,दीवपासून २० मि. वाहनाने गेल्यावर तुम्ही सहजपणे नगोआ बीचला पोहचू शकता .
असल्याने पसरलेले बनत चालली आहे,चपलीच्या आकारासारखे असल्याने २ किमी.पर्यंत पसरलेले नगोआ द्वीप आता पर्यटकांची प्रथम पसंती बनत चालली आहे .
भरलेले आहे,चक्रतीर्थ बीच हिरवळीने भरलेले आहे .
वसलेले आहे,जम्मू कटरापासून ४८ कि.मी.वर वसलेले जम्मू येथील जवळचे रेल्वे आणि वायुयान केंद्र आहे .
उडतात,जम्मूसाठी दिल्ली आणि श्रीनगरवरून दररोज विमाने उडतात .
येतात,आठवड्यात काही दिवस इंडियन एयर लाइंसटी ही उड्डाणे चंडीगड आणि अमृतसरवरूनसुद्धा येतात .
जोडलेले आहे,"`` जम्मू रेल्वे मार्गाद्वारे सरळ कोलकत्ता , दिल्ली आणि कन्याकुमारीशी जोडलेले आहे . ``"
जोडलेला आहे,ह्याच्याशिवाय देशाच्या इतर प्रमुख नगरांशीसुद्धा हा रेल्वे मार्ग जोडलेला आहे .
येऊन होतात,अनेक अंतरराज्यीय बससेवा जम्मूमध्ये येऊन समाप्त होतात .
वाजल्यापासून वाजेपर्यंत जातात,जम्मूच्या बस अड्ड्यावरून सकाळी ५.३० वाजल्यापासून संध्याकाळी ८.३० वाजेपर्यंत दर १० मिनटांनी कटरासाठी बस जातात .
पाहणार्‍या केली जाते,जास्त गर्दीच्या दिवशी वाट पाहणार्‍या प्रवाशांच्या सुविधेसाठी अतिरिक्त बसेसची व्यवस्थासुद्धा केली जाते .
जाण्यासाठी असतात,जम्मूपासून कटरा जाण्यासाठी टॅक्सीसुद्धा उपलब्ध असतात .
असलेल्या असतात,"`` ह्या टॅक्सी जम्मूचे विमानतळ , जम्मू रेल्वे स्टेशन आणि जम्मूमध्ये असलेल्या यात्री - स्वागत केंद्रातून उपलब्ध असतात . ``"
करतात,उत्तर तसेच मध्य भारताच्या दिल्लीसह अनेक नगरातून विविध ट्रॅव्हल एजेंसी कटरासाठी विशेष यात्रा बसची व्यवस्था करतात .
आहेत,"`` तरनतारणन , अमृतसर , जालंधर , लुधियाना , पटियाला , चंडीगड , दिल्ली , ज्वालाजी ( धर्मशाळेवरून ) आणि श्रीनगरवरून कटरासाठी नियमित बससेवा आहेत . ``"
[[केला जाऊ शकतो,"`` कटरापासून वैष्णो देवीच्या दरबाराचा १३ कि.मी.चा मनमोहक प्रवास , पायी , घोड्यावर किंवा दांडी ( पालखीवर ) [[केला जाऊ शकतो . ``"
घेऊन जाण्यासाठी मिळतात,लहान मुलांना आणि सामानाला घेऊन जाण्यासाठी पिट्ठूसुद्धा मिळतात .
गेल्यावर थांबावे,वैष्णो देवीला गेल्यावर कुठे थांबावे ?
बनवलेल्या राहण्याची आहे,"`` अर्धक्वारी , साँझीछत आणि दरबारमध्ये बनवलेल्या धर्मशाळांमध्ये निःशुल्क राहण्याची व्यवस्था आहे . ``"
आहे,ह्या धर्मशाळांचा प्रबंध स्थापन बोर्डाच्या ताब्यात आहे .
राहण्यासाठी आहेत,विविध वर्गांच्या लोकांना राहण्यासाठी अनेक उपहारगृहसुद्धा उपलब्ध आहेत .
मिळतात,"`` दरबारच्या प्रवासासाठी कॅनव्हासचे बुट , बांबूची छडी , सूती थैल्या , टोप्या , प्रकाशदीप आणि रेनकोट भाड्याने मिळतात . ``"
घेऊन जाण्यासाठी आहे,"`` मुले , वृद्ध आणि अशक्त , निराधार लोकांना घेऊन जाण्यासाठी पिट्ठू , घोडे आणि दांडी ( पालखीसुद्धा ) उपलब्ध आहे . ``"
पाहण्यासारखी आहेत जोडलेली आहेत,"`` कटरा नगरमध्ये शालीमार उद्यान , रघुनाथ मंदिर , महालक्ष्मी मंदिर , चिंतामणी मंदिर , कालका मंदिर आणि भूमिका मंदिर पाहण्यासारखी ठिकाणे आहेत जी पौराणिक कथेशी जोडलेली आहेत . ``"
पाहण्यासारखी आहेत,कटराच्या आजूबाजूला अनेक रमणीय आणि पाहण्यासारखी ठिकाणे आहेत .
आहेत,"`` ह्यांमध्ये बाबा अघार जित्तो , चंबा , देवा माई , देवी पिंडिया , बाबा धनसर , भीम गडचा किल्ला तसेच सलाल सरोवर , इत्यादी प्रमुख स्थान आहेत . ``"
आहेत मिळते,"`` कटरा आणि दरबारमध्ये अनेक दुकाने आहेत ज्यामध्ये नारळ , भेंट आणि पूजेची इतर सामग्री मिळते . ``"
असतात,"`` दरबारमध्ये स्थापन बोर्डद्वारे संचालित भेंटच्या दुकानावर , स्वस्त दरात भेंट आणि नारळ उपलब्ध असतात . ``"
बांधली गेली आहेत,स्थापन बोर्डद्वारे कटरा आणि दरबारच्या मार्गात अनेक ठिकाणांवर अल्पाहार आणि दृश्यावलोकन केंद्र बांधली गेली आहेत .
खाण्यापिण्याचे मिळते,"`` यात्रेकरूंना वाजवी दरात खाण्यापिण्याचे सामान , कॉफी आणि शीतल पेय इत्यादी मिळते . ``"
चढवल्या गेलेल्या असलेल्या करता येते,"`` आईच्या चरणांवर भेटीच्या स्वरूपात चढवल्या गेलेल्या अनेक वस्तू जसे साड्या , बांगड्या , कंगन , घड्याळे इत्यादी आठवणीच्या स्वरूपात कटरा आणि भवनमध्ये असलेल्या स्थापन बोर्डाच्या दुकानातून खरेदी करता येते . ``"
,माता वैष्णो देवीचे मुख्य दर्शन -
पोहचाल ठेवा,"`` जेव्हा तुम्ही गुहेच्या आत पोहचाल तेव्हा आपले लक्ष आई भगवतीच्या पिंडी स्वरूपात विराजमान स्वरूप - महाकाली , महालक्ष्मी ( महावैष्णवी ) तसेच महासरस्वती यांवरच केंद्रित ठेवा . ``"
येणारे घेतले जाऊ शकतात,मातेच्या चरणातून येणारे पवित्र जल निकासद्वाराच्या जवळून घेतले जाऊ शकतात .
जाणार्‍या,वैष्णोंदेवीला जाणार्‍या यात्रेकरूंना सूचना -
असलेल्या घ्या,यात्रेची पावती केवळ कटरा बस स्टँडवर असलेल्या यात्री स्वागत केंद्राच्या यात्रा नोंदणी टेबलावरूनच घ्या .
जाण्याची दिली जाणार नाही,"`` यात्रा पावतीशिवाय , बाणगंगा स्थित चेक पोस्टावरून पुढे जाण्याची अनुमती दिली जाणार नाही . ``"
द्याल घ्या,श्री माता वैष्णो देवी स्थापन बोर्ड आणि खाजगी विक्रेत्यांना जी पण रक्कम द्याल त्याची अधिकारिक पावती घ्या .
आहे,सर्व सेवांची सरकारी मूल्य यादी उपलब्ध आहे .
देईल पाहण्याचा करावा,यात्री जेव्हा पण कोणालाही काही मूल्य देईल तेव्हा मूल्य यादी पाहण्याचा आग्रह करावा .
मिळवावी मिळवण्याच्या ठेवावा,"`` केवळ नोंदणीपुस्तक पिट्ठू , घोडे अथवा दांडीची सेवा मिळवावी आणि त्यांची सेवा मिळवण्याच्या दरम्यान त्यांचा बिल्ला आपल्या जवळच ठेवावा . ``"
हरवलेल्या लावण्यासाठीसुद्धा असलेल्या करा,"`` हरवलेल्या व्यक्तींचा शोध लावण्यासाठीसुद्धा माता वैष्णो देवी स्थापन बोर्डाचे कटरा , बाणगंगा , अर्धक्वारी आणि दरबारमध्ये असलेल्या उद्‍घोषणा केंद्राशी संपर्क करा . ``"
ठेवलेल्या करा,श्री माता वैष्णो देवी स्थापन बोर्डाद्वारे विविध ठिकाणांवर ठेवलेल्या दानपेटीचाच उपयोग करा .
देतेवेळी घ्या,"`` बोर्डाचे पूर्वनिर्धारित दान केंद्र ( केंद्रीय कार्यालय - विश्राम घर ) अर्धक्वारी , साँझीछत तसेच भवनमध्ये विविध ठिकाणांवर दान देतेवेळी पावती अवश्य घ्या . ``"
असू द्या दिलेले चालवले जातात,कृपया लक्षात असू द्या की समस्त विकास कार्य आणि यात्री सुविधा कार्यक्रम तुम्ही दिलेले दान ह्यानेच चालवले जातात .
चढण्यामध्ये थकवू नका दिसणार्‍या जावे स्विकारावा होऊ शकतो,"`` चढण्यामध्ये स्वतःला जास्त थकवू नका आणि पायर्‍यांपेक्षा स्पष्ट दिसणार्‍या मार्गावरूनच जावे आणि केवळ मुख्य मार्गच स्विकारावा , छोटा मार्ग घातक सिद्ध होऊ शकतो . ``"
सोडू नका,आपले सामान अनधिकृत लोकांजवळ किंवा स्नान घाटावर अनाथ सोडू नका .
रहा,यात्रेच्या वेळी संशयास्पद लोकांपासून सावध रहा .
ठेवण्यासाठी खेळणे करणे खाणे,"`` स्थानाची पवित्रता कायम ठेवण्यासाठी मार्गामध्ये जुगार , पत्ते इत्यादी न खेळणे , धूम्रपान न करणे अथवा पान न खाणे . ``"
बनवू नका लावू नका करू नका फेकू नका,"`` कृपया ठिकठिकाणांवर चित्र बनवू नका , पोस्टर लावू नका आणि सूचना पट्टीला कुरूप करू नका आणि कुठल्याही जागी कचरा फेकू नका . ``"
फेकण्यासाठी केली गेली आहे,कचरा फेकण्यासाठी ठिकठिकाणी कचरापेटीची व्यवस्था केली गेली आहे .
वाजवू नका येण्या जाण्याचा अडवू नये,"`` ट्रॅन्झिस्टर , टेप रेकॉर्डर इत्यादी जोरात वाजवू नका आणि यात्रेकरूंच्या येण्या जाण्याचा मार्ग अडवू नये . ``"
असतात,"`` प्राथमिक चिकित्सा केंद्र कटरा , अर्धक्वारी आणि इमारतीमध्ये प्रशिक्षित डॉक्टर चौवीस तास उपलब्ध असतात . ``"
चालतो,ढालपुर मैदानात दरवर्षी एक आठवडापर्यंत दसर्‍याचा उत्सव चालतो .
आहेत,कुल्लूच्या चारी बाजूंनी बरेच सुंदर घाट आहेत .
आहेत,घाटांमध्ये व्यासनदीच्या पलिकडे नगर आणि पार्वती नदीच्या पलिकडे कसोल आणि मणिकर्ण महत्त्वाचे आहेत .
ओलांडून जाता येते,या घाटांना ओलांडून मलाना नावाच्या एका अद्भुत गावात पायी जाता येते .
आहे,हे मलाना गाव आपल्या प्राचीन शासकीय व्यवस्थेमुळे जगभरात प्रसिद्ध आहे .
सजलेली दिसतात,"कुल्लू घाटात बस मार्गावर प्रत्येक ठिकाणी कुल्लु शाल , टोपी आणि अन्य कपड्यांची दुकाने सजलेली दिसतात ."
विकत घेता येतो,ढालपुर बाजारात सुका मेवा विकत घेता येतो .
आहे,कुल्लुहून १० किलोमीटर आधी भुंतर विमानतळ आहे .
आहे,येथेच व्यास आणि पार्वती नद्यांचे संगम स्थळसुद्धा आहे .
लपलेल्या होतो,व्यासनदीच्या पलिकडे पार्वती नदीच्या किनार्‍यापासून एका लपलेल्या घाटीचा प्रवास सुरू होतो .
आहे,भुंतरहून कसोल ३२ NULL आणि मणिकर्ण ३५ किलोमीटर आहे .
आहे घेरलेला आहे,"कसोल एकीकडे नैसर्गिक देखाव्यांनी युक्त आहे , तर मणिकर्ण गरम पाण्याच्या कुंडांनी घेरलेला आहे ."
दिसतात,कसोल येथे विदेशी पर्यटक जास्त आणि मणिकर्ण येथे केवळ भारतीय पर्यटक दिसतात .
आहेत,लोकवस्तीच्या बाहेर नदीनाले आणि देवदारांनी सज्ज अशी सहलीची स्थले आहेत .
आहे,कुलुमनाली मार्गावर छोट्याशा टेकडीच्या डाव्या बाजूला व्यास नदीच्या पलिकडे नगरामध्ये विश्वप्रसिद्ध चित्रकार निकोलस रोरिख यांच्या चित्ररचनांची सृष्टी एका कलादालनात संगृहीत आहे .
बनलेली आहेत,"नगर कॅसल येथे संग्रहालय , पौराणिक जगतीपट आणि प्राचीन काष्ठ आणि पाषाणांनी बनलेली मंदिरे दर्शनीय आहेत ."
आहे,कॅसेल म्हणजे किल्ल्यातच हिमाचल प्रदेश पर्यटन निगमचे हॉटेल आहे .
दिसते,हॉटेलमधून व्यास नदीचे विहंगम दृश्य दिसते .
असणारे होती,कुल्लुहून २६ किलोमीटर दूर असणारे नगर प्राचीन काळी कुल्लुची राजधानी होती .
घेरलेल्या सजलेले पाडते,देवदार वृक्षांनी घेरलेल्या रस्त्यांनी सजलेले नगर एकांतप्रेमी कलाकारांना जास्त भुरळ पाडते .
आहेत,कुल्लु येथे रायसनपासून डोभीपर्यंत नदीच्या जवळच खुली उपहारगृहे आहेत .
आहे,कुल्लु घाटीतील सर्वात सुंदर स्थळाच्या रूपात मनाली जगप्रसिद्ध आहे .
होता मोजता येतील येत असत,असा एक काळ होता की मनाली येथे बोटावर मोजता येतील असे पर्यटक येत असत .
आहे केले येऊ लागले वसले,जवाहरलाल नेहरुंनी जेव्हा मनालीबद्दल स्विझर्लंडहून जास्त सुंदर आणि रोमांचक घाटी आहे असे विधान केले तेव्हा येथे जगभरातून पर्यटक येऊ लागले आणि येथे हॉटेल्सचे नगर वसले .
असते घालविण्यासाठी आलेले दिसतात,"कुल्लु घाटीमध्ये एप्रिलपासून जूनपर्यंत अत्यंत उत्तम हवामान असते , पण आज प्रत्येक ऋतूत लोक येथे सुट्टी घालविण्यासाठी आलेले दिसतात ."
आहे,माल रस्त्यापासून रोहतांगच्या शिखरापर्यंत मनाली समुद्रसपाटीपासून २०५० मीटर ते ३९७८ मीटरच्या उंचीवर आहे .
वसले आहे,व्यास नदीच्या जवळच मनाली नगर वसले आहे .
आहेत,"बसस्थानकाजवळच माल बाजार , अधिकतर विश्रांतीगृह आणि रेस्तरॉं आहेत ."
आहे,"रामबाग म्हणजे नेहरु उद्यान , बौद्ध गोपा आणि जवळच वनविहार आहे ."
गजबजलेला आहे फिरू शकता,मालरस्ता मनालीचा सर्वात गजबजलेला आणि गर्दीयुक्त भाग आहे जेथे तुम्ही पायी १ तासाभरात आरामात फिरू शकता .
घेऊ शकता,नेहरु उद्यान या वनविहारामध्ये तासभर फेरफटका आणि विश्रांती वेगळी घेऊ शकता .
आहे,खरेदीसाठी उत्तम जागा मालरस्ताच आहे .
आहेत जाऊन पाहू शकता,मनालीतील अधिक प्रेक्षणीय स्थळे वरच्या मनालीत आहेत जी तुम्ही रिक्षा अथवा टॅक्सीने जाऊन पाहू शकता .
आहे,"हिडींबा मंदिर , लाग झोपड्या , जुने मनाली आणि तेथील मनालसू नदीच्या किनार्‍यावरील क्लब हाउस क्षेत्र पाहण्यालायक आणि थांबण्यायोग्य आहे ."
आहेत,"व्यास नदीच्या पलिकडे पर्वतारोहण संस्थान , जगतसुख आणि नगर क्षेत्र भ्रमणासाठी योग्य आहेत ."
आहेत,व्यास नदीच्या प्रवाहाच्या दिशेने मनालीतील खरोखरच सुंदर प्रदेश आहेत .
केल्यावर चालत पोहोचाल,वसिष्ठ गावात गरम पाण्याच्या कुंडात स्नान केल्यावर तुम्ही व्यास नदीसह चालत सोलंग नाला येथे पोहोचाल .
केले जातात,सोलंगनाला येथे हॅंडग्लाइडिंगसारखे बरेच रोमहर्षक खेळ आयोजित केले जातात .
पाहात पोहोचाल झाकलेले असते,"कोठी , गुलाबा आणि मढीला पाहात तुम्ही मनालीहून ५० किलोमीटर दूर रोहतांग पर्वतशिखरावर पोहोचाल जे उन्हाळ्यातही बर्फाने झाकलेले असते ."
असते परतावे लागते,उन्हाळ्यात येथील अरुंद आणि भयानक रस्त्यावर खूप वाहनांची गर्दी असते आणि बर्‍याच पर्यटकांना अर्ध्या रस्त्यातून परतावे लागते .
पोहोचतात येण्यास येतो,जे लोक सकाळी लवकर येथे पोहोचतात त्यांना वेळेत परत येण्यास कमी अडथळा येतो .
आहे,जुलैपासून सप्टेंबरपर्यंत रोहतांगचा प्रवास सोपा आहे .
आहे,रोहतांग दिशा आणि रोहतांग क्षेत्र हिमालयाच्या खर्‍या प्रेमींसाठी स्वर्ग आहे .
मिळते,भटक्यांना रोहतांग प्रदेशात विलक्षण शांतता मिळते .
नाही पसरला आहे,रोहतांगच्या जवळील संसाराचा तर प्रश्नच नाही जो लाहूलच्या मार्गे लद्दाखपर्यंत पसरला आहे .
आहे,किन्नौरचा भाग घाटांनी युक्त आहे .
असलेला करतात,"दाट आणि उंच पर्वतरांगा यामध्ये असलेला सांगला घाट , भावा घाट , कल्पा घाट , मूरंग घाट , कुन्नूचारंग घाट पर्यटकांना मोहित करतात ."
आहे लावत नाहीत,किन्नौर घाट गडबड गोंधळापासून दूर शांतीप्रिय लोकांचा आहे जेथे आजही लोक घरांना कुलुप लावत नाहीत .
म्हटले जात होते,कोण्या युगात येथील लोक किन्नर म्हटले जात होते .
जाणत होते,किन्नर अनेक कला जाणत होते .
आहे,सिकंदरा : आग्र्याच्या किल्ल्यापासून केवळ १३ किलोमीटर लांब हे अकबराचे स्मारक आहे .
बांधलेला आहे,फत्तेहपुर सीकरी : लाल दगडांनी बांधलेला हा परिसर आग्रा स्टँडपासून सात किलोमीटर लांब आहे .
देतात,आग्र्यासाठी अधिकांश वायु सेवा दररोज शटलची सेवा देतात .
आहे,हवाई मार्गाने दिल्ली ते आग्र्याचे अंतर केवळ ४० मिनट आहे .
आहे,रेल्वेमार्ग : आग्र्याचे मुख्य रेल्वे स्टेशन आग्रा कैंटॉनमेंट रेल्वे स्टेशन आहे .
जोडलेले आहे,"`` आग्रा रेल्वेमार्गाद्वारे दिल्ली , वाराणसी आणि राजस्थानच्या अधिकांश शहरांशी चांगल्या प्रकारे जोडलेले आहे . ``"
आहेत,"`` पॅलेस ऑन व्हिल्स , शताब्दी , राजधानी [[व ताज एक्सप्रेससारख्या रेल्वे चांगल्या आहेत . ``"
आहे,"`` रस्ता मार्ग : आग्रा , दिल्लीपासून २०३ किलोमीटर लांब आहे . ``"
मिळतात,आग्र्यासाठी दिल्लीवरून बस आणि टॅक्सीची सुविधा मिळतात .
वसलेले आहे,हवाईमार्ग : मुख्य पुणे शहरापासून १२ किलोमीटर लांब पुणे विमानतळ लोहेगावात सिविल इंक्लेवमध्ये वसलेले आहे .
आहेत,रेल्वेमार्ग : पुण्यामध्ये सी.एस.टी. आणि दादर दोन रेल्वे स्टेशन आहेत .
म्हटले जाते जोडलेले आहे,एक छत्रपती शिवाजी टर्मिनल ज्याला सी.एस.टी म्हटले जाते आणि दुसरे दादर स्टेशन जे भारताच्या सर्व प्रमुख शहरांशी जोडलेले आहे .
आहे,रस्ता मार्ग : येथील प्रमुख दोन बस आगार शिवाजी नगर टर्मिनल आणि स्वारगेट टर्मिनलपासून शहराच्या आजूबाजूच्या क्षेत्रांसाठी बसची उत्तम सुविधा आहे .
रहावे राहण्यासाठी आहेत,कुठे रहावे : लग्जरी विश्रांतीगृहापासून स्वस्त विश्रांतीगृहापर्यंत पुण्यामध्ये राहण्यासाठी पुष्कळ उपहारगृह उपलब्ध आहेत .
जाण्यासाठी आहे,हवाईमार्ग : पूल कंजरी जाण्यासाठी अमृतसर जवळचे विमानतळ आहे .
जाण्यासाठी आहे,रेल्वेमार्ग : पूल कंजरी जाण्यासाठी अमृतसर प्रमुख स्टेशन आहे .
आहे,रस्ता मार्ग : अमृतसरपासून पुल कंजरी १६ किलोमीटर लांब आहे .
जाण्यासाठी आहेत,पूल कंजरी जाण्यासाठी अमृतसरमधून बस आणि टॅक्सी उपलब्ध आहेत .
रहावे नाही,कुठे रहावे : पूल कंजरीमध्ये एखादे अत्युत्तम विश्रांतीगृह नाही .
जाणार्‍यांसाठी थांबणे ठरेल,पूल कंजरीला जाणार्‍यांसाठी अमृतसरलाच थांबणे योग्य ठरेल .
आहेत,अमृतसरमध्ये तुमचा खिसा आणि इच्छेनुसार प्रत्येक प्रकारचे विश्रांतीगृह उपलब्ध आहेत .
आहे,पलनी शैव भक्तांच्या दृष्टीने आज एक महत्त्वपूर्ण तीर्थ आहे .
मानतात आहे,असे मानतात की शिवगिरी पर्वत एक पवित्र डोंगर आहे .
होती,शिवगिरी पर्वत कधी कैलास पर्वताच्या जवळच स्थित होती
आहे आहे,"`` तामिळनाडु राज्यात पलनी एक छोटेसे धार्मिक शहर आहे , जेथे एका पर्वतावर सुब्रमण्यम स्वामीचे भव्य मंदिर आहे . ``"
असलेले बनवलेल्या केले होते,"`` समुद्रतळापासून जवळजवळचे १,५०० फुटाच्या उंचीवर असलेले पांड्य शैलीमध्ये बनवलेल्या ह्या मंदिराचे बांधकाम ११व्या शतकात शिवभक्त राजा चेरमल पेरूमलने केले होते . ``"
बनवले गेले होते,नवग्रह मंडप नायक राजांच्याद्वारे बनवले गेले होते .
आहे,मंदिराच्या चारही दिशांना एक द्वार आहे .
बनवलेले आहेत,ज्याच्यावर लहान लहान गोपुरम बनवलेले आहेत .
आहे,मुख्य द्वारावर राजा गोपुरम आहे .
झाकलेले आहे,मंदिराचे सुंदर विमान सोन्याने झाकलेले आहे .
आहे,गर्भगृहात भगवान स्कंदाची अत्यंत सौम्य प्रतिमा विराजमान आहे .
आहे,पलनी मदुरै शहरापासून ११५ किलोमीटर अंतरावर तसेच कोडाईकनालपासून ६४ किलोमीटर लांब आहे .
राहण्यासाठी आहे,पलनीमध्ये राहण्यासाठी देवस्थान बोर्डाद्वारे संचालित तीर्थयात्री विश्रांती गृह आदर्श स्थान आहे .
आहे आहे,शैव भक्तांसाठी पलनी अंदावर तीर्थाचे तितकेच महत्त्व आहे जितके की विष्णु भक्तांसाठी तिरूपती बालाजी तीर्थ आहे .
केली आहे,डीमार्टने ४२ सेंटीमीटरची बालाजीची आकर्षक प्रतिमा सादर केली आहे .
मढवलेल्या आहे,"`` शुद्ध चांदीच्या २४ कॅरेट सोन्याने मढवलेल्या ह्या सॅटिन ब्लॅक आणि रंगीत मूर्तीची किंमत क्रमश: २६,७५० आणि २२,५०० रुपये आहे . ``"
जडलेले आहेत,ह्या मूर्तींमध्ये अमूल्य दगडसुद्धा जडलेले आहेत .
केले जात आहे,"`` बेंगळूरच्या चौडीया स्मारक भवन , एलांयस फ्रांसिस , मॅक्समूलर भवन व रंग शंकरामध्ये ह्या महिन्याच्या सहापासून १५ तारखेपर्यंत अट्टाकलारी इंडिया २००९चे आयोजन केले जात आहे . ``"
केले जाते,अट्टाकलारी आयोजनाच्या अधिकाराखाली विविध नृत्य कार्यक्रमांशिवाय सेमिनार आणि वर्कशॉपचे आयोजनसुद्धा केले जाते .
घेत आहेत,"`` अट्टाकलारी कार्यक्रमात कोरिया , जर्मनी , स्विर्झलंड , पोर्तूगाल , बुरकीना , स्पेन , यूके कॅनडा , अमेरिका , बेल्जियम , नेदरलँड इत्यादी २० देशांचे प्रतिभागी सहभाग घेत आहेत . ``"
होते,करुणामय भगवान बुद्धाची संपूर्ण शिक्षा आणि त्यांचे जीवन अहिंसा आणि प्रत्येक प्राण्यांसाठी करुणेस समर्पित होते .
करते होतो घडवते,"`` एक असे उद्‌बोधन जे मानव जीवनाला उदात्तता प्रदान करते ज्यामध्ये असीम शांती आणि समाधानाचा बोध होतो , जे मनुष्याला अध्यात्मातून साक्षात्कार घडवते . ``"
जाणून केला आहे,टाइम्स म्यूझिकने वर्तमानामध्ये ह्या जरूरी भावनांच्या महत्तेचे महत्त्व जाणून करूणेश सायलेंट हार्ट सादर केला आहे .
करते,"`` करूणेश सायलेंट हार्टमध्ये समाविष्ट संगीताची धून मनाला प्रशांती , एक समाधान आणि साधेपणाकडे उन्मुख करते . ``"
असलेले झालेच आहे आहेत,"`` बुंदेलखंडात असलेले झांसी , राणी लक्ष्मीबाईमुळे अमर तर झालेच आहे परंतु येथील गायन आणि नृत्य शैली , परंपरा आणि प्राचीन किल्ले सर्वच मोहक आहेत . ``"
असलेले विभागलेले आहे,भारताच्या मध्यात असलेले बुंदेलखंड उत्तरप्रदेश आणि मध्यप्रदेश ह्यांच्यामध्ये विभागलेले आहे .
राहिले आहे,प्राचीन काळापासूनच भारतीय इतिहासात बुंदेलखंड क्षेत्राचे अमूल्य योगदान राहिले आहे .
मागासलेला असणे असूनही ठेवले आहे,आर्थिक रूपाने एकदम मागासलेला असणे आणि संघर्षमय जीवन असे असूनही बुंदेलखंडच्या रहिवाश्यांनी आपल्या परंपरागत जीवन शैलीला चांगल्या प्रकारे सुरक्षित ठेवले आहे .
होते,"`` बुंदेलखंडाच्या सण , उत्सवांमध्ये आर्य तसेच द्रविड लोक संस्कृतीचे समान रूपात दर्शन होते . ``"
असणारे केली गेली आहेत,ह्याच्यावर बाह्य अलंकाराच्या रूपात धार्मिक महत्त्व असणारे कमळ हे प्रतीक आणि इतर मंगल चिन्हे सुंदरतेने अंकित केली गेली आहेत .
आहे असणार्‍या भरलेली आहेत,""" मंदिराच्या आतील खोल भाग निःसंदेह सात्विक आहे , ज्याच्या अलंकार - विरहित महिरप असणार्‍या भिंती गहन पवित्रतेने भरलेली आहेत . """
जाण्यासाठी जातो,लक्ष्मीनारायण मंदिरापर्यंत जाण्यासाठी राम राजा मंदिरापासून फर्शीदार मार्ग जातो .
आहे आहे,""" लक्ष्मीनारायण मंदिराची वास्तू - संकल्पना अत्यंत मनोरंजक आहे , ज्यामध्ये मंदिर आणि दुर्गा शैलीचा अद्भुत समन्वय आहे """
पहायला मिळतात,लक्ष्मीनारायणाच्या आतील भागांमध्ये ओरछाच्या भित्ति - चित्रकलेचे सर्वात सुंदर नमुने पहायला मिळतात .
बनवलेल्या होते,भिंतींवर आणि खासकरून तीन मोठ्या खोल्यांमध्ये बनवलेल्या भित्ति चित्रांमध्ये आजही जीवन स्पंदित प्रतीत होते .
मिळते,ह्या चित्रांमध्ये सर्वधर्मसमभाव आणि आध्यात्मिक अनुभूतींना अभिव्यक्ती मिळते .
गमावले नाही,योग्य संरक्षणामुळे ह्यांच्या रंगानी आपले तेज आजही गमावले नाही .
करते,एक सुरम्य उद्यानाच्या रूपात परिकल्पित पुष्पोद्यानाचे प्रांगण बुंदेला राजांच्या सौंदर्यबोधाच्या श्रेष्ठतेला प्रकट करते .
आहे असणार्‍या जाते,""" ह्याच्या मध्य भागात पाण्याच्या झर्‍याची मालिका आहे , जी एका आठ खांब असणार्‍या प्रासाद मंडपापर्यंत जाते . """
होते,ह्याच्या खाली ओरछा राजांचे ग्रीष्मकालीन शीतल विश्रामगृह होते .
पडणार्‍या करून देत,ह्या भूमिगत प्रसादात अभिनव कुशलतेसह चंदन कटोराच्या द्वारे छतावरून पडणार्‍या पाण्याचे थेंब पावसाचा आभास करून देत .
आहे,दीवान हरदौल महाल स्थानिक लोकांसाठी आस्थेचे केंद्र आहे .
होते केल्यावर करण्यासाठी केले होते,""" हरदौल , वीर सिंग जू देवाचे सुपुत्र होते ज्यांनी आपला मोठा भाऊ जुझार सिंगद्वारा संशय प्रकट केल्यावर वहिनीच्या प्रती आपली निष्कपट प्रीती प्रकट करण्यासाठी प्राण त्याग केले होते . """
केल्यामुळे असणार्‍या मिळाली,हा महान त्याग केल्यामुळे संत स्वभाव असणार्‍या हरदौलला फलस्वरुप देवांसमान किर्ती मिळाली .
करतात,बुंदेलखंडाच्या गावात आजसुद्धा त्यांच्या स्मृतीमध्ये आशीर्वादाची याचना करतात .
आहे मानतात,""" लहानसा सुंदर महाल आज भग्न अवस्थेत आहे , ज्याला मुसलमान तीर्थ मानतात . """
करून अंगीकारला होता,जुझार सिंगचा मुलगा धुर्जबानने दिल्लीमध्ये मुसलमान युवतीशी विवाह करून मुस्लिम धर्म अंगीकारला होता .
घालवले झाले,त्यांनी आपले जीवन भजन - पूजनामध्ये घालवले आणि ते एका संताच्या रूपात प्रतिष्ठित झाले .
बनवलेल्या आहेत,बेतवा नदीच्या किनारर्‍यावर कंचन घाटावर ओरछा राजांच्या स्मरणार्थ १४ भव्य छत्र्या बनवलेल्या आहेत .
केले आहे,महान स्वतंत्रता संग्राम सेनानी चंद्रशेखर आझाद ह्यांच्या स्मरणार्थ मध्यप्रदेश सरकारने शहीद स्मारक निर्मित केले आहे .
लपून राहिले,भारताच्या स्वतंत्रता आंदोलनाच्या वेळी १९२६ - १९२७मध्ये आझाद येथे अज्ञातवासात लपून राहिले .
आहे,शहीद स्मारक परिसात आझाद ह्यांची प्रतिमासुद्धा स्थापित आहे .
आहे,""" ओरछाच्या इतर दर्शनीय स्थळांमध्ये सिद्धबाबाचे स्थान , जुगलकिशोर , जानकी मंदिर आणि ओहरेद्वारचे हनुमान मंदिर महत्त्वपूर्ण आहे """
जाऊ शकता,ओरछाला कसे काय जाऊ शकता .
आहेत,वायू सेवा : ग्वाल्हियर ( ११९ किमी. ) तसेच खजुराहो ( १७० किमी. ) जवळची विमानतळे आहेत .
आहे,रेल्वे सेवा : दिल्ली - मुंबई आणि दिल्ली - चेन्नई मुख्य मार्गांवर जवळचे रेल्वे स्टेशन झासी ( १६० किमी. ) आहे .
थांबतात,सगळ्या प्रमुख मेल आणि एक्सप्रेस गाड्या झासीला थांबतात .
वसलेले आहे,ओरछा झासी - खजुराहो मार्गावर वसलेले आहे .
आहेत,ओरछा आणि झासीच्यामध्ये नियमित बससेवा उपलब्ध आहेत .
,अनुकूल हवामान : जुलै ते मार्च
राहण्याचे,""" राहण्याचे ठिकाण : हॉटेल शीशमहाल , बेतवा रिट्रीट ( मध्यप्रदेश पर्यटन ) . """
सांगते,ग्वाल्हियर राज्याची प्राचीन राजधानी आजही आपल्या प्राचीन वैभवाची कथा सांगते .
केले पाडली,""" ग्वाल्हियरमध्ये अनेक राजवंशांनी राज्य केले ज्यात प्रतिहारांचा महान राजपूत वंश , कुछवाहा वंशाचा सम्राट आणि स्मारकांच्या ह्या नगरीवर आपल्या राज्याची अमिट छाप पाडली . """
आहेत,ग्वाल्हियरच्या प्राचीन इतिहासासंबंधी आख्यायिका काही अशाप्रकारे आहेत :
झाला होता,आठव्या शतकात सूरज सेन नावाचा एक लोकप्रमुख भयावह आजारानी ग्रस्त झाला होता .
झाला करून केले,तो ग्वालिपा नावाच्या एक एकांतवासी साधुच्या कृपेनी निरोगी झाला आणि कृतज्ञता स्वरूप त्याने ह्या नगराची स्थापना करून त्याचे नामकरण त्याच संताच्या नावाने केले .
राहिले जोडले गेले,ग्वाल्हियर शहर शतकानुशतके अनेक राजवंशांचे आश्रयस्थान राहिले आणि प्रत्येक राजवटीत शहरामध्ये नवीन आयाम जोडले गेले .
दिली झाले,""" ग्वाल्हियरच्या योद्धा राजांनी , कवींनी , संगीतकारांनी आणि साधु - संतांनी आपल्या योगदानाने ह्या नगराला अधिकाधिक समृद्धी आणि संपन्नता दिली आणि हे नगर सर्व देशात प्रसिद्ध झाले . """
आहे,आज ते जीवनाच्या हालचालींनी आणि स्पंदनांनी ओतप्रोत असे एक आधुनिक भारतीय नगर आहे .
,ग्वाल्हियरमधील दर्शनीय स्थळे .
असलेला आहे आहे,वाळूदार दगडच्या सरळ खडकांवर उभा असलेला ग्वाल्हियर - किल्ला संपूर्ण शहराच्या दृष्टीने उंच ठिकाणावर आहे आणि ह्याचे सर्वात शानदार स्मारक आहे .
आहे,""" ग्वाल्हियर दुर्ग महान घटना , कारागार - शिक्षा , युद्ध आणि जौहरा ह्यांचा मूक साक्षीदार आहे . """
जातो कापून कोरलेल्या आहेत,एक सरळ रस्ता वरच्या बाजूस ह्या दुर्गाकडे जातो ज्याच्या किनार्‍यावर खडकांतून कापून कोरलेल्या जैन तीर्थकारांच्या मूर्ती आहेत .
आहेत आहे,किल्ल्याचे बाह्य तट आजदेखील भव्य रूपात उभे आहेत ज्यांची लांबी दोन मैल आणि उंची ३५ फूट आहे .
आहे,ग्वाल्हियर दुर्गाची कीर्ती भारत वर्षातील अपराजेय दुर्ग अशी आहे .
बघूनच म्हटले,ग्वाल्हियर दुर्गाच्या निराळ्या शानदार स्वरूपास बघूनच बाबराने ह्यास भारतीय किल्ल्यांचा मोती म्हटले .
आहेत,किल्ल्याच्या आत मध्यकालीन स्थापत्य कलेचे काही निवडक नमुने आहेत .
बनवला आहे,पंधराव्या शतकातील गुजरी महाल राजा मानसिंग तोमरने बनवला जो त्याची साहसी गुजर राणी - मृगनयनीच्या प्रेमाचे स्मारक आहे .
आहे,गूजरी महालाचे बाहेरील रूप आजदेखील जवळजवळ पूर्णपणे सुरक्षित आहे .
म्हणतात,एका मोठ्या गुहेला ससपोल गुहा असे म्हणतात .
उसळलेली असते,ससपोल गुहेमध्ये पर्यटकांची गर्दी उसळलेली असते .
आहे,"लडाखी समाज नृत्य , गीते आणि फुलांची सजावट आणि हास्य विनोदाचा रसिक आहे ."
असूनही दिसतो,कठीण जीवन असूनही तो शांत आणि कर्मठ दिसतो .
पाहण्यासाठी येतात,लडाखमधील मुखवटा नृत्य पाहण्यासाठी दुरुन दुरुन लोक येतात .
घेतात,मुखवटा नृत्यात केवळ लामा लोकच भाग घेतात .
करून केलेला असतो,लामा लोकांनी विचित्र पशूंचा वेश आणि मुखवटा धारण करून लहानपणापासूनच नृत्याचा अभ्यास केलेला असतो .
आहे,लडाखचे दुसरे प्रमुख नगर कारगिल आहे .
भरलेले आहे,लेहपासून २३० किलोमीटर दूर हे शहर आकर्षणांपासून बाजूला अशा मुसलमान लोकसंख्येने भरलेले आहे .
लागून असणारी आहेत,कारगिलच्यासमोर पाकिस्तानच्या सीमेला लागून असणारी काही गावे आहेत .
लागून असणारी आहेत,कारगिलच्यासमोर पाकिस्तानच्या सीमेला लागून असणारी काही गावे आहेत .
होतो विरघळतो,लडाखचा रस्ता तेव्हाच खुला होतो जेव्हा जूनच्या ऊन्हाने बर्फ विरघळतो .
नसल्याने असते,पाऊस नसल्याने जुलै ते ऑगस्टपर्यंत लडाखमध्ये हवामान चांगले असते .
जाण्यापूर्वी केली पाहिजे,लडाखमध्ये जाण्यापूर्वी पूर्ण माहिती आणि तयारी केली पाहिजे .
जाताना घेऊ नये,लेह आणि लडाखच्या प्रवासाला जाताना लहान मुलांबरोबर घेऊ नये .
जाणारे परतताना पोहोचतात,मनालीहून लेहला किंवा श्रीनगरहून लेहला जाणारे प्रवासी परतताना श्रीनगर किंवा मनालीला पोहोचतात .
नाही,लडाखचा प्रवास सामान्य परिवारांच्या सामान्य पर्यटनाप्रमाणे नाही .
आहे,तरीही ही अमरनाथ किंवा केदारनाथच्या यात्रेपेक्षा अधिक सोपी आहे .
चालण्याची नाही,कारण पायी चढावर किंवा उतारावर चालण्याची गरज नाही .
आहेत,प्रत्येक ठिकाणी वाहने उपल्ब्ध आहेत .
असल्याने दिले जाते,पंजाब आणि हरियाणा राज्यांची संयुक्त राजधानी असल्याने चंदिगढच्या ठेवणीवर विशेष लक्ष दिले जाते .
नाही आहे,चंदिगढ शहर केवळ उत्तर भारतातीलच नाही तर पूर्ण देशातील एक अत्याधुनिक शहर आहे .
करतात,"हिरव्यागार झाडा-झुडपांनी - सुसज्जित चंदिगढचे रुंद रस्ते , स्वच्छता , प्रदूषणरहित वातावरण याचे सौंदर्य द्विगुणित करतात ."
करविली होती,चंदिगढ शहराची निर्मिती सुप्रसिद्ध वास्तुतज्ज्ञ ली. कार्बूजिए यांनी शिवलिक पर्वताच्या कुशीत करविली होती .
वेढलेले असल्याने देणारी आहे,पर्वतांनी वेढलेले असल्याने चंदिगढची हवा खूपच आनंद देणारी आणि आरोग्यदायी आहे .
जाणारे घेण्यासाठी पाहायला येतात,उन्हाळ्याच्या सुट्टीत हिमालयात जाणारे पर्यटक या हवेचा आनंद घेण्यासाठी आणि चंदिगढचे सौंदर्य पाहायला येथे जरूर येतात .
म्हणातात होतो,चंदिगढला हिमालयाचे प्रवेशद्वार असेही म्हणातात कारण चंदीगढनंतर कालकाहूनच हिमालयाचा चढ होतो .
आहेत पाहायला येतात,चंदिगढमधील घरे आधुनिक वास्तुकलेची उत्तम उदाहरणे आहेत ज्यांना पाहायला जगभरातील लोक येथे येतात .
पसरलेले आहे,रोझ गार्डन ३० एकरात पसरलेले आहे .
आहेत आहे,रोझ गार्डनमध्ये १६००हून अधिक गुलाबाचे नमुने आहेत यामुळेच हे अशियातील सर्वात मोठे गुलाबाचे उद्यान आहे .
असलेले खुलवते,बागेच्या मधोमध असलेले कारंजे या बागेचे सौंदर्य अधिकच खुलवते .
केला जातो,येथे दरवर्षी गुलाब महोत्सव आयोजित केला जातो .
करून केले,रॉक उद्यान नेकचंद नामक एका अत्यंत सामान्य माणसाने कठीण परिश्रम करून तयार केले .
केलेल्या केले,पद्मश्री प्राप्त केलेल्या नेकचंद यांनी तोडक्या मोडक्या घरातील वस्तूंपासून आणि कचर्‍यातील वस्तूंपासून हे उद्यान निर्माण केले .
पाहाण्यासाठी येतात पाहून होतात,रॉक उद्यान पाहाण्यासाठी दूरदूरहून लोक येतात आणि येथील कला संसार पाहून गुंग होतात .
पसरलेल्या पाहता येतात,विस्तृत परिसरात पसरलेल्या या सुंदर उद्यानात बोगनवेलाचे अनेक नमुने पाहता येतात .
आहे,टेरेस गार्डन १० एकर परिसरात आहे .
आहे आहे,टेरेस गार्डन वनस्पती शास्त्राच्या विद्यार्थांचे आवडते ठिकाण आहे जेथे रंगीबेरंगी हंगामी फुलांची रेलचेल आहे .
आहे,चंदिगढमधील कॅपिटल कॉप्लेक्स सुंदर वास्तुशिल्पकारीचे उदाहरण आहे .
आहे,"कॅपिटल कॉप्लेक्समध्ये सचिवालय , विधानसभा भवन आणि उच्च न्यायालय आहे ."
आहे,टेपिआरी उद्यानही खूप सुंदर आहे .
कापून देण्यात आला आहे,टेपिआरी उद्यानात झाडे कापून त्यांना पशूंचा आकार देण्यात आला आहे .
होतात,उद्यानाच्या या वैशिष्ट्यामुळे मुले आकर्षित होतात .
आहे,डॉल संग्रहालय सेक्टर २३मध्ये आहे .
पाहता येतात,डॉल संग्रहालयात २५हून जास्त देशातील बाहुल्या आणि कठपुतळ्या पाहता येतात .
केला आहे,डॉल संग्रहालयात मानव विकास प्रदर्शित केला आहे .
वाजल्यापासून वाजेपर्यंत असते असते,सिटी संग्रहालय रोज सकाळी १० वाजल्यापासून संध्याकाळी ४ वाजेपर्यंत पर्यटकांसाठी खुले असते आणि रविवारी बंद असते .
आहे,"नौकाविहार , जलक्रिडा , आणि इतर पाण्यातील खेळांसाठी सुखना सरोवर उत्तम स्थळ आहे ."
बनवलेले व्यापलेल्या करणार्‍या असते,शिवलिकच्या तळाशी कृत्रिमरीत्या बनवलेले हे सरोवर आणि १५ वर्ग किलोमीटरमध्ये व्यापलेल्या या सरोवरात स्थलांतर करणार्‍या पक्ष्यांची गर्दी असते .
आहे,अमृतसर एक ऐतिहासिक शहर आहे .
असलेल्या पडली झाले नाही,देशाच्या नैऋत्येला असलेल्या ४२५ वर्ष जुन्या या शहरावर आक्रमण कर्त्यांची कुदृष्टी कित्येक वेळा पडली पण तरीही याचे महत्त्व कधीच कमी झाले नाही .
पडणारी वाटते,सरोवरामध्ये पडणारी ओक आणि देवदारची सावली अत्यंत सुंदर वाटते .
असलेले आहे,औलीपासून ३ किलोमीटरच्या अंतरावर असलेले गारसी बुग्याल एक सुंदर सहलीचे ठिकाण आहे .
झालेले आहे,गारसी बुग्याल कोनीफर्स आणि ओकचे एकत्र झालेले गवताचे मैदान आहे .
आहे फिरतात,गारसी बुग्यालमध्ये रोपवेसुद्धा आहे ज्याच्यावर पर्यटक फिरतात .
पडते घेऊन जावे,"`` औलीमध्ये खूप थंडी पडते , म्हणून पर्यटकांनी गरम कपडे अवश्य बरोबर घेऊन जावे . ``"
जायचे,औलीला कसे जायचे :
आहे,औलीचे सर्वात जवळचे रेल्वे स्टेशन हरिद्वार आहे .
आहे,हरिद्वार जोशीमठपासून २७० किलोमीटरच्या अंतरावर आहे .
आहे,औलीचे सर्वात जवळचे विमानतळ जौलीग्रांट आहे .
आहे,जौलीग्रांट विमानतळ जोशीमठपासून २७३ किलोमीटरच्या अंतरावर आहे .
रहावे,औलीमध्ये कुठे रहावे :
आहे,औलीमध्ये एक सरकारी विश्राम स्थळ आहे .
आहे,हॉटेल क्लिफ टॉप क्लब रिसोर्ट एक चांगले उपाहारगृह आहे .
आहे,निसर्गप्रेमींसाठी ’ फुलांची घाटी ’ एक अत्यंत सुंदर सहलीचे ठिकाण आहे .
असलेल्या पाहून वाटते दिले आहे,उत्तराखंडच्या चमोली जिल्ह्यामध्ये बद्रीनाथपासून ४२ किलोमीटरच्या अंतरावर असलेल्या ह्या फुलांच्या दरीला पाहून असे वाटते की जसे निसर्गाने आपले संपूर्ण सौंदर्य ह्या दरीला दिले आहे .
भरलेल्या आहेत पसरलेल्या,अनेक प्रकारच्या रंगीबेरंगी फुलांनी भरलेल्या फुलांच्या दरीमध्ये एकदम उंच उंच पर्वत आहेत तर दुसरीकडे लांब - लांब पसरलेल्या खोल खिंडी .
लावला होता,फुलांच्या दरीचा शोध १९३१मध्ये एक प्रसिद्ध ब्रिटिश गिर्यारोहक फ्रैंक स्माइथने लावला होता .
पाहून झाला ठेवले,फुलांच्या दरीमध्ये फुलांची सुंदरता पाहून तो इतका प्रभावित झाला की त्याने त्याचे नाव ” फूलों की घाटी ” ठेवले .
लिहिले आहेत,ह्या दरीवर स्माइथने एक पुस्तकसुद्धा लिहिले ज्याचे नाव आहेत ’ फूलों की घाटी ’ .
आहेत,"येथे डेजी , कैलेंडुला , पपाया , डायंथस , टरमेसिस , लिली , पोंटेटिया , जीनियां , फेरोटिसस इत्यादी अनेक प्रकारच्या फुलांचे आधिक्य आहेत ."
करत वाहतात,फुलांच्या पर्वतातून अनेक जलधारा खळखळ करत वाहतात .
मिळतात,ह्या जलधारा पुष्पावती नदीला मिळतात .
ठेवले गेले आहेत,ह्यातील एका जलधारेचे नाव माजी प्रधानमंत्री इंदिरा गांधीच्या नावावर ’ प्रियदर्शिनी जलधारा ’ ठेवले गेले आहेत .
दिला गेला,फुलांच्या दरीला १९८२मध्ये राष्ट्रीय उद्यानाचा दर्जा दिला गेला .
जाण्यासाठी पोहचल्यानंतर करावा लागतो,फुलांच्या दरीवर जाण्यासाठी ऋषीकेशवरून जोशीमठहून गोविंदघाटला पोहचल्यानंतर पुढचा रस्ता पायी पार करावा लागतो .
आहेत जाणवत नाही,१६ किलोमीटरचा हा रस्ता वांकडा - तिकडा आहेत परंतु नैसर्गिक सुंदरता आणि थंड - थंड मंदवायुमुळे पर्यटकांना थकवा जाणवत नाही .
आहेत,गोविंदघाटपासून १२ किलोमीटरच्या पायी प्रवासानंतर घांघरियामध्ये प्रवाश्यांच्या आरामाची सुविधा आहेत .
आहेत,घांघरियामध्ये उपाहारगृह . विश्रामगृह आणि गुरुद्वारा आहेत .
नाही यावे लागते,फुलांच्या दरीमध्ये रात्री आरामासाठी सुविधा नाही म्हणून पर्यटकांना त्याच दिवशी परत यावे लागते .
आलेले करण्यासाठी जातात,फुलांच्या दरीत आलेले पर्यटक मारग्रेटच्या समाधीवर श्रद्धासुमन अर्पित करण्यासाठी अवश्य जातात .
वसलेले आहेत,उत्तराखंडाची राजधानी देहरादून शिवालिक पहाडीमध्ये वसलेले एक खूपच सुंदर शहर आहेत .
वसलेले असल्यामुळे म्हटले जाते,दरीत वसलेले असल्यामुळे ह्याला दून दरीसुद्धा म्हटले जाते .
पोहचते,ज्याक्षणी तुमची रेल्वे देहरादूनला पोहचते .
दिसू लागते,पहाडांची सुंदरता दिसू लागते .
बघून होते,पहाडांचे सौंदर्य बघून मन खूप आनंदी होते .
वाहतात,देहरादूनच्या पूर्वेला आणि पश्चिमेला गंगा - यमुना नद्या वाहतात .
आहेत,देहरादूनच्या उत्तरेला हिमालय आणि दक्षिणेला शिवालिक पर्वत स्थित आहेत .
सोडताच होते,देहरादून शहराला सोडताच जंगल सुरू होते .
पाहिले जाऊ शकते,वन्य प्राण्यांनासुद्धा पाहिले जाऊ शकते .
असते होताच दिसू लागतो,दिवसाचे हवामान मैदानी प्रदेशासारखेच असते परंतु संध्याकाळ होताच थंडीचा परिणाम दिसू लागतो .
बनवलेल्या झाला,देहरादूनच्या बनवलेल्या सुंदर इमारतींचा विकास सर्वात जास्त इंग्रजांच्या काळात झाला .
दिसते,देहरादूनच्या इमारतींमध्ये इंग्रजी वास्तुकलेची झलक स्पष्ट दिसते .
आहेत,देहरादून नैसर्गिक सौंदर्याशिवाय शिक्षा संस्थानांसाठीसुद्धा प्रसिद्ध आहेत .
आहेत,देहरादूनच्या शाळांमध्ये दून शाळा प्रमुख आहेत .
आहेत,देहरादूनमध्ये भारतीय सैन्य अकादमीसुद्धा आहेत .
वसलेले असल्यामुळे राहतो,देहरादून समुद्रतळापासून २११० फुटाच्या उंचीवर वसलेले असल्यामुळे देहरादूनमध्ये उन्हाळासुद्धा आनंददायक राहतो .
आहेत,सहस्त्रधारा देहरादूनचे मुख्य पाहण्यासारखे ठिकाण आहेत .
पाहण्यासारखी आहेत,सहस्त्रधारानंतर ” गुच्चू पानी ” नावाची जागासुद्धा पाहण्यासारखी आहेत .
आहेत,शहरापासून ५ किलोमीटरच्या अंतरावर आहेत . गुच्चू पाणी जलधारा .
असते,गुच्चू पाणी जलधाराचे पाणी उन्हाळ्यात थंड आणि हिवाळ्यामध्ये गरम असते .
येतात,पर्यटक गुच्चू पाणी जलधारा अवश्य येतात .
मानले जाते असणार्‍या केली जाते,असे मानले जाते की कारजोकमध्ये जगातील सर्वात उंच असणार्‍या क्षेत्रात जवाची मशागत केली जाते .
पाळतात बनवलेल्या राहतात,"`` चांगपा याक , मेंढ्या आणि बकरी पाळतात आणि पूर्ण वर्ष याकच्या केसापासून बनवलेल्या काळ्या रंगाच्या तंबूमध्ये राहतात . ``"
असते,पशमीना बकर्‍या चांगपा लोकांची मूल्यवान संपत्ती असते .
उगतात,पशमीना बकर्‍यांवर थंडीच्या दिवसात घनदाट केस उगतात .
पाडलेल्या करतात,गर्मीच्या महिन्यात चांगपा लोक पशमीना बकर्‍यांद्वारे पाडलेल्या केसांचा संग्रह करतात .
पाडलेल्या म्हटले जाते,पशमीना बकर्‍यांद्वारे पाडलेल्या केसांना पश्म म्हटले जाते .
बनतात,पश्मपासून काश्मीरच्या प्रसिद्ध पशमीना शॉल बनतात .
करून थकलो होतो,सहा तासाचा सतत पहाडी प्रवास करून आम्ही थकलो होतो .
लागली होती,आम्हाला खूप भूकही लागली होती .
पोहचताच बनवलेल्या खाऊन केली,कारजोकला पोहचताच पॅराशूट तंबूमध्ये बनवलेल्या एका ढाब्यामध्ये गरमगरम खिचडी खाऊन भूक शांत केली .
टाकलेल्या पसरले आला करण्याची झाली,"`` तंबूमध्ये टाकलेल्या बिछान्याच्या गर्मीत जेव्हा थोडा वेळ हात पाय पसरले , तेव्हा जिवात जीव आला आणि काही करण्याची इच्छा निर्माण झाली . ``"
असलेल्या बघायला गेलो,आम्ही जवळचे असलेल्या गावाचा एकमात्र गोम्पा ( बौद्ध मठ ) बघायला गेलो .
होते,गोम्पाच्या ( बौद्ध मठ ) [[मुख्य मंदिराचे प्रवेशद्वार खूपच रंगीत आणि चित्रमय होते .
चढून पाहिले,गोम्पाच्या समावेश खोलीच्या छतावर चढून पुन्हा सो मोरीरीला पाहिले .
पाहून झाले,दुर्बिणीने सो मोरीरीच्या आकर्षक पक्ष्यांच्या थव्याला पाहून मन आनंदी झाले .
पाहण्याचा केला पाहू शकलो नाहीत,"`` गोम्पाच्या छतावरून चांगपा आदिवासींच्या तंबूला पाहण्याचा प्रयत्न केला , परंतु पाहू शकलो नाहीत . ``"
गेल्यावर होत असावे,कदाचित येथून आणखी पुढे गेल्यावर ते दृष्टिगोचर होत असावे .
बांधलेल्या बदलत होता,शहरांच्या बाजास अनुरूप कॉंक्रीटने बांधलेल्या नवीननवीन इमारतींनी कारजोक गावाचा नकाशा बदलत होता .
आहे होत आहे,हे स्पष्टच आहे की ह्या पद्धतीने गावाचे नैसर्गिक सौंदर्य आणि परंपरेमध्ये नकळत हस्तक्षेप होत आहे .
पाहून जाणवले नसून असती पाहायला मिळाले असते,गोम्पाच्या छतावरून हे पाहून जाणवले की आधुनिक सभ्यता नसून पारंपरिक सभ्यताच असती तर …. . किती अदभुत दृश्य पाहायला मिळाले असते .
असलेले आहे,रूपशू दरीमध्ये असलेले सो मोरीरी एक संरक्षित क्षेत्र आहे .
करण्यासाठी असते,कितीतरी प्रवाशांना सो मोरीरीमध्ये प्रवेश करण्यासाठी परवान्याची आवश्यकता असते .
केल्यानंतर असलेल्या मिळतो,अर्ज केल्यानंतर हा परवाना लेहच्या पोलो मैदानाजवळ असलेल्या डेप्युटी कलेक्टर ऑफिसातून निःशुल्क मिळतो .
मिळतो,परवाना कमीतकमी चार व्यक्तींसाठी आणि जास्तीतजास्त एक आठवड्यासाठी मिळतो .
दिला जातो काढून घ्याव्या मागितला जातो,प्रवाशांना सल्ला दिला जातो की परवानाच्या अनेक झेरॉक्स प्रत काढून घ्याव्या कारण की विविध चेक पोस्टावर हा मागितला जातो .
करा,प्रवासामध्ये भरपूर पाण्याचे सेवन करा .
भरून काढते,जलसेवन पद्धती वातावरणातील ऑक्सीजनची कमतरता भरून काढते .
जोडलेले आहे,हैदराबाद भारताच्या प्रत्येक प्रमुख शहरांशी हवाईमार्गने जोडलेले आहे .
जोडलेले आहे,हैदराबाद काही अंतरराष्ट्रीय इष्ट स्थळांशीसुद्धा जोडलेले आहे .
आहेत,"`` रेल्वेमार्ग : हैदराबादमध्ये तीन प्रमुख रेल्वे स्टेशन सिकंदराबाद , हैदराबाद आणि कचीगुड़ी आहेत . ``"
जोडलेले आहे,रस्ता मार्ग : हैदराबाद दोन प्रमुख राष्ट्रीय राजमार्गांनी : एनएच ७ ( निजामाबाद रोड मेडचाल रोड ) आणि एनएच ९नी जोडलेले आहे .
फिरावे फिरण्यासाठी आहेत,कसे फिरावे : हैदराबादमध्ये फिरण्यासाठी प्रत्येक प्रकारचे वाहन उपलब्ध आहेत . सिटी वाहनापासून ते अत्युत्तम टॅक्सीपर्यंत .
आहेत,तसे हैदराबादचे सर्वात लोकप्रिय वाहतूक साधन ऑटो रिक्शा आणि ऑटो आहेत .
मिळतात,हैदराबादच्या काही स्थानांसाठी लोकल ट्रेनसुद्धा मिळतात .
पोहचायचे आहे पोहचण्यासाठी लागतात,"`` कसे पोहचायचे : इंदौरपासून मांडु ९८ किलोमीटर लांब आहे , जेथे पोहचण्यासाठी तीन तास लागतात . ``"
आहे,तसे इंदौरच मांडुचे जवळचे विमानतळ आहे .
आहेत आहेत,रेल्वेमार्ग : नवी दिल्ली आणि मुंबईहून इंदौरसाठी अत्युत्तम रेल्वे सेवा आहेत आणि इंदौर ते मांडुपर्यंत मोठी रेल्वे लाईन सेवा आहेत .
जोडलेले आहे,"`` रस्ता मार्ग : मांडु रस्ता मार्गाने धार , इंदौर , एम एच ओ डब्ल्यू , रतलाम आणि उज्जैनशी जोडलेले आहे . ``"
आहेत,धार आणि आजूबाजूच्या इतर मुख्य शहरांपासून मांडुसाठी नियमित बससेवा आहेत .
थांबावे पाहण्यासारखे असते,कुठे थांबावे : उपहारगृह रूपमतीतून मांडुच्या दर्‍यांचे दृश्य पाहण्यासारखे असते .
सोडून वाजल्यापासून वाजेपर्यंत असतो,ताजमहाल शुक्रवार सोडून दररोज सकाळी सहा वाजल्यापासून रात्री ७.३० वाजेपर्यंत उघडा असतो .
पढणार्‍यांना दिला जातो,शुक्रवारच्या दुपारी ताजमहालात नमाज पढणार्‍यांना प्रवेश दिला जातो .
वाजल्यापासून वाजेपर्यंत राहतो,शुक्रवारच्या दिवशी ताजमहाल दुपारी बारा वाजल्यापासून दोन वाजेपर्यंत खुला राहतो .
वाजेपर्यंत असते,ताजमहालाचे तिकीट घर संध्याकाळी साडेपाच वाजेपर्यंत चालू असते .
वाजल्या थांबवला जातो,संध्याकाळी साडेपाच वाजल्या ताजमहालात प्रवेश थांबवला जातो .
आहे आहे,परदेशींसाठी ताजमहालात प्रवेशासाठी ९७० रुपयाचे तिकीट आहे तर भारतीयांसाठी तिकीटाची किंमत २० रुपये आहे .
केले,आग्र्याचा किल्ला : सन १५६५मध्ये मुगल सम्राट अकबराने ह्या किल्ल्याचे बांधकाम केले .
बांधले होते,इतमाद उद दौला : नूरजहांने आपल्या वालिद मिर्जा गियास बेगच्या स्मृतीमध्ये हे स्मारक बांधले होते .
आहे,चीनीचा रोजा : हे शाहजहांच्या दरबारातील एक मंत्री आणि फारसी कवी अफजल खांचे स्मारक आहे .
होता खेळण्यासाठी येत असत,एक असाही काळ होता जेंव्हा तलश्शेरीमध्ये ब्रिटन आणि श्रीलंका येथून खेळ खेळण्यासाठी क्रिकेट क्लब येत असत .
देता येऊ शकते केला गेला होता,याप्रकारे तलश्शेरीला त्या स्थानांमध्ये अग्र स्थान देता येऊ शकते जेथे क्रिकेट खेळ सर्वप्रथम आयोजित केला गेला होता .
आहे,सर्कस परंपरेतही तलश्शेरीचे महत्त्वपूर्ण योगदान आहे .
करून मिळवले,तलश्शेरीच्या सर्कस कलाकारांनी सर्वोत्तम प्रदर्शन करून अंतरराष्ट्रीय पातळीवर यश मिळवले .
उडणारी आहे,भारतातील महत्त्वपूर्ण सर्कस कलाकारांपैकी एक उडणारी वीज तलश्शेरीचे अपत्य आहे .
बनवणे करून पाहण्यात आहेत,मिठाई बनवणे आणि नवनवीन मिठाईंचा प्रयोग करून पाहण्यात तलश्शेरीतील लोक सिद्धहस्त आहेत .
आहे,केरळाचा प्रमुख बेकरी परिवार ( Bakery Family ) मांपळ्ळी आहे .
आहे,बेकरी परिवाराचा बेकरी क्षेत्रात १२० वर्षांचा अनुभव आहे .
करून चालविली,मांपळ्ळी परिवाराने केरळच्या एका कोपर्‍यापासून दुसर्‍या कोपर्‍यापर्यंत बेकरींची स्थापना करून एक नवीन क्रांती चालविली .
आहेत,आजही केरळमधील काही स्थानांवर मांपळ्ळीच्या बेकर्‍या रुबाबात उभ्या आहेत .
आहे,तलश्शेरीतील लोगन बोळ ( गल्ली ) एक अन्य आकर्षण आहे .
आहे,"हे स्थान मिठाई , शेवया , कपडे आणि बिर्याणीसाठी प्रसिद्ध आहे ."
असलेले आहे,लोगन बोळात असलेले पॅरिस हॉटेल बिर्याणीसाठी प्रसिद्ध आहे .
आहे ओळखले,"तलश्शेरीतील दुसरे आकर्षण आहे १४३ वर्ष जुने ब्रन्नन महाविद्यालय , हेरमन गुंडेर्टचे निवासस्थान जे इल्लिक्कुन बंगला नावाने ओळखले ."
जाते,जाते आणि तलश्शेरी किल्ला .
आहे,तलश्शेरीत एक रेल्वेस्थानक आहे .
आहे,तलश्शेरीपासून जवळचे विमानतळ करिप्पूर अंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे .
आहे,तोडिक्कुळम शैव मंदिर अत्यंत प्राचीन आहे .
आहे,काही लोकांच्यामते तोडिक्कुळम येथील दोन मजली चौकोनी मंदिर दोन हजार वर्ष प्राचीन आहे .
आहे,विशेष भित्तीचित्रे या मंदिरांचे वैशिष्ट्य आहे .
आहेत,तोडिक्कुळममधील श्रीमंदिराच्या ( गर्भगृह ) भिंतीवर ४० ओळीत ७०० वर्ग चौरसात चित्रित जवळजवळ १५० भित्तिचित्रे आहेत .
आहे,"या चित्रांचा प्रमुख विषय आहे ` रुख्मिणी स्वयंवर ` , ` रावण वध ` इत्यादी ."
आहेत करतात आहे,बरोबरच दुसर्‍या अनेक चित्र आहेत जी ग्रामीण जीवनाचे चित्रण करतात आणि ज्यांचा काळ सोळा ते आठरावे शतक आहे .
आहे,तोडिक्कुळमपासून जवळचे रेल्वेस्थानक तलश्शेरी ३४ किमी अंतरावर आहे .
आहे,तोडिक्कुळमपासून जवळचे विमानतळ करिप्पुर अंतरराष्ट्रीय विमानतळ ७१ किमी दूर आहे .
असतात,परश्शिनिक्कटवु श्रीमुत्तप्पन मंदिरात अवर्णनीय धार्मिक अनुष्ठान आणि आचार संपन्न असतात .
येतात,परश्शिनिक्कटवु श्रीमुत्तप्पन मंदिरात विविध धर्म आणि जातीतील लोक उपासनेसाठी येतात .
करतो,परश्शिनिक्कटवु श्रीमुत्तप्पन मंदिर ` वसुधैवकुटुम्बकम् ` विचार पल्लवित करतो .
मानणारा करू शकतो,परश्शिनिक्कटवु श्रीमुत्तप्पनमध्ये कोणत्याही जाती धर्माला मानणारा भक्त प्रवेश करू शकतो .
आहे,मुत्तप्पन मंदिर वळपट्टणम नदी किनार्‍यावर आहे .
आहे,मुत्तप्पन मंदिर कण्णूरहून २० किमी अंतरावर आहे .
पाहता येते,मुत्तप्पनमध्ये तेय्यम नामक लोकनृत्य पाहता येते .
आहे,प्रस्तुत मंदिर स्थापने मागे एक आख्यायिका आहे .
झाला,येथे एक बालक अचानक प्रकट झाला .
झाला,काही चमत्कारपूर्ण घटनांनंतर गुप्त झाला .
झाल्यावर आला,बालक गुप्त झाल्यावर भगवद अनुभव लोकांना आला .
बनवले गेले,परिणामस्वरूप येथे मंदिर बनवले गेले .
ठेवून होती,सन १६८३पासून ईस्ट इंडिया कंपनी तलश्शेरी बरोबर सतत संबध ठेवून होती .
बनवला,१७०३मध्ये कंपनीने तलश्शेरीत एक किल्ला बनवला .
झाला,तलश्शेरीच्या या किल्ल्याच्या आजूबाजूला शहराचा विकास झाला .
आहे,हा किल्ला इतिहासाच्या अभ्यासकांना अधिक प्रिय आहे .
आहेत,तलश्शेरीच्या या किल्ल्याच्या भिंती खूप उंच आहेत .
आहेत उघडतात,तलश्शेरीच्या या किल्ल्यात बरीच रहस्यपूर्ण भुयारे आहेत जी समुद्राच्या बाजूला उघडतात .
आहे,वळपट्टणम लाकूड उद्योगाचे संपूर्ण आशियामध्ये सर्वाधिक प्राचीन उद्योगस्थळ आहे .
मिळणार्‍या,"वळप्पट्टणम नदीच्या किनार्‍यावरील घनदाट जंगलातून मिळणार्‍या सागवान , इएउली , इलवा , कुरिमुरिक्कु , चंदन इत्यादी वृक्षांच्या लाकडापासून वळपट्टनम ."
आहे,वेस्टर्न इंडिया प्लायवुड लिमिटेड वळप्पट्टनम्ची लाकूड उद्योग कंपनी आग्नेय अशियातील प्रमुख लाकूड उद्योग कंपनी आहे .
होते,"वळप्पट्टणम येथे चहा , कॉफी , तंबाखू , काजू इत्यादीची शेतीही होते ."
येते,केरळमध्ये तंबाखू पिकाच्या उत्तम शेतजमिनीत वळप्पट्टणमचे नाव येते .
आहे,"वळप्पट्टणमहून जवळचे रेल्वेस्थानक कण्णुर , ७ किमी. अंतरावर आहे ."
आहे,"वळप्पट्टणमहून जवळचे विमानतळ करिप्पूर आंतरराष्ट्रीय विमातळ , १०० किमी. अंतरावर आहे ."
पाहिले,तिसर्‍या दिवशी व्रताच्या रात्री त्यांनी स्वप्नात घराजवळील एका ठिकाणी काही अद्भुत पाहिले .
केले गेले मिळाली,"`` दुसर्‍या दिवशी सकाळी जेव्हा त्या ठिकाणी खोदकाम केले गेले , तेथे चंद्रप्रभु भगवानांची भव्य मूर्ती मिळाली ."
काढली काढला,"खोदकामानंतर ज्यावेळी मूर्ती बाहेर काढली , भक्तजनांनी याचा असा अर्थ काढला ."
करून केली,अशाप्रकारे निसर्गानेच मूर्तीला जलाभिषेक करून ती पवित्र केली .
मिळाली,या घटनेनंतर अनेक वर्षांनी त्याच ठिकाणी २९ मार्च १९७२ या दिवशी चंद्रप्रभु भगवानांची काळ्या रंगाची पद्मासनातील आणखी एक मूर्ती मिळाली .
करताना मिळाली,ही मूर्ती मंदिराच्या दक्षिणेकडील प्रवेशद्वाराचे खोदकाम करताना मिळाली .
असलेल्या आहे,अतिशय क्षेत्रात असलेल्या या मंदिराचे बाहेरील स्वरूप अतिशय भव्य आहे .
आहे,आणि याची आतील सजावट अवर्णनीय आहे .
आहे,मंदिराच्या प्रांगणात इतकी जागा आहे .
राहू शकतात,एकाच वेळी येथे दोन हजार लोक उपस्थित राहू शकतात .
आहे,तिजारा येथे एक मोठे दालन आहे .
केले आहे,तिजाराच्या दालनाच्या दोन्ही बाजूस भिंतीवर काचेचे काम केले आहे .
कोरल्या आहेत,चित्रांच्या माध्यमातून तेथे पौराणिक कथा कोरल्या आहेत .
करतो,मनुष्य या मूर्तीसमोर मनापासून प्रार्थना करतो .
होतात,माणसाच्या मनातील सर्व कामना पूर्ण होतात .
केल्यामुळे झालेले होण्यासाठी जातात,जादूटोणा केल्यामुळे प्रभावित झालेले लोकही आपल्या समस्या दूर होण्यासाठी तिजाराला जातात .
आहे,मंदिराच्या समोर एक आकर्षक स्तंभ आहे .
ऒळखले जाते,याला मानस्तंभ म्हणून ऒळखले जाते .
लावल्या आहेत,स्तंभावर परमेश्वराच्या प्रतिमा लावल्या आहेत .
होते,परमेश्वराच्या मूर्तीचे दूरूनच दर्शन होते .
म्हटले जाते,याला मानस्तंभ म्हटले जाते .
होतो,या स्तंभाच्या दर्शनानेच मनुष्याचा गर्व कमी होतो .
आहे केल्या जातात,सामान्य पद्धत अशी आहे की मानस्तंभाच्या शिखरावर तिर्थंकर भगवानाच्या चार मूर्ती स्थापन केल्या जातात .
केले जातात,तिजारामध्ये वर्षात दोनवेळा विशेष कार्यक्रम आयोजित केले जातात .
,एकदा फाल्गुन सप्तमीला आणि दुसरा श्रावण शुक्ल दशमीला .
थांबण्यासाठी बनवली आहे,तिजारा येथील अतिशय प्रदेशात श्रद्धाळूंना थांबण्यासाठी ३०० खोल्यांची धर्मशाळा बनवली आहे .
होते,प्राचीन काळी तिजारा अतिशय देहरा नावाने प्रसिद्ध होते .
म्हटले जाते,कालांतराने हे स्थळ देहरा तिजारा आणि आता फक्त तिजारा म्हटले जाते .
आहे,बस्तरचे जिल्हा मुख्य न्यायालय जगदलपुरहून दक्षिणेला ३५ किलोमीटर अंतरावर कांकेर घाटी राष्ट्रीय उद्यान आहे .
आहे,"`` कांकेर घाटी राष्ट्रीय उद्यान तेथील धबधबे , गुहा आणि विविध प्राणी यासाठी प्रसिद्ध आहे ."
,कांकेर घाटी येथील मुख्य पर्यटन स्थळे खालीलप्रमाणे
असलेला मोहवतो,जगदलपुरहून ३५ किमी. अंतरावर असलेला तीर्थगढ नामक धबधबा पर्यटकांचे मन मोहवतो .
होतात,पर्यटक याच्या मोहक रूपात मग्न होतात .
जायला होत नाही,येथून परत जायला मन तयारच होत नाही .
असलेला असलेल्या असलेल्या कोसळतो,मुनगाबहार नदीवर असलेला हा धबधबा चन्द्राकाररूपात असलेल्या पर्वतावरून ३०० फूट खाली पायर्‍यांप्रमाणे असलेल्या नैसर्गिक रचनेवर कोसळतो .
कोसळण्याने बनलेला भिजवून टाकतो,पाण्याच्या कोसळण्याने बनलेला दुधाळ फेस आणि पाण्याचा नैसर्गिक फवारा पर्यटकांना हळूहळू भिजवून टाकतो .
असल्यामुळे घेण्याचा केला असता,भूविज्ञानात एमटेक असल्यामुळे मीदेखील याची भूवैज्ञानिक उत्पत्ती जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला असता मला असे जाणवले की .
आढळले,मला हे आढळले .
बनलेल्या खचल्या,करोडो वर्षांपूर्वी कोणत्यातरी भूकंपामुळे बनलेल्या चंद्रभ्रंसामुळे नदीच्या खालच्या भागातील टेकड्या खचल्या .
बनलेल्या असलेल्या घडला असावा,अशाप्रकारे बनलेल्या पायर्‍यांप्रमाणे असलेल्या घाटामुळे हा मनोहारी धबधबा घडला असावा .
असलेले आहे,तीर्थगड धबधब्याहून २० किमी. अंतरावर पुरातात्त्विक महत्त्व असलेले चिंगीतराई मंदिर आहे .
आहेत,तीर्थगडबरोबरच चिंगीतराई आणि चंद्रगिरी ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वपूर्ण आहेत .
म्हटले जाते होती,असे म्हटले जाते की या राज्याच्या कोणत्यातरी राजाला दोन मुले होती .
मिळाले,राजकुमार चंद्रदेव याला वाटणीत चंद्रगिरी क्षेत्र मिळाले .
पडले,चंद्रगिरीच्या नावावरूनच या शहराचे नाव चंद्रगिरी पडले .
मिळाला,तर त्याच्या भावाला तीर्थगड जहागिरीमध्ये मिळाला .
पडले,ज्याचे नाव त्यांच्यावरूनच तीर्थगड असे पडले .
नोंदवलेल्या आहे,इतिहासात नोंदवलेल्या स्वातंत्र्य आंदोलनाच्या बर्‍याच घटनांचा अमृतसरशी संबंध आहे .
असलेले होते होते,दिल्लीप्रमाणेच अमृतसरही कधीकाळी मजबूत अशी तटबंदी असलेले होते ज्याला १८ दरवाजे होते .
मिळालेल्या वसवण्याची सोपवली होती केली,बादशाह अकबराकडून दान मिळालेल्या या जमिनीला वसवण्याची जबाबदारी शिखांचे चवथे गुरु रामदास यांच्यावर सोपवली होती जी त्यांचे पुत्र आणि शिखांचे पाचवे गुरु अर्जुन देवजी यांनी पूर्ण केली .
,अमृतसर शहर पाकिस्तानच्या सीमेला .
लागून असल्याने होणार्‍या पडतो,पाकिस्तानच्या सीमेला लागून असल्याने सीमेच्या पलिकडे होणार्‍या हालचालींचा प्रभाव या शहरावर पडतो .
आहे,अमृतसर एक व्यावसायिक आणि प्रसिद्ध पर्यटन स्थळ आहे .
येणारा पाहायला जातो,अमृतसरला येणारा प्रत्येक पर्यटक सर्वात आधी सुवर्ण मंदिर पाहायला जातो .
केला,१८०३मध्ये पंजाबचे शासक महाराज रणजीत सिंह यांनी सुवर्ण मंदिराचा अर्धा भाग संगमरवर आणि अर्धा भाग तांब्याने आच्छादित केला .
चढवले गेले,यावर शुद्ध सोन्याचे आवरण चढवले गेले .
चढविल्याने म्हटले जाऊ लागले,सोन्याचे आवरण चढविल्याने याला सुवर्ण मंदिर म्हटले जाऊ लागले .
आहे करण्यात आला आहे,अंदाज आहे की ४०० किलोग्रॅम सोन्याचा उपयोग येथे करण्यात आला आहे .
आहे,"अमृतसरच्या जवळच पर्यटकांसाठी आणखी एक आकर्षणाचे केंद्र , वाघा बॉर्डर आहे ."
आहे,भारत - पाकिस्तान सीमेवर वाघा बॉर्डर एक संयुक्त चौकी आहे .
असते होता होता होते,खरे तर ही चौकी दिवसभर उजाड असते पण संध्याकाळ होता होता ही एकदम सजीव होते .
आहे होणारे पाहण्यासाठी होण्यापूर्वीच जमू लागतो,"याचे कारण आहे ते म्हणजे येथे होणारे ध्वजारोहण , जे पाहण्यासाठी संध्याकाळ होण्यापूर्वीच येथे पर्यटकांचा घोळका जमू लागतो ."
असणारी होते,शहरापासून सुमारे ३२ किलोमीटर अंतरावर असणारी ही चौकी ध्वजारोहणाच्या वेळी एका समारोहस्थळामध्ये रुपांतरित होते .
आहेत,सीमेवर २ लोखंडाची प्रवेशद्वारे आहेत .
रंगलेले आहे असलेले आहे,तिरंगी रंगात रंगलेले प्रवेशद्वार भारताच्या दिशेला आहे आणि हिरव्या रंगावर चंद्रतारे असलेले प्रवेशद्वार पाकिस्तानच्या बाजूला आहे .
फडकत असतात,प्रवेशद्वारामध्ये दोन्ही देशांचे राष्ट्रीय ध्वज फडकत असतात .
येताच वाजू लागतात,पर्यटक येताच सीमेवर देशभक्तीपर गीते वाजू लागतात .
उघडतात,ध्वजारोहणावेळी सीमा सुरक्षा सैन्याचे जवान लोखंडाचे जड दरवाजे उघडतात .
उघडते,त्या वेळी पाकिस्तानच्या बाजूचे द्वारही उघडते .
फडकवितात,मग दोन्ही देशांचे जवान हळूहळू आपला ध्वज फडकवितात .
फडकविल्यानंतर केले जाते,ध्वज फडकविल्यानंतर पुन्हा सीमाद्वार बंद केले जाते .
आहे पाहायला येतात,"ध्वजारोहण हा एक विलक्षण विधी आहे , जो पाहायला विदेशी पर्यटकसुद्धा येतात ."
पहाण्यासाठी नाही,ध्वजारोहण पहाण्यासाठी तिकिट किंवा पासची गरज नाही .
लढलेल्या पाहता येतात,सुवर्ण मंदिराच्या जवळ सेंट्रल सिख म्यूजियममध्ये शिखांनी लढलेल्या विविध लढायांची सूंदर चित्रे पर्यटकांना पाहता येतात .
आहे,जालियनवाला बाग एक राष्ट्रीय तीर्थस्थळ आहे .
झालेल्या येतो,शहीदांच्या रक्ताने सिंचित झालेल्या जालियनवाला बागेच्या जमिनीला आजही देशभक्तीचा सुगंध येतो .
करून दिला,"जालियनवाला बागेमध्ये १३ एप्रिल , १९१९ला ब्रिटिश जनरल डायर याने स्वातंत्र्य सैनिकांच्या शांत सभेवर अंदाधुंद गोळीबार करून आपल्या क्रूरतेचा परिचय दिला ."
गेले,जालियनवाला बागेत अंदाजे २ हजार स्त्रीपुरुष आणि मुलांचे प्राण गेले .
बांधले आहे,आज जालियनवाला बागेत ज्योतीच्या आकाराचे सुमारे ३२ फूट उंच लाल दगडाचे स्मारक बांधले आहे .
असते,जालियनवाला बागेत शहीदांच्या स्मृतीमध्ये एक ज्योती प्रज्वलित असते .
असलेली पाहू शकतात,"याव्यतिरिक्त सुंदर बागांमध्ये असलेली ’ दि एकेडमी ऑफ फाइन आर्ट्स ’ , ’ खालसा कालेजची भव्य इमारत ’ दि टॉवर आफ बाबाअटल ’ इत्यादीसुद्धा पर्यटक पाहू शकतात ."
आहेत,अमृतसर येथील स्वादिष्ट खाद्यपदार्थ खूपच प्रसिद्ध आहेत .
येणारे बसून घेतात,अमृतसरला येणारे पर्यटक ढाब्यावर बसून अमृतसरी छोलेभटुर्‍याचा आस्वाद जरुर घेतात .
तळलेले आहे,ढाब्यावर तळलेले अमृतसरी मासे हा लोकांच्या विशेष आवडीचा पदार्थ आहे .
नाहीत,अमृतसर येथील लस्सीचे चाहते काही कमी नाहीत .
असणार्‍या मिळतात नाहीत आहेत,"सुवर्ण मंदिराच्या जवळ असणार्‍या बाजारात लोणचे , मुरंबा , आंब्याची पोळी , वड्या मिळतात ज्या केवळ भारतातच नाहीत तर परदेशातही लोकप्रिय आहेत ."
असते,अमृतसर येथे सणांची धामधूम असते .
केला जातो,अमृतसरमध्ये बैसाखीचा सण खूप उत्साहात साजरा केला जातो .
म्हटले जाते असतात,म्हटले जाते की शेतकर्‍यांची जी पिके तयार असतात .
होते,बैसाखीच्या दिवशी त्यांची कापणी सुरू होते .
करतात करतात,लोक बैसाखीच्या दिवशी भांगडा नृत्य करतात आणि मस्ती करतात .
जाण्याकरिता आहेत,"आग्र्यालाला जाण्याकरिता देशातील मुख्य शहरातून इंडियन , जेट एअरवेज , सहारा इत्यादी सरकारी आणि खाजगी सर्वप्रकारच्या थेट विमानसेवा उपल्ब्ध आहेत ."
असल्याने जोडलेले आहे,आग्रा दिल्ली - चेन्नई रेल्वे मार्गावर असल्याने देशातील सर्व प्रमुख नगरांशी रेल्वेद्वारे जोडलेले आहे .
असलेले आहे,दिल्लीहून सुमारे २०० किलोमीटर अंतरावर असलेले आग्रा हे एक ऐतिहासिक पर्यटन स्थळ आहे .
आहे होते,आग्रा शहर ऊर्दूचे सुप्रसिद्ध कवी ' मिर्जा गालिब ’ यांचे जन्मस्थळ आहे तर संगीतज्ञ उस्ताद फैय्याज खान हेसुद्धा आग्रा घराण्याचे होते .
झाले,मोगलांच्या काळात आग्रा मुगल साम्राज्याची राजधानी म्हणून प्रसिद्ध झाले .
आले होते,१५२६मध्ये हे मुगल साम्राज्याचा संस्थापक बाबराच्या हाती आले होते .
बांधला होता,१५७५मध्ये अकबराने आग्रा येथे एक किल्ला बांधला होता .
वसलेले आहे,गुमला जिल्ह्यातील घाघरा ठाण्यांतर्गत सेन्हापासून ८ किमी. द. पू. दिशेस कोराम्बे गाव वसलेले आहे .
वसलेले आहे,कोराम्बे गाव दक्षिण कोयल नदीच्या किनार्‍यावर वसलेले आहे .
आहे,नदी किनार्‍यावरच भगवान वासुदेव रायचे मंदिर आहे .
करून केली होती,भगवान वासुदेव रायच्या मंदिराची स्थापना विधिवत पूजा - अर्चना करून नागवंशी राजा चेतकर्णाने १४७०मध्ये केली होती .
आहे,परमेश्वराची मूर्ती काळ्या दगडांनी निर्मित आहे .
आहे निघतो,स्थानिक आख्यायिका आहे की उन्हाळ्याच्या दिवसात मूर्तीतून घाम निघतो .
म्हटले जाते,प्रयागास तीर्थांचा राजा म्हटले जाते .
म्हटल्यासंबंधी मिळतात,पुराणांमध्ये प्रयागला तीर्थराज म्हटल्यासंबंधी गोष्टीसुद्धा मिळतात .
आहे निघणार्‍या निघाले करण्यासाठी होऊ लागली,गोष्ट अशी आहे की समुद्रमंथनाच्यावेळी निघणार्‍या अनेक रत्नांबरोबर अमृतसुद्धा निघाले ज्याला प्राप्त करण्यासाठी देव - दानवांमध्ये झटापट होऊ लागली .
पडले,अमृताचे थेंब पृथ्वीवर चार जागेवर पडले .
,""" पहिले प्रयागमध्ये , नाशिक , उज्जैन आणि हरिद्वारमध्ये . """
भरतात,तेव्हापासून आजपर्यंत ह्या चारही जागेवर वेळोवेळी कुंभ आणि अर्धकुंभमेळे भरतात .
केला,एका गोष्टीनुसार ब्रह्मा तसेच ऋषींनी शेषनागास प्रयागच्या तीर्थराजतत्त्वाच्याविषयी प्रश्न केला .
सांगण्यावरुन ठेवले झुकले झाले,""" शेषनागाच्या सांगण्यावरुन ब्रह्मदेवाने तराजूच्या एका पारड्यात संपूर्ण तीर्थांना आणि सप्तपुरीला तसेच दुसर्‍यात केवळ प्रयागास ठेवले , परंतु पारडे प्रयागाच्या दिशेने झुकले आणि तेव्हा प्रयागचे तीर्थराजत्व निश्चित झाले . """
म्हटले जाते होतो मिळते,""" असे म्हटले जाते की , ज्या क्षणी व्यक्ती ह्या क्षेत्राच्या सीमेमध्ये प्रविष्ट होतो , त्याला प्रत्येक पावलावर एका अश्वमेघ यज्ञाचे फळ मिळते . """
झाली आहेत झालेली नाही म्हटले जाते,""" प्रयागापासून विश्वातील सगळीच तीर्थे उत्पन्न झाली आहेत , इतर तीर्थांपासून प्रयागाची उत्पत्ती झालेली नाही , म्हणून प्रयागास तीर्थराज म्हटले जाते . """
होते होत नाही आहे,""" पद्मपुराणाच्यानुसार ज्या प्रकारे विश्वाची उत्पत्ती ब्रम्हांडापासून होते , विश्वापासून ब्रम्हांड उत्पन्न होत नाही , त्याचप्रकारे प्रयागापासून इतर तीर्थांची उत्पत्ती आहे . """
वसलेला आहे,प्रयाग जिल्ह्यात महर्षी ययातीची राजधानी प्रतिष्ठापूर तसेच भगवान श्रीकृष्ण आणि सुदामा ह्यांचे गुरु संदीपनि ऋषींचा आश्रम वसलेला आहे .
राहून दिला होता केला होता आहे,भगवान बुद्धाने ह्या नगरात काही वर्षे राहून धर्मोपदेश दिला होता आणि सम्राट अशोकाने तीर्थराज प्रयागमध्येच आपला एक स्तंभ उभा केला होता जो आजसुद्धा विद्यमान आहे .
आले होते झाली होती,आदिगुरु शंकराचार्यसुद्धा येथे आले होते आणि कार्षाग्निमध्ये आत्मदाहासाठी उद्धत कुमारील भट्टांशी त्यांची येथेच भेट झाली होती .
आहे दिले होते,अशी मान्यता आहे की आदि शंकराचार्यानींच प्रयागच्या माघ मेळ्याला राष्ट्रीय पर्वाचे रूप दिले होते .
असतात,माघ अमावस्येच्या दिवशी सूर्य आणि चंद्र पृथ्वीच्या एकाच अंशात मकर राशीमध्ये असतात .
करणे करून आहे,म्हणून माघ महिन्यात यज्ञ आणि स्नान करणे खास करून अमावस्येच्या दिवशी मोक्षप्राप्तीसाठी महत्त्वपूर्ण आहे .
भरतो,प्रयागमध्ये माघ मेळा दरवर्षी भरतो .
भरतो,दर सहाव्या वर्षी अर्ध कुंभ आणि बाराव्या वर्षी कुंभ भरतो .
होतो असते केला जातो,प्रयागमध्ये कुंभ मेळा हरिद्वार कुंभमेळ्याच्या तीन वर्षानंतर होतो तसेच प्रयाग आणि नाशिकच्या कुंभ मेळ्यात तीन वर्षाचे अंतर असते परंतु नाशिक आणि उज्जैनचा कुंभ एकाच वर्षी साजरा केला जातो .
होतो,कधीकधी नाशिकचा कुंभमेळा उज्जैनच्या अगोदर होतो .
आहे,कुंभ पर्व चक्र अशाप्रकारे आहे .
जोडले गेले आहे,चारही ठिकाणांच्या कुंभमेळाच्या पर्वांना ज्योतिष्य गणना तसेच स्नानाच्या प्रमुख तिथींशी जोडले गेले आहे .
आहे,कुंभमेळ्याच्या चक्राबद्दल विविध विद्वानांचे वेगवेगळे मत आहे .
भरवण्याचे करतात,काही विद्ववान बाराव्या वर्षीच कुंभमेळा भरवण्याचे निश्चित करतात .
जुळून येत नाही बनत नाही,दुसर्‍या मतानुसार जोपर्यंत ज्योतिषीय योग जुळून येत नाही तोपर्यंत कुंभमेळ्याचा योग बनत नाही .
नाही झाले होऊ शकते,दुसर्‍या ग्रहांचे समीकरण शास्त्र सम्मत नाही झाले तर अकराव्या तसेच तेराव्या वर्षीसुद्धा कुंभमेळा पर्व होऊ शकते .
घालण्याचा होते,गुरूच्या प्रतिगामी प्रभावामुळे आणि सूर्याच्या चारही बाजूला प्रदक्षिणा घालण्याचा समय ह्यामुळे अशी स्थिती निर्माण होते .
आहे,कुंभमेळ्याच्या निर्णयात गुरूची महत्त्वाची भूमिका आहे .
आहे,""" काळ विभाजनाच्या दृष्टीने २७ नक्षत्र आणि १२ राशीं , नवग्रहांपैकी ११वी रास कुंभ आहे . """
आहे,कुंभ जलीय रास आहे .
आहे,स्वामी शनि आहे .
आहे,शनि वायु तत्व आहे .
आहे,जल आणि वायु हेच तर जलवायु आहे .
आहेच,""" सूर्य , पृथ्वी , अग्नि तत्वांची प्रधानता तर आहेच . """
आहे,हरिद्वारचा कुंभमेळा ह्याच राशीचा द्योतक आहे .
असतो,देवतांचा एक दिवस मनुष्यांच्या एक वर्षासमान असतो .
आहे होतो,हेच कारण आहे ग्रहाच्या स्थितीच्या क्रमानुसार बाराव्या वर्षी कुंभमेळा चार ठिकाणी होतो .
आहे,हा काळच ह्या पर्वाचा पर्याय आहे .
होते आहे,पौराणिक अध्ययनातून स्पष्ट होते की कुंभ पर्व आणि गंगेचा विशेष संबंध आहे .
आहेच,प्रयागमध्ये तर गंगा आहेच .
आहे,नाशिकची गोदावरीसुद्धा संगम आहे .
ओळखली जाते,ही गौतमीच्या नावाने ओळखली जाते .
होते झाली होती,क्षिप्रा त्याठिकाणाहून पूर्व वाहिनी होते जेथे ती एकदा गंगेद्वारा आलिंगित झाली होती .
आहे,बेक्कल किल्ला केरळमधील सर्वात जास्त प्रसिद्ध किल्ला आहे .
पाहण्याचा आहे,बेक्कल किल्ल्यातून समुद्राची गहन छबी पाहण्याचा अनुभव अविस्मरणीय आहे .
आहे,"मल्याळम , तमिळ , बॉलिवुड चित्रपटांच्या चित्रणासाठी आवडते ठिकाण आहे बेक्कल किल्ला ."
केली आहे,"केरळ सरकारने बेक्कल किल्ला , समुद्रकिनारा आणि संबधित पर्यटन केंद्रांच्या विकासासाठी बेक्कल रिसॉर्ट विकास मंडळाची निर्मिती केली आहे ."
वाढविण्यासाठी राबविल्या जात आहेत,तसेच बेक्कल समुद्रकिनार्‍याचे सौंदर्य वाढविण्यासाठी अनेक योजना राबविल्या जात आहेत .
आहे,"या योजनेअंतर्गत तेय्यम शिल्प , भित्तिचित्र , शिल्पोद्यान इत्यादी कलांच्या विकासाचाही समावेश आहे ."
आहे,वाहनतळ - किनार्‍याजवळ ७००० वर्ग मी. क्षेत्र वाहनतळासाठी आहे .
आहे,विश्रांतीसाठी ट्री हाऊस आणि डॉर्मिटरीची सुविधा आहे .
असलेल्या आहे,मुलांचे उद्यान - १४ वर्षाहून कमी वय असलेल्या मुलांच्या मनोरंजनासाठी हे उद्यान उपयुक्त आहे .
घ्यावे लागते,बेक्कल समुद्रकिनार्‍यावर एक रुपया प्रतिव्यक्ति या दराने तिकिट घ्यावे लागते .
द्यावे लागते नाही,"वाहनतळाचे शुल्कही द्यावे लागते , जे जास्त नाही ."
बांधण्याची आहे,येथील ११ एकर जमिनीवर वॉटर थीम पार्क बांधण्याची योजना आर. डी सीकडे आहे .
आहे,बेक्कल किल्ल्याच्या जवळचे रेल्वेस्टेशन कासरगोड आहे .
आहे,"बेक्कल किल्ल्याजवळील विमानतळ - मंगळूर , ५० किमी. , करिप्पूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ , २०० किमी. आहे ."
बांधलेला आहे,चंद्रगिरीप्पुषेच्या ( नदी किनार्‍यावर १७व्या शतकात बांधलेला एक किल्ला आहे .
घेता येते,त्या किल्ल्यातून अरबीसमुद्र आणि चंद्रगिरी नदीच्या अद्भुत दृश्याचा आस्वाद घेता येते .
आहे,नदीच्या किनार्‍यावरील किषूर मंदिरातील गीतोत्सव अतिशय प्रसिद्ध आहे .
करून दिली आहे,बेक्कल रिसॉर्ट विकास मंडळाने चंद्रगिरी नदीमध्ये नौकाविहाराची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे .
आहे,चंद्रगिरी कासरगोड टाउनच्या अगदी जवळ आहे .
,जवळचे रेल्वेस्थानक - कासरगोड NULL .
,"`` जवळचे विमानतळ - मंगळूर , ५० किमी. ``"
झाकलेले आहे,चित्तारी हिरवळीने झाकलेले एक छोटे द्वीप आहे .
आहे,चित्तारीचा किनार्‍याचा प्रदेश विशाल आहे .
आहे,चित्तारी बेक्कल पर्यटन परियोजनेचा भाग आहे .
आढळत नाही,पर्यटनाची गडबड या द्वीपावर आढळत नाही .
घालविण्यासाठी आहे,शांततेत वेळ घालविण्यासाठी चित्तारी उपयोगी आहे .
असलेले आहे,"चित्तारीहून जवळ असलेले रेल्वेस्थानक कांजगाडू , ५ कि. अंतरावर आहे ."
घालवायचा असेल आहे,बेक्कलच्या गर्दी युक्त प्रवासानंतर जर शांत वातावरणात थोडा वेळ घालवायचा असेल तर काप्पिल समुद्रकिनारा योग्य स्थळ आहे .
आहे आहे,काप्पिल बेक्कलहून सहा किलोमीटर दूर आहे आणि अत्यंत शांत स्थळ आहे .
चमकणारा,येथील आकर्षण म्हणजे उन्हात चमकणारा समुद्रकिनारा आणि शांत वातावरण .
आहेत चढून पाहू शक्तात,जे धाडसी आहेत ते जवळच्या कोडिक्कुन्नुवर चढून अरबीसमुद्राचा विस्तार पाहू शक्तात .
आहे,"काप्पिल बीचच्या जवळचे रेल्वेस्थानक कासरगोड , १२ किमी. दूर आहे ."
आहे,"काप्पिल बीचहून जवळचे विमानतळ मंगलूर , ५० किमी. अंतरावर आहे ."
अनुभवायचे असेल जा,उत्तर केरळमध्ये जर तुम्ही आलप्पुषासारखे वातावरण अनुभवायचे असेल तर पडन्नाला जा .
बनवणारे झाकलेले,"पडन्ना क्षेत्राला सरोवर पर्यटनासाठी अनुकूल बनवणारे घटक - वलियपरम्बु सरोवर , हिरवळीने झाकलेले द्वीप , झरे ."
केले आहे,शिंपल्याच्या शेतीने जगाचे लक्ष इकडे आकर्षित केले आहे .
आहेत,याचे शेतकरी गुल महम्मद आहेत .
बनवून दिला नाही नेले,गुल महम्मदांनी शिंपल्याच्या शेतीला पर्यटनाचा भाग बनवून आपल्या कल्पनाशक्तीचा परिचयच दिला नाही तर पूर्ण गावाला प्रगतीपथावर पुढे नेले .
शिकवले करता करून घेऊ शकतात,गुल महम्मदांनी आपल्या गावबंधूंना हे शिकवले की ते आपल्या उपजीविकेसाठी परंपरागत मार्गाची उपेक्षा न करता पर्यटन उद्योगाचा फायदा कसा करून घेऊ शकतात .
करून,ओयस्टर ओपेरा नामक चळवळ उभी करून गुल महम्मदांनी आपला पर्यटन सिद्धांत प्रस्तुत केला .
आल्यावर पाहता समजून घेता येते,पडन्नाला आल्यावर शेतकर्‍यांचे जीवन जवळून पाहता आणि समजून घेता येते .
आहे आहे,"ओयस्टर ओपेरामध्ये स्वच्छ वातावरण आहे , निवास व्यवस्था उत्तम आहे ."
थांबून घेता येऊ शकतो,पडन्नामध्ये थांबून सामुहिक पर्यटनाचा अनुभव घेता येऊ शकतो .
करता येऊ शकते,पडन्नाच्या जवळ द्वीपांपर्यंत बोटींग करता येऊ शकते .
,पडन्ना प्रदेशाची विशेषता म्हणजे विशाल समुद्रकिनारा आणि सागर मुहाने .
असलेल्या करण्याची देतो,जवळ असलेल्या तेजस्विनी नदीतून प्रवास करण्याची संधीपण ओयस्टर ओपेरा देतो .
आहेत,"परश्शिनिक्कडवु , बेक्कल किल्ला इत्यादी स्थळे याच्या जवळ आहेत ."
आहे,पडन्नाहून जवळचे बसस्थानक आणि रेल्वेस्थानक ९ किमी. अंतरावर आहे .
आहे,पडन्नाहून जवळचे विमानतळ मंगलुर १२० किमी. आणि करिप्पुर अंतरराष्ट्रीय विमानतळ १८० किमी. अंतरावर आहे .
आहे,समुद्रसपाटीपासून १८९० मी. उंचीवर सह्याद्रीच्या शिखरावर अगस्त्यारकूडम आहे .
घेरलेले आहे,`` शहराच्या क्षेत्रापासून १३ कि.मी.च्या अंतरावर दलमा पर्वताच्या पायथ्याशी फुले - पाने आणि पर्वतांनी घेरलेले ६० फूट खोल डिमना सरोवर एक विलोभनीय सरोवर आहे . ``
जाणार्‍यांची आहे,डिमना सरोवर नौकाविहार आणि सहलीला जाणार्‍यांची आवडती जागा आहे .
आहे,दोमुहानीच्या नावाने लोकप्रिय असे हे स्थळ दोन नद्या खडकई आणि सुवर्णरेखा ह्यांचा सुरम्य संगम आहे .
वसलेले आहे,दोमुहानी शहराच्या वायव्येच्या भागात वसलेले आहे .
असणार्‍या केले जाऊ शकते,घाटशिला शहराच्या उत्तरोत्तर भागावर असणार्‍या लहान फुलडुंगरी पर्वतावरून सुंदर पर्वत व हिरव्यागार दर्‍यांचे दृश्यावलोकन केले जाऊ शकते .
आले होते पाहून झाले,बंधोपाध्याय जेव्हा घाटशिलेला आले होते तेव्हा इथल्या प्राकॄतिक व नैसर्गिक सुंदरता पाहून मंत्रमुग्ध झाले .
आहे,गिर्यारोहकांसाठी फुलडुंगरी पहाडी आकर्षणाचे केंद्र आहे .
आहे वसलेले आहे,"`` घाटशिलाचे रंकीणी मंदिरसुद्धा खूप प्रसिद्ध आहे , जे नदी किनार्‍यावर आणि पर्वतांच्यामध्ये वसलेले आहे . ``"
आहे,रंकीणी मंदिरावर नौकायानाची सुविधासुद्धा उपलब्ध आहे .
बांधले होते आहे देते,"`` बंधोपाध्यायांनी घाटशिलाला ज्याप्रकारे शब्दात बांधले होते , ते आजसुद्धा लोकांच्या मानसपटलावर अंकित आहे आणि त्यांना गौरवाची अनुभूती देते . ``"
,दालमा वन्यजीव अभयारण्य -
पसरलेल्या करताना पाहता येते,"`` १९५ किमी वर्गक्षेत्रात पसरलेल्या जंगली दालमा वन्यजीव अभयारण्यात जंगली हत्ती , हरिण , अस्वल , चित्ता , वाघ , साळूसारख्या स्वच्छंद भ्रमण करताना पाहता येते . ``"
आहे,दालमा वन्यजीव अभयारण्याचा दौरा रोमांचकतेने परिपूर्ण आहे .
,ईचागडचे पारसनाथ मंदिर -
वसलेल्या असलेला आहे,ईचागड प्रखंडात वसलेल्या देवलटांडच्या प्राचीन पारसनाथ मंदिराची प्रमुख विशेषता मंदिराच्या शिखरावर असलेला कळस आहे .
म्हणतात,ग्रामीण ईचागड गावाला देवल म्हणतात .
पडले,कदाचित यासाठी ह्या गावाचे नावसुद्धा देवलटांड पडले .
आहे,मंदिरात स्थापित पारसनाथची मूर्ती अत्यंत प्राचीन आहे .
विखुरलेले आहे,मंदिराच्या आजूबाजूला विखुरलेले दगडसुद्धा दुर्लभ आणि पुरातन आहे .
वसलेल्या देणार्‍यांची होते,पर्वताच्या पायथ्याशी वसलेल्या ऐतिहासिक बूढा बाबा मंदिरात भेट देणार्‍यांची गर्दी होते .
असणार्‍या पडलेले आहेत आहे,पिढ्यांची आस्था असणार्‍या पारसनाथ मंदिर परिसरात प्राचीन अवशेष पडलेले आहेत जे अध्ययनासाठी खूप महत्त्वपूर्ण आहे .
घेरलेले केली जाऊ शकते,सुंदर डोंगरदर्‍यांनी घेरलेले सुवर्णरेखा बहुद्देशीय योजना चांडिल धरणाच्या सुंदरतेची कल्पना केली जाऊ शकते .
करण्यासाठी येतात,हजारोंच्या संख्यामध्ये पर्यटक दरवर्षी चांडिल धरणावर सहल करण्यासाठी येतात .
पाहणे देतात,चांडिल धरणापासून सूर्योदय आणि सूर्यास्ताचे दृश्य पाहणे मनाला आनंद देतात .
पाहण्यासारखे आहे,धरण स्थळावरच पुरातत्त्वशास्त्रीय संग्रहालय शीशमहालसुद्धा पाहण्यासारखे आहे .
मिळालेले बुडालेल्या केले गेले आहे,"`` शीशमहाल संग्रहालयात धरण खोदकामाच्या वेळी मिळालेले प्राचीन अवशेष , बुडालेल्या क्षेत्रातील गावांच्या दुर्लभ वस्तूंना NULL एकत्र केले गेले आहे ``"
आहेत,हे अवशेष १२व्या शतकापासून १८व्या शतकाचे आहेत .
करण्यास आहे,टेल्को स्थित हुडको सरोवरसुद्धा लोकांना आकर्षित करण्यास सक्षम आहे .
करणार्‍यांना करत राहते,सहल करणार्‍यांना हुडको सरोवर ठिकाण नेहमीच आकर्षित करत राहते .
आहे,त्याचबरोबर घाटशिला शहरात भुवनेश्वरी मंदिराचीसुद्धा एक वेगळी ओळख आहे .
येतात करतात,भुवनेश्वरी मंदिरात लोक भक्ती भावाने येतात आणि आपल्या इच्छा पूर्ण करतात .
,गालूडीह सुवर्णरेखा धरण -
करते,गालूडीह सुवर्णरेखा योजना धरणसुद्धा अतिथींना आपल्याकडे आकर्षित करते .
घालवू पाहतात नाही,"`` जे लोक धावपळीच्या जीवनापासून लांब , शांतीचे काही क्षण घालवू पाहतात त्यांच्यासाठी हे ठिकाण स्वर्गापेक्षा कमी नाही . ``"
आहे,फदलगोडा पारडीह काली मंदिर प्राचीन मंदिर आहे .
आहे,फदलगोडा पारडीह काली मंदिर श्रद्धाळूंसाठी विशेष महत्त्वाचे आहे .
मानतात मागितलेली होते,पूर्वीपासून असे मानतात की खर्‍या निष्ठेने मागितलेली प्रत्येक इच्छा पूर्ण होते .
वसलेले आहे,हाता - जादूगोडाच्या मुख्य मार्गावर वसलेले जादूगोडा रंकिणी मंदिराचे झारखंडमध्ये स्वतःचे एक स्थान आहे .
वसलेले असते,मनोरम डोंगरदर्‍यात वसलेले रंकिणी मंदिरात आई रंकिणीच्या दर्शनासाठी श्रद्धाळूंची नेहमी गर्दी असते .
करण्यासाठी येत राहतात,खासकरून डिसेंबर ते फेब्रुवारी महिन्यापर्यंत लोक रंकिणी मंदिरात कुटुंबाबरोबर सहल करण्यासाठी येत राहतात .
आहे,पोटका प्रखंडच्या सहलीच्या ठिकाणांमध्ये तुड़ी धरणाची आपली एक वेगळी ओळख आहे .
,सर दोराबजी टाटा उद्यान -
पडणारा बनवतात,"`` सुसज्जित गवत , फुलांचे ताटवे तसेच शानदार पद्धतीने कारंज्यावर पडणारा प्रकाश सर दोराबजी टाटा उद्यानाला खूप सुंदर व रंगीबेरंगी बनवतात . ``"
पाहू इच्छिता करून घेऊ शकता,जर तुम्ही कुटुंबाबरोबर समाधानाने फुलांचे रंगबिरंगी जग पाहू इच्छिता तर तुम्ही निश्चितपणे सर दोराबजी टाटा उद्यानाचे भ्रमण करून आनंद घेऊ शकता .
असलेले दाखवते,फुलडुंगरीपासून १७ किमीच्या अंतरावर उत्तर दिशेला असलेले बुरुडीह सरोवर खूप सुंदर दृश्य दाखवते .
आहे,बुरुडीह सरोवरात नौकाविहाराची सुविधा उपलब्ध आहे .
असलेला आहे,घाटशिला फुलजोर जंगल मार्गावर असलेला धारागिरी एक मनोरम धबधबा आहे .
वसलेले सांगते,"`` जमशेदपूरच्या जवळ वसलेले दालभूमगड , अगाध शौर्याची गाथा आजसुद्धा गर्वाने सांगते . ``"
बांधलेले वसलेले आहे,खूप प्राचीन खडकांनी बांधलेले आई कालीचे खूप भव्य मंदिर दालभूमगडमध्ये वसलेले आहे .
जोडलेले आहे,विमान मार्ग : राजधानी रांची विमान मार्गाशी चांगल्या प्रकारे जोडलेले आहे .
आहे,घोडेस्वारी हे येथील मुख्य मनोरंजन आणि रोमांच आहे .
रहावे,कोठे रहावे ?
,"एचपीटीडीसी हॉटल देवदार ( फोन : 236333 ) , हॉटल पारुल ( फोन : 224344 ) ."
असते,उन्हाळ्यात चंबा शहर गरम असते .
असणारे असणारे पाहण्यासाठी जाणे आहे,"समुद्रसपाटीपासून ९९६ मीटर उंचीवर असणारे , रावी नदीच्या किनार्‍यावर असणारे हे ऐतिहासिक शहर निवांतपणे पाहण्यासाठी मार्च एप्रिल किंवा ऑक्टोबर नोव्हेंबरमध्ये जाणे योग्य आहे ."
आहे बघितल्यावरही परतता येते,चंबाहून डलहौसी ५६ किलोमीटर दूर आहे त्यामुळे दिवसभर चंबा बघितल्यावरही डलहौसीच्या थंड हवेत परतता येते .
आहे,खजियारहून तर चंबा केवळ ४३ किलोमीटर आहे .
वसविले होते,चंबाचा राजा साहिलवर्मा याने आपल्या मुलीच्या चंपावतीच्या नावाने हे शहर वसविले होते .
आहेत,"चंबामध्ये लक्ष्मीनारायण मंदिर समूह , रंगमहल , भूरिसिंह आणि गवताची मैदाने दर्शनीय आहेत ."
आहे पोहोचतात,चंबाच्या पुढे उंच आणि थंड प्रदेशात अनेक आदिवासी जमाती आणि अनोखे नैसर्गिक देखाव्यांचे जग आहे जेथे फावल्या वेळात साहसी पर्यटक पोहोचतात .
आहे,पांगी प्रदेश तर अधिकच दुर्गम पण सुंदर आणि रोमांचक आहे .
आहे,चंबातील मिंजर मेला श्रावणातील ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक उत्सव आहे .
आहे,चंबातील मणिमहेश यात्रासुद्धा प्रसिद्ध आहे .
जोडलेला आहे,कांगडा घाटीमध्ये मैदानाला जोडलेला धर्मशाला जिल्हा कांगडाचे मुख्यालय आहे .
घेरलेल्या आहे,देवदार वृक्षांनी घेरलेल्या या छोट्या आकाराच्या स्थळाच्या शिखराचे नाव मॅक्लोडगंज असे आहे .
पाहण्यास मिळते,मॅक्लोडगंज येथे पर्यटकांची वर्दळ पाहण्यास मिळते .
आहे,मॅक्लोडगंज येथे गंगचेंग किशोंग नावाच्या ठिकाणी तिबेट सरकारचे मुख्यालय आणि दलाई लामा यांचा निवास आहे .
बघता येते,धर्मशाला येथून धौलाधार पर्वतरांगांचा जादुई संसार एका दृष्टीत बघता येते .
केले होते,१८५०मध्ये ब्रिटीश सरकारने मॅक्लोडगंज हे आपल्या प्रशासकीय मुख्यालयाच्या रूपात स्थापित केले होते .
विस्तारलेले आहे,धर्मशाला येथून १० किलोमीटर आणि पगडंडी पाऊलवाट येथून ४ किलोमीटर अंतरावर मॅक्लोडगंज पहाडाच्या रुंद शिखरावर विस्तारलेले आहे .
असल्याने भेटायला,चौदाव्या दलाई लामांचा निवास असल्याने येथे त्यांना जगभरातून लोक भेटायला येतात .
करताना पडतात,बौद्ध भिक्षु आणि भिक्षुणी आपल्या ध्यानाच्या कार्यक्रमादरम्यान आपली कामे करताना मोठ्या संख्येने दृष्टीस पडतात .
आहेत,येथील बरेच व्यापारी तिबेटी आहेत .
झाकलेल्या पाहता येतो,बर्फाने झाकलेल्या धवल पर्वतरांगांचा अद्भुत देखावा येथून पाहता येतो .
असल्याने असते,छोटी जागा असल्याने येथे खूपच गर्दी असते .
बनले आहे,ब्रिटिश लेफ्ट्नंट गवर्नर डेविड मॅक्लोडगंज याच्या नावाने जगप्रसिद्ध असे हे ठिकाण आता परदेशी पर्यटकांचे आवडते पर्यटनस्थल बनले आहे .
होता रहात होते,असा एक काळ होता की जेव्हा येथे फक्त ’ गद्दी ’ नावाच्या जमातीचे घुमंतू गड़रिए भटके मेंढपाळ रहात होते .
करणार्‍यांकरिता बांधली म्हणू लागले,पायी यात्रा करणार्‍यांकरिता येथे सराय बांधली तर लोक याला धर्मशाला म्हणू लागले .
आहे,आज हीच जागा मॅक्लोडगंज आहे .
बघून म्हणू लागले आहेत,बौद्ध धर्माचे बहुतेक कार्यक्रम बघून याला आता लोक छोटे ल्हासा म्हणू लागले आहेत .
टाळण्यासाठी असणारे आहे,मॅक्लोडगंज येथील गर्दी टाळण्यासाठी पूर्व दिशेला असणारे भागसू गाव चांगले पर्यटनस्थळ आहे .
म्हणतात,भागसू गावाला भागसूनाथ असेही म्हणतात .
आहे,सोळाव्या शतकातील एक कलात्मक मंदिर भागसू गावात आहे .
आहे,भागसू गावाच्या जवळच आकर्षक झरा आहे .
रहाण्यासाठी आहेत,भागसू गावात रहाण्यासाठी चांगल्या सोयी आहेत .
असलेल्या आहेत,खालच्या भागात असलेल्या कोतवाली बाजारात कांगडा येथील लोकांची घरे आणि दुकाने आहेत .
बघता येतात,जवळच कांगडा स्कूल ऑफ आर्टच्या अंतर्गत सतराव्या शतकापासून आतापर्यंतच्या कला बघता येतात .
विणणे पहायला मिळतात,"चित्रकारी , सुतारकाम , मूर्तिकला आणि सुत विणणे यांचे दुर्मिळ नमुने येथे पहायला मिळतात ."
आहेत,नक्षीकामाचे अप्रतिम नमुने आणि प्राचीन अलंकार कोतवाल बाजारात आहेत .
आहे,२ किलोमीटर अंतरावर छोटे डल सरोवर प्रेक्षणीय आहे .
राहणारा असलेला पाहता येतो,उन्हाळ्यात गरम राहणारा मैदान असलेला आणि सुंदर कांगाडा घाट प्रवासादरम्यान पाहता येतो .
आहे,"कांगाडा घाटात अनेक ऐतिहासिक , कलात्मक आणि पुरातत्त्वदृष्ट्या महत्त्वाचे मंदिर आणि भवन आहे ."
पाहणे आहे,व्रजेश्वरी आणि प्रसिद्ध शिला मंदिरातील आश्चर्यांना पाहणे रोमांचक आहे .
आहे जोडलेले आहेत,पालमपुर कांगाडातील अशी मोकळी जागा आहे जेथे चहाच्या मळ्यांच्या रांगा न्यूगलपार्क नामक वेगळ्या पर्यटनस्थानाशी जोडलेले आहेत .
ओळखला जातो,"कांगाडा घाट विविध रंगातील शेते , चीड वृक्षांची वने आणि छोटी रेल्वे यासाठी ओळखला जातो ."
करता येतात,कांगाडा आणि तिबेटी शैलीतील वस्तू कोतवाल बाजार आणि पालमपुरमध्ये खरेदी करता येतात .
आहे कोसळणारे ओळखली जाते,"हिमाचलप्रदेशातील कुलुमनाली घाट जगप्रसिद्ध आहे जो बर्फाने आच्छादित शिखरे , देवदारवृक्ष सफरचंदाच्या बागा , फेसाळ नद्या , उंचावरून कोसळणारे धबधबे आणि सुंदर उद्याने यासाठी ओळखली जाते ."
असलेल्या आहे,समुद्रसपाटीपासून १२२० मी. उंचीवर असलेल्या कुल्लू शहरात जिल्हयाचे मुख्य कार्यालय आहे .
येते,कुल्लु शहर मनालीहून ४० किमी. अलिकडे येते .
केले आहे,शर्वरी नदीने कुल्लु शहराला दोन भागात विभाजित केले आहे .
म्हटला जातो,प्रथम म्हणजे वरचा भाग ढालपुर आणि दुसरा अखाडा बाजार म्हटला जातो .
बांधले गेलेत आहे,हजारीबाग राष्ट्रीय उद्यानात दृश्यावलोकनासाठी चार उंच टॉवर बांधले गेलेत ज्यांची उंची २०० फूट आहे .
केले गेले आहे,पटणा - रांची रस्त्यावर हजारीबागपासून २२ किमी. उत्तरेला घनदाट जंगलाच्यामध्ये १८६.२५ वर्ग किमीमध्ये ह्या उद्यानाला रेखांकित केले गेले आहे .
करते,ह्या उद्यानाची घनगर्दता पर्यटकांना आग्रहाने आपल्याकडे आकर्षित करते .
वसलेले आहे,हजारीबाग - पटणा मार्गावर सालपर्णी वसलेले आहे .
सामावून घेतलेले नाही,उंच - उंच दर्‍यांना आपल्या कुशीत सामावून घेतलेले सालपर्णीचे जंगल थंड हवेच्या ठिकाणाहून कमी नाही .
आहे,एनएचपासून तीन किमी. आत सालपर्ण विश्रामगार व वॉच टॉवर आहे .
आहे,तलावात नौकाविहाराची सुविधासुद्धा आहे .
आहे,बडकागाव प्रखंड मुख्यालयापासून १२ किमी. अंतरावर बरसोपानीची गुंफा आहे .
जाऊन वाजवतील पडते,पर्यटक गुंफामध्ये जाऊन टाळी वाजवतील तर गुंफाच्या छतातून पाणी पडते .
दिल्यावरसुद्धा पाहू शकतो,जोरात आवाज दिल्यावरसुद्धा हे दृश्य पाहू शकतो .
आहे,इस्को गुंफा बडकागाव प्रखंड चौकपासून २२ किमीच्या अंतरावर स्थित आहे .
असलेल्या आहेत,शहराच्या जवळच असलेल्या केनारीहिलमध्ये एक सुरचित उद्यान आणि लहान - लहान तळी आहेत .
आहे करू शकतात,""" केनारीहिलमध्ये एक ऑबजरवेशन ( अवलोकन ) टॉवरसुद्धा आहे , जिथून पर्यटक शहराचे मनोहारी शहर आणि डोंगरदर्‍यांचे अवलोकन करू शकतात . """
वसलेले आहे,सुंदर कोनार धरण हजारीबागपासून ५१ किमी. तसेच विशुनगढपासून ९. किमी अंतरावर वसलेले आहे .
उभारलेले आहे,दामोदर दरी निगमद्वारे प्रथम चरणात उभारलेले कोनार धरण बहुउद्देशीय धरण आहे .
बांधले आहे आहे,कोनार धरण कोनार नदीवर बांधले आहे जे ८८५ मीटर लांब आणि ४८ मीटर उंच आहे .
बांधून झाले होते,कोनार धरण १९५५मध्ये बांधून तयार झाले होते .
केले जाते,कोनार धरणाच्या जलाशयातून ४० हजार हेक्टर क्षेत्राचे सिंचन केले जाते .
होते,कोनार धरणापासून ४ मेगावॅट विद्युतचे उत्पादन होते .
आहे होते,कोनार धरणाजवळच अय्यर बंधारासुद्धा आहे जिथून २.२५ QT_QTC मेगावॅट वीजेचे उत्पादन होते .
मानले जाते,बनासोसुद्धा ह्या जिल्ह्याचे तसेच जवळपासच्या क्षेत्रांचे प्रसिद्ध तीर्थस्थळ मानले जाते .
आहे म्हटले जाते,""" बनासोमध्येसुद्धा माता भगवतीचे मंदिर आहे , ज्याला महामाया मंदिर म्हटले जाते . """
आहे केली होती,प्रचलित आहे की महामाया मंदिराची निर्मिती शंकराचा अखंड भक्त बाणासूर ह्याने केली होती .
करण्यासाठी करतात,महामाया मंदिरात लोक इच्छित अपेक्षा पूर्ण करण्यासाठी नवस करतात .
वसलेले आहे,हजारीबाग शहरापासून ३८ किमी. दक्षिण - पश्चिमेला वसलेले सूरजकुंड एक प्रसिद्ध गरमपाण्याचा झरा आहे .
असते,झर्‍याच्या पाण्याचे तापमान १९० डिग्री फारेनहाइट असते .
येतात,चर्म रोगी हजारोंच्या संख्येत येथे येतात .
आहे केली गेलेली करतात,""" हजारीबागचे सप्तपर्वत अशा स्थळांपैकी एक आहे , जेथे खडकांवर केली गेलेली चित्रे विश्वामध्ये आपले स्थान निर्माण करतात . """
रंगवलेले आढळले गेले आहेत,सप्तपर्वतांवर खूप माइकोलिथ तसेच रंगवलेले खडक आढळले गेले आहेत .
लावला गेला,इस्को गावाच्या जवळ सती टेकडीचा शोध लावला गेला .
म्हणणे आहे असेल बसू शकतात,इतिहासकारांचे म्हणणे आहे की सती टेकडीची ही गुंफा बरीच विशाल असेल आणि ह्यामध्ये जवळजवळ २०० लोक एकत्र सहजपणे बसू शकतात .
जातो वाहते,""" ह्या गुहेच्या किनार्‍यावरुन एक नाला जातो , ज्याच्यात वर्षानुवर्षे पाणी वाहते . """
आहे,इस्को गाव हजारीबागपासून ४५ किलोमीटर अंतरावर आहे .
आहे,इस्को गाव बडकागाव प्रखंडमध्ये आहे .
मिळालेली आहेत,पुरातत्ववेत्तांच्यामते इस्को गावाच्या खडकांवर मिळालेली चित्रे मध्यकालीन युगातील आहेत .
केली आहे राहत होते,इस्को गावात ही गोष्टसुद्धा प्रमाणित केली आहे की हिमयुगात मानव अत्याधिक खोल गुंहांमध्ये राहत होते .
वसलेले आहे,हजारीबाग सरोवर शहराच्या मधोमध वसलेले आहे .
बसण्यासाठी बनवला गेला आहे,हजारीबाग सरोवराच्या किनार्‍यावर पर्यटकांना बसण्यासाठी जिना बनवला गेला आहे .
आहेत,हजारीबाग सरोवराच्या चारही बाजूंनी झाडे आहेत .
आहे,हजारीबाग सरोवरात नौकाविहाराची व्यवस्था आहे .
आहे,हजारीबागच्या जवळच स्वर्ण जयंती कॅफेटेरिया उद्यान आहे .
घेऊ शकतात,स्वर्ण जयंती कॅफेटेरिया उद्यानात पर्यटक रुचकर भोजनासह झोका आणि टॉय ट्रेनचा आनंद घेऊ शकतात .
विखुरलेले आहेत,बडकागाव ( हजारीबागपासून ) केवळ ६ किमीच्या अंतरावर मेगालीथचे अनुपम नमुने आजपण विखुरलेले आहेत .
आहे,मेगालीथच्या अनुपम नमुन्यांत अनेक सूक्ष्म उपकरणे तसेच माइक्रोलिथिक हत्यारे इत्यादींचा समावेश आहे .
ओळखले जाते,मेगालिथच्या अद्भूत नमुन्यांचे हे स्थान इक्वीनोक्स प्वाइंटरच्या रूपात ओळखले जाते .
आहे पाहत असावा,मान्यता आहे की आदिमानव येथून सूर्योदयाच्या दृश्यांना पाहत असावा .
,रामगड जिल्ह्यातील प्रमुख पर्यटनस्थळे -
आहे,नव सृजित जिल्ह्याचे मुख्यालय रामगढ एक छावणी शहर आहे .
ओळखले जाते,रामगढ छावणीच्या बाहेरचे नागरिक क्षेत्र रामगढ शहराच्या रूपात ओळखले जाते .
वसलेले आहे,झारखंडची राजधानी रांचीच्या उत्तर दिशेमध्ये रामगढ शहर वसलेले आहे .
बनवले गेले आहे,शिवालिक पहाडींमध्ये ८२० वर्ग किलोमीटरच्या क्षेत्रामध्ये राजाजी राष्टीय उद्यानाला बनवले गेले आहे .
आढळतात,राजाजी राष्टीय उद्यानात स्तनपायी आणि दुसर्‍या प्रकारचे सर्व जीव - जंतू आढळतात .
येतात,थंडीमध्ये अप्रवासी पक्षीसुद्धा खूप येतात .
पोहचण्यासाठी फिरणार्‍यांसाठी आहेत,राजाजी राष्ट्रीय उद्यानात पोहचण्यासाठी प्रत्येक प्रकारचे साधन फिरणार्‍यांसाठी उपलब्ध आहेत .
ठेवले गेले आहे,राजाजी राष्ट्रीय उद्यानाचे नाव सी. राजगोपालाचारीच्या नावावर ठेवले गेले आहे .
जोडलेले आहे,"`` नैनीताल , दिल्ली , हरियाणा , राजस्थान , उत्तरप्रदेश इत्यादी राज्यांशी सरळ बससेवांनी जोडलेले आहे . ``"
आहे आहे,"`` नैनीतालचे जवळचे रेल्वे स्टेशन काठगोदाम आहे , जे नैनीतालपासून ३५ किलोमीटर लांब आहे . ``"
जाता येते असते,"`` तसे वर्षभर नैनीतालला जाता येते , परंतु उन्हाळ्यात येथील हवामान खूप आनंददायक असते . ``"
आहेत,नैनीतालमध्ये गरम कपडे वर्षभर आवश्यक आहेत .
घेऊन जा,हिवाळ्यात लोकरी कपडे घेऊन जा .
आहे,रस्ता मार्ग : अमृतसरपासून पूल कंजरी १६ किलोमीटर लांब आहे .
रहावे,नैनीतालमध्ये कुठे रहावे :
राहण्याच्या आहेत,"`` नैनीतालमध्ये उपाहारगृह सिल्वरटन , हिमालय न्यू भारत , हिमालय उपहारगृह , उपहारगृह आरमाडेल , दी पवेलियन , उपहारगृह विक्रम नैनीताल , उपहारगृह इन नैनीताल इत्यादी प्रमुख राहण्याच्या जागा आहेत . ``"
केला होता,आजच्या नैनीतालचा शोध मिस्टर पी. बॅरनने १८४१मध्ये केला होता .
झाले बनवले ओळखले जाते,"`` ते ह्या ठिकाणाच्या सुंदरतेने इतके प्रभावित झाले की त्यानी आपले घर बनवले , जे आज पिलग्रिम कॉटेजट्या नावाने ओळखले जाते . ``"
आहे बोलण्याचे आहे,कारण की हे पर्यटनस्थळ आहे ह्यामुळे इंग्रजी बोलण्याचे चलन आहे .
बघून वाटते दिले आहे,"`` चारींचे नैसर्गिक सौंदर्य , सरोवर , धबधबे , हिरवेगार पर्वतांनी नैनीताल शहराला बघून असे वाटते की निसर्गाने ह्या जागेला असीम सौंदर्य दिले आहे . ``"
,नैनीतालमधील प्रमुख दर्शनीय स्थळे :
केले होते,इंग्रजांनी एखाद्या राजाच्या महालासारखे राजभवनचे बांधकाम १९००मध्ये केले होते .
आहे,११३ खोल्यांचे हे दोन मजली भवन बकिंघम पॅलेसचा नमुना आहे .
आहे,"`` ह्याच्या संग्रहालयात १९व्या आणि २०व्या शतकातील हत्यारे , हत्तीदांतासहित ट्रोफींचा व मेडल्सचा आश्चर्यकारक संग्रह आहे . ``"
घेरलेला पसरलेला आहे,हिरवळीमध्ये विशाल गोल्फच्या मैदानांनी घेरलेला राजभवन परिसर कितीतरी एकर भूभागामध्ये पसरलेला आहे .
ओळखला जातो,नैनी सरोवराच्या वरचा भाग तल्लीताल आणि खालचा भाग मल्लीतालच्या नावाने ओळखला जातो .
असल्यामुळे आहे,नैनी सरोवर शहराच्यामध्ये असल्यामुळे नैनीतालच्या आकर्षणाचे केंद्र आहे .
जाऊ शकतो,नैनी झीलमध्ये नौकाविहाराचा आनंद घेतला जाऊ शकतो .
पोहचण्यासाठी बनवलेला आहे,स्नो व्यूपर्यंत पोहचण्यासाठी मल्लीताल रिक्शा स्टँडच्या मागे बनवलेला रोपवे सर्वात उत्तम आहे .
असते,उन्हाळ्याच्या ऋतूत रोपवेवर तिकीटासाठी लांब रांग असते .
आहे जाऊन उघडताच घेतले पाहिजे,सर्वात चांगली पद्धत ही आहे की सकाळी जाऊन तिकीटघर उघडताच तिकीट घेतले पाहिजे .
जाता येते,ह्याच्या व्यतिरिक्त घोड्यावरूनसुद्धा स्नो व्यूला जाता येते .
लावलेल्या पाहू शकतो,लावलेल्या मोठ्या दूर्बीणीच्याद्वारे हिमालयाच्या शिखरांना जवळून पाहू शकतो .
आहे,स्नो व्यू एक आदर्श सहलीचे ठिकाण आहे .
आहे,नैनापीक नैनीतालचा सर्वात उंच पर्वत आहे .
घेरलेल्या आहे,भीमतालपासून काही अंतरावर चारही बाजूंनी पर्वतांनी घेरलेल्या वाडग्याच्या आकाराचा खुरपाताल खूप सुंदर आहे .
करताना फिरून जाता येते,"`` भीमतालपासून ट्रॅकिंग करताना , बस किंवा टॅक्सीद्वारे येथे काही तास फिरून परत जाता येते . ``"
आहे,भीमताल बस स्टँडपासून ६ किलोमीटरच्या अंतरावर आहे .
झाकलेले पाहू शकतो,"`` २ , ६१० मीटर उंच चायना शिखरावरून हिमालयाच्या बर्फाने झाकलेले शिखर आणि शहराचे सुंदर दृश्य पाहू शकतो . ``"
केला जाऊ शकतो,ह्या पर्वताचा प्रवास अडीच तासात पूर्ण केला जाऊ शकतो .
असणारे दिसून येते,`` २२९२ मीटर उंच असणारे डोरोथी सीट पर्वताच्या शिखराजवळ पर्वत शृंखला आणि हिरव्यागार डोंगरदर्‍यांचे सुंदर दृश्य दिसून येते . ``
ओळखले जाते,डोरोथी सीटला टिफिन टाम असेसुद्धा ओळखले जाते .
भरलेल्या राहून होतो आहे,लँस एंडमध्ये ढगांनी भरलेल्या खोल दरीच्या किनार्‍यावर उभे राहून असा भास होतो जसे हेच पृथ्वीचे शेवटचे टोक आहे .
पोहचण्यासाठी आहे,लैँस एंड पोहचण्यासाठी घोड्याची रपेट सर्वोत्तम आहे .
आहे,नैनीतालची वेधशाळा देशाच्या सर्वात आधुनिक वेधशाळांपैकी एक आहे .
करू शकतात,"`` वेधशाळांमध्ये दूर्बीणच्या मदतीने पर्यटक विविध ग्रह , नक्षत्र , तार्‍यांच्या स्थितींची तपासणी करू शकतात . ``"
आकर्षून घेते,नैनीतालपासून २० किलोमीटर लांब भीमताल विशाल सरोवर पर्यटकांचे मन आकर्षून घेते .
आहे,सरोवरामध्ये एक लहानसा टापूसुद्धा आहे .
झालेले आहेत,"`` आजूबाजूला खूप सारे रिसोर्ट , कॉटेज व उपाहारगृह इत्यादी चालू झालेले आहेत . ``"
वसलेले आहे,"`` नौकुचियाताल समुद्रतळापासून १,२२० मीटरच्या उंचीवर भीमतालपासून ४ किलोमीटर आणि नैनीतालपासून २६ किलोमीटरच्या उंचीवर वसलेले आहे . ``"
आहे,आपल्या ९ कोणांसहित सुंदर खोल स्वच्छ सरोवर एक मनोहर स्थळ आहे .
असलेले पकडणार्‍या करते,मनोहर दरीमध्ये असलेले नौकुचियाताल सरोवर मासे पकडणार्‍या प्रवाश्यांना खास आकर्षित करते .
आहे,नौकुचियातालमध्ये नौकाविहाराची व्यवस्थासुद्धा आहे .
असणार्‍या आहे,कौसानीपासून १७ किलोमीटर अंतरावर बैजनाथ पुरातात्विक महत्त्व असणार्‍या मंदिरांचा समूह आहे .
असणार्‍या केली गेली,बैजनाथ पुरातात्विक महत्त्व असणार्‍या मंदिरांची निर्मिती १२व्या आणि १३व्या शतकात कत्यूरी वंशाच्या राजांकडून केली गेली .
असणार्‍यांचे आहे,९०५० फूट उंचीवर कौसानीपासून पिनाकेश्वर हे गिर्यारोहणाची आवड असणार्‍यांचे आवडते ठिकाण आहे .
पसरलेल्या पाहायला मिळते,पिनाकेश्वरपासून दूरवर पसरलेल्या घाटाचे अवर्णनीय दृश्य पाहायला मिळते .
आहे,कौसानीपासून ३९ किलोमीटर अंतरावर बागेश्वर गोमती आणि शरयु नदीच्या संगमावर आहे .
होते,बागेश्वर कधीकाळी कुमाऊमधील प्रमुख व्यापारी बाजार होते .
आहे,आजही बागेश्वर कुमाऊतील महत्त्वाच्या स्थळांपैकी एक आहे .
असलेल्या झाले आहे,कौसानीहून ८५ किलोमीटरवर असलेल्या चौकोडीला निसर्गाचे वेगळे वरदान प्राप्त झाले आहे .
पाडतो,चौकोडीमधील सूर्यास्ताचा देखावा भूरळ पाडतो .
थांबण्यास आहेत,चौकोडीमध्ये थांबण्यास विश्रांती गृह आहेत .
पाहण्याचा बनवत असतील साधू शकतात,पर्यटक जर पिंडारी ग्लेशियर पाहण्याचा कार्यक्रम बनवत असतील तर कुमाऊ मंडळ विकास निगमाच्या नैनीतालमधील मुख्य कार्यालयाशी संपर्क साधू शकतात .
जाण्यासाठी करते,कुमाऊ मंडळ विकास निगम दरवर्षी पिंडारी ग्लेशियर जाण्यासाठी सहल आयोजित करते .
थांबण्यासाठी आहे,"सहलीत मार्गात थांबण्यासाठी , भोजनव्यवस्था , मार्गदर्शक , पोर्टर एवढ्याचा खर्च समाविष्ट आहे ."
करता येऊ शकतो,मे ते जून किंवा मग सप्टेंबरच्या मध्यापासून ते ऑक्टोबरच्या महिन्यात येथे प्रवास करता येऊ शकतो .
उरलेले नाहीत,उरलेले महिने हवामानामुळे ठीक नाहीत .
जाण्यासाठी जावे लागेल,पींडारी ग्लेशियरला जाण्यासाठी कौसानीहून ३९ किलोमीटर दूर बागेश्वरला जावे लागेल .
करावी लागते,बागेश्वरहून २५ किलोमीटर अंतरावर कपकोट आणि कपकोटपासून १६ किलोमीटर पुढे लोहारखेतहून पिंडारी ग्लेशियरची ३५ किलोमीटर यात्रा पायी किंवा घोड्यावरुन पूर्ण करावी लागते .
आहे,"अद्भुत पिंडारी ग्लेशियर ३ , ८२० मीटर उंचीवर आहे ."
वाहणार्‍या पडले,येथे वाहणार्‍या पिंडर नदीच्या नावावरुन याचे नाव ’ पिंडारी ग्लेशियर ’ असे पडले .
आहे,गिर्यारोहणासाठी पिंडारी ग्लेशियर अतिशय सुंदर आहे .
राहण्याची खाण्याची असल्याने झाला आहे,संपूर्ण मार्गावर राहण्याची आणि खाण्याची व्यवस्था असल्याने पिंडारी ग्लेशियरचा प्रवास आता सोपा झाला आहे .
जाण्यासाठी जाऊन पोहोचावे लागेल,"कफनी ग्लेशियरला जाण्यासाठी लोहार खेत , धाकुडी आणि खातीला जाऊन द्वालीला पोहोचावे लागेल ."
आहे,द्वालीहून कफनी २० किलोमीटर लांब आहे .
केल्या जातात,गिर्यारोहणाशी संबंधित सर्व व्यवस्था कुमाऊ मंडल विकास निगमाद्वारे केल्या जातात .
ओळखले जाते नाही,राजस्थानचे नाव तेथील वाळवंट आणि रेतीमुळेच ओळखले जाते असे नाही .
आहे,राजस्थानची संस्कृती आणि धार्मिक परंपरांना देशभरात वेगळे स्थान आहे .
आहेत,राजस्थान येथील स्थापत्य आणि किल्ले आपले सौंदर्य आणि उत्कृष्ट कारागिरीसाठी संपूर्ण जगात प्रसिद्ध आहेत .
आहे,जयपुर राजस्थानची राजधानी आहे .
आहे,जयपुर शहरापासून सुमारे १२ किलोमीटर दूर एक छोटेसे नगर आहे `` आमेर `` .
आहे,आमेर नगरी आपले प्रसिद्ध किल्ले आणि मंदिरांसाठी जगभरात प्रसिद्ध आहे .
वसलेले आहे,जयपूर ते दिल्ली मार्गावर अरावलीच्या एका छोट्या टेकडीवर वसलेले हे नगर ’ आमेर ’ आपल्या दोन संदर्भात तेथील लोकांच्या आख्यायिकातून आणि चर्चांमध्ये जीवंत आहे .
म्हणणे आहे झाले,काही लोकांचे म्हणणे आहे की अंबकेश्वर भगवान शिवाच्या नावावरुन हे नगर `` आमेर `` असे झाले .
जोडतात,पण अधिकांश लोक आणि तार्किक अर्थाने अयोध्येचा राजा भक्त अंबरीशाच्या नावाशी जोडतात .
होणे आहे,शीतलामातेचे प्रसिद्ध देवस्थान भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण होणे आणि देवीच्या चमत्कारांसाठी श्रद्धेचे केंद्र आहे .
आहे,शीतलामातेची मूर्ती अत्यंत सुंदर आहे .
करते,"ही हातात कलश , सूप , मार्जनी ( झाडू ) तसेच कडूनिंबाची पाने धारण करते ."
आहे,जवळच तेथे जगत शिरोमणीचे वैष्णव मंदिर आहे .
बनलेले आहे आहेत,वैष्णव मंदिराचे तोरण शुभ्र संगमरवराचे बनलेले आहे आणि त्याच्या दोन्ही बाजूला हत्तींच्या भव्य मूर्ती आहेत .
आहे,आंबेरचा किल्ला आपल्या आरसे महालासाठी प्रसिद्ध आहे .
आहे,सुख महाल आणि किल्ल्याबाहेरील सरोवर बागेची रचना अप्रतिम आहे .
असलेली आहे,भक्ती आणि इतिहासाचा पवित्र संगम असलेली आमेर नगरी आपल्या विशाल भवनांसाठी आणि त्यावरील वास्तुकलेच्या सुंदर नक्षीकामासाठी पर्यटकांच्या आकर्षणाचा विषय आहे .
भरते,दगडांच्या कमानींवरील कोरीव काम डोळ्यात भरते .
आहे,आमेरचे विशेष आकर्षण आहे डोली महाल .
आहे करीत असत,"डोली महालाचा आकार त्या डोलीप्रमाणे ( पालखीप्रमाणे ) आहे , ज्यामधून राजपूत महिला येजा करीत असत ."
ओलांडल्यावर आहे,याच महालांमध्ये प्रवेशद्वार ओलांडल्यावर डोली महालाच्या आधी एक भुलभुलय्या आहे .
खेळत असत,"भुलभुलय्यामध्ये राजे महाराजे आपल्या राण्या , पट्टराण्यांसह लपंडाव खेळत असत ."
दिसतो,आमेरच्या महालाच्या मागे दिसतो तो नाहरगडचा ऐतिहासिक किल्ला .
गाडली असण्याची केली जाते,नाहरगडच्या ऐतिहासिक किल्ल्यामध्ये अरब रूपये संपत्ती जमिनीत गाडली असण्याची शक्यता आणि शंका व्यक्त केली जाते .
आहेत,आमेरनगर आणि तेथील मंदिरे आणि किल्ले राजपुती कलेचा उत्तम नमुने आहेत .
खुणावतो,आमेरमधील प्रसिद्ध गड आजही ऐतिहासिक चित्रपटांच्या निर्मात्यांना चित्रीकरणासाठी खुणावतो .
झाले,जातीयवादामुळे येथे दोन वर्ग तयार झाले .
म्हटले जाऊ लागले उठला आहेत,जेंव्हा उघडपणे हिजड्यांना किन्नर म्हटले जाऊ लागले तेंव्हा आवाज उठला की किन्नर तर किनौरचे लोक आहेत .
अडकल्याने झाले,पण सवर्ण आणि अस्पृश्य या चौकटीत अडकल्याने किन्नर नाव किन्नौरसाठी जणू अनोळखी झाले .
आहेत जाऊ देत नाहीत,"तरीही किन्नौरचे लोक गीत , संगीत , नृत्य , आणि बासरीचे चाहते आहेत आणि उत्साहाची एकही संधी हातून जाऊ देत नाहीत ."
करत असत,स्वातंत्र्यापूर्वी किन्नौरचे लोक तिबेटशी आपल्या कामाच्या वस्तूंचे आदान प्रदान करत असत .
येत होते,फक्त चहा आणि मीठ भारतीय बाजारपेठेतून किन्नौरमध्ये येत होते .
केला गेला आहे,१८५०मध्ये लॉर्ड डलहौसीच्या योजने अंतर्गत भारत तिबेट मार्ग तयार केला गेला जो आज एक मोठा रस्ता आहे .
आहे आहे,रिकांगपिओ किन्नौरचे मुख्यालय आहे जे शिमलापासून २२१ किलोमीटर अंतरावर आहे .
म्हणतात,याला बास्पा घाट असेही म्हणतात .
विस्तारलेला आहे,कारण हा सतालज नदीची उपनदी बास्पा नदीच्या किनार्‍यावर विस्तारलेला घाट आहे .
मानला जातो,बास्पा घाट ’ हिमालयातील सर्वात सुंदर घाट ’ मानला जातो .
बांधलेली आहेत,"दगड , लाकूड आणि स्लेटपासून बांधलेली येथील मजबूत घरे कलात्मक आणि आकर्षक आहेत ."
आहेत,प्रत्येक ठिकाणी सफरचंदाच्या बागा आहेत .
मिळाली आहे,"अक्रोड , द्राक्षे , काळे जीरे आणि केसर यामुळे या घाटाला वेगळी ओळख मिळाली आहे ."
आहेत,सुरागाय आणि ट्राउट मासे येथे भरपूर आहेत .
चमकत असतात,पर्वताच्या उतरणीवर भोज वने चमकत असतात .
पसरलेली आहेत,देवदाराची जंगले जिकडे तिकडे पसरलेली आहेत .
पडतात,दूरदूरपर्यंत उंचसखल उतरणीवर गावे दृष्टीस पडतात .
फिरू शकतात,"चांसी , कुप्पा , कामरू , सांगला , बनिंग सारिंग , बहसेरी , रक्षम आणि छितकुल ह्या गावांमध्ये फिरू शकतात ."
आहे दिसतात,"सांगला बाजार , बसस्थानक आणि लोकनिर्माण विभागाच्या बंगल्याच्यासमोर आहे , जेथे बहुतेक परदेशी पर्यटक दिसतात ."
आहे करून जाता येते,"खालच्या उतरणीवर सांगला गाव आहे , जेथे पुल पार करून येथील सर्वात सुंदर पर्यटन क्षेत्राला ’ काश्मीरला ’ जाता येते ."
आहे,काश्मीरमध्ये रंगीबेरंगी ट्राउट माशांचे पालन केंद्र आहे .
आहे,कामरु किल्ला कलात्मक आहे .
पसरलेल्या आहेत,सतलजघाटाच्या या दोन्ही प्रदेशामध्ये किन्नौरच्या जिल्हा मुख्यालयाच्या इमारती दूरवर पसरलेल्या आहेत .
आहे,मध्येच नवीन बसस्थानक आहे .
धरू लागले आहे,चिलगोजे येथील वनामध्ये सातत्याने शहरी वातावरण मूळ धरू लागले आहे .
विस्तारलेला आहे,रिकांगपिओ बाजार खूप विस्तारलेला आहे .
मिळते,वरती कल्पा प्रदेशात आता पर्यटकांना चांगला एकांत आणि मोकळे वातावरण मिळते .
आहे,कल्पा येथील सर्वात प्राचीन आणि दर्शनीय गाव ’ चिनी ’ आहे .
बांधलेली आहेत दिसते,येथील प्राचीन आणि कलात्मक मंदिरे अनेक शैलींमध्ये बांधलेली आहेत असे दिसते .
घेरलेला फिरण्यासाठी आहे,कल्पा येथे देवदारांनी घेरलेला रस्ता फिरण्यासाठी चांगला आहे .
आहेत,चिनी आणि कल्पा गावात छोटेछोटे बाजार आहेत .
आहे,खरेदीसाठी रोकांगपिओचा बाजार हेच मुख्य ठिकाण आहे .
आहेत,लोकरीचे कपडे आणि सुका मेवा हे स्थानिक वस्तूंमध्ये मुख्य आहेत .
जण्यासाठी आहेत,मे - जूनमध्ये हवामान आणि रस्ता किन्नौर येथे जण्यासाठी अधिक अनुकूल आहेत .
राहणारे जातात,निवांतपणे राहणारे लोक सप्टेंबरपासून ऑक्टोबरच्या मध्यापर्यंत जातात .
तुटून जातात,पावसाळ्याच्या दिवसात शिमला आणि किन्नौर आणि स्पिती यांच्यामधील रस्ते पूर्णतः तुटून जातात .
होते,मनालीहून पुढे रोहतांगच्या अरुंद वाटे पलिकडे एक नवे जग होते .
उघडावीत,जणु निसर्गरूपी पुस्तकाने आपली अधिक रोमहर्षक पाने उघडावीत .
करणारे आहे,"कुल्लु , चंबा , किन्नौर आणि जम्मूकाश्मीर राज्यातील लद्दाखसह चीनच्या सीमेला स्पर्श करणारे लाहुल स्पिती हिमाचल प्रदेशातील खूप वेगळा जिल्हा आहे ."
पोहोचण्यासाठी जाणे आहे पाहता येतात,"भौगोलिकदृष्ट्या लाहूलला पोहोचण्यासाठी किन्नौरच्या मार्गे जाणे योग्य आहे , मग दोन्ही प्रदेश एकाच वेळी पाहता येतात ."
असते,थंडीत रोहतांग बर्फवॄष्टीमुळे बंद असते .
जाणे आहे,म्हणूनच मे ते जून आणि सप्टेंबर ते ऑक्टोबरपर्यंत येथे जाणे योग्य आहे .
आहे आहे,लाहूलचे मुख्य कार्यालय केलांग आहे आणि स्पितिचे मुख्य कार्यालय काजा आहे .
पोहोचणे आहे,मनालीपासून ५ - ६ तासात बसने केलांगला पोहोचणे खूपच रोमांचक आहे .
चढणे उतरणे,रोहतांगपर्यंत चढणे आणि उतरणे .
,प्रथम चंद्रनदीच्या किनार्‍याच्या बाजूने फेरफटका भागा नदीचा NULL .
बनते जाऊन,येथेच दोन्ही नद्या तांदी संगमावर चंद्रभागा नदी बनते आणि पुढे जाऊन चिनाब .
आहे,समुद्रसपाटीपासून ३१५० मीटर उंचीवरील केलांग आठव्या शतकातील गुरुघंटाल गोपा आणि बौद्ध मंदिराची अवर्णनीय कलात्मकतेसाठी प्रसिद्ध आहे .
करते,कारदंग गोपाचे पुस्तकालय आणि चित्र संग्रहालय चकित करते .
होतो,अल्मोडा बागेश्वर मार्गावर अल्मोडापासून २२ किलोमीटर लांब कफडखान नावाच्या ठिकाणांवरून बिन्सरचा रस्ता मुख्य मार्गापासून वेगळा होतो .
केली गेली केले केली गेली,वन विभागाच्या एका बैरियरवर आमच्या परमिटची तपासणी केली गेली व आमच्याकडून पर्यटकांचे व कारचे निर्धारित शुल्क वसूल केले आणि एक रजिस्टरमध्ये आमची नोंद केली गेली .
होता चालवावी लागत होती,येथून बिन्सरचा मार्ग खूप अरूंद होता व आम्हाला पुष्कळ काळजीपूर्वक कार चालवावी लागत होती .
दिसले,रस्त्यात आम्हाला प्रसिद्ध प्राचीन मंदिरसुद्धा दिसले .
होता असल्यामुळे पोहचण्यास लागला होता,रस्ता तसा मात्र १२ किलोमीटरचाच होता परंतु मार्ग अरूंद असल्यामुळे बिन्सर पोहचण्यास आम्हाला जवळजवळ पाऊण तास लागला होता .
दिसले दिसत होती,सर्वात आधी आम्हाला कुमाऊं मंडळ विकास महामंडळाचे विश्राम गृह दिसले ज्याच्या अंगणात एक पवनचक्की व मागे हिमालयाची पर्वत शृंखला दिसत होती .
होती,येथील विश्राम गृह खरोखरच एक भव्य इमारत होती .
होत्या,श्वेत वर्णाच्या ह्या विश्राम गृहात दोन खोल्या होत्या .
होत्या सजवून ठेवले होते,शयनगृह व बैठकीच्या खोल्या पुष्कळ मोठ्या होत्या व जुन्या शैलीचे लाकडी सामान मोठ्या करीनेने सजवून ठेवले होते .
दिसणार्‍या लावले होते,बैठकीत बिन्सरच्या सर्वात उंच स्थळावरून दिसणार्‍या हिमालय पर्वतशृंखलेचे एक सुंदर चित्र लावले होते .
होते सजवले होते,विश्राम गृहाच्या बाहेर स्वयंपाकघर होते व अंगणाला दगडांनी सजवले होते .
येणारे घेऊन येतात करतात,येणारे पर्यटक एकतर भोजनाच्या सामानबरोबर घेऊन येतात व इथल्या स्वयंपाकघराचा वापर करतात .
पाहिले,संध्याकाळी आम्ही काही पर्यटकांच्याबरोबर येथून सूर्यास्ताचे मनोरम दृश्य पाहिले .
झाली घेऊन जाणार होता,"`` येथेच आमची भेट प्रदीप नावाच्या एका युवकाशी झाली जो सकाळी आम्हाला बिन्सरची सर्वात उंच जागा , जीरो पॉइंटला घेऊन जाणार होता . ``"
होती,दुसर्‍या दिवशी खूप थंडी होती .
उचलत होतो पडतानाचे पाहायचे होते,आम्ही जीरो पॉइंटसाठी लवकरलवकर पाऊल उचलत होतो कारण आम्हाला सूर्याच्या पहिल्या किरणाला हिमालयाच्या हिमाच्छादित श्वेत शिखरांवर पडतानाचे दृश्य पाहायचे होते .
येण्याचा होता होते,नोव्हेंबरच्या महिन्यात येण्याचा एक फायदा हा होता की आकाश एकदम स्वच्छ होते .
करत होती,समोर हिमालयाचे शिखर गर्वाने आकाशाला स्पर्श करत होती .
सांगितले,"`` प्रदीपने आम्हाला ह्यामधील काही शिखरे जसे चौखंबा , त्रिशूल , नंदादेवी , नंदाकोटी व पंचचुलीचे नाव सांगितले ``"
करून होऊ लागले पाहता पाहता झाले,एकएक करून श्वेतवर्ण शिखर सोनेरी होऊ लागले व पाहता पाहता सर्व काही सोनेरी झाले .
करू लागलो,आम्ही सर्व ह्या अद्‌भुत नैसर्गिक दृश्याला आपल्या कॅमेर्‍यामध्ये कैद करू लागलो .
चढल्यावर झाली पाहता पाहता पसरले,सूर्य थोडा आणखी चढल्यावर शिखरे पुन्हा श्वेत झाली व पाहता पाहता धुकेसुद्धा पसरले .
चालल्यानंतर पोहचलो,जवळजवळ दिड किलोमीटर चालल्यानंतर आम्ही मंदिरांपर्यंत पोहचलो .
असल्यामुळे झाली होती,तुरळक वसाहतीच्या संरक्षित क्षेत्रात असल्यामुळे वनस्पती व वन्यजीव दोन्हींची भरभराट झाली होती .
आहे,नैनीताल जिल्ह्यामध्ये पंतनगर विमानतळ बिन्सरपासून जवळजवळ १२० किलोमीटर लांब आहे .
असलेल्या आहे,अल्मोडा - बागेश्वर मार्गावर असलेल्या कफडखानपासून बिन्सर १२ किलोमीटर लांब आहे .
जाऊ शकतात,"`` परंतु बिन्सरला अल्मोडा , नैनीताल , काठगोदाम किंवा पंतनगरपासून खाजगी वाहनाद्वारेच जाऊ शकतात . ``"
,"`` बिन्सरला ,"
जाता येते दिसते,"`` तसे तर बिन्सरमध्ये वर्षाच्या कोणत्याही वेळी जाता येते परंतु पर्वत शृंखला ऑक्टोबर , नोव्हेंबर व फेब्रुवारी महिन्यात सर्वात स्वच्छ दिसते . ``"
पाहण्यासाठीसुद्धा आहे,वन्यजीव पाहण्यासाठीसुद्धा ही वेळ उपयुक्त आहे .
आहे,मसुरीच्या जवळचे विमानतळ जौलीग्रांट ६० किलोमीटर लांब आहे .
आहे,देहरादून मसुरीचे जवळचे रेल्वे स्टेशन आहे .
आहे,देहरादून मसुरीपासून ३५ किलोमीटर लांब आहे .
पोहचण्यासाठी आहेत,मसुरीपर्यंत पोहचण्यासाठी टॅक्सी - बस सेवा उपलब्ध आहेत .
,मसुरीमध्ये खरेदी :
केलेल्या मिळतात,मसुरीमध्ये लाकडावर नक्षी केलेल्या वस्तू मिळतात .
केले जाऊ शकते,"`` ह्याच्याशिवाय तिब्बती हस्तशिल्पाच्या वस्तू तसेच गरम कपडे स्वेटर , शाल इत्यादी मसुरीमधून खरेदी केले जाऊ शकते . ``"
करण्यासाठी मिळतात,मसुरीच्या आजूबाजूच्या ठिकाणी भ्रमण करण्यासाठी राज्य परिवहन महामंडळाच्या बस तसेच बुकिंग आधारावर टॅक्सी योग्य दरात मिळतात .
फिरण्यासाठी घेऊ शकता,मसुरी शहरात फिरण्यासाठी तुम्ही रिक्शा अथवा टट्टूच्या सवारीचा आनंद घेऊ शकता .
राहण्यासाठी,मसुरीमध्ये राहण्यासाठी योग्य प्रमुख स्थान -
राहण्यासाठी आहेत,"`` मसुरीमध्ये पद्मिनी निवास , विष्णु पॅलेस , शिवा कांटिनेंटल , शिप्रा , कुलरी , पार्क उपहारगृह , हिल क्विन , प्रेसिडेंसी लाइब्रेरी इत्यादी अतिथी गृह राहण्यासाठी उपयुक्त आहेत . ``"
आहे,"`` अतिथी गृह गडवाल टॅरेस , गडवाल मंडळ विकास महामंडळ , माल , दूरध्वनी : २६३२६८२-८३ , २६३३२९८४सुद्धा चांगली जागा आहे . ``"
आहे,पर्वतांच्या राणीच्या नावाने प्रसिद्ध मसुरी उत्तर भारताचे प्रमुख थंड हवेचे ठिकाण आहे .
केल्यानंतर घालवण्यासाठी आहे,दिल्लीपासून काही तासांचे अंतर निश्चित केल्यानंतर सप्ताहान्त घालवण्यासाठी मसुरी उत्तर भारतीयांचे लोकप्रिय सहलीचे ठिकाण आहे .
गजबजलेले घालवलेल्या ठेवाल,गजबजलेले शहर आणि रोजच्या धावपळीनंतर मनोरम नैसर्गिक सौंदर्य आणि शांत वातावरणात मसुरीमध्ये घालवलेल्या प्रत्येक क्षणाला तुम्ही नेहमी आठवणीत ठेवाल .
वसलेल्या जाते,"`` समुद्रतळापासून १,९७१ मीटरच्या उंचीवर वसलेल्या ह्या रमणीय पर्यटनस्थळाच्या शोधाचे श्रेय इंग्रज थलसेना अधिकारी मेजर हियरसेला जाते . ``"
शोधून काढले,त्यांनी १८११मध्ये आपल्या शिकारी दलासोबत सर्वप्रथम मसुरीला शोधून काढले .
राहण्यासाठी बांधले,१८२६मध्ये इंग्रज सेनेच्या कॅप्टनने ह्या डोंगराळ भागावर आपल्या राहण्यासाठी घर बांधले .
मिळवण्यासाठी वाटले,सपाटीच्या मोठ्या प्रदेशाच्या गरमीपासून सुटका मिळवण्यासाठी आजूबाजूच्या लोकांना हे ठिकाण सर्वाधिक उपयुक्त वाटले .
वाढवण्याबरोबरच झाला होत गेले,लोकांच्या हालचाली वाढवण्याबरोबरच सुख सुविधांचासुद्धा विस्तार झाला अशाप्रकारे हळूहळू हे शहर थंड हवेचे ठिकाण ह्या स्वरूपात विकसित होत गेले .
पूजलेले आहे,तेथे गंगेश्वर नावाचे लिंग गंगेद्वारे पूजलेले आहे .
,महिमा बोधगयाचा
झाली आहेत,सिद्धार्थच्या बुधत्व प्राप्ती आणि बौद्ध मताच्या प्रसाराला २५५० वर्षे झाली आहेत .
आहे आहे,इतकाच प्राचीन आहे बोधगयाचा इतिहास जो कित्येक काळापासून एका महत्त्वाच्या दर्शन स्थळी आहे .
आहे,""" भारताच्या पवित्र बौद्धस्थळांमध्ये बोधगया , प्रशमित , शांत आणि नैसर्गिक सौंदर्याने ओतप्रोत आहे . """
आहे,बिहार राज्यातील हे प्रमुख पूज्य तीर्थस्थळ आहे .
करून करत राहिल्यानंतर बनले,राजसी जीवनाचा त्याग करून वर्षानुवर्षे परम सत्याचा शोध करत राहिल्यानंतर ह्याच ठिकाणी सिद्धार्थ भगवान बुद्ध बनले .
झाला करतो,""" ज्या पिंपळाच्या झाडाखाली राजकुमार सिद्धार्थास जीवनातील परम संबोधीचा साक्षात्कार झाला , तो वृक्ष आजही येथील वातावरण पवित्र करतो . """
आहे केले जात आहे,उल्लेखनीय आहे की वर्ष २००६ - ७ हे महात्मा बुद्धाच्या महापरिनिर्वाणच्या २५५० वर्षाच्या रूपात [[साजरे केले जात आहे .
आहे,बिहारचा प्राचीन इतिहास अत्यंत गौरवपूर्ण आणि प्रासंगिक आहे .
आहेत झाला,""" ह्या राज्यातील अनेक नगरे अशी आहेत , जेथे भारताच्या आध्यात्मिक आणि धार्मिक मान्यतांचा जन्म झाला """
दाखवणार्‍या घेतला,ह्या प्रदेशाच्या मातीमध्ये जगभराला दिशा दाखवणार्‍या महान प्रज्ञा पुरुषांनी जन्म घेतला .
आहे मिळतो,""" बिहार प्रांताची पार्श्वभूमी अत्यंत पौराणिक आहे , जिचा उल्लेख पुराणांमध्ये तसेच वेदांमध्येसुद्धा मिळतो . """
आहे म्हटले जाणारे होता,उल्लेखनीय आहे की लाइट ऑफ एशिया म्हटले जाणारे भगवान बुद्ध आणि जैन तीर्थकारांची कर्मभूमीसुद्धा बिहार प्रदेश होता .
आहेत,""" ईसवी सनाच्या आधी इथल्या महान राजांमध्ये बिंबिसार , चंद्रगुप्त मौर्य आणि अशोक हे प्रमुख आहेत . """
पसरलेली होती,सम्राट अशोकच्या कालखंडात मगध आणि त्याची राजधानी पाटलीपुत्राची ख्याती जगभरात पसरलेली होती .
होते होऊन बनले,बिहारचे वास्तविक नाव विहार होते जे अपभ्रंश होऊन बिहार बनले .
आहे,बिहारचे तात्पर्य बौद्ध भिक्षुंच्या भ्रमणाशी आहे .
आहे फिरून फिरून करत होते,स्पष्ट आहे की भगवान बुद्धाचे शिष्य बौद्ध भिक्षु फिरून - फिरून ह्या पूर्ण क्षेत्रात बुद्धाच्या शिक्षेचा प्रचार - प्रसार करत होते .
असल्याने आहे,बिहारमध्ये अधिक संख्येत बौद्ध मठ असल्याने आजसुद्धा ह्या स्थानाला आंतरराष्ट्रीय आध्यात्मिक तसेच धार्मिक स्थानाची मान्यता प्राप्त आहे .
आहे,पाटलीपुत्र ईसच्या जन्मवर्षापूर्वीही ज्ञान आणि ललित कलांचे एक अत्यंत समृद्ध आणि उदात्त केंद्र आहे .
वसलेले होते,जगातील पहिले विद्यापीठ ( नालंदा विश्वविद्यालय ) बिहार प्रांतात वसलेले होते .
राहिलेली आहे,ही भूमी आंतरराष्ट्रीय अध्ययनाचा केंद्रबिंदू राहिलेली आहे .
आहे उगवतो,बोधगयेत लोकांची अशी समजूत आहे की बुद्धाच्या जन्मदिनी मूळ बोधीवृक्ष उगवतो .
वसलेले आहे,वनाच्छादित एकांतामध्ये हे सुरम्य स्थळ निरंजना नदीच्या ( फाल्गू ) किनार्‍यावर गयेपासून १३ किलोमीटरवर वसलेले आहे .
आहे आहे,""" वर्तमानात जो बोधीवृक्ष अस्तित्त्वात आहे , जो म्हणजे भगवान बुद्धाच्या कालखंडातील वृक्षाची पाचवी पिढी आहे . """
आहे,बोधगयेतील महाबोधी मंदिर असंख्य श्रद्धाळूंच्या भावनांचे तसेच धार्मिक मान्यतांचे केंद्र आहे .
आहे आहे,""" हे बोधी वृक्षाच्या पूर्वेला आहे , ज्याचा भूतल ४८ वर्ग फुटाचा आहे . """
आहे,महाबोधी मंदिराची उंची १७० फूट आहे .
बनवले गेले आहेत आहेत,""" महाबोधी मंदिराच्या शिखरावर सज्जे बनवले गेले आहेत , जे धर्माच्या संप्रभुताचे द्योतक आहेत . """
आहे केली गेली आहे,""" मंदिराच्या आतमध्ये मुख्य पवित्र स्थळ आहे , जेथे चबुतर्‍यावर बुद्धाची विशाल प्रतिमा प्रतिष्ठापित केली गेली आहे . """
आहे,महाबोधी मंदिराचे क्षेत्र विविध प्रकारच्या स्तूपांनी आच्छादित आहे .
करण्यासाठी आहेत,ह्या स्तूपांपैकी अनेक स्तूप नवस पूर्ण करण्यासाठी प्रसिद्ध आहेत .
करण्यासाठी बनवले गेले आहेत,तर काही स्तूप बुद्धाच्या स्मरणार्थ तर काही स्थळाच्या सौंदर्यात वृद्धी करण्यासाठी बनवले गेले आहेत .
मानणार्‍या आहेत,बोधगयेमध्ये जगभरात बौद्ध धर्माला मानणार्‍या देशांची मंदिरे आहेत .
केलेले आहेत,""" जवळजवळ २ , ५०० वर्षांच्या अनवरत काळ यात्रेत विविध स्वरूप , भाव आणि आकारांमध्ये निर्माण केलेले हे स्तूप भारतीय स्थापत्य तसेच सौंदर्याचे परिचारक आहेत . """
केला होता,बोधी मंदिरात रतनागर नामक स्थानावर बुद्धाने एक आठवड्यापर्यंत निवास केला होता .
मानले जाते खुलले होते,असे मानले जाते की येथे बुद्धाच्या देहावर पाच रंग खुलले होते .
केला,तर कमलताल नामक स्थानावर बुद्धाने एक आठवड्यापर्यंत प्रवास केला .
करता आहे गेल्याने अनुभवतात,""" एकूण विचार करता बोधगया जगभरामध्ये विस्तारित बौद्ध धर्मावलंबियांसाठी परम श्रद्धा आणि महामान्यतेचे केंद्र आहे , जेथे एकदा गेल्याने भक्त आपल्या जीवनाचे परिपूर्णत्व अनुभवतात . """
वसलेले आहे,बोधगयेपासून ११२ किलोमीटरच्या अंतरावर वसलेले पटणा विमानतळ येथील नजीकचे विमानतळ आहे .
आहे आहे,""" जवळचे रेल्वे स्टेशन गया आहे , ज्याचे अंतर येथून १६ किलोमीटर आहे . """
आहे जोडतो,""" गयेपासून बोधगयापर्यंत राष्ट्रीय राजमार्ग आहे , जो दिल्ली - कोलकात्याला जोडतो . """
केल्या जातात,बिहार राज्य पर्यटन विकास निगमाद्वारे बोधगयेसाठी दररोज डीलक्स बस संचालित केल्या जातात .
वसलेले आहे आहे,""" बैद्यनाथ धाम : हे देवगढमध्ये वसलेले आहे , जे पटणापासून २९ किलोमीटर अंतरावर आहे . """
आहे आहे,""" येथे भगवान शिवाचे प्रचीन मंदिर आहे , ज्याची अत्यंत मान्यता आहे . """
आहे,पावापूरी : येथे जैन धर्माचे २४वे तीर्थंकार भगवान महावीरचे निर्वाण स्थान आहे .
वसलेले आहे,जे पटणापासून ९० किलोमीटरच्या अंतरावर वसलेले आहे .
आहे करते,""" जैन धर्मावलंबियांसाठी हे एक पावन तीर्थ आहे , तिथली यात्रा आपले एक विशेष महत्त्व धारण करते . """
मिळाली,सीतामढी : इथल्याच जानकीकुंड नामक स्थानावर भगवान श्री रामाचे श्वशुर राजा जनकाला नवजात सीता मिळाली .
जायला नाही,पावसाळ्यात तेथे जायला परवानगी नाही .
केलेले आहे,गावि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रसिद्धी प्राप्त केलेले इको टुरिजम केंद्र आहे .
आहे,गावी केरळ वन विकास केंद्राच्या अधीन आहे .
करण्यावर दिला आहे,एलिस्टेयर इंटरनॅशनल नामक विश्व पर्यटन संस्थेने पर्यटकांना या क्षेत्रात पर्यटन करण्यावर भर दिला आहे .
आहे,"गावी वन्यपशु निरिक्षण , गिर्यारोहण इत्यादीकरिता उपयुक्त आहे ."
लावण्यापासून बनवून देण्यापर्यंतची करतात,गावी येथे वनामध्ये तंबू लावण्यापासून भोजन बनवून देण्यापर्यंतची कामे स्थानिक लोकच करतात .
होतो,गावीचा प्रवास चहाच्या मळ्यांपासून सुरू होतो .
ओलांडून जाता येते,"मुण्डक्कयम , कुट्टिक्कानम , पीरुमेडु इत्यादी स्थाने ओलांडून वण्डिप्पेरियारहून गावाला जाता येते ."
पोहोचल्यानंतर राहता येते,गावीला पोहोचल्यानंतर ग्रीन मॅनशन नावाच्या इको लॉजमध्ये राहता येते .
टाकून बांधलेल्या रहायचे असेल आहे,जर तुम्हाला झाडांच्या जवळ तंबू टाकून किंवा झाडावर बांधलेल्या घरांमध्ये रहायचे असेल तर हेसुद्धा शक्य आहे .
आहे,इको लॉजच्या जवळ गावी सरोवर आहे .
आहे,येथे नौकाविहाराची सोय आहे .
दिसतात,"सरोवराच्या चारी बाजूला वन , गवताची मैदाने , पर्वत , दर्‍या , वेलदोड्याचे मळे , झाडेझुडपे दिसतात ."
पाहता येते,"नीलगिरी गाय , छोट्या शेपटाची वानरे इत्यादी पशूंना जवळून पाहता येते ."
घुमतो आढळतात,"येथे मलमुषक्कि ( अशी चिमणी जिचा आवाज पर्वतात घुमतो ) , चातक , सुतारपक्षी , खंड्या इत्यादी पक्ष्यांच्या एकंदर २६० प्रजाती आढळतात ."
जाता येते,गाविहून पुढे जाता येते .
करून पडणार्‍या पाहता येते,"कोल्लूर , गावितील गवताचे बगीचे , कोच्चुपंपा , पच्चक्कानम इत्यादी ठिकाणांची सहल करून रात्री बाहेर पडणार्‍या जीवजंतूंना पाहता येते ."
राहताना मिळते,गावी ट्री हाउस आणि तंबू वगैरेमध्ये राहताना वन्य जीवनाच्या आस्वादाची संधीसुद्धा मिळते .
आहे,गावी वण्डिप्पेरियारहून २८ किमी. आणि तेक्कडीहून ४६ किमी. आहे .
आहे,इको पॉइंट साहसी पर्यटन आणि गिर्यारोहण यासाठी अधिक उपयुक्त आहे .
जाण्याच्या आहे,मून्नारहून टोप स्थानकाला जाण्याच्या मार्गावर इको पॉइंट आहे .
घेरलेला आहे आहे,"इको पॉइंटचा प्रदेश मांकुन्नु , कोडियत्तूरमला , तोणिप्पारा इत्यादी पर्वतांनी घेरलेला आहे , तसेच गिर्यरोहणासाठी उपयुक्त आहे ."
आहे,इलवीषापुंचिरा कांजारहून जवळ आहे .
जाणे आहे,कोट्ट्यम जिल्ह्यातील पालायहून कांजारला जाणे सोपे आहे .
करत पडणार्‍या केली आहे,कांजारमध्ये १५०० मीटर उंचीवरून घोर गर्जना करत पडणार्‍या पाण्याने एका मनोहर धबधब्याची निर्मिती केली आहे .
असतो,कांजार धबधबा पूर्ण वर्षभर पाण्याने युक्त असतो .
आहे,कांजार गिर्यारोहणासाठी उपयुक्त आहे .
आढळतात,कांजारमध्ये पुरेशा प्रमाणात वनौषधी आढळतात .
आहे,"धबधबे , उंच - पर्वतांनी युक्त आट्टुकल मनोहारी आहे ."
फिरू इच्छिता घ्या,जर तुम्ही संपूर्ण गोवा कमीत कमी वेळात आणि कमीत कमी पैशात फिरू इच्छिता तर पर्यटन बससेवेचा लाभ घ्या .
आहे,कांजार मून्नार आणि पळ्ळिवासल यादरम्यान आहे .
आहे,केरलमध्ये चंदनाच्या वृक्षांचे नैसर्गिक स्थान आहे मरायूर .
आहेत पसरलेले,"मरायूर येथील दर्शनीय स्थळे आहेत वनविभागाची चंदन फॅक्टरी , प्रस्तरयुगीन चित्रांनी सज्ज गुहा , एक हेक्टर जमिनीवर पसरलेले घनदाट सावलीचे वडाचे झाड ."
आहे,"`` तूवानम धबधबा , राजीव गांधी राष्ट्रीय उद्यान इत्यादी मरायूरपासून जवळ आहे ."
नाही,मरायूरचे पुरातात्त्विक महत्त्वही कमी नाही .
खोदून काढल्या आहेत,येथे प्रस्तर कालीन गुहा आणि अनेक प्राचीन कबरी खोदून काढल्या आहेत .
आहे,माट्टुप्पेट्टीच्या प्रेक्षणीय स्थळांमध्ये एक ’ इंडो-स्विस डेअरी फार्म ’ आहे .
बांधला आहे,माट्टुप्पेट्टीचा ’ इंडो-स्विस डेअरी फार्म ’ समुद्रसपाटीपासून १७०० मीटर उंचीवर बांधला आहे .
आहेत,इंडो स्विस डेअरी फार्म येथे ११ अधुनिक गोशाळा आहेत .
आहेत,या ११ आधुनिक गोशाळांमधील केवळ तीन गोशाळा पर्यटकांसाठी खुल्या आहेत .
आहेत,"`` येथील अन्य दृश्य स्थाने आहेत माट्टुप्पेट्टी बांध , सरोवर , कुंडला चहा मळा , कुंडला सरोवर इत्यादी ."
केली आहे,डी. टी. पी. सीने. या सरोवरात बोटीच्या फेरीची सोय केली आहे .
आहे,पळ्ळिवासल जलविद्युत योजना केंद्र चित्रपुरम माट्टुप्पेट्टीच्या जवळ आहे .
आहे,भारताच्या प्रसिद्ध थंड हवेच्या ठिकाणांमध्ये एक आहे मुन्नार .
करणारा आहे,तनमनाला आनंदित करणारा मुन्नारमधील निसर्ग सौंदर्य अवर्णनीय आहे .
असलेल्या पहायला मिळते,"मुद्रपुषा , नल्लतण्णी , कुंडला इत्यादी नद्यांच्या संगमावर असलेल्या टेकड्यांमुळे मुन्नारमध्ये अप्रतिम हिरवळ पहायला मिळते ."
आहे,मून्नार समुद्रसपाटीपासून १६०० मीटर उंच पर्वतीय प्रदेश आहे .
होते,मून्नार भारतातील महत्त्वपूर्ण ग्रीष्मकालीन निवासांपैकी एक होते .
रहात होते,मून्नारमध्ये ब्रिटिशांच्या शासनकाळात गोरे रहात होते .
लावले,चहाच्या मळ्याच्या ब्रिटिश मालकांनीच मून्नारमध्ये चहाचे मळे लावले .
आहे,मारतोला अल्मोडापासून १० किलोमीटर दूर आहे .
करते,अल्मोडापासून १३ किलोमीटरच्या अंतरावर कोसीचे नैसर्गिक सौंदर्य पर्यटकांना मंत्रमुग्ध करते .
आहे आहे,कोसीमध्ये केंद्र सरकारचे गोविंद वल्लभ पंत पर्यावरण संस्थान आहे जे मध्य हिमालयी क्षेत्रामध्ये पर्यावरणासंबंधी शोधाचे महत्त्वपूर्ण केंद्र आहे .
आहे,ऐतिहासिक दृष्टीतून कटारमल खूप महत्त्वाचे आहे .
आहे आहे,कटारमलमध्ये ८०० वर्ष जुने एक सूर्य मंदिर आहे जे ओडीसामध्ये कोणार्क देशातील दुसरे प्रमुख मंदिर आहे .
असलेल्या आहे,सध्या खूप जर्जर परिस्थितीत असलेल्या सूर्य मंदिराची शिल्पकला अप्रतिम आहे .
कोरल्या गेलेल्या आहेत,"`` मंदिराचेद्वार , स्तंभ तसेच भिंतींवर कोरल्या गेलेल्या आकृत्या त्या काळातील शिल्पकलेचे अप्रतिम उदाहरण आहेत . ``"
करतात,"`` अल्मोडापासून कोसीपर्यंत १३ किलोमीटरचा प्रवास , प्रवासी बस अथवा टॅक्सीने करतात . ``"
करावा लागतो,पुढे ४ किलोमीटरचा रस्ता त्यांना पायीच पार करावा लागतो .
आहे,बागेश्वर मार्गावर अल्मोडापासून ३० किलोमीटरच्या अंतरावर बिन्सर आपल्या नैसर्गिक सुंदरतेसाठी प्रसिद्ध आहे .
वसलेले आहे,घनदाट जंगलांच्यामध्ये बिन्सर अल्मोडा क्षेत्राच्या सर्वात उंच शिखरावर वसलेले आहे .
आहे,"`` समुद्रतळापासून बिन्सरची उंची २,४१२ मीटर आहे . ``"
पोहचल्यावर बघून घेतात,"`` बिन्सरला पोहचल्यावर पर्यटक शांत नैसर्गिक वातावरणामध्ये हिमालयाचे चौखंबा , त्रिशूल , नंदाकोट , नंदादेवीसारख्या उंच शिखरांच्या एकदम समोर स्वतःला बघून आत्मिक शांतीचा अनुभव घेतात . ``"
उतरता,बिन्सरमध्ये कुमाऊं मंडळ विकास महामंडळाच्या अतिथीगृहात उतरता .
आहे,अल्मोडापासून ४७ किलोमीटरच्या अंतरावर गणनाथ नैसर्गिक गुंफांसाठी प्रसिद्ध आहे .
असलेले करते,"`` समुद्रतळापासून २,११६ मीटरच्या उंचीवर असलेले हे ठिकाण आपल्या सुंदर नैसर्गिक दृश्यांमुळे निसर्गप्रेमींचे मन आकर्षित करते . ``"
बनवलेल्या आहे,अल्मोडा अंगोरा सशाच्या लोकरीपासून बनवलेल्या वस्त्रांसाठी प्रसिद्ध आहे .
बनलेली आहे,"`` बनलेली तांब्याचे भांडी , वॉटर फिल्टर , जग इत्यादींची देशभरात खूप मागणी आहे . ``"
फिरण्यासाठी आलात घेतला नाही म्हटला जाईल,तुम्ही अल्मोडाला फिरण्यासाठी आलात आणि इथली प्रसिद्ध मिठाई व सिंगोडीचा स्वाद घेतला नाही तर तुमचा प्रवास अर्धवटच म्हटला जाईल .
आहे,खरेदीसाठी अल्मोडाचा लाला आणि चौक बाजार मुख्य बाजार आहे .
आहेत,"`` गरूड़ , हिमालय आणि कुमाऊं व पंचाचूली माल रोडवर काहीप्रमुख शोरूम आहेत . ``"
आहेत,मालरोडवरच बाल मिठाई आणि सिंगोडीचा खूप दुकाने आहेत .
करण्यासाठी नाही,"`` शांती , समाधान , निसर्ग आणि स्वतःशी साक्षात्कार करण्यासाठी जागेश्वरपेक्षा सुंदर व उपयुक्त अन्य कोणतीच जागा नाही . ``"
घेरलेले आहे,उंच - उंच देवदारच्या वृक्षांनी घेरलेले जागेश्वर निसर्गाची अप्रतिम भेट आहे .
पाहायला मिळतो,जागेश्वरमध्ये निसर्गाचा चमत्कार पाहायला मिळतो .
जा करणारा ऐकू येईल,"`` जागेश्वरमध्ये कुठेही जा , जटागंगाचा खळखळ करणारा सुमधुर आवाज प्रत्येक जागी तुम्हाला ऐकू येईल . ``"
बनलेल्या आहे केली होती,जागेश्वरमध्ये एक कंपाउंडमध्ये बनलेल्या १२४ मंदिरांचा समूह आहे ज्यांची रचना ८व्या ते १२व्या शतकाच्या दरम्यान कत्यूरी राज्यकर्त्यांनी केली होती .
बांधलेले आहेत,खडकांनी बांधलेले हे मंदिर स्थापत्य कलेचे सुंदर नमुने आहेत .
होत्या हटवून ठेवले होते,भारतीय पुरातत्त्व सर्वेक्षण विभागाच्या सूचनांच्या अनुसार ह्या सर्व मंदिरांमध्ये ज्या मूर्ती होत्या त्यांना १९३५मध्ये इंग्रजांनी हटवून एका सुरक्षित ठिकाणावर ठेवले होते .
पाहता येते,आज ह्या मूर्तींना विभागाच्या संग्रहालयामध्ये पाहता येते .
बांधून ठेवते,प्रवेशद्वारावर चंद्र्शासकची एक जवळजवळ साडे ४ फूट उंच पितळेची एक प्रतिमासुद्धा दृष्टीला बांधून ठेवते .
आहे,जागेश्वर मंदिराच्या समूहाजवळच कुबेर मंदिर समूह आणि थोड्या अंतरावर दंडेश्वर मंदिर समूहसुद्धा आहे .
आहे,"`` जागेश्वरपासून जवळजवळ १,५००० फुटाच्या उंचीवर वृद्ध जागेश्वर आहे . ``"
आहे,जागेश्वरपासून जवळजवळ ७ किलोमीटर अंतरावर मृतोला आश्रम आहे .
करत आहेत पाहून असण्याची होत नाही,१९६३पासून मृतोला आश्रमाची काळजी मि. डेविड करत आहेत परंतु त्यांची वेशभूषा पाहून कुठूनच त्यांचा इंग्रज असण्याची जाणीव होत नाही .
पसरलेला आहे,मृतोला आश्रम एका पर्वतावर पसरलेला आहे .
पाहिलेल्या करेल,वेगवेगळ्या फळांचे वृक्ष आणि न पाहिलेल्या फुलांचे सौंदर्य तुम्हाला पराजित करेल .
आहे,रानीखेतसाठी जवळचे विमानतळ पंतनगर ( नैनीताल ) आहे .
वसलेले आहे,जे ११९ किलोमीटरच्या अंतरावर वसलेले आहे .
आहेत,रानीखेतच्या जवळचे रेल्वे स्टेशन काठगोदाम आणि रामनगर आहेत .
राहण्यासाठी आहे,रानीखेतमध्ये राहण्यासाठी चांगली व्यवस्था आहे .
आहे,"`` प्रत्येक प्रकारचे उपाहारगृह , लॉज , धर्मशाळांशिवाय पर्यटक बंगला व रानीखेत क्लबसुद्धा उपलब्ध आहे . ``"
आहे,रानीखेत उत्तराखंड राज्याचे एक सुंदर पर्यटनस्थळ आहे .
आहे,रानीखेत नैनीतालपासून जवळजवळ ६० किलोमीटर लांब आहे .
आहे करतात,"`` गर्दी तसेच गडबडीपासून लांब रानीखेत निसर्गाच्या अप्रतिम सौंदर्याने भरपूर श्रीमंत आहे , जे बळजबरीने प्रवाश्यांना आपल्याकडे आकर्षित करतात . ``"
आकर्षून घेतले होते,"`` इथल्या सुंदरतेने स्थानिक राजा सुधरदेवची राणी , पद्मिनीचे मन आकर्षून घेतले होते . ``"
म्हटले जाऊ लागले,तेव्हापासून ह्याला क्वींस लँड किंवा रानीखेत म्हटले जाऊ लागले .
आहे,गोल्फचे मैदान ( उपट ) रानीखेतपासून ६ किलोमीटर दूर आहे .
आहे,"`` ९ छद्रांचे गोल्फचे विशाल मैदान , जे पर्यटकांच्या आकर्षणाचे केंद्र आहे . ``"
आहे,हे आशियाच्या सर्वात उंच गोल्फ मैदानांपैकी एक आहे .
आहे,कांती धबधबा चंदवा - कुडू मार्गावर सेन्हा गावापासून ६ किमी अंतरावर आहे .
आहे,कांती धबधबा एक प्रसिद्ध सहलीचे ठिकाण आहे .
येत जात राहतात,कांती धबधब्याच्या ठिकाणी वर्षभर लोक येत - जात राहतात .
आहे,साधारण झरिया आपल्या मनोरम प्राकृतिक दृश्यावलीसाठी प्रसिद्ध आहे .
वसलेले आहे,साधारण झरिया गाव चंदवापासून ११ किमी अंतरावर वसलेले आहे .
बनवलेला आहे,साधारणपणे झरिया गावात एका पर्वताच्या शिखरावर जंगल विभागाचा डाकबंगलासुद्धा बनवलेला आहे .
असलेले आहे,गिरिडीहपासून १० किलोमीटार अंतरावर असलेले एक स्थळ आहे खंडोली .
मिळणे नाही आहे,खंडोलीसारखे प्राकृतिक नैसर्गिकतेने परिपूर्ण स्थळ मिळणे केवळ झारखंडातच नाही देशाच्या इतर भागातसुद्धा अवघड आहे .
केले गेले आहे,""" खंडोलीमध्ये एकाच वेळी जलाशय , पर्वत तसेच समतल मैदानावर नैसर्गिक एम्जूमेंट पार्क निर्माण केले गेले आहे . """
नाही आहे,""" ह्याच विशेषतेमुळे खंडोली रोमांचक खेळ व मनोरंजनासाठी केवळ झारखंडच नाही , इतर प्रदेशातील लोकांसाठीसुद्धा आकर्षणाचे केंद्र म्हणून प्रस्थापित आहे . """
करण्यासाठी केले जाते,""" पर्यटन विभागाद्वारे प्रत्येक वर्ष साहसी खेळाला प्रोत्साहित करण्यासाठी खंडोली ( गिरडिह ) , हजारीबाग , जमशेदपूर इत्यादी ठिकाणी साहसी - पर्यटक - उत्सवाचे आयोजन केले जाते . """
घेण्यासाठी येतात,प्रत्येक वर्षी साहसी पर्यटक उत्सवाच्या वेळी झारखंड - बिहारच्या वेगवेगळ्या भागातून येथे जवळजवळ ३०० - ४०० लोक सहकुटुंब आनंद घेण्यासाठी येतात .
पोहचणारे घेतात,""" आनंद व उत्सवाच्या वातावरणात येथे पोहचणारे पर्यटक पारासेलिंग , पर्वतारोहण , कायाकिंग वाटर सर्फिंग इत्यादीचा आनंद खंडोली धरण , खंडोली पर्वतावर घेतात . """
होत नाही करतात देतात,येथे आयोजन केवळ उत्सवाच्या दरम्यानच होत नाही तर त्याचबरोबर इतर दिवशीही साहसासंबंधीत खेळांचे आयोजन करतात आणि प्रशिक्षणसुद्धा देतात .
संपत नाही आहे,""" झारखंडमधील रोमांचक साहसी पर्यटन येथेच संपत नाही तर टाटा पोलादी साहसी स्थापना , जमशेदपूरद्वारेसुद्धा महत्त्वपूर्ण पैलूच्या अधिकाराने जमशेदपूरच्या सोनेरी प्रदेशात विश्व स्तरीय आयोजनाची परंपरा प्रचलित आहे . """
घेतात दिले जाते,""" स्थापनेकडून अशा लोकांसाठी जे क्लाइम्बिंग व माउंटेनियरिंगला गंभीरपणे घेतात त्यांच्यासाठी बाउल्डरिंग , फ्रीहॅण्ड क्लाइम्बिंग , रॅपलिंग इत्यादीचे खास प्रशिक्षणसुद्धा दिले जाते . """
केले जाते घेतला जातो,स्थापनेकडून सोनारी टेकडीच्या जवळ पारासेलिंग केले जाते तर डिमना सरोवरात पाण्याचा साहसी आनंद घेतला जातो .
नाही उकळत्या दाखवणार्‍या होते,""" इतकेच नाही , उकळत्या पाण्यात रोमांचक कारनामा दाखवणार्‍या शौकीन हौशी लोकांसाठी स्वर्णरेखा व खरकई नदीतसुद्धा खास साहसी खेळाचे आयोजन होते . """
होते,""" खंडोली , गिरडीह : वॉटर सर्फिंग , पारासेलिंग , पर्वतारोहण , कायाकिंग ह्यांचे आयोजन होते . """
होते,""" तुरीतुमुंग , जमशेदपूर : पर्वतारोहण , बाउल्डरिंग , फ्रीहॅण्ड क्लाइम्बिंग , रॅपलिंग ह्यांचे आयोजन होते . """
आहे,""" डिमना सरोवर , जमशेदपूर : वॉटर स्पोर्ट्स , पाण्यातील खेळ ) बोटिंग ( नौकाविहार ) ह्यांची व्यवस्था आहे . """
,जम्मू एकमेव सौंदर्य -
,""" मनमोहक , आकर्षक , हिरवेगार मैदान , भव्य पर्वत शिखर आणि त्यांच्यामधील सरोवरे आणि दर्‍यांची परंपरा … """
करतात,""" हो , जम्मूच्या प्रत्येक वळणावर एक नवे आश्चर्य आपल्याला आश्चर्यचकित करतात . """
चमकणार्‍या वसलेल्या वाटते,प्राचीन मंदिरांचे चमकणार्‍या शिखरांवर आणि पर्वतांवर वसलेल्या पवित्र धर्म - स्थळांच्यामधील हे दृश्य आपल्याला कल्पनांच्यासुद्धा पलीकडचे वाटते .
घेतला जातो,परंतु ह्या दृश्यांचा आनंद हळूहळू आणि शांतपणे धैर्याने घेतला जातो .
केले हरवून जाल आहे,एकवेळा तुम्ही जर त्यांच्या सौंदर्याचे रसपान केले तर तुम्ही त्यामध्ये हरवून जाल हे आमचे वचन आहे .
पहाल पहातच रहाल,अशी सुंदर दृश्ये जी तुम्ही पहाल तर फक्त पहातच रहाल .
वसलेले आहे आहे,जम्मू सर्वात प्रमुख रघुनाथ मंदिर शहराच्या एकदम मधोमध वसलेले आहे आणि हे जम्मूचा गौरव आहे .
आहेत,उत्तर भारताच्या ह्या सर्वात विशाल मंदिराच्या परिसरात अनेक लहान - लहान मंदिर आहेत .
आहेत आहेत,रघुनाथ मंदिराच्या गाभार्‍यात देवी देवतांच्या विशाल मूर्ती आहेत आणि त्याचबरोबर अनेक लिंग आहेत .
दिसतील करणारे समजते,""" रघुनाथ मंदिरात प्रत्येक हिंदू देवी देवतांच्या मूर्ती तुम्हाला दिसतील ज्यावरून ह्याचे रूपच आश्चर्यचकित करणारे आहे , हे समजते """
लागतो लागते,""" बाहू किल्ल्याच्या आत प्रसिद्ध """" बावे वाली """" मातेच्या मंदिरात प्रत्येक मंगळवार आणि रविवारी भक्तांचा मेळा लागतो आणि प्रत्येकामध्ये दर्शनासाठी चढाओढ लागते . """
गेल्यावर बनवले गेले आहे वाहते,""" त्याच्या थोडे पुढे गेल्यावर बाहू किल्ल्याच्या समोरील पर्वतावर सुंदर जागेवर महामायेचे मंदिर बनवले गेले आहे , ज्याच्या एका बाजूने तवी नदी वाहते . """
आहे,बावेवाली माता जम्मूची मुख्य देवी आहे .
आहे,दुसरे तीर्थ स्थळ पीर बुद्धन अली शाह म्हणजे पीर बाबाचा दर्गा आहे .
म्हणतात वाचवतो,असे म्हणतात की पीर बाबाचा दर्गा आपल्या लेकांना वाईट आत्मांपासून आणि दुर्घटनांपासून वाचवतो .
केले होते सोडला होता,गुरू गोविंद सिंगचे मित्र पीर बाबा ह्यांनी आयुष्यभर केवळ दुधाचेच सेवन केले होते आणि ५०० वर्षाच्या अवस्थेत आपला देह सोडला होता .
येतात बोलतात,दर गुरूवारी मुसलमानांपेक्षाही अनेक मोठ्या संख्येने हिंदू आणि शीख श्रद्धाळू ह्या दर्ग्यात येतात आणि नवस बोलतात .
आहे,पीर बाबावर लोकांची आस्था खूपच जास्त आहे .
आल्यानंतर जाण्यास विसरत नाहीत,जम्मूला आल्यानंतर बहुतांश तर अति विशिष्ट व्यक्ती म्हणजे व्ही आई पी दर्ग्यात जाण्यास विसरत नाहीत .
आहेत,""" तवी नदीच्या किनार्‍यावर पीर खाओ गुंफा मंदिर , पंचबक्खतर मंदिर आणि रणविरेश्वर मंदिर आहेत . """
जोडलेली आहे ठरलेल्या येतात करतात,""" ह्यापैकी प्रत्येक मंदिराबरोबर एक ना एक गोष्ट जोडलेली आहे आणि ठरलेल्या दिवशी श्रद्धाळू येथे येतात , पूजा अर्चना करतात . """
आहेत,रणविरेश्वर मंदिरात क्रिस्टलचे १२ ते १८ इंचाचे १२ शिवलिंग आहेत .
जाण्याच्या लागलेले आहेत आहेत,रणविरेश्वर मंदिराच्यामधून जाण्याच्या रस्त्यावरून दगडांवर हजारो शालिग्राम लागलेले आहेत जे दगडांच्या शीलावर स्थित आहेत .
आहे,जम्मूमध्ये आणखी एक पवित्र स्थळ म्हणजे पीर मीठा आहे .
होते,पीर मीठा अजायबदेव आणि गरीब नाथांचे समकालीन होते .
होते,अजायबदेव आणि गरीब नाथ दोन्ही संत आपल्या भविष्यवाणी आणि चमत्कारांसाठी प्रसिद्ध होते .
घेत नव्हते,पीर आपल्या भक्तांकडून चिमूटभर साखरेशिवाय काहीच घेत नव्हते .
वसलेले आहेत,ह्यांच्याबरोबरच जम्मूच्या इतर महत्त्वपूर्ण मंदिरात जम्मूचे आलीशान स्थान गांधीनगरच्या परिसरात लक्ष्मी नारायण मंदिर आणि पंज मंदिरसुद्धा वसलेले आहेत .
होते,लोकवदंतेनुसार अगस्त्य वन क्षेत्र महर्षि अगस्त्यांचे निवासस्थान होते .
पोहोचण्यासाठी करावा लागतो,शिखरावर पोहोचण्यासाठी बीहड वनाचा दुर्गम मार्ग पार करावा लागतो .
आहे,अगस्त्य पर्वत दुर्मिळ औषधी वनस्पतींच्या उद्यानासाठी महत्त्वाचा आहे .
आहे राहत होते,आदिवासी लोकांचा विश्वास आहे की येथे ब्रह्मचारी महर्षी अगस्त्य राहत होते .
जाण्याची नव्हती,म्हणून काही काळापूर्वी स्त्रियांना तेथे जाण्याची परवानगी नव्हती .
असते,हे स्थान डिसेंबरच्या दुसर्‍या आठवड्यापासून फेब्रुवरीपर्यंत पर्यटकांसाठी आकर्षण केंद्र असते .
जाण्यासाठी असलेल्या घेण्याची आहे,येथे जाण्यासाठी तिरुवनंतपुरमच्या पी.टी.पी. नगरमध्ये असलेल्या वाइल्ड लाइफ वार्डनकडुन परवानगी पत्र घेण्याची आवश्यकता आहे .
आहे,तिरुवनंतपुरम रेल्वेस्थानकाहून अगस्त्यारकूडमपर्यंतचे अंतर ६१ किमी. आहे .
आहे,तिरुवनंतपुरम अंतरराष्ट्रीय विमानतळापासून बोणक्काडपर्यंतचे अंतर ६९ किमी. आहे .
असलेला आहे,तिरुवनंतपुरमहून ३६ किमी. उत्तरेला प्रसिद्ध वर्कला बीचच्या जवळ अंचुतेंगु नामक ऐतिहासिक महत्त्व असलेला समुद्रकिनार्‍याचा प्रदेश आहे .
आहे,अंचुतेंगुची नैसर्गिक सौंदर्य प्रेक्षणीय आहे .
आहे,भारतात युरोपिय शासनाच्या गुंतवणुकीचा अंचुतेंगुशी संबंध आहे .
केले,"पोर्तुगिज , डच आणि ब्रिटीश साम्राज्याने येथे राज्य केले ."
केले,१६८४मध्ये ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीने केरळमध्ये आपले पहिले व्यापार केंद्र अंचुतेंगुमध्ये स्थापन केले .
दिला होता,आट्टिंगल राणीने एक प्रदेश ब्रिटीश कंपनीला वार्षिक करावर दिला होता .
असल्याने झाला,नारळाची पाच झाडे असल्याने हा भूभाग अंचुतेंगु नावाने प्रसिद्ध झाला .
आहे आहे,अंचुतेंगुचे प्रमुख ऐतिहासिक स्मारक इंग्रजी किल्ला आहे जो संरक्षित आहे .
आहे आहेत,किल्ल्यात एक कबर आहे ज्यात साधारणतः सन १७०४मधील कबरी आहेत .
असलेली बनवतात,"झरे , रांगेत उभी असलेली नारळाची झाडे आणि सरोवरे अंचुतेंगुचे सौंदर्य रमणीय बनवतात ."
आहे,अंचुतेंगुचा समुद्र किनाराही अत्यंत सुंदर आहे .
आहे,अंचुतेंगु मच्छीमारांचे प्रमुख केंद्र आहे .
आहे,"अंचुतेंगुहून जवळचे रेल्वेस्थानक वर्कला , ८ किमी अंतरावर आहे ."
आहे,तिरुवनंतपुर अंतरराष्ट्रीय विमानतळापासून अंचुतेंगु ४६ किमी आहे .
आहे,आक्कुलम सरोवर नौकाविहाराच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे .
वाजल्यापासून आहे,आक्कुलम सरोवराचे सहलीचे ठिकाण सकाळी १० वाजल्यापासून रात्रीपर्यंत खुले आहे .
पडते,बोटींग आणि मुलांसाठीचे उद्यान दोन्ही मुलांना खूपच पसंत पडते .
आहे,तिरुवनंतपुरम रेल्वेस्थानकापासून आक्कुलम १० किमी अंतरावर आहे .
आहे,तिरुवनंतपुरम अंतरराष्ट्रीय विमानतळ आक्कुलम ७ किमी. अंतरावर आहे .
केलेले आहेत,१९८३मध्ये स्थापन केलेले इंडीयन स्कूल ऑफ मार्शियल आर्टसचे ( ISMA ) संस्थापक श्री. बालचंद्रन नायर आहेत .
आहे,भारत सरकार आणि केरळ क्रिडा समुपदेशन केंद्राकडून मान्याता प्राप्त ही संस्था कलरिप्पयट्टु नामक आयोधन कला प्रशिक्षणालय आहे .
आहे,इंडीयन स्कूल ऑफ मार्शियल आर्टस एक तीन मजली इमारतीमध्ये आहे .
आहे,इंडीयन स्कूल ऑफ मार्शियल आर्टसमध्ये कलरि चिकित्सापण उपलब्ध आहे .
आणली जाणारी करायचे आहे,इंडीयन स्कूल ऑफ मार्शियल आर्टसमध्ये उषिच्चिलसाठी उपयोगात आणली जाणारी एण्णत्तोण्णि ( मालिश करायचे मेज ) ६०० वर्ष जुनी आहे .
,इस्माची ( ISMA ) अन्य वैशिष्ट्ये म्हणजे धान्याची कोठारे आणि औषधी झाडपाल्यांचे छतावरील उद्यान .
आहे,अतिथींसाठी मध्यम दर्जाच्या निवास आणि भोजनाची व्यवस्था उपलब्ध आहे .
आहेत,इंडीयन स्कूल ऑफ मार्शियल आर्टसमध्ये अनेक ताडपत्राचे ग्रंथ सुरक्षित आहेत .
आहे,तिरुवनंतपुरम रेल्वेस्थानकापासून इंडीयन स्कूल ऑफ मार्शियल आर्टस २ किमी अंतरावर आहे .
आहे,तिरुवनंतपुरम आंतरराष्ट्रीय विमानतळापासून इंडीयन स्कूल ऑफ मार्शियल आर्टस ८ किमी अंतरावर आहे .
आहे,अगस्त्य पर्वताच्या पाठीमागील बाजूला उत्तरम कयम आहे .
आहे,उत्तरम कयम विविध प्रकारच्या औषधी वनस्पतींनी आणि विविध प्रकारच्या पक्ष्यांनी युक्त छोटासा प्रदेश आहे .
करून दिली आहे,अलिकडे केरळच्या वन विभागाने येथे ट्री हाऊसची सोय उपलब्ध करून दिली आहे .
जाण्यासाठी घेऊन पोहोचावे लागेल,उत्तरम कयमला जाण्यासाठी नेय्यार तळ्यापासून नाव घेऊन कोंबा या ठिकाणापर्यंत पोहोचावे लागेल .
चालत जाऊन पोहोचता येते,कोंबाहून दोन किलोमीटर घनदाट जंगलातून पायी चालत जाऊन उत्तरम कयमला पोहोचता येते .
आहे,उत्तरम कयमहून दोन किलोमीटर अंतरावर मीनमुट्टी धबधबा आहे .
आहे,"मीनमुट्टी धबधबा वल्लियार , मुल्लयार आणि नेय्यार इत्यादी सरोवरांचे उगमस्थान आहे ."
केली आहे,वनविभागाने उत्तरम कयम येथे पर्यटनाची व्यवस्था केली आहे .
आहे आहे,"उत्तरम कयमच्या सर्वात जवळचे रेल्वेस्थानक आहे तिरुवनंतपुरम , जे ३२ किमी दूर आहे ."
आहे,जवळचे विमानतळ - तिरुवनंतपुरम आंतरराष्ट्रीय विमानतळापासून उत्तरम कयमहून ३८ किमी अंतरावर आहे .
जाण्यासाठी येते,पोन्मुडी ( प्रसिद्ध पर्वतीय आरामगृह ) येथे जाण्यासाठी वाटेत कल्लार नदी येते .
झाले आहे,कल्लार नदीमुळे या ठिकाणाचे नाव कल्लार असे झाले आहे .